القوانين

به‌ناوی خودای به‌خشنده و میهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراقپاڵپشت به‌ حوكمی بڕگه‌ی (1)ی‌ مادده‌ی (56) لە یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992ی هه‌مواركراو و بڕگەی (یەكەم)ی ماددەی (77) لە پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان ـ عێراق، و له‌سه‌ر داوای ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان، په‌رله‌مانی كوردستان له‌ دانیشتنی ئاسایی ژماره‌ (7)ی ڕۆژی 22/6/2022 ئەم یاسایه‌ی په‌سه‌ندكرد:یاسای ژماره‌ (7)ی ساڵی 2022 یاساى وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار لە هەرێمی كوردستان ـ عێراقمادده‌ی (1)بۆ مەبەستى حوکمەکانى ئەم یاسایە، ئەم زاراوە و دەستەواژانەی خوارەوە ماناکانى بەرامبەریان دەگەیەنن:-یەکەم/ هەرێم: هەرێمی کوردستان - عێراق.دووەم/ وەزارەت: وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری هەرێم.سێیەم/ وەزیر: وەزیری شارەوانی و گەشتوگوزاری هەرێم.چوارەم/ بریکاری وەزارەت: بریکاری وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری هەرێم.پێنجەم/ ئەنجومەن: ئەنجومەنی وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری هەرێم.شەشەم/ دەستە: دەستەی گەشتوگوزاری هەرێم.حەوتەم/ سەرۆکی دەستە: سەرۆکی دەستەی گەشتوگوزاری هەرێم.هەشتەم/ ئەنجومەنی بەڕێوەبردن: ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی دەستەی گەشتوگوزاری هەرێم.مادده‌ی (2)ئامانجەکانی ئەم یاسایە بریتین لە:-یەکەم: پەرەپێدانى خزمەتگوزارییە گشتییەکانی شارەوانی و پەرەپێدانی ئاستی خزمەتگوزارییە جیاوازەکانی شارەوانی لە ڕووی چەندێتی و چۆنیێتییەوە.دووەم: پاراستنی ژینگەی هەرێم بە شێوەیەکى خاوێن و تەندروست، بایەخدان بە ناوچە و پانتاییە سەوزاییەکان، دروستکردن و بەردەوامیدان بە پەرەپێدانی پارک و باخچە و ناوچە سەوزاییەکان، بەپێى پێوەرە نێودەوڵەتییەکان.سێیەم: کارکردن بۆ ڕاکێشانی سەرمایە، و هاندانی وەبەرهێنان لەڕێگەی جێبەجێکردنی پڕۆژەکانی وەبەرهێنان بەهەماهەنگی لەگەڵ دەستەی وەبەرهێنان لە هەرێمدا، لە چوارچێوەی یاسا بەرکارەکان، بەشێوەیەک ببێتە مایەی پێشکەوتنی ئابووری و فەراهەمبوونی هەلی کاری زیاتر بۆ هاوڵاتیان.چوارەم: پلاندانان، ڕێکخستن، ئاڕاستەکردن، بەدواداچوون، پەرەپێدانی چالاکیی گەشتوگوزاری، پەرەپێدانی ناوچە گەشتیارییەکان، پتەوکردنی ڕۆڵی کەرتی تایبەت و کەرتی تێکەڵاو و هاندانی سەرمایەی نیشتمانی و بیانی بۆ وەبەرهێنان لەم کەرتە .پێنجەم: کارکردن بۆ پەیڕەوکردنى بنەمای هاوبەشی کەرتی گشتی و تایبەت لە جێبەجێکردنی پڕۆژەکان، بەشێوەیەک کە لە خزمەتی بەرژەوەندی گشتیدا بێت.شەشەم: پەرەپێدانی گەنجینەی شارستانى کولتووری، بەشێوەیەکی بەرپرسیار و هاوسەنگ، لەڕێگەی ئەنجامدانی ئەرکەکانی ڕووپێوی و دەستنیشانکردن و هەڵکۆڵینى زانستی ورد، لەهەموو شوێنەوارەکان، و پاراستن و نۆژەنکردنەوەی ئەو شوێن و ناوچانە لەسەر بنەمایەکی بەردەوام، بە ئامانجی پیشاندانی سیما شارستانییەکانی هەرێم.مادده‌ی (3)ئەرکەکانی وەزارەت بریتین لە:-یەکەم: داڕشتنی سیاسەتی نەخشەدانانی ئاوەدانی لە ڕێگەی ئامادەکردنی نەخشەی بنەڕەتی، (ماستەرپلان) و نەخشەی کەرتیی بۆ شار و شارۆچکەکانی هەرێم لەسەر بنەمای زانستی، و پاڵپشت بە ستانداردی نەخشەسازی، بۆ ئەوەی نەخشە و بەکارهێنانی جۆراوجۆری زەوی ببێتە پاڵپشتی پەرەپێدانی شارستانی و ئابووری هەرێم.دووەم: پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکانی شارەوانی و دروستکردنی ڕێگەوبان و پرد و تونێڵ لە سنووری شارەوانییەکان، بە شێوەیەک ببێتە مایەی دابینکردنی پێداویستییەکانی هاووڵاتیان و خۆشگوزەرانی دانیشتووان.سێیەم: سەرپەرشتیکردن و چاودێریکردنی پلان و پڕۆژەکانی شارەوانییەکان و فەرمانگەکانی وەزارەت لە شارو شارۆچکەکان و بەدواداچوونی بڕیارەکانی ئەنجومەنی شارەوانییەکان، کە لەچوارچێوەی یاسا و ڕێنماییە کارپێکراوەکاندا دەردەچن.چوارەم: دابینکردنی ئاوی خواردنەوە و دامەزراندنی وێستگەکانی ئاو و تۆڕەکانی گواستنەوەی ئاو بۆ هاووڵاتیان.پێنجەم: دروستکردنی تۆڕەکانی ئاوەڕۆ بۆ ئاوی قورس و ئاوی باران لەگەڵ دروستکردنی وێستگەی تایبەت بۆ دووبارە پاککردنەوەی ئاو.شەشەم: سەرپەرشتی و بەدواداچوونی جێبەجێکردنی نەخشەی کەرتی و نەخشەی سێکتەرەکانی دیکەی ناو ماستەرپلان، کە لەلایەن شارەوانییەکان و لایەنە پەیوەندارەکان ئامادە دەکرێت، بە مەبەستی کۆنتڕۆلکردن و کەمکردنەوەی کاریگەری نەرێنی لەسەر سیمای شارستانیی شارەکان.حەوتەم: دانانی پلانی گونجاو بۆ پاک ڕاگرتنی ژینگەی هەرێم لەڕێی کۆکردنەوە و چارەسەرکردنی زانستى بۆ زبڵ و خاشاک لە شار و شارۆچکەکان.هەشتەم: پلاندانان، بەدواداچوون، پەرەپێدانی ناوچە گەشتیارییەکان، چالاکیی گەشتوگوزاریی و پتەوکردنی ڕۆڵی کەرتی تایبەت و کەرتی تێکەڵاو و هاندانی سەرمایەی نیشتمانی و بیانی بۆ وەبەرهێنان لەم کەرتەدا، لە چوارچێوەی پلانەکانی کەرتی گەشتیاریی.نۆیەم: ئەنجامدانی کاری ڕووپێوی و پشکنین و هەلکۆڵینی زانستی ورد لە ناوچە شوێنەوارییەکان و پاراستن و نۆژەنکردنەوەی ئەو شوێنانە لە ڕێگەی تیمە پسپۆڕەکان بەشێوەیەکی بەردەوام.مادده‌ی (4)وەزارەت پێکدێت لە:-یەکەم:وەزیر: سەرۆکی باڵای وەزارەتە، بەرپرسە لە کارەکانی و ئاڕاستەکردنی سیاسەتەکانی، و سەرپەرشتی و چاودێری هەموو بڕیار و فەرمان و رێنماییەکانی پەیوەندیدار بە ئەرکەکانی وەزارەت و پێکهاتە و دەسەڵاتەکانی و هەموو کاروبارەکانی تەکنیکی، دارایی، کارگێڕی و ڕێکخستن دەكات، و بەرپرسیارە لەبەردەم ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم، و دەتوانێت بەشێک لە دەسەڵاتەکانی خۆی بۆ بریکاری وەزارەت و سەرۆکی دەستە یان بەڕێوەبەرە گشتییەکان یان بەرپرسانی پێکهاتەکانی وەزارەت، ڕاسپێرێت.نووسینگەی وەزیر: فەرمانبەرێک بەڕێوەیدەبات، کە لانیکەم هەڵگرى بڕوانامەى بەرایی زانکۆیی بێت و ژمارەیەک فەرمانبەر یاریدەدەرى دەبن.دووەم:بریکاری وەزارەت: هاوکاریی وەزیر دەکات، لەڕووی ئاڕاستەکردنی وەزارەت و سەرپەرشتیکردنی کاروبارەکانی، لە چوارچێوەی ئەو دەسەڵاتانەی لەلایەن وەزیرەوە پێی دەبەخشرێت، و دەبێت لانیکەم هەڵگری بڕوانامەی بەرایی زانکۆیی بێت.نووسینگەی بریکاری وەزارەت: فەرمانبەرێک بە پلەی بەڕێوەبەر بەڕێوەیدەبات، کە دەبێت لانیکەم هەڵگری بڕوانامەی بەرایی زانکۆیی بێت.سێیەم:ڕاوێژکاران: پێویستە شارەزا و پسپۆڕبن و لانیکەم هەڵگری بڕوانامەی بەرایی زانکۆیی بن، و نابێت ژمارەیان لە (4) چوار ڕاوێژکار زیاتر بێت.چوارەم:بەڕێوەبەرایەتیە گشتییەکان: بریتین لەم بەڕێوەبەرایەتیە گشتییانەى خوارەوە، و هەر یەکەیان بەڕێوەبەرێکی گشتی بەڕێوەیدەبات، کە لانیکەم هەڵگری بڕوانامەی بەرایی زانکۆیی بێت و خاوەن شارەزایی و پسپۆڕی بێت:بەڕێوەبەرایەتی گشتی دیوان.بەڕێوەبەرایەتی گشتی کاروباری یاسایی.بەڕێوەبەرایەتی گشتی نەخشەدانانی ئاوەدانی کە لەڕووی داراییەوە خاوەن کەسایەتی مەعنەوی سەربەخۆیە.بەڕێوەبەرایەتی گشتی پلاندانان و بەدواداچوون.بەڕێوەبەرایەتی گشتی پڕۆژەکان.بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاو و ئاوەڕۆ کە لەڕووی داراییەوە خاوەن کەسایەتی مەعنەوی سەربەخۆیە.بەڕێوەبەرایەتی گشتی شوێنەوار و کەلەپوور کە لەڕووی داراییەوە خاوەن کەسایەتی مەعنەوی سەربەخۆیە.بەڕێوەبەرایەتی گشتی شارەوانییەکان لە پارێزگاکانی هەرێم و ئیدارەی سەربەخۆکان، لەڕووی داراییەوە خاوەن کەسایەتی مەعنەوى سەربەخۆیە، و سەرپەرشتیارن لەسەر شارەوانییەکانی قەزاو ناحیەکانی هەرێم.پێنجەم: سەرۆکایەتیی شارەوانی لە ناوەندی پارێزگاکانی هەرێم: سەرۆکی ئەم شارەوانییانە بە پلەی بەڕێوەبەری گشتی دەبن.شەشەم: دەستەی گەشتوگوزار: خاوەن کەسایەتییەکی مەعنەوی، و سەربەخۆیی دارایی و کارگێڕی دەبێت، و پێکدێت لە:سەرۆکى دەستە: فەرمانبەرێکە بە پلەی تایبەت کە لانیکەم هەڵگری بڕوانامەی بەرایی زانکۆیی بێت و خاوەن شارەزایی و پسپۆڕێتی بێت لە بواری گەشتوگوزار، و سەرۆکایەتی دەستە دەکات.نووسینگەی سەرۆکی دەستە: فەرمانبەرێک بە پلەی بەڕێوەبەر بەڕێوەی دەبات کە لانیکەم هەڵگری بڕوانامەی بەرایی زانکۆیی بێت و ژمارەیەک فەرمانبەر یاریدەدەری دەبن.بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکانی گەشتوگوزار لە پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆکان.بەڕێوەبەرایەتییەکانى دەستە کە بریتین لە:-بەڕێوەبەرایەتى کارگێڕی و سەرچاوە مرۆییەکان.بەڕێوەبەرایەتی دارایی.بەڕێوەبەرایەتی کاروباری یاسایی.بەڕێوەبەرایەتی گرێبەستەکان.بەڕێوەبەرایەتی پلان و بەدواداچوون.بەڕێوەبەرایەتی بە بازاڕکردنی گەشتیاری.بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەبردن و جۆری و پشکنین.بەڕێوەبەرایەتی کاروباری گەشتیاری.بەڕێوەبەرایەتی ئەندازیاری.ئەنجومەنی بەڕێوەبردن:-پێکهاتەى ئەنجومەنى بەڕێوەبردن بەم شێوەیەى خوارەوە دەبێت:-بڕیارەکانی ئەنجومەنی بەڕێوەبردن بەزۆرینەی دەنگ دەردەچێت لەکاتی یەکسانبوونی دەنگەکان بایەتەکە لە بەرژەوەندی ئەو لایەنە یەکلادەبێتەوە کە سەرۆکى دەستە دەنگی بۆداوە، ئەو بڕیارانەی پەیوەستن بە تەرخانکردنی زەوی دەبێت لەلایەن وەزیرەوە پەسەندبكرێت.سەرۆکی دەستە دەسەڵاتی هەیە هەر پسپۆڕێک لەناو دەستە یان لە دەرەوەی بۆ ئامادەبوون لە کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی بەڕێوەبەردن، بۆ مەبەستی ڕاوێژکاریی و لەکاتی پێویست بانگهێشت بکات، بێ ئەوەی مافی دەنگدانی هەبێت.سەرۆکی دەستە/ سەرۆک.بەڕێوەبەرانی گشتی گەشتوگوزار لە پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆکان.دوو لە ڕاوێژکارانی وەزارەت کە لەلایەن وەزیرەوە دەستنیشان دەکرێن/ ئەندام.بەڕێوەبەری گشتیی دیوانی وەزارەتی ناوخۆ/ئەندام.بەڕێوەبەری گشتیی دیوانی وەزارەتی دارایی و ئابووری/ ئەندام.بەڕێوەبەری گشتیی دیوانی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو/ ئەندام.بەڕێوەبەری گشتیی کارگێڕی و دارایی و یاسایی دەستەی وەبەرهێنان/ ئەندام.مادده‌ی (5)یەکەم: وەزارەت ئەنجومەنێکی دەبێت کە پێکدێت لە:-1- وەزیر/ سەرۆک.٢- بریکاری وەزارەت / ئەندام.3- سەرۆکی دەستە/ ئەندام.4- راوێژکاران/ ئەندام.5- بەڕێوەبەرانی گشتی وەزارەت/ ئەندام.دووەم: وەزیر دەسەڵاتی هەیە، هەر کەسێک لەناو وەزارەت یان لەدەرەوەی، بۆ ئامادەبوون لە کۆبوونەوەکانی ئەنجوومەن، بۆ مەبەستی ڕاوێژکاری و لەکاتی پێویست بانگهێشت بکات، بێ ئەوەی مافی دەنگدانی هەبێت.سێیەم: ئەنجوومەن سکرتێرێکی دەبێت بۆ جێبەجێکردنی کارە کارگێڕییەکان، و لەلایەن وەزیرەوە دیاری دەکرێت.چوارەم: کۆبوونەوەکانی ئەنجوومەن وەرزی دەبن، یان لەکاتی پێویست بە بڕیاری وەزیر، ساز دەکرێن.پێنجەم: ئەنجوومەن تاوتوێی پلانەکانی وەزارەت و کێشە و گرفت و بەربەستەکان دەکات و ڕاوێژ و پێشنیارەکان پێشکەش بە وەزیر دەکات، بە ئامانجی بەرەوپێشبردنی توانستی وەزارەت و بەرز ڕاگرتنی ئاستی خزمەتگوزارییەکان و لابردنی بەربەستەکان.شەشەم: کۆنووسی کۆبوونەوەکانی ئەنجوومەن وەک بڕیاری وەزاری هەژمار دەکرێت، دوای پەسەندکردنی لەلایەن وەزیرەوە.مادده‌ی (6)یەکەم: وەزیر بۆی هەیە گرێبەست لەگەڵ کەسانی سروشتی و مەعنەوی، کە خاوەن شارەزایی و پسپۆرێتین لەناوخۆی هەرێم، بە مەبەستی جێبەجێکردنی ئامانج و ئەرکەکانی وەزارەت، بەپێى یاسا بەرکارەکان لە هەرێم، واژۆبکات.دووەم: بۆ گرێبەستکردن لەگەڵ کەسانێک لە دەرەوەی هەرێم پێویستە ڕەزامەندیی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی لەسەر وەربگیرێت، جگە لەو گرێبەستانەی کە بەیاسا ڕێکخراون.مادده‌ی (7)وەزیری بۆی هەیە لەکاتی پێویستدا بەڕێوەبەرایەتی یان بەش یان هۆبە لەناو پێکهاتەکانی وەزارەت بهێنێتەکایەوە یان هەڵیانبوەشێنێتەوە یان لێکیان بدات.مادده‌ی (8)ئەرک و دەسەڵاتی پێکهاتەکانی وەزارەت بە پەیڕەوێک ڕێکدەخرێت کە لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە دەردەچێت.مادده‌ی (9)یەکەم: یاسای وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری هەرێمی کوردستان- عێراق ژمارە (12) ی ساڵی (2010) هەڵدەوەشێتەوە.دووەم: ئەو ڕێنماییانەى کە لەبەر ڕۆشنایی یاساى هەڵوەشاوەدا دەرچوون بەردەوام دەبن لە کارپێکردن، بەمەرجێک دژیەک نەبن لەگەڵ حوکمەکانى ئەم یاسایە، تا ئەو کاتەى ڕێنماییەکى تر جێگەیان دەگرێتەوە.مادده‌ی (10)وەزیر ڕێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبەجێکردنی حوکمەکانی ئەم یاسایە دەردەکات.مادده‌ی (11)پێویستە لەسەر لایەنە پەیوەندیدارەکان حوکمەکانی ئەم یاسایە جێبەجێ بکەن.مادده‌ی (12)كار بە دەقی هیچ یاسا یان بڕیارێك ناكرێت كە لەگەڵ حوكمەكانی ئەم یاسایەدا ناكۆك بێت.مادده‌ی (13)ئەم یاسایە لە ڕێكەوتی بڵاوكردنەوەی لە ڕۆژنامەی فەرمی (وەقایعی كوردستان)دا جێبەجێ دەكرێت.د.ڕێواز فائق حسێنسەرۆکی پەرلەمانی کوردستان - عێراقهۆیه‌كانی ده‌رچوواندنبەهۆی پێشکەوتن و فراوانبوونی شار و شارۆچکەکانی هەرێم، بۆ ئەوەی پێکهاتەکانی وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار بتوانن وەڵامدەرەوەی داخوازی و پێداویستییەکانى هاووڵاتیان بێ لە شار و شارۆچکەکاندا، و بەمەبەستی جێبەجێکردنی پلانی حکومەت بۆ دانانی پەیکەرێکی کاریگەر و گونجاو و بەپێی پێداویستیی هەنووکەیی بۆ بەرژەوەندی گشتی، ئەم یاسایە دەرچووێندرا....

به‌ناوی خودای به‌خشنده و میهره‌بان به‌ناوی گه‌له‌وه‌په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراقپاڵپشت به‌ حوكمی بڕگه‌ی (1)ی‌ مادده‌ی (56) لە یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992ی هه‌مواركراو و بڕگەی (یەكەم)ی ماددەی (77) لە پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان ـ عێراق، و له‌سه‌ر داوای ژمارەی یاسایی ئەندامانی پەرلەمان، په‌رله‌مانی كوردستان له‌ دانیشتنی ئاسایی ژماره‌ (7)ی ڕۆژی 22/6/2022 ئەم یاسایه‌ی په‌سه‌ندكرد:یاسای ژماره‌ (9)ی ساڵی 2022 یاساى گەشتوگوزار لە هەرێمی كوردستان ـ عێراق مادده‌ی (1) بۆ مەبەستى حوکمەکانى ئەم یاسایە، ئەم زاراوە و دەستەواژانەی خوارەوە ماناکانى بەرامبەریان دەگەیەنن:-یەکەم/ هەرێم: هەرێمی کوردستان - عێراق.دووەم/ ئەنجومەنى وەزیران: ئەنجومەنى وەزیرانى هەرێم.سێیەم/ وەزارەت: وەزارەتى شارەوانى و گەشتوگوزار.چوارەم/ وەزیر: وەزیرى شارەوانى و گەشتوگوزار.پێنجەم/ دەستە: دەستەى گەشتوگوزار.شەشەم/ سەرۆکى دەستە: سەرۆکى دەستەى گەشتوگوزار.حەوتەم/ ئەنجومەن: ئەنجومەنى بەڕێوەبردنى دەستە.هەشتەم/ بەڕێوەبەرایەتى گشتى: بەڕێوەبەرایەتى گشتى گەشتوگوزار لە پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکان.نۆیەم/ گەشتوگوزار: گەشت و گوزەرکردنى کەسێک یان کۆمەڵە کەسێکە بۆ ماوەیەکى کاتى، بەمەبەستى حەوانەوە، چێژوەرگرتن، پشوودانى دەروونى یان جەستەیى، بینینى شوێنەوار یان هەواری مێژوویى یان شوێنى ئاینى یان دیمەنى سروشتى، وەرزشکردن، چارەسەریى تەندروستى یان هەر بابەتێکى دیکەى هاوشێوە.دەیەم/ ناوچەى گەشتیارى: هەر شوێنێک کە بۆ مەبەستى گەشتیارى بگونجێت، چ سروشتى بێت یان دروستکراو، موڵکی گشتى یان تایبەت یان تێکەڵ بێت. یازدەیەم/ دامەزراوەی گەشتیاری: کۆمپانیا، نووسینگە و بریکاریى گەشتیاری دەگرێتەوە، کە گەشت ڕێکدەخەن یان خزمەتگوزارى و چالاکى گەشتیارى بەڕێوەدەبەن، گشتى بن یان تایبەت یان تێکەڵاو بێت.دوازدەیەم/ گەشتیار: کەسێکى سروشتییە، هاونیشتیمانى بێت یان بیانى، کە لە شوێنى نیشتەجێبوونى خۆیەوە دەچێتە شوێنێکى گەشتیارى، بۆ ماوەیەکى دیاریکراو، بۆ مەبەستى گەشتیارى.سێزدەیەم/ پڕۆژەى گەشتیارى: هەر پرۆژەیەکى بوارى گەشتوگوزار، کە لەلایەن کەسێکى سروشتى یان مەعنەوى ئەنجامدەدرێت، گشتى یان تایبەت یان تێکەڵ بێت.چواردەیەم/ وەبەرهێنانى گەشتیارى: بەگەڕخستنى سەرمایەى مرۆیى و داراییە، لەلایەن کەسێکى سروشتى یان مەعنەوى، بۆ بونیادنان و پێشخستنى کەرتى گەشتیاریى لە هەرێم.پازدەیەم/ چالاکى گەشتیارى: ئەو چالاکیانە دەگرێتەوە کە لە شوێنە گەشتیارییەکاندا لەلایەن دامەزراوە گەشتیارییەکانەوە یان لەلایەن گروپ و کەسانى ترەوە ئەنجام دەدرێن.شازدەدەیەم/ رێنوێنیکارى گەشتیارى: ئەو کەسەیە کە لەلایەن دەستەوە مۆڵەتدراوە و ئەرکى رێنوێنیکردنى گەشتیاران لەئەستۆ دەگرێت.مادده‌ی (2) ئامانجەکانى ئەم یاسایە بریتییە لە:-یەکەم/ ڕێکخستنى کەرتى گەشتیاری لە هەرێم، بەجۆرێک ڕۆڵى ئابووریى و ژیاریى و ڕۆشنبیریى ژینگەیى خۆى بەرجەستە بکات، لە ئێستا و لە داهاتوودا.دووەم/ پەرەپێدانى کەرتى گەشتیاریى، کارکردن بۆ سەرنجڕاکێشانى گەشتیاران بە هەماهەنگى لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارە ڕۆشنبیرى و کلتورى و فەرهەنگییەکان، و پتەوکردنى ڕۆڵى کەرتى گشتى و تایبەت و تێکەڵ، و هاندانى سەرمایەگوزاریى نیشتیمانی و بیانیى بۆ وەبەرهێنان لە کەرتى گەشتیارییدا.سێیەم/ ڕێکخستنى هەماهەنگى و کارى تەواوکارى لەنێوان دامەزراوە حکومى و ناحکومییە ناوخۆیى و دەرەکییە پەیوەندیدارەکاندا بە مەبەستى پێشخستنى کەرتى گەشتیارى هەرێم. مادده‌ی (3) یەکەم/ بۆ هێنانەدی ئامانجەکانى ئەم یاسایە، دەستەى گەشتوگوزار ئەم ئەرک و دەسەڵاتانەى خوارەوەى دەبێت:-دانانى پلانى ستراتیجى و بەرنامەى ساڵانەى تایبەت بە گەشتوگوزار، و گەشەپێدانى شوێنە گەشتیارییەکان وجێبەجێکردنى، دواى پەسەندکردنیان لەلایەن وەزارەتەوە.دانانى پێوەر و مەرجى تەکنیکى و بیناسازیى مۆدێرن و گەرەنتى ڕەچاوکردنى لە پرۆژە گەشتیارییەکاندا، و ئامادەکردنى سیستەمى پۆلێنکردنى دامەزراوە و پرۆژە گەشتیارییەکان بەپێى ستانداردە نێودەوڵەتییەکان، بە هەماهەنگى لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان. پێدانى مۆڵەتى کارکردنى شوێن و دامەزراوە گەشتیارییەکان بەپێى یاسا و ڕێنماییە بەرکارەکان، بەهەماهەنگى لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان.پێدانى لارینەبوون بۆ دروستکردنى پڕۆژەى گەشتیارى بەپێى یاساى وەبەرهێنانى بەرکار لەهەرێم و پێدانى مۆڵەتى دروستکردنى پڕۆژە بچوکەکانى بوارى گەشتیارى کە بە پڕۆژەى وەبەرهێنان هەژمار ناکرێن، بە هەماهەنگى لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان.چاودێریکردن و پشکنینى شوێنە گەشتیارییەکان و ئاراستەکردنیان بۆ چاککردنى جۆرێتى خزمەتگوزارییە گەشتیارییەکان وپەرەپێدانى چالاکیى گەشتیاری، لە کەرتى گشتى و تایبەت و تێکەڵ.ڕەتکردنەوەى وەبەرهێنان لە شوێنە گەشتیارییەکاندا، ئەوانەى بنەماکانى سەرنجڕاکێشانى گەشتیارییان تێدایە، بۆ هەر بوارێکى دیکە جگە لە پرۆژەکانى بواری گەشتیارى.بڕیاردان لەسەر دانانى چالاکییە گەشتیاریییەکانى هەرێم وەک بڕاندێکى نێوخۆیى و ڕێکخستنى کەرنەڤاڵە گەشتوگوزارییە نێودەوڵەتییەکان، بەپێى ڕێنماییەک کە وەزارەت لەسەر پێشنیازى دەستە، دەریدەکات.بڵاوکردنەوەى ڕۆشنبیرى گەشتوگوزارى و ئامادەکردنى ڕێبەرى گەشتیاری پەڕاویى و ئەلکترۆنى لە شێوەى (ئەپلیکەیشن)، تایبەت بە شوێن و پرۆژە گەشتیارییەکانى هەرێم.دامەزراندنى ناوەندی پسپۆڕ، و هاندان و پێشنیازى کردنەوەى پەیمانگە و ناوەند بۆ ڕاهێنانى کارمەندانى بوارى گەشتیارى لە کەرتى گشتى و تایبەت و تێکەڵ.بەشداریکردن لە چالاکى ڕێکخراوە گەشتیارییە جیهانییە تایبەتمەندەکان و کۆنفرانس و بۆنە و پێشانگە نێودەوڵەتییەکانى تایبەت بە چالاکیى گەشتیاریى، دواى ڕەزامەندى وەزارەت.دامەزراندنى نووسینگەى زانیاریى و گەشەپێدانى گەشتیارى لە فڕۆکەخانە و دەروازە سنوورییەکان و شوێنە پێویستەکانى دیکە بەهەماهەنگى لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان، و بەکارهێنانى شێوازە هەمەڕەنگەکانى ڕیکلام بە مەبەستى ناساندنى شوێنە گەشتیارییەکان.ئامادەکردن و پێشنیازکردنى ڕەشنووسى ڕێنمایى تایبەت بە کەرتى گەشتیاری لە هەرێم.کارکردن بۆ گەیاندنى خزمەتگوزاری پێویست بۆ شوێن و ناوچە گەشتیارییەکان بە هەماهەنگى لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان.هەر ئەرکێکى دیکەى هاتوو لەم یاسایە و یاسا بەکارەکانى دیکەى هەرێم، پەیوەست بە چالاککردن و پەرەپێدانى کەرتى گەشتیاری.دووەم/ دابەشکردن و پۆلێنکردنى ئەو ئەرک و دەسەڵاتانەى لە بڕگەى (یەکەم)ى ئەم ماددەیەدا ئاماژەى پێدراوە، بە ڕێنماییەک دیاریدەکرێت کە وەزیر پشتبەست بەم یاسایە و یاساى وەزارەتى شارەوانى و گەشتوگوزارى بەرکار لە هەرێم، دەریدەکات.مادده‌ی (4)یەکەم/ ئەنجومەنى وەزیران دەتوانێت لەسەر پێشنیازى وەزارەت، کۆمپانیاى گشتى یان تێکەڵاو لە بواریى گەشتوگوزارى، بەپێى یاسا بەرکارەکان لە هەرێم، دابمەزرێنێت.دووەم/ ئەو کۆمپانیایانەى کە لە بڕگەى (یەکەم)ى ئەم ماددەیەدا ئاماژەیان پێدراوە، سەربەخۆیى دارایى و کارگێڕییان دەبێت، و پێکهاتە و ئەرک و دەسەڵاتەکانى بە پەیڕەوێک ڕێکدەخرێت کە ئەنجومەنى وەزیران بۆ ئەم مەبەستە دەریدەکات.مادده‌ی (5)یەکەم/ پۆلێنکردنى تایبەتمەندى دامەزراوە گەشتیارییەکان و مەرجەکانى مۆڵەتى گەشتیاریى و دەستبەرداربوون لە موڵەت، بە ڕێنمایى ڕێکدەخرێت کە وەزارەت لەسەر پێشنیازى دەستە بۆ ئەم مەبەستە دەریدەکات. دووەم/ دامەزراوەى گەشتیاریى بە مۆڵەتى دەستە پیادەى کار و چالاکییەکانى دەکات.سێیەم/داواکارى وەرگرتنى مۆڵەتى کارکردنى دامەزراوەى گەشتیاریى پێشکەش بە بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکانى گەشتوگوزار لە پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆوکان دەکرێت.ماوەى مۆڵەتى هاتوو لە بڕگەى (یەکەم)ى ئەم ماددەیە (2) دوو ساڵە و شیاوى نوێکردنەوەیە.چوارەم/ دەستبەرداربوون (تنازل) لە مۆڵەتى دامەزراوەى گەشتیاری بۆ دامەزراوەیەکى دیکە تەنها بە ڕەزامەندى دەستە دەبێت.مادده‌ی (6)دامەزراوەى گەشتیارى پابەند دەبێت بە:-یەکەم/ پیادەکردنى چالاکییەکانى بە گوێرەى تایبەتمەندى دیاریکراو لە مۆڵەتەکەیدا.دووەم/ پێدانى زانیارى لە ڕێگەى بەڕێوەبەراتییە گشتییەکانەوە بە دەستە، دەربارەى پلان و پرۆگرامە گەشتیارییەکانى پێش جێبەجێکردنیان.سێیەم/ پێدانى زانیارى بە دەستە، دەربارەى گەشتیاران و هەر زانیارییەکى دیکە کە پەیوەندیدار بێت بە گەشتوگوزار، لەڕێگەى بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکانەوە، ئەگەر دەستە بە نووسراو داواى بکات.چوارەم/ ئاسانکارى بۆ بەمەبەستى چاودێرى و پشکنین.پێنجەم/ بەگەڕخستنى دەستى کارى ناوخۆیى بە ڕێژەیەک کە لە ( 75%) حەفتا و پێنج لە سەد کەمتر نەبێت، جگە لەو پڕۆژانەى کە پێویستى بە پسپۆڕى تایبەت و دەستى کارى شارەزا هەیە بەمەرجێک لە هەرێمى کوردستان بوونیان نەبێت.شەشەم/ هەر پابەندییەکى دیکە کە بە ڕێنمایى ڕێکدەخرێت، یان دەستە لە گرێبەستى نێوانیاندا زیادى دەکات.مادده‌ی (7)یەکەم/ ناوچەى گەشتیارى دەستکرد و بونیادنراوەکانى سەر ناوچەى گەشتیاری سروشتى بە مۆڵەتی دەستە دادەمەزرێت، و مەرجەکانى مۆڵەتی شوێنى گەشتیارییش بە ڕێنمایى دیاردیدەکرێت کە وەزارەت لەسەر پێشنیازى دەستە، دەریدەکات.دووەم/ داواکارى وەرگرتنى مۆڵەتى دامەزراندنى شوێنى گەشتیاریى پێشکەش بە بەڕێوەبەرایەتى گشتى دەکرێت.سێیەم/ شوێنە گەشتیارییەکان پابەند دەبن بە ئاسانکاریى بۆ مەبەستى چاودێرى و پشکنین.مادده‌ی (8)یەکەم/ پیادەکردنى کارى ڕێنوێنى گەشتیارى بە مۆڵەتى بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکانى دەستەى گەشتوگوزار دەبێت، مەرجەکانى مۆڵەتیش بە ڕینمایى دیاریدەکرێت کە وەزارەت لەسەر پێشنیازى دەستە، دەریدەکات.دووەم/ ڕێنوێنیکارى گەشتیاریى پابەند دەبێت بە:-پیادەکردنى کارى ڕێنوێنکارى بەو مەرج و ڕێکاریانەى لە مۆڵەتەکەیدا هاتووە.پیادەکردنى ڕێسا پیشەییەکانى کارى ڕێنوێنکاری.هەر پابەندییەکى دیکە کە بە ڕێنمایى ڕێکدەخرێت.مادده‌ی (9)یەکەم/ ماف وئەرکەکانى گەشتیار، بە پێى یاسا بەرکارەکانى هەرێم و ڕێکەوتننامە نێودەوڵەتییە پەسەندکراوەکان، پارێزراو دەبێت.دووەم/ دەستە ڕێوشوێن بۆ دەستەبەرکردنى مافى گەشتیار لە بەرامبەر دامەزراوە و شوێنە گەشتیارییەکاندا دەگرێتەبەر.سێیەم/ ئەگەر هەمان جۆرى چالاکى گەشتیارى لەلایەن زیاتر لە یەک دامەزراوەى گەشتیاری ئەنجام درا، ئەوا سەرجەمیان پێکەوە بەرپرسن لە قەرەبووکردنەوە بەرامبەر هەر هەڵە یان سەرپێچیەک کە زیان بە گەشتیار بگەیەنێت و دەرئەنجامى کارى هاوبەشى ئەو دامەزراوانە بێت.مادده‌ی (10)یەکەم/ بینینى داواى شارستانى(مدنی) لە بوارى گەشتوگوزار و یەکلایى کردنەوەیان، لەلایەن دادگاکانەوە سیفەتى بەپەلەى پێدەدرێت.دووەم/ لەو ناوچە گەشتیارییانەى کە بنکەى پۆلیسى تێدایە، هۆبەى پۆلیسى گەشتیارى دادەمەزرێت، و ئەرکیان پاراستنى گەشتیار و ناوچە گەشتیارییەکان دەبێت.مادده‌ی (11)دامەزراوەى گەشتیارى بە داخستنى کاتى و پێبژاردنێک کە لە (1,000,000) یەک ملیۆن دینار کەمتر نەبێت و لە (2,000,000) دوو ملیۆن دینار زیاتر نەبێت، سزا دەدەرێت، ئەگەر سەرپێچى حوکمی بڕگەى (دووەم) لە ماددەى (5) و ماددەی (6)ی ئەم یاسایەى کرد، یان زانیاریى و بەڵگەنامەى نادروستى بەمەبەستى وەرگرتنى مۆڵەت پێشکەشى دەستە کرد.مادده‌ی (12)یەکەم/ دامەزراوەى گەشتیارى بە پێبژاردنێک کە لە (100,000) سەد هەزار دینار کەمتر نەبێت و لە (200,000) دوو سەد هەزار دینار زیاتر نەبێت، سزا دەدرێت، بۆ هەر ڕۆژێک دواکەوتن لە نوێکردنەوەى مۆڵەتى کارکردن.دووەم/ ئەگە دامەزراوەى گەشتیاریى ماوەى زیاتر لە (60) شەست ڕۆژ بەسەر نوێ نەکردنەوە مۆڵەتەکەیدا بەبێ پاساوى ڕەوا تێپەڕى، ئەوا سەربارى سەپاندنى سزاى هاتوو لە لەبڕگەى (یەکەم)ى ئەم ماددەیەدا، دواى ئاگادارکردنەوەى، نوێکردنەوەى مۆڵەتەکەى بۆ ماوەى (3) سێ مانگ دوادەخرێت و ئەگەر هەر پابەند نەبوو بۆ ماوەیەک کە لە (1) یەک ساڵ کەمتر نەبێت مۆڵەتەکەى دوادەخرێت، و لەو ماوەیەدا ڕێگەى کارکردنى پێنادرێت.مادده‌ی (13)هەر یەک لە دامەزراوەى دەستبەرداربوو و دامەزراوەى دەستبەرداربۆکراو بە پێبژاردنێک کە لە (1,000,000) یەک ملیۆن دینار کەمتر نەبێت و لە (2,000,000) دوو ملێۆن دینار زیاتر نەبێت، سزادەدرێت، ئەگەر دەستبەرداربوونەکەیان بە پێچەوانەى بڕگەى (چوارەم)ى ماددەى (5)ى ئەم یاسایە، ئەنجامدا.مادده‌ی (14)ناوچەی گەشتیاری بە داخستنى كاتی کە لە (30) سی ڕۆژ زیاتر نەبێت و پێبژاردنێک کە لە (500،000) پێنج سەد هەزار دینار کەمتر نەبێت و لە (1,000,000) یەک ملیۆن دینار زیاتر نەبێت، سزادەدرێت، ئەگەر سەرپێچى حوکمى بڕگەكانی (یەكەم، سێیەم)ی ماددەى (7)ی ئەم یاسایەى کرد یان زانیاریى و بەڵگەنامەى نادروستى بەمەبەستى وەرگرتنى مۆڵەت پێشکەشى دەستە کرد. مادده‌ی (15)یەکەم/ رێنوێنیکارى گەشتیارى بە پێبژاردنێک کە لە (250,000) دوو سەدو پەنجا هەزار دینار کەمتر نەبێت و لە (500,000) پێنج سەد هەزار دینار زیاتر نەبێت، سزادەدرێت، ئەگەر سەرپێچى حوکمى بڕگەى (یەکەم)ى ماددەى (8)ى ئەم یاسایەى کرد یان زانیارى و بەڵگەنامەى نادروستى بەمەبەستى وەرگرتنى مۆڵەت پێشکەشى دەستە کرد.دووەم/ ڕێنوێنیکارى گەشتیاری بە پێبژاردنێک کە لە (100,000) سەد هەزار دینار کەمتر نەبێت و لە (250,000) دوو سەد وپەنجا هەزار دینار زیاتر نەبێت، سزادەدرێت، بۆ هەرجارێک کە سەرپێچى پابەندییەکانى هاتوو لە بڕگەى(دووەم)ى ماددەى (8)، بکات.مادده‌ی (16)یەکەم/ لەکاتى دووبارەکردنەوەى سەرپێچییەکانى هاتوو لە ماددەکانى(15،14،13،11)ى ئەم یاسایە، بڕى پێبژاردنەکان دەبنە دوو هێندە.دووەم/ ئەگەر سەرپێچیکار بەردەوام بوو لەسەر سەرپێچییەکانى هاتوو لە ماددەکانى ئاماژەپێدراو لە بڕگەى (یەکەم)ى ئەم ماددەیەدا، ئەوا بەپێى قەبارەى سەرپێچییەکە، مۆڵەتەکەى بۆ ماوەیەکى کاتى ڕادەگیرێت یان هەڵدەوەشێتەوە.مادده‌ی (17)یەکەم/ سەرۆکى دەستە یان ئەوەى ڕایدەسپێرێت، دەسەڵاتى سەپاندنى سزاکانی هاتووی لەم یاسایەدا هەیە، پشتبەست بە ڕاسپاردەى لیژنەیەک کە دەستە یان بەڕێوەبەرایەتى گشتى بۆ ئەو مەبەستە دروستیدەکات.دووەم/ بڕیارەکانى سزادان بەپێى حوکمەکانى ئەم یاسایە، لە ماوەى (30) سی ڕۆژ لە بەروارى پێڕاگەیاندنیان، یاراى تانەلێدانن لەبەردەم دادگای کارگێڕیى بەپێى حوکمەکانى یاساى ئەنجومەنى شوراى بەرکار لە هەرێم.مادده‌ی (18)سەپاندنى سزاکانى هاتوو لەم یاسایەدا، ڕێگر نییە لە سەپاندنى هەرسزایەکى دیکەى هاتوو لە یاساى سزاکانى بەرکار لە هەرێم.مادده‌ی (19)یەکەم/ بڕى ڕەسمى پێدان و نوێکردنەوەى مۆڵەتى پیادەکردنى کارى دامەزراوە و شوێنە گەشتیارییەکان و بە ڕێنوێنكاری گەشتیاری، بەپێى پەیڕەوێک دیاریدەكرێت لەلایەن ئەنجوومەنى وەزیرانەوە دەردەچێت.دووەم/ (30%) لەسەدا سى بڕى داهاتى بەدەستهاتوو بەپێى بڕگەى (یەکەم) ى ئەم ماددەیە بۆ مەبەستى پەرەپێدانى كەرتی گەشتیارى تەرخان دەکرێت.مادده‌ی (20)مەرج و خەسڵەت و تایبەتمەندى ئەو شوێنە گەشتیارییانەى حوکمەکانى ئەم یاسایە دەیانگرێتەوە، لەلایەن وەزارەتەوە بە ڕێنماییەک دیاریدەکرێن.مادده‌ی (21)یەکەم/دواى لارینەبوونى وەزارەتى کشتوکاڵ و سەرچاوەکانى ئاو، زەوى کشتوکاڵى بۆ پڕۆژەى گەشتیاری، لەبەر ڕۆشنایى یاسا بەرکارەکانى هەرێم، بەمەبەستى جێبەجێکردنى پڕۆژە گەشتیارییەکان، دەکوژێندرێتەوە.دووەم/ بە دەر لە زەوییە کشتوکاڵییەکان، وەزارەت دەتوانێت بە هەماهەنگى لەگەڵ وەزارەتە پەیوەندیدارەکان، هەر زەوییەکى تر بۆ مەبەستى جێبەجێکردنى پڕۆژە گەشتیارییەکان، تەرخان بکات.مادده‌ی (22)یەکەم/ خاوەنى ئەو زەوییانەى موڵکى تەواون (ملک صرف)، دەتوانن بە ڕەزامەندى دەستە پڕۆژەى گەشتیارى بەپێی حوکمەکانى ئەم یاسایە دابمەزرێنن، بەڕەچاوکردنى پێگەى جوگرافى و لە چوارچێوەى سیاسەتى گەشەپێدانى کەرتى گەشتیاری لە هەرێم.دووەم/ خاوەنى مافى ڕەفتارپێکردن لەسەر ئەو زەویانەى موڵکى دەوڵەتن، بەدەر لە یاساى ژمارە (1)ى ساڵى (2008)، لەسەر ڕووبەرێک کە لە (20%) بیست لەسەدی تەواوى ڕووبەرى زەویەکە تێپەڕ نەکات، لەسەر داواکارى کەسەکە و پێشنیازى دەستە، دواى لارینەبوونى وەزارەتى کشتوکاڵ و سەرچاوەکانى ئاو و ڕەزامەندى ئەنجومەنى وەزیران، دەتوانن پڕۆژەی گەشتیاری بونیادبنێن، بەرامبەر بەکرێیەک کە بڕەکەى بە ڕێنمایى لەلایەن وەزیرى دارایى و ئابوورى بە هەماهەنگى لەگەڵ وەزیر دیاریدەکرێت.سێیەم/ خاوەنى مافى ڕەفتارپێکردن لەسەر زەویەک کە ڕووبەرەکەى لە (5) پێنج دۆنم کەمترە، بە هەمان مەرج و ڕێکارى هاتوو لە بڕگەى (دووەم)ى ئەم ماددەیە، دەتوانێت (50%) پەنجا لەسەدی ڕووبەرى زەوییەکە بکاتە پڕۆژەى گەشتیاری بەمەرجی پابەندبوون بە پاراستنى پارێزراوە سروشتییەکان و پابەندییە ژینگەییەکان.مادده‌ی (23)یەکەم/ دەستە دەتوانێت ئەو زەویانەى کە بۆ مەبەستى گەشتیارى تەرخانکراون، تەنها بۆ پڕۆژەى گەشتیارى بەکرێ بدات.دووەم/ماوەى گرێبەستى بەکرێدانى زەوى و پڕۆژەى گەشتیارى، لە دواى ڕۆژێک لە تەواوکردن یان نۆژەنکردنەوەى پڕۆژەکە، کە پێشتر ماوەکەى لە ڕێگەى لایەنە پەیوەندیدارەکانەوە دیاریکراوە، هەژماردەکرێت، و کرێى ماوەى تەواوکردنى پڕۆژەکەش لەسەر زەویەکە وەردەگیرێت.ئەگەر خاوەن پڕۆژە دەستى لە پڕۆژەکە هەڵگرت یان نەیویست گرێبەستەکەى نوێبکاتەوە، ئەوا لە بەکرێدانى ئاشکرادا بەکرێ دەدرێتەوە.جگە لە گرێبەستى بانەوانى، گرێبەستەکانى بەکرێدانى شوێن و پڕۆژە گەشتیارییەکان لە لایەن دەستەوە، کە ماوەیان لە (15) پازدە ساڵ کەمترە، بۆ یەک جار یاراى درێژکردنەوەن، بەو مەرجەى ماوەى بنەڕەتى و ماوەى درێژکراوە پێکەوە لە (15) پازدە ساڵ تێپەڕ نەکات و بڕى بەرامبەرى ڕاستەقینە بەپێى ئەو ڕێکارانەى لە یاساى ژمارە (1)ى ساڵى (2021)دا هاتوون، بخەمڵێنرێتەوە.ماوە و بڕى بەرامبەر و مەرجەکانى درێژکردنەوە، لەسەر پێشنیارى دەستە و بە ڕەزامەندى وەزیر دیارى دەکرێت.مادده‌ی (24)یەکەم/دەستە لە ڕێگەى لیژنەیەکەوە، کە پێکهاتەکەى بە ڕێنماییەک دیاریدەکرێت کە وەزارەت بۆ ئەو مەبەستە دەریدەکات، لە داواکارى ئەو کرێچیانە دەڕوانێت، کە وەبەرهێنانى گەشتیارییان لەسەر ماڵ و موڵکى دەوڵەت بە گرێبەست لەناوچە تازە گەشەسەندووەکاندا کردووە، و پرۆژەکانیان مایەى خۆى ناهێنێتەوە و داواى لێخۆشبوون لە کرێ دەکەن.ئەگەر دواى هەڵسەنگاندن، لیژنەکە گەیشتە ئەو ئەنجامەى کە داواکارییەکە مەرجى لیخۆشبوونى تێدایە، پێشنیازى لێخۆشبوون لە کرێ بۆ وەزیر دەکات.وەزیر بۆ هێنانەدى بەرژەوەندیى گشتى و پەرەپێدانى گەشتیارى لەو ناوچە تازە گەشەسەندووانە بڕیارى لێخۆشبوون تەنها بۆ ماوەیەکى دیارکراو کە لە دوو ساڵ زیاتر نەبێت، دەدات.دووەم/ دەستە دەتوانێت دوای ڕەزامەندى وەزارەت، ماوەى گرێبەستى پڕۆژە گەشتیارییە بەکرێدراوەکان لە گوندەکان درێژ بکاتەوە، ئەگەر لە ماوەى بەکرێدانەکەدا، دواى جێبەجێکردنى رێژەى (100%) لە سەدا سەدى پڕۆژەکە، بەپێى توێژینەوەى کەڵکى ئابوورى، سەرمایەى پڕۆژەکە بەدەست نەهاتبێت.مادده‌ی (25)یەکەم/ئەو کەسەى زەوى بە بەرامبەر بۆ تەرخان دەکرێت، مافى هەیە بە ڕەزامەندی دەستە، پڕۆژەکە یان ئەو شوێنە گەشتیارییەى لەسەرى دروستکراوە، لەدواى تەواوبوونى بەڕێژەى ( 100%) لە سەدا سەدى، بەبێ زەوییەکە، بفرۆشێتە کەسانى دیکە، بەمەرجى زیادکردنى (20%) بیست لە سەدی کرێى ساڵانەى زەوى.دووەم/خاوەنى پڕۆژە گەشتیارییەکان کە لانیکەم (51%) لە سەدا پەنجا و یەکی پڕۆژەکانیان دروستکردووە، دەتوانن بە مەبەستى تەواو کردنى پڕۆژەکە، داواى هاوبەش (ادخال شریک) بکەن.مادده‌ی (26)وەزیر لەسەر پێشنیازى دەستە رێنمایى بۆ رێکخستنى ئەمانەى خوارەوە دەردەکات.یەکەم/ چاودێرى و پشکنینى دامەزراوە گەشتیارییەکان.دووەم/ کردنەوەى پەیمانگە و ناوەندەکانى تایبەت بە ڕاهێنانى گەشتیاریى لە کەرتى گشتى و تایبەت و تێکەڵ.سێیەم/ مۆڵەتدانى پڕۆژە گەشتیارییەکان بەپێى سیستەمى دابەشکردنى کات بەهاوکارى لەگەڵ وەزارەتی دارایى و ئابوریى.چوارەم/ ئامادەکردنى ڕێبەرە گەشتیارییەکان.پێنجەم/ دیاریکردنى کاتى دەستپێکردن و کۆتایى هاتنى کار و چالاکیە گەشتیارییەکان لە شوێنە گەشتیارییەکاندا.مادده‌ی (27)یەکەم/ ئەو پڕۆژە و دامەزراوە گەشتیارییانەى دەکەونە ناو پۆلێنکراوى وەبەرهێنانى گەشتیارى، ئەو لێخۆشبوونانە دەیانگرێتەوە کە بەپێى یاسا بەرکارەکانى هەرێم بۆ پڕۆژەکانى وەبەرهێنان بڕیاریان لێدراوە. دووەم/ لێخۆشبوونى هاتوو لە بڕگەى (یەکەم)ى ئەم ماددەیە، ڕەسمەکانى تایبەت بە پیادەکردنى پیشە ناگرێتەوە.مادده‌ی (28)پشکەکانى کۆمپانیاى (ئینشکێ)ی هاوپشکى تێکەڵ کە (49%) چل و نۆ لە سەدی سەرمایەى کۆمپانیاکەیە و بەناوى وەزارەتى دارایى عێراق تۆمارکراوە بەبێ‌ بەرامبەر بەناوى وەزارەت تۆمار دەکرێت و گواستنەوەی تۆمارەكە لە باج و رسومات دەبوردرێت.مادده‌ی (29)وەزیر خۆى یان لەسەر پێشنیازى دەستە ڕێنمایى پێویست بۆ ئاسان جێبەجێکردنى حوکمەکانى ئەم یاسایە دەردەکات.مادده‌ی (30)پێویستە لەسەر لایەنە پەیوەندارەکان حوکمەکانى ئەم یاسایە جێبەجێ بکەن.مادده‌ی (31)کار بە دەقى هیچ یاسا یان بڕیارێک ناکرێت کە لەگەڵ حوکمەکانى ئەم یاسایەدا ناکۆک بێت.مادده‌ی (32)ئەم یاسایە لە ڕێکەوتى بڵاوکردنەوەى لە ڕۆژنامەى فەرمى (وەقایعى کوردستان) جێبەجێ دەکرێت. د.رێواز فائق حسێن سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان - عێراقهۆیه‌كانی ده‌رچوواندنبە لەبەرچاوگرتنى گرنگى گەشتوگوزار لە فرەکردنى سەرچاوەکانى داهات لە هەرێم، و ئەو ڕەهەندانەى لە ناساندنى شوناسى شارستانى و کلتووریى رۆشنبیری و دەستکەوتى تەلارسازیى گەلى کوردستاندا هەیەتى، و بۆ جەختکردنەوە لە گرنگى پلاندانان و کارکردن لەسەر پیادەکرنى ستراتیجیەتێکى ڕوون بۆ کاراکردنى کەرتى گەشتوگوزار و بەشدرایکردنى لە گەشەپێدانى ئابوری نیشتیمانیدا، ئەم یاسایە دەرچووێندرا....

یاسای وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شت وگوزاری هه‌رێمی كوردستان عێراقبه‌ناوی خوای بوخشنده‌ ومیهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانی كودستانی عێراقژماره‌ی بڕیار:45مێژووی بڕیار:28/12/1992(( بڕیار))به‌پێی حوكمی بڕگه‌ی (1) له‌ مادده‌ی (56)ی یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی/1992 و له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیری شاره‌وانی و گه‌شت وگوزارو بڕیار له‌سه‌ردانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستانی عێراق له‌ دانیشتنی ڕۆژی 12/12/1992 دا بڕیاری ده‌ركردنی ئه‌م یاسایه‌ی دا.یاسای ژماره‌ (15) ساڵی 1992 یاسای وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شت و گوزاری هه‌رێمی كوردستانی عێراقمادده‌ی یه‌كه‌م:مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ خواسته‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌:1/ هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق.2/وه‌زره‌ت: وه‌زاره‌تی شاره‌وانیو گه‌شتوگوزاری هه‌رێم.3/وه‌زیر:وه‌زیری شاره‌وانی و گه‌شتوگوزاری هه‌رێم.4/بریكار/بریكاری وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شتوگوزاری هه‌رێم.5/ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی راوێژكارانی وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شتوگوزاری هه‌رێم.مادده‌ی دووه‌م:وه‌زاره‌ت كۆشش ده‌كا بۆ پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزاری ناوخۆیی و شاره‌وانی و خزمه‌تگوزاری ئاووئاوه‌ڕۆ وفراوانكردنی بزوتنه‌وه‌ی گه‌شتوگوزار وپه‌ره‌پێدانی له‌ كوردستاندا له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و نه‌خشانه‌دا كه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ داده‌نرێت.مادده‌ی سێیه‌م:1-وه‌زیر سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنوێنی كردنی له‌ كاره‌كانیدا و له‌سه‌رپه‌رشتی و چاوردێری كردنی چالاكی یه‌كانیدا و له‌ویشه‌وه‌ ئه‌و رێنمایی وبڕیار و فرمانانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوه‌ندی یان به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و دام وده‌زگاكانی و گشت كاروباره‌ ئیداری و دارایی رێك و پێكی هونه‌ری یه‌وه‌ له‌ چوارچێوه‌ی حوكمی یاساوپێره‌ودا هه‌یه‌ له‌به‌رامبه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌ سیفه‌تی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شێتی به‌رپرسیاره‌و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی به‌ بریكار و به‌ڕێوه‌یه‌ری گشتی یه‌ وهه‌ر كه‌سێ خۆی په‌سه‌ندی ده‌كا بسپێرێ.2-بریكار به‌رپرسیاره‌ له‌ جێ به‌جێ كردنی سیاسه‌تی وه‌زاره‌ت و نه‌خشه‌ بۆ كێشانی هێنده‌ی په‌یوه‌ندی به‌و تایبه‌تكاری یانه‌وه‌ هه‌بێ كه‌ وه‌زیر پێیانی ده‌سپێرێ.مادده‌ی چواره‌م:وه‌زاره‌ت له‌م دام و ده‌زگایانه‌ پێكدێ:1/ مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت كه‌ پێكدێ له‌ :أ/ نووسینگه‌ی وه‌زیر: مووچه‌خۆرێك به‌ پله‌ی به‌وه‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا كه‌ ده‌بێ له‌كارمه‌ندان وپسپۆران بێ.ب/نووسینگه‌ی بریكار:مووچه‌ خۆرێك له‌ كامه‌ندان وپسپۆران سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا.ج/فه‌رمانگه‌ی یاسایی كه‌ په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ وه‌زیردا ده‌بێ.2/به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی یه‌كان: هه‌ریه‌كێ له‌ به‌ڕێوبه‌رێتی یه‌ گشتیه‌كان مووچه‌ خۆرێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ ده‌بێ باوه‌ڕنامه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و له‌بواری پسپۆریدا له‌ كارمه‌ندان ولێهاتوویی بێ چه‌ند به‌ڕێوبه‌رێتی و به‌شێكشیان پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌ كه‌ هه‌ریه‌كێ له‌ به‌ڕێوبه‌رێتی مووچه‌خۆرێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا كه‌ ده‌بێ باوه‌ڕنامه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی زانكۆیی هه‌بێ و له‌بواری پسپۆریدا له‌ كارمه‌ندان و لێهاتووان بێ و هه‌ر به‌شێكیش مووچه‌خۆرێك له‌ كارمه‌ندان و پسپۆران سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا.أ-به‌رێوبه‌ری گشتی كاروباری به‌ڕێوه‌بردن ودارایی كه‌ ئه‌م به‌ڕێوبه‌رێتیی یانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌.یه‌كه‌م/به‌ڕێوبه‌ری كاروبارو به‌رێوه‌بردن و كه‌سان.دووه‌م/به‌رێوبه‌رێتی كاروباری دارایی و پێداچوونه‌وه‌.ب- به‌ڕێوبه‌رێتی گشتی نه‌خشه‌دانان و به‌دواداچوون كه‌ ئه‌م به‌رێوبه‌رێتی و به‌شانه‌ پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌.یه‌كه‌م/به‌رێوبه‌ری نه‌خشه‌دانان و لێكۆڵینه‌وه‌.دووه‌م/به‌ڕێوبه‌رێتی به‌دواداچوون وپشكین.سێ یه‌م/ به‌رێوبه‌رێتی سه‌رژمێری وكۆمپیوته‌ر.چواره‌م/به‌ڕوبه‌رێتی هێزی كارگه‌ و په‌ره‌پێدان.پێنجه‌م/ به‌شی خزمه‌تگوزاری ئه‌ندازیاری.جـ-به‌ڕێوبه‌رێتی گشتی شاره‌وانیه‌كان كه‌ ئه‌م به‌ڕێوبه‌رێتی و به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌.یه‌كه‌م/به‌رێوبه‌رێتی موڵك و زه‌وی وزار. دووه‌م/ به‌ڕێوبه‌رێتی كاروباری هونه‌ری كه‌ ئه‌م به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌.أ/به‌شی لێكۆڵینه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌.ب/ به‌شی سكێچ كێشانی.ج/به‌شی ئه‌ندازیاری هاتووچۆد/به‌شی كارگه‌ و ماشینه‌كان.سێیه‌م/ به‌ڕێوبه‌رێتی نه‌خشه‌دانان و به‌دواداچوون.چواره‌م/به‌شی كاروباری به‌ڕێوه‌بردن ودارایی .پێنجه‌م/ سه‌رۆكایه‌تی شاره‌وانیه‌كانی مه‌ڵبه‌نده‌كانی پارێزگاكانی هه‌رێم وبه‌ڕێوبه‌رێتیه‌كانی شاره‌وانی یان.د/به‌ڕێوبه‌رێتی گشتی نه‌خشه‌دانانی ئاوه‌دانی كه‌ ئه‌م به‌ڕێوبه‌رێتانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌.یه‌كه‌م/ به‌ڕێوبه‌رێتیلێكۆڵینه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌ و سكێچ كێشان به‌راشكاوی.دووه‌م/به‌ڕێوبه‌رێتی سكێچ كێشانی بنچینه‌یی و جوداكردنه‌وه‌.سێ یه‌م/به‌ڕێوبه‌رێتیه‌كانی نه‌خشه‌دانانی ئاوه‌دانی له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا.ه/به‌ڕێوبه‌رێتی گشتی ئاووئاوه‌ڕۆ كه‌ ئه‌م به‌ڕێوبه‌رێتی یانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌:یه‌كه‌م: به‌رێوبه‌رێتی ئیش پێكرنو چاككردنه‌وه‌.دووه‌م:به‌ڕێوبه‌رێتی گه‌نجینه‌كان.سێیه‌م: به‌ڕێوبه‌رێتی كاروباری به‌ڕێوه‌بردن دارایی.چواره‌م: به‌ڕێوبه‌رێتی یه‌كانی ئاوو ئاوه‌ڕۆ له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا.و/ ده‌سته‌ی گشتی گه‌شتوگوزار كه‌ ئه‌رك ودام و ده‌زگاكانی په‌یڕه‌وێكی تایبه‌تی رێكده‌خرێ.ز/یه‌كه‌م/ ئه‌نجومه‌نێكی راوێژكاری به‌ناوی ئه‌نجومه‌نی راوێژكاری وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شتوگوزاره‌وه‌ پێكدێ كه‌ وه‌زیر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ش ئه‌ندامی ده‌بن:1-بریكاری وه‌زاره‌ت.2-به‌ڕێوبه‌ری گشتی نه‌خشه‌دانان وبه‌دواداچوون جێگری سه‌رۆك مقرری ئه‌نجومه‌ن.3-به‌ڕێوبه‌ری گشتی ئاوو ئاوه‌ڕۆ.4-سه‌رۆكی ده‌سته‌ی گشتی گه‌شتوگوزار.5-به‌ڕێوبه‌ری گشتی شاره‌وانیه‌كان.6-به‌ڕێوبه‌ری گشتی نه‌خشه‌دانانی ئه‌وه‌دانی.7-به‌ڕێوبه‌ری گشتی به‌ڕێوه‌بردن ودارایی. 8-راوێژكاری یاسایی.9-سه‌رۆكه‌كانی شاره‌وانی مه‌ڵبه‌نده‌كانی پارێزگاكانی هه‌رێم.دووه‌م: ئه‌ركه‌كانی ئه‌نجومه‌ن.1-دارشتنی ئامانجه‌ گشتیه‌كانی نه‌خشی وه‌زاره‌ت.2-لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و نه‌خشه‌ سه‌ره‌تاییانه‌ی له‌لایه‌ن به‌ڕێوبه‌رێتی گشتی نه‌خشه‌دانانه‌وه‌ ئاماده‌كراون وبه‌دواداچوو له‌به‌ر رۆشنایی ئه‌و نه‌خشانه‌ی له‌لایه‌ن دام وده‌زگاكانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ پێشكه‌شكراون وبڕیار له‌سه‌ردانیان.3-به‌دواداچوونی نه‌خشه‌ی وه‌زاره‌ت وچاودێری كردنی جێ به‌جێكردنی.4-پێشنیازكردنی سیاسه‌تی دارایی وئابووری وه‌زاره‌ت.5-لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و پرۆژه‌ی یاسا وپه‌یره‌و رێنمایی یانه‌ی په‌یوه‌ندی یان به‌ كاروئانجه‌كانی وه‌زاره‌توه‌ هه‌یه‌ وهه‌ر تێبینی و ئامۆژگاری یه‌كیش كه‌ په‌سه‌ندیان ده‌كا.6-لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و راپۆرته‌ ده‌وری یه‌ گشتی یه‌ی وه‌زاره‌ت كه‌ له‌لایه‌ن به‌رێویه‌رێتی گشتی نه‌خشه‌دانان و به‌دواداچووندا ئاماده‌كرێ و لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌وكۆسپانه‌ی دێته‌ رێگای و پێشنیازكردنی چاره‌سه‌ری عه‌مه‌لی بۆیان.سێیه‌م: ئه‌نجوومه‌ن له‌سه‌ر داوای وه‌زیر كۆ ده‌بێته‌وه‌ (نصاب)ی كۆبوونه‌وه‌ش به‌ ئاماده‌ بوونی سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌ن و دووله‌سێ به‌شی ئه‌ندامانیكمادده‌ی پێنجه‌م:أ/ئه‌رك و تایبه‌تكارییه‌كانی دام وده‌زگاكانی وه‌زاره‌ت به‌ په‌یره‌وێك دیاری ده‌كرێن.ب/وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌رێوبه‌رێتی به‌ش و لقی نوێ به‌ پێی پێویست پێكبێنێ یا بیانخاته‌ پاڵ یه‌كتر.ج/وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌پێی پێویست لیژنه‌ی هه‌میشه‌یی یا كاتی پێكبێنێ.مادده‌ی شه‌شه‌م:وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردی جێ به‌جێ كردین ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكا.مادده‌ی حه‌وته‌م:كار به‌هیچ ده‌قێك ناكرێ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ دا ناكۆك بێ.مادده‌ی هه‌شته‌م:ده‌بێ وه‌زیره‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی هه‌شته‌م:ده‌بێ وه‌زیره‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی نۆیه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ. نه‌ژاد احمد عزیز ئاغاو/سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عیراق...

به‌ناوی خوای به‌خشنده‌و میهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان- عیراق پشت به‌ حوكمی بڕگه‌(1)له‌ مادده‌ی (56) له‌ یاسای ژماره‌ (1) ی ساڵی (1992) ی هه‌موار كراوو، له‌سه‌ر داوای ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان – عێراق له‌ دانیشتنی ژماره‌ (3)ی رۆژی (2/4/2007) ی خۆیدا، بڕیاری دانانی ئه‌م یاسایه‌ی خواره‌وه‌ی دا: یاسای ژماره‌( 2 )ی ساڵی 2007 یاسای وه‌زاره‌تی شاره‌وانی یه‌كانی هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق مادده‌ی یه‌كه‌م:مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌، بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌:یه‌كه‌م: هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان- عێراق .دووه‌م:وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی شاره‌وانیه‌كانی هه‌رێم.سێیه‌م: وه‌زیر : وه‌زیری شاره‌وانیه‌كانی هه‌رێم.چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت : بریكاری وه‌زاره‌تیی شاره‌وانیه‌كانی هه‌رێم.پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی ڕاوێژكاریی وه‌زاره‌تی شاره‌وانیه‌كانی هه‌رێم. - ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت -مادده‌ی دووه‌م:ئامانجی وه‌زاره‌ت ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌یه‌:یه‌كه‌م: پێشكه‌ش كردنی خزمه‌تگوزاری خۆجێیه‌تی وشاره‌وانی بۆ دابین كردنی پێویستیه‌كانی دانیشتوان له‌ ئاوی پاك وئاوه‌ڕۆ وئاوی باران ودروستكردنی رێگاوپرد وتونێل له‌ناو سنووری شاره‌وانییه‌كان و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی خزمه‌تگوزاریی هه‌مه‌جۆری شاره‌وانی له‌ رووی چه‌ندیی وچۆنییه‌وه‌ تاكو شارو شارۆچكه‌ وگونده‌كان ده‌گرێته‌وه‌،له‌گه‌لأ دابین كردنی پێویستیه‌كانی هاونیشتمانیان له‌ سه‌یرانگاو یاریگاكان.دووه‌م: پلاندان وبه‌ڕێوه‌بردن وڕاپه‌ڕاندنی كارو ئه‌ركه‌كان به‌جۆرێكی وا ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ كه‌ به‌شداریی له‌ خولقاندنی گه‌شه‌ سه‌ندنی ئابووری خۆجێیه‌تی بكات، ئه‌مه‌ش له‌ رێگه‌ی گرتنه‌ به‌ری سیاسه‌تێكی كارا ده‌بێ بۆ به‌كارهێنانی زه‌وی ونه‌خشه‌كێشانی بیناسازیی وئاوه‌دانی.سێیه‌م: ئاماده‌ كردنی ئاووهه‌وای له‌بار بۆ پارێزگاریكردن له‌ ژینگه‌ی پاك ودروست وگرنگیدان به‌ ناوچه‌ سه‌وزه‌كان له‌شارو شارۆچكه‌كاندا.چواره‌م: كاركردن له‌ پێناوی هێنانی سه‌رمایه‌ وهاندنی وه‌به‌رهێنانی بیانی وخۆجێیه‌تی له‌ كه‌رته‌كانی په‌یوه‌ندیدار به‌كاره‌كانی وه‌زاره‌ت وئه‌مه‌ش به‌ هاو ئاهه‌نگی له‌گه‌لأ ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنان له‌ هه‌رێمدا ده‌بێت. -پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت- مادده‌ی سێیه‌م:وه‌زاره‌ت له‌م پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ پێكدێ:ـیه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ وبه‌رپرسه‌ له‌ كاره‌كانی وئاراسته‌كردنی سیاسه‌ته‌كه‌ی دا وسه‌رپرشتی وچاودێری چالاكییه‌كانی ده‌كات وهه‌ر له‌ویشه‌وه‌ ئه‌و بڕیارو فه‌رمان ورێنماییانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت وده‌زگاكانیه‌وه‌ له‌رووی هونه‌یی ودارایی وكارگیرێی ورێكخستنه‌وه‌ هه‌یه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی یاسا وبه‌رپرسیشه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌و پێیه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ له‌و ئه‌نجومه‌نه‌دا وبۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سته‌ڵاته‌كانی بدات به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت یا به‌ڕێوه‌به‌ره‌گشتیه‌كان یان ئه‌وه‌ی له‌ وه‌زاره‌تدا به‌شیاوی ده‌زانێ.دووه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت: یارمه‌تی وه‌زیر ده‌دات له‌ ئاراسته‌كردنی كاروباری وه‌زاره‌ت وسه‌رپه‌رشتی كاروباره‌كانی له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌دری وده‌بێ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت، و پسپۆڕ بێ.سێیه‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر بێت وبڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن.چواره‌م:نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت وچه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن.پێنجه‌م:به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی مه‌ركه‌زی وه‌زاره‌ت: به‌رێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری یاسایی.به‌رێوه‌به‌رایه‌تی چاودێری.به‌رێوه‌به‌رایه‌تی راگه‌یاندن.به‌رێوه‌به‌رایه‌تی په‌یوه‌ندییه‌كان.به‌رێوه‌به‌رایه‌تی بانكی زانیاریی.به‌رێوه‌به‌رایه‌تی په‌ره‌پێدانی كارگێڕی وهونه‌ریی.به‌رێوه‌به‌رایه‌تی ژینگه‌. شه‌شه‌م:راوێژكاران: ژماره‌یان له‌ چوار زیاتر نابێ وده‌بێ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆیان هه‌بێت وخاوه‌نی شاره‌زایی و كارامه‌یی بن و پسپۆڕییه‌كه‌شیان له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ ده‌سنیشان ده‌كرێ.حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كارگێڕیی و دارایی: به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ خاوه‌نی بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بێت وخاوه‌نی شاره‌زایی وكارامه‌یی بێت.هه‌شته‌م: به‌رێوه‌به‌رایه‌تیی گشتی پلاندان وبه‌دواداچوون: به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت وخاوه‌نی شاره‌زایی وكارامه‌یی بێت. نۆیه‌م: به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی بۆ نه‌خشه‌كێشانی بیناسازیی:به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت وخاوه‌ن شاره‌زایی وكارامه‌یی بێت. ده‌یه‌م:به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی پڕۆژه‌كان:به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت وخاوه‌ن شاره‌زایی وكارامه‌یی بێت.یازده‌م:به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ئاوو ئاوه‌ڕۆكان: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت وخاوه‌ن شاره‌زایی وكارامه‌یی بێت.دوازده‌م:به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی شاره‌وانیه‌كان له‌ پارێزگاكانی هه‌رێم دا: هه‌ر یه‌ك له‌وانه‌ به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت وپسپۆڕوخاوه‌ن شاره‌زایی وكارامه‌یی بێت.سێزده‌م:سه‌رۆكایه‌تی شاره‌وانی له‌ مه‌ركه‌زی هه‌موو پاریزگایه‌ك له‌ پاریزگاكانی هه‌رێم: له‌ هه‌ر پارێزگایه‌ك سه‌رۆكێكی شاره‌وانی هه‌ڵبژێردراو سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی.مادده‌ی چواره‌م:یه‌كه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌نجومه‌نێكی راوێژكاری ده‌بێ وله‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێكدێ:1- وه‌زیر: سه‌رۆكه‌.2- بریكاری وه‌زاره‌ت: جێگری سه‌رۆكه‌ وله‌كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی سه‌رۆك سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌ن ده‌كات. 3ـ نوێنه‌ری ئه‌و وه‌زاره‌تانه‌ی په‌یوه‌ندیدارن به‌مه‌رجێك پله‌یان له‌ به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌متر نه‌بێ : ئه‌ندامن. 4- به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كان له‌وه‌زاره‌ت ئه‌ندامن.5- هه‌ر راوێژكار یا شاره‌زایه‌كی پسپۆڕ كه‌ وه‌زیر له‌ناو وه‌زاره‌ت یا له‌ ده‌ره‌وه‌یدا هه‌ڵیده‌بژیری: ئه‌ندامن دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن راوێژكاری راسپارده‌كانی خۆی پێشكه‌ش به‌وه‌زیر ده‌كات وئه‌گه‌ر په‌سندی كرد شێوه‌ی بڕیاری وه‌زاری وه‌رده‌گرێ.مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ گرێ به‌ست له‌گه‌لأ كه‌سی سروشتی ومه‌عنه‌وی خاوه‌ن شاره‌زایی وپسپۆڕی له‌ناو هه‌رێم یا ده‌ره‌وه‌یدا بكات، تاكو ئه‌و ئه‌رك وكارانه‌ی كه‌پێیان ده‌سپێردرێ له‌وماوه‌یه‌ی كه‌ به‌گونجاوی ده‌زانێ ئه‌نجام بده‌ن له‌ پێناوی به‌جێگه‌ یاندنی ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت وماف وئه‌ركه‌كانیان له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ له‌ دوای وه‌رگرتی ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ ده‌سنیشان ده‌كرێ.مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: به‌پێڕه‌و ئه‌رك وتایبه‌تمه‌ندییه‌كانی پێكهاته‌ی وه‌زاره‌ت ده‌سنیشان ده‌كرێن.دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌تی نوێ یان به‌ش یا هۆبه‌ له‌ناو پێكهاته‌ی وه‌زاره‌ت دابنێ یان لێكیان بدات یاخود هه‌ڵیان بوه‌شێنێته‌وه‌ به‌ پێی پێویستی كاره‌كه‌ له‌كاتی پێویستدا. سێیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جی كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ. مادده‌ی حه‌وته‌م: یاسای وه‌زاره‌تی شاره‌وانیه‌كان وگه‌شتوگوزاری ژماره‌ (15)ی ساڵی1992كه‌ له‌ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق ده‌رچووه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌و ئه‌م یاسایه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌.مادده‌ی هه‌شته‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێت گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێت.مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ولایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ كاری پێده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی ( وه‌قائیعی كوردستان)یشدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌. عدنان موفتیسه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانییكوردستان-عیراق - هۆیه‌كانی ده‌رچوواندنی ئه‌م یاسایه‌ -له‌به‌ر ئه‌وه‌ی دوو وه‌زاره‌ت به‌ ناوه‌كانی وه‌زاره‌تی شاره‌وانییه‌كان ووه‌زاره‌تی گشتوگوزار له‌ جێی وه‌زاره‌تی شاره‌وانییه‌كانی پێشوو دامه‌زران وده‌سته‌ی گه‌شتوگوزار له‌ وه‌زاره‌تی شاره‌وانی جودا كرایه‌وه‌و هه‌ردوولاش له‌ ئه‌ركوفه‌رماندا سه‌ربه‌خۆن، بۆیه‌ ئه‌م یاسایه‌ دانرا....

به‌ناوی خوای به‌خشنده‌و میهره‌بان هه‌رێمی كوردستانی عێراقسه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمسه‌رۆك بریاری ژماره‌ (1) ساڵی 2007یاسای وه‌زاره‌تی گه‌شت و گوزاری هه‌رێمی كوردستان- عێراق به‌پێی ئه‌وده‌سه‌ڵاته‌ی له‌ بڕگه‌ی (1)ی مادده‌ی (10)ی ( یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان – عێراق) ی ژماره‌ (1)ی ساڵی2005 پێمان دراوه‌و به‌ پاڵپشتی ئه‌و یاساكارییه‌ی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستان- عێراق له‌ دانیشتنی ژماره‌ (24) ی رۆژی (27/12/2006)ی خۆیدا كردویه‌تی بریارماندا به‌ ده‌ركردنی: یاسای ژماره‌( 20 )ی ساڵی / 2006 یاسای وه‌زاره‌تی گه‌شت وگوزاری هه‌رێمی كوردستان-عێراق مادده‌ی یه‌كه‌م:مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌ له‌م یاسایه‌دا:یه‌كه‌م: هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان- عێراق .دووه‌م:وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی گه‌شت وگوزاری هه‌رێم.سێیه‌م: وه‌زیر : وه‌زیری گه‌شت وگوزاری هه‌رێم.چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت : بریكاری وه‌زاره‌تیگه‌شت وگوزار.پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی ڕاوێژكاریی وه‌زاره‌تی گه‌شت وگوزار.شه‌شه‌م: مه‌به‌ستی گه‌شت وگوزاری: مه‌به‌ست له‌ حه‌وانه‌( الراحه‌) بووژانه‌وه‌( الاستجمام)و وه‌رزش و مه‌له‌وانی و ڕابواردن و ڕاوكردن و بینینی هه‌واری مێژوویی وئاسه‌وارو دیمه‌نی سروشتی و پارك و سه‌یرانگا و كڕینی پێداویستی شه‌خسی و چالاكیی دیكه‌ی خه‌مڕه‌وێن و هه‌ر مه‌به‌ستێكی دیكه‌ كه‌ گه‌شتیاران ڕابكێشێ.حه‌وته‌م: جێگه‌ی گه‌شت وگوزار: هه‌ر جێگه‌یه‌كه‌، مه‌به‌ستی گه‌شت وگوزاری تێدا به‌جێ بێ وه‌ك، ئۆتێل و خواردنگه‌ و گازینۆ و شوێنی بووژانه‌وه‌ (المنتجعات) و خێوه‌تگاو شوێنی دیكه‌ی بۆ مه‌به‌ستی گه‌شتوگوزار ئاماده‌ كرابێ.هه‌شته‌م: ناوچه‌ی گه‌شت وگوزار: هه‌ر ناوچه‌یه‌ك ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ بۆ چالاكی گه‌شت وگوزر له‌باربێ و مه‌به‌ستی گه‌شت وگوزاریی بۆ فه‌راهه‌م كرابێ یان بۆ گه‌شتوگوزار له‌بار بێت. - ئه‌رك وفرمانه‌كانی وه‌زاره‌ت -مادده‌ی دووه‌م:وه‌زاره‌ت ئه‌ركی پلاندانان و به‌دواداچوونی بزووتنه‌وه‌ی گه‌شت وگوزاری ناوچه‌كانی هاوینه‌ هه‌وار له‌ چوارچێوه‌ی پلانی گشتی گه‌شتوگوزار له‌ هه‌رێمدا جێبه‌جێ ده‌كات و ئه‌م ڕێگایانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی ده‌گرێته‌به‌ر:-یه‌كه‌م: به‌هاوئاهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا وزه‌ی گه‌شت وگوزارو سه‌رچاوه‌ سروشتیه‌كان و ناوچه‌ ئاسه‌واری و مێژوویی و مه‌زارگه‌ی ئایینی وه‌به‌ردێنێ به‌جۆرێكی وا كه‌ خزمه‌تی مه‌به‌ستی گه‌شت وگوزاری بكه‌ن و په‌ره‌یان پێ بدرێ.دووه‌م: هاندانی بنیات نانی شارو كۆمه‌ڵگای گه‌شت وگوزاری و جێگای بووژانه‌وه‌و ئۆتێل و خانووی گه‌شتوگوزاری.سێیه‌م: دروستكردن و به‌كرێدان و به‌كرێگرتنی خواردنگه‌ وگازینۆ و چایخانه‌و جێگای ڕابواردن و سه‌یرانگاو مه‌له‌وانگه‌ی ده‌ستكرد و سروشتی وشوێنی به‌فه‌ره‌خلیسكێ و هی دی.چواره‌م: هاوكاری كردن له‌گه‌ڵ سه‌ندیكاو رێكخراوه‌ پیشه‌یی و جه‌ماوه‌رییه‌كان و به‌پێی توانا ڕه‌خساندنی هه‌موو جۆره‌ ئاسانكارییه‌ك بۆیان له‌ پێناوی خولقاندنی بزووتنه‌وه‌یه‌كی به‌رفراوانی گه‌شتوگوزاری.پێنجه‌م: ڕه‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین له‌سه‌ر پێدانی مۆڵه‌ت به‌ كۆمپانیاو نووسینگه‌و بریكاره‌كانی سه‌فه‌رو گه‌شتوگوزاری ناوخۆو هاندانی سه‌فه‌ری گه‌شت وگوزاری.شه‌شه‌م: پێشكه‌ش كردنی خزمه‌تگوزاریی پێویستی پاره‌ گۆڕینه‌وه‌ له‌ناوچه‌و ده‌زگا گه‌شتوگوزارییه‌كاندا به‌هاوئاهه‌نگی و ڕێككه‌وتن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا.حه‌وته‌م: رێككه‌وتن له‌گه‌ڵ ده‌سته‌و كۆمپانیا و تاكه‌تاكه‌ی خه‌ڵكیشدا له‌ناوه‌وه‌ی هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌یدا و ئه‌مه‌ش وه‌رگرتنی ڕه‌زامه‌ندیی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی پێده‌وێ.هه‌شته‌م: هاوئاهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ته‌كان و لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار له‌ بواره‌كانی گه‌شتوگوزاریدا.نۆیه‌م: هاوكاری و هاوئاهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنان له‌ هه‌رێمدا بۆ ڕاكێشانی وه‌به‌رهێنه‌ر بۆ ناو هه‌رێم له‌ چوارچێوه‌ی پلان و ئه‌و یاسایانه‌ی بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ ده‌رچووێنراون. - پێكهاته‌ی وه‌زاره‌ت -مادده‌ی سێیه‌م:یه‌كه‌م: وه‌زاره‌ت له‌م پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ پێكدێت:ـأ- وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵاو به‌رپرسی ئیشوكاری ئاراسته‌كردنی سیاسه‌تی وه‌زاره‌ته‌كه‌یه‌ و سه‌رپه‌رشتی و چاودێرییان ده‌كات و هه‌موو بڕیارو فه‌رمان و ڕێنماییه‌كیش كه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ئه‌رك وفرمان وپێكهاته‌و ده‌سته‌ڵات وكاروباری دیكه‌ی هونه‌ری ودارایی و كارگێڕی وڕێكخستنی وه‌زاره‌ته‌كه‌وه‌ هه‌بێ، به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌رده‌چن وخۆی سه‌رپه‌رشتیان ده‌كات و به‌رپرسیشه‌ له‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا، چونكه‌ خۆی ئه‌ندامێكی هاوكاری ئه‌نجومه‌نه‌كه‌یه‌و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سته‌ڵاته‌كانی خۆی بدات به‌ بریكاری وه‌زاره‌ته‌كه‌ی یان به‌ به‌ڕێوه‌به‌ره‌گشتییه‌كان یاخود به‌هه‌ر فه‌رمانبه‌رێكی وه‌زاره‌ته‌كه‌ی كه‌ خۆی به‌شیاوی بزانێ.ب- بریكاری وه‌زاره‌ت: له‌چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی كه‌ پێی ده‌سپێردرێ له‌ئاراسته‌كردن و سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری وه‌زاره‌ته‌كه‌دا، یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات و مه‌رجیشه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێ.ج- نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت و ژماره‌یه‌ك له‌ فه‌رمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن.د- نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت و ژماره‌یه‌ك له‌ فه‌رمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. هـ- راوێژكاران: ژماره‌یان له‌ چوار راوێژكار زیاتر نابێ، مه‌رجیشه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆیان هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و كارامه‌یی بن.و- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كارگێڕیی و دارایی: به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕیی بێ.ز- به‌رێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی شوێنه‌واره‌كان: به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی خاوه‌ن بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، به‌ مه‌رجێك خاوه‌ن شاره‌زایی و پسپۆڕیی بێ.دووه‌م: له‌هه‌ر پارێزگایه‌ك له‌ پارێزگاكانی هه‌رێم به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كی گشتی بۆ گه‌شتوگوزار داده‌مه‌زرێ و به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی خاوه‌ن بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و به‌ڕێوه‌ی ده‌بات به‌مه‌رجێك خاوه‌ن شاره‌زایی و پسپۆڕی بێ له‌و بواره‌دا.سێیه‌م: ئه‌نجومه‌نی ڕاوێژكاریی وه‌زاره‌ت پێكدێت له‌:-1- وه‌زیر: سه‌رۆكه‌.2- بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌ندامه‌ و له‌كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی وه‌زیر سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ ده‌كات.3ـ به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان : ئه‌ندامن.4ـ راوێژكارو شاره‌زایان: نابێ ژماره‌یان له‌ سێ كه‌س زیاتر بێ: ئه‌ندامن. به‌مه‌رجێك خاوه‌ن بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بن و شاره‌زایی و پسپۆڕییان هه‌بێ.ب ـ ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ر داواكردنی وه‌زیر و له‌ كاتی پێویستدا كۆ ده‌بێته‌وه‌.ج ـ ئه‌نجومه‌ن راسپارده‌كانی پێشكه‌ش به‌ وه‌زیر ده‌كات و ئه‌گه‌ر په‌سند كرا شێوه‌ی بڕیاری وه‌زاری وه‌رده‌گرێ. مادده‌ی چواره‌م:یه‌كه‌م: به‌ پێره‌وێكی تایبه‌تی كاروتایبه‌تمه‌ندییه‌كانی پێكهاته‌ی وه‌زاره‌ت ده‌ستنیشان ده‌كرێ.دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ هه‌ریه‌ك له‌و به‌رێوه‌به‌رایه‌تیانه‌ یان به‌شه‌كان یان هۆبه‌كانی نێو پێكهاته‌ی وه‌زاره‌ت به‌پێی پێویستی كاره‌كانیان دامه‌زرێنێ یان لێكیان بدات یان هه‌ڵیان وه‌شێنێته‌وه‌.مادده‌ی پێنجه‌م:یه‌كه‌م: یاسای ده‌زگای گشتی گه‌شتوگوزاری هه‌رێمی كوردستان ژماره‌(39)ی ساڵی 2004 كه‌ له‌ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان ـ عێراق ده‌رچووه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌.دووه‌م: هه‌موو ماف و ئیمتیازێكی ده‌زگای گشتی گه‌شتوگوزار له‌ هه‌ردوو ئیداره‌ی سلێمانی و هه‌ولێر ده‌درێن به‌ وه‌زاره‌تی گه‌شتوگوزار له‌ هه‌رێمدا.مادده‌ی شه‌شه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ مادده‌ی حه‌وته‌م:وه‌زیر بۆ ی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی كردن له‌ جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.مادده‌ی هه‌شته‌م:پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ولایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی نۆیه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوونی كاری پێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی ( وه‌قائیعی كوردستان) بڵاوده‌كرێته‌وه‌. عه‌دنان ره‌شاد موفتی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستان-عیراق هۆكاره‌كانی دانانی ئه‌م یاسایه‌له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق سروشتێكی گه‌شتوگوزاریی له‌ ڕووی هاوینه‌هه‌وار و شوێنی گه‌شتوگوزار و جێگه‌ی ئاسه‌وار و مه‌زارگه‌ی ئایینی هه‌یه‌ و گه‌شتوگوزاریش گرنگیه‌كی زۆری هه‌یه‌، چونكه‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی سه‌ره‌كییه‌ له‌ سه‌رچاوه‌كانی سامانی نیشتمانی و هۆیه‌كی كارایه‌ بۆ ناساندنی كه‌له‌پوورو شاره‌ستانیه‌تی گه‌لی كوردستان به‌ جیهان و له‌ پێناوی هاندانی بزوتنه‌وه‌ی گه‌شتوگوزاری و راكێشانی گه‌شتیاران له‌ رێگه‌ی شوێنه‌ گه‌شتوگوزارییه‌ تازه‌و هاوچه‌رخه‌كانی و بۆ دامه‌زراندنی وه‌زاره‌تێك له‌ هه‌رێمدا بۆ به‌دیهێنانی ئه‌رك و ئامانجه‌كانی و بۆ روونكردنه‌وه‌ی پێكهاته‌و ده‌سته‌ڵاته‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌رچوێنرا....

بەناوی خودای بەخشندەو میهرەبانبەناوی گەلەوەپەرلەمانی كوردستان ـ عێراقپشت بە حوكمی بڕگەی (1 )لە ماددەی (56)ی یاسای ژمارە (1)ی ساڵی 1992ی هەمواركراوو، لەسەر داوای ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم، پەرلەمانی كوردستان ـ عێراق لە دانیشتی ئاسایی ژمارە (13)ی رۆژی 9/11/2010 بڕیاری دەرچوواندنی ئەم یاسایەی دا:یاسای ژمارە (12)ی ساڵی 2010 یاسای وەزارەتی شارەوانی و گەشت و گوزاری هەرێمی كوردستان ـ عیراقماددەی یەكەم:مەبەست لەم زاراوە و دەستەواژانەی دادێن، واتاكانی بەرامبەریانە بۆ مەبەستی ئەم یاسایە:یەكەم: هەرێم: هەرێمی كوردستان ـ عیراق.دووەم: وەزارەت: وەزارەتی شارەوانی و گەشت وگوزاری هەرێم.سێیەم: وەزیر: وەزیری شارەوانی و گەشت و گوزاری هەرێم.چوارەم: بریكاری وەزارەت: بریكاری وەزارەتی شارەوانی و گەشت وگوزاری هەرێم.پێنجەم: ئەنجومەن: ئەنجومەنی راوێژی وەزارەتی شارەوانی و گەشت و گوزاری هەرێم. ئامانجەكانی وەزارەتماددەی دووەم:وەزارەت ئامانجی ئەمانەیە كە دادێن:یەكەم: پێشكەش كردنی خزمەتگوزاریی شارەوانی و گەشتیاری بۆ دابین كردنی پێداویستی دانیشتووان لە ئاوی پاكی خواردنەوە و ئاوەڕۆی چڵكاو و باراناو و وێستگەی خاوێن كردنەوەی و دروست كردنی رێگا و پرد و تونێڵ لە نێو سنووری شارەوانییەكان و گوندەكان، لەگەڵ ناوچەكانی گەشتیاری و، بەرز كردنەوەی ئاستی هەمەجۆر خزمەتگوزاریی شارەوانی بە چەند و چۆنیەوە، لەگەڵ دابین كردنی پێداویستی هاووڵاتیان لە ناوچەكانی گەشتیاری و پاركەكاندا.دووەم: پلان دانان و بەڕێوەبردن و جێبەجێ كردنی كار و ئەركەكان بەو جۆرەی بەشدار دەبێت لە بەدی هێنانی بووژانەوەی ناوخۆی ئابووری، لە رێی سیاسەتی كارای بەكارهێنانی زەوی و نەخشەدانانی ئاوەدانی، لەگەڵ پلان دانان و بەدواداچوون و پەرەپێدانی بزاڤی گەشتیاری لە چوارچێوەی پلانی گشتیی گەشتیاری لە هەرێمدا.سێیەم: ئامادە كردنی كەشی گونجاو بۆ پاراستنی ژینگەی پاك و تەندروست و بایەخدان بە ناوچەی سەوز و چارەسەر كردنی خاشاكی رەق لە شار و شارۆچكەكان لەگەڵ ناوچەكانی گەشتیاری.چوارەم: كار كردن بۆ راكێشانی سەرمایە و هاندانی وەبەرهێنان، ئەویش بە هەماهەنگی لەگەڵ دەستەی وەبەرهێنان لە هەرێم لە چوارچێوەی یاساكانی كار پێ كراو.پێكهاتەی وەزارەتماددەی سێیەم:وەزارەت بریتییە لەم پێكهاتانەی دادێن:یەكەم: وەزیر: ئەو سەرۆكی باڵای وەزارەتە و بەرپرسە لە كارەكانی و ئاراستە كردنی سیاسەتەكەی و سەرپەرشتی و چاودێری كردنی، بەپێی حوكمەكانی یاسا هەموو بڕیار و فەرمان و رێنماییەك لە هەموو شتێكی پەیوەندیی بە ئەركی وەزارەت و پێكهاتەكان و دەسەڵاتەكان و تێكڕای كاروباری تەكنیكی و كارگێڕی و رێكخستنەوە هەبێت، لەوەوە دەردەچن و بە چاودێریی ئەویش جێبەجێ دەكرێن، بەو سیفەتەی ئەندامێكی هاوكارە تێیدا، لە بەردەمی ئەنجومەنی وەزیرانیشدا بەرپرس دەبێت، بۆشی هەیە هەندێك لە دەسەڵاتەكانی خۆی بداتە بریكاری وەزارەت یان بەڕێوەبەرانی گشتی یان كەسێك لە وەزارەتدا كە بە گونجاوی دەزانێت.دووەم: بریكاری وەزارەت: یارمەتیی وەزیر دەدات لە ئاراستە كردنی وەزارەت و سەرپەرشتی كردنی كاروباری لە چوارچێوەی ئەو دەسەڵاتانەی لە لایەن وەزیرەوە پێی دەدرێن، بە مەرجێك بڕوانامەیەكی بەرایی پسپۆرایەتیی زانكۆی بەدەست هێنا بێت.سێیەم: نووسینگەی وەزیر: فەرمانبەرێك بە پلەی بەڕێوەبەر سەرۆكایەتیی دەكات و بەڕێوەی دەبات، بڕوانامەی بەرایی زانكۆی بەدەست هێنا بێت و چەند فەرمانبەرێكیش یاریدەری دەبن.چوارەم: نووسینگەی بریكاری وەزارەت: فەرمانبەرێك بە پلەی بەڕێوەبەر سەرۆكایەتیی دەكات و بەڕێوەی دەبات، بڕوانامەی بەرایی زانكۆی بەدەست هێنا بێت و چەند فەرمانبەرێكیش یاریدەری دەبن.پێنجەم: راوێژكاران: ژمارەیان لە چوار زیاتر نابێت و لەوانەی بڕوانامەی بەرایی زانكۆیان هەیە و لەوانەی خاوەن شارەزایی و پسپۆرین.شەشەم: وەزارەت پێك دێت لەم بەڕێوەبەرایەتیانەی گشتی كە دادێن: هەر یەك لەوان بەڕێوەبەرێكی گشتی بەڕێوەی دەبات، كە بڕوانامەی بەرایی زانكۆی بەدەست هێناوە و لەوانەی خاوەن شارەزایی و كردن(ممارسە)ن.1ـ بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی دیوان.2ـ بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی پلان و بەدواداچوون.3ـ بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی نەخشەدانانی ئاوەدانی.4ـ بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی پرۆژەكان.5ـ بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ئاو و ئاوەڕۆ.6ـ بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی شارەوانییەكان لە پارێزگاكانی هەرێم و ئیدارەی گەرمیان.حەوتەم: سەرۆكایەتیی شارەوانی لە ناوەندی پارێزگاكانی هەرێمدا. لە هەر پارێزگایەكدا سەرۆك شارەوانییەك بە گوێرەی جۆری تایبەتی شارەوانییەكە، سەرۆكایەتیی دەكات. ماددەی چوارەم:دەستەی گشتیی گەشت وگوزار: سەر بە وەزارەت دەبێت و، كەسایەتییەكی مەعنەوی و سەربەخۆیی دارایی وكارگێڕیی دەبێت، فەرمانبەرێك بە پلەیەكی تایبەت سەرۆكایەتیی دەكات، بڕوانامەكی بەرایی زانكۆی بەدەست هێناوە و، لەوانەی خاوەن شارەزایی و پسپۆرین لە بواری گەشتیاریدا و، پێك دێت لە:1ـ نووسینگەی سەرۆكی دەستە: فەرمانبەرێك بە پلەی بەڕێوەبەر سەرۆكایەتیی دەكات، بڕوانامەی بەرایی زانكۆی بەدەست هێناوە و چەند فەرمانبەرێكیش یاریدەری دەبن.2ـ بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی گەشتیاری لە هەر پارێزگایەك لە پارێزگاكانی هەرێم و ئیدارەی گەرمیاندا: فەرمانبەرێك بە پلەی بەڕێوەبەری گشتی سەرۆكایەتیی هەر یەك لەوان دەكات، بڕوانامەی بەرایی زانكۆی بەدەست هێناوە و لەوانەشە كە خاوەن شارەزایی و پسپۆرین لە بواری گەشتیاریدا.3ـ ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی دەستە: پێك دێت لە:أ ـ سەرۆكی دەستە / سەرۆك.ب ـ بەڕێوەبەرانی گشتی لە هەر پارێزگایەك لە پارێزگاكانی هەرێم و ئیدارەی گەرمیاندا/ئەندام.ج ـ دوو لە راوێژكارانی وەزارەت كە وەزیر رایان دەسپێرێت/ ئەندام.د ـ بڕیارەكانی ئەنجومەنی بەڕێوەبردن بە زۆرینە دەبن و وابەستە بە راستاندنی وەزیر دەبن. ماددەی پێنجەم:یەكەم: وەزارەت ئەنجومەنێكی راوێژكاریی دەبێت، پێك دێت لە:1ـ وەزیر سەرۆك2ـ بریكاری وەزارەت ئەندام3ـ سەرۆكی دەستەی گشتیی گەشت و گوزار ئەندام4ـ راوێژكاران ئەندام5ـ بەڕێوەبەرانی گشتیی وەزارەت ئەندام6ـ وەزیر بۆی هەیە هەر كەسێك لە ناو وەزارەت یان دەرەوەی بۆ كۆبوونەوەی ئەنجومەن بانگهێشت بكات، بە مەبەستی راوێژ لە كاتی پێویستدا بەبێ ئەوەی مافی دەنگدانی هەبێت.دووەم: ئەنجومەنی ئەركی پێشكەش كردنی راوێژ و پێشنیار بە وەزیر دەگرێتە ئەستۆ و، ئەگەر راستاندنی ئەوی بەدەست هێنا، سیفەتی بڕیاری وەزاری بەدەست دەهێنێت.ماددەی شەشەم:وەزیر بۆی هەیە گرێبەست لەگەڵ كەسانی ئاسایی و مەعنەوی، لەوانەی خاوەن شارەزایی و پسپۆرین لە ناوخۆی هەرێم بكات، بۆ بەجێ گەیاندنی ئەو كار و ئەركانەی پێی دەسپێردرێت و بۆ ئەو ماوەیەی بە گونجاوی دەبینێت، ئەویش بە مەبەستی بەجێ گەیاندنی ئامانجەكانی وەزارەت و، ماف و پەیوەشتییان لە لایەن وەزیرەوە دیاری دەكرێت و، بەدەست هێنانی رەزامەندیی سەرۆكایەتیی ئەنجومەنی وەزیران ئەگەر گرێبەست كردنە كە لەگەڵ كەسانی دەرەوەی هەرێمدا بوو.ماددەی حەوتەم:یەكەم: بە پەیڕەوێك ئەرك و پسپۆرایەتیی پێكهاتەكانی وەزارەت دیاری دەكرێن.دووەم: وەزیر بۆی هەیە لە كاتی پێویستدا بەڕێوەبەرایەتی یان بەش یان هۆبە لە نوێ بكاتەوە یان تێكەڵ بكات یان ئیلغا بكات.سێیەم: وەزیر بۆی هەیە رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبەجێ كردنی حوكمەكانی ئەم یاسایە دەربكات.ماددەی هەشتەم:یەكەم: یاسای وەزارەتی شارەوانی ژمارە(2)ی ساڵی2007 و، یاسای وەزارەتی گەشت وگوزار ژمارە(20)ی ساڵی 2006 كە لە پەرلەمانی هەرێمی كوردستان ـ عیراقەوە دەرچوون، ئیلغا دەبن.دووەم: هەموو ماف و پەیوەستی و هەبوو و میلاكی وەزارەتی گەشت وگوزار دێتە ئەستۆی وەزارەتەوە.ماددەی نۆیەم:وەزارەتی شارەوانی و گەشت وگوزار بەردەوام دەبێت لە بەڕێوەبردنی هەرچی كە پەیوەندیی بە شوێنەوار و شوێنانی شوێنەوار و بینای كەلەپوور و دەستنووس و دراوەوە هەیە، تا كاتی دەرچوونی یاسایەكی تایبەت بەوان لە هەرێمدا.ماددەی دەیەم:پێویستە ئەنجومەنی وەزیران و لایەنانی پەیوەندیدار، حوكمەكانی ئەم یاسایە جێبەجێ بكەن.ماددەی یازدەهەم:ئەم یاسایە لە رۆژی بڵاوكردنەوەی لە رۆژنامەی فەرمیی (وەقایعی كوردستان)دا جێبەجێ دەكرێت. محمد قادر عبدالله (د. كه‌مال كه‌ركووكی) سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان- عێراقهۆیەكانی دەرچوونیلەبەر تێكەڵ كردنی هەردوو وەزارەتی شارەوانی و، گەشت وگوزار لە كابینەی شەشەمی حكوومەتی هەرێمی كوردستاندا و، بۆ بەدی هێنانی بەرژەوەندیی گشتی و دانانی پەیكەرێكی گونجاو و چالاك بەپێی پێداویستەكانی كاتی ئێستا و، كەم كردنەوەی خەرجی و ئیلغا كردنی هەندێ پێكهاتەی كارگێڕی و ئاسان كردنی مامەڵە كردنی هاووڵاتیان لەگەڵ فەرمانگەكانی وەزارەت، ئەم یاسایە دەرچووێندرا....

به‌ناوی خودای به‌خشنده و میهره‌بان به‌ناوی گه‌له‌وه‌په‌رله‌مانی كوردستان ـ عیراقپاڵپشت به‌ حوكمی بڕگه‌ی (1)ی‌ مادده‌ی (56) لە یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992ی هه‌مواركراو و بڕگەی (یەكەم)ی ماددەی (77) لە پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان - عێراق، له‌سه‌ر داوای ژمارەی یاسایی ئەندامانی پەرلەمان، په‌رله‌مانی كوردستان له‌ دانیشتنی ئاسایی ژماره‌ (1)ی ڕۆژی 1/3/2022 ئەم یاسایه‌ی په‌سه‌ند كرد:یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 2022یاسای پاراستنی بەڵگەنامەی نیشتمانی لە هەرێمی كوردستان ـ عێراقمادده‌ی (1)بۆ مەبەستی حوکمەکانى یاسایە، زاراوە و دەستەواژەكانی خوارەوە ماناکانى بەرامبەریان دەگەیەنن:-یەکەم: هەرێم: هەرێمى کوردستان - عێراق.دووەم: وەزارەت: وەزارەتى ڕۆشنبیرى و لاوانى هەرێم. سێیەم: وەزیر: وەزیرى ڕۆشنبیرى و لاوانى هەرێم.چوارەم: ناوەند: ناوەندى بەڵگەنامەى نیشتمانى هەرێم.پێنجەم: بەڵگەنامە: هەموو دەفرێکى پاراستنى زانیاریى، پەڕاویی و ئەلیکترۆنى و فۆتۆگرافى و دەستخەت و هەرداهێنانێکى کۆن و تازەى لەمەودواش، نامەگۆڕینەوە و تۆمار و نەخشە و وێنەى ڕوونکەرەوە و هێڵکارى و هەرشتێکیش موڵکێکى سەلمێندراوى تێدا جێگیرکرابێ، دەگرێتەوە.شەشەم: ئەرشیفکردن: کۆمەڵێک تەکنیک و ڕێوشوێن و شێوازە بۆ کۆکردنەوە، پاراستن، ڕێکخستن و خستنەوەبەردەستى بەڵگەنامەکان بۆ سوودى زانستى و گشتى.حەوتەم: بەڵگەنامەى گشتى: بەڵگەنامەى پەیوەندیدار بە چالاکییەکانى دامەزراوە فەرمییەکانى هەرێم، لایەنى تایبەتى ڕاسپێردراو بە خزمەتى گشتى، حکومەتەکانى پێشووى دەوڵەتى عێراق لە کوردستان، دادگاى باڵاى تاوانەکانى عێراق و هەر بەڵگەنامەیەک لە عێراقدا پەیوەندیداربێت بە خاک و گەلى کوردستان و ئەو بەڵگەنامە تایبەتانەى ناوەند بەدەستیان دەهێنێت و خەسڵەتى گشتییان پێدەبەخشێت، دەگرێتەوە.هەشتەم: بەڵگەنامەى تایبەتى: ئەو بەڵگەنامانەیە، کە خاوەنداریەتی بۆ کەسێکى سروشتى یان مەعنەوى دەگەڕێتەوە و خەسڵەتەکانى بەڵگەنامەى تێدایە.مادده‌ی (2) ئامانجەکانى ئەم یاسایە بریتین لە:یەکەم: کۆکردنەوە و پارێزگاریکردن لە بەڵگەنامەکانى گەلى کوردستان بەشێوەیەکى زانستى.دووەم: بەدەستخستنى ئەو بەڵگەنامانەى تایبەتن بە حکومەتە یەک لەدواى یەکەکانى عێراق و پەیوەندیدارن بە خاک و گەلى کوردستان.سێیەم: بەدەستخستنى وێنەى ئەو بەڵگەنامە بیانییە ئەرشیفکراوانەى پەیوەندییان بە مێژووى گەلى کوردستانەوە هەیە.چوارەم: ڕێکخستنى بەڵگەنامەکان بەمەبەستى سود لێوەرگرتنیان وەک سەرچاوەى زانستى.پێنجەم: پارێزگاریکردن لە بەڵگەنامەى دامەزراوەکانى یاسادانان، جێبەجێ کردن، دادوەریى و دەستە سەربەخۆکان کە بایەخى مێژوویى و زانستیان هەیە.مادده‌ی (3)یەکەم: ناوەندێک لە هەرێمى کوردستان بەناوى (ناوەندى بەڵگەنامەى نیشتمانى هەرێمى کوردستان - عێراق) دادەمەزرێت، و خاوەن کەسایەتییەکى مەعنەوییە و بەپێى یاساى ژمارە (12) ى ساڵى 2011 سەر بە وەزارەت دەبێت، لقیشى لە پارێزگاکانى ترى هەرێم دەبێت.دووەم: ناوەند ئەم ئەرکانە لە ئەستۆ دەگرێت:کۆکردنەوە، پارێزگاریکردن، سەرپەرشتیکردن، ڕێکخستن، پۆڵینکردن، ئەرشیفکردنى بەڵگەنامەکان و چۆنیەتى سوود لێوەرگرتنیان بەپێى حوکمەکانى ئەم یاسایە.گەڕاندنەوەى ڕوونووسى ڕەسەن (نسخة أصلیة)، یان وێنەیەکى لەبەرگیراوەى ئەو بەڵگەنامە گشتیانەى لە ئێستادا لە دەرەوەى هەرێمن.هەماهەنگیکردن لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان بۆ جێبەجێکردنى ئامانجەکانى ئەم یاسایە.هەر ئەرکێکى تر، کە ئەنجوومەنى پێکهاتوو بە پێى ماددەى (5)ى ئەم یاسایە، پێى دەسپێرێت.سێیەم: ناوەند بەشە بوودجەیەکى تایبەتى لە چوارچێوەى بوودجەى وەزارەتدا دەبێت.مادده‌ی (4)یەکەم: ناوەند بەرێوەبەرێکى گشتى دەبێت کە لانیکەم هەڵگرى بڕوانامەى بەکالۆریۆس بێت و پسپۆر و شارەزابێت لەبوارى ئەرشیفکردندا.دووەم: ناوەند لەم بەشانەى خوارەوە پێکدێت:-بەشى کارگێڕى .بەشى ژمێریارى.بەشى یاسایى.بەشى ئەرشیف و تۆمار.بەشى ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکان.بەشى تەکنیکى.هەربەشێکى تر، کە دەستەى ناوەند بە پێویستى بزانێت و دواى ڕەزامەندى وەزیر دروستى بكات.سێیەم: ناوەند دەستەیەکى بەڕێوەبردنى دەبێت، کە لە بەڕێوەبەر و بەرپرسى بەشەکان پێکدێت.مادده‌ی (5)یەکەم: ئەنجومەنێک بە سەرۆکایەتى وەزیر، بۆ ڕێکخستن و پلاندانان بۆ کار و چالاکییەکانى ناوەند، بە ئەندامێتى نوێنەرى ئەم لایەنانەى خوارەوە پێکدێت، کە پلەى وەزیفیان لە بەرێوەبەرى گشتى کەمتر نەبێت:- وەزارەتى پەروەردە.وەزارەتى خوێندنى باڵاو توێژینەوەى زانستى.وەزارەتى شارەوانى و گەشتوگوزار. وەزارەتى ئەوقاف و کاروبارى ئاینى. وەزارەتى کاروبارى شەهیدان و ئەنفالکراوان.ئەکادیمیاى کوردى. فەرمانگەى ڕێکخراوە نا حکومییەکان. بەرێوەبەرى گشتى ناوەند.دووەم: ئەنجومەن (3) سێ مانگ جارێک و، لەکاتى پێویستیشدا لەسەر داواى سەرۆکى ئەنجوومەن کۆدەبێتەوە، و بۆى هەیە بانگهێشتى هەر کەس يان لایەن يان وەزارەتێک، کە بەپێویستى بزانێت لە کۆبونەوەکاندا بەشداربێت، بکات.سێیەم: ئەنجومەن ئەم ئەرکانە لەئەستۆ دەگرێت:داڕشتنى پلانى گشتى ناوەند.دانانى ستراتیژییەتى هەماهەنگى نێوان لایەنە پەیوەندیدارەکان بەمەبەستى کۆکردنەوە و پاراستن و ئەرشیفکردنى بەڵگەنامەکان.مادده‌ی (6)سەرجەم دامەزراوە فەرمیەکانى هەرێم، بەڵگەنامەکانى تایبەت بە کاروبارەکانیان ڕادەستى ناوەند دەکەن، ئەگەر شوێنكاریی یاساییان بۆ داهاتوو نەمێنێتەوە.مادده‌ی (7)یەکەم: بەڵگەنامەكانی ناوەند، بۆ مەبەستى زانستى، بە پێى یاساى مافى دەستکەوتنى زانیارى لە هەرێمى کوردستان - عێراق ژمارە (11)ى ساڵى 2013، سوودى لێوەردەگیرێت.دووەم: دەستەى بەڕێوەبردنى ناوەند بە ڕەزامەندى وەزیر دەتوانێت بۆ بەرژەوەندى گشتى هەر بەڵگەنامەیەك بەنهێنى ئەژمار بکات، بە مەرجێک دەقێکى یاسایى رێگر نەبێت.مادده‌ی (8)هەر بەڵگەنامەیەکى هەڵگیراو لەناوەند، نابردرێتە دەرەوەى هەرێم، تەنها بە پێشنیازى دەستەى بەڕێوەبردنى ناوەند و بە بڕیارى وەزیر نەبێت، بۆ مەبەستێکى ڕەوا و ماوەیەکى دیاریکراو.مادده‌ی (9)یەکەم: هەرناوەند يان لایەنێک یان هەر کەسێکى سروشتى یان مەعنەوی بەڵگەنامەیەکى تایبەتى لەبەردەستدا بێت، ئەوا:-دەبێت لەماوەى (180) سەد و هەشتا ڕۆژ، لە ڕێکەوتى بەرکاربوونى ئەم یاسایە، بە ژمارە و بڕ و داتاى دروست لە ناوەند تۆمارى بکات.دەبێت ڕوونووسێکى ڕەسەنى بەڵگەنامە مێژووییەکان لەحاڵەتى دەستداریى زیاتر لە یەک ڕوونووسى ڕەسەن، یان لەبەرگیراوەکەى لە حاڵەتی بوونی تەنها یەك ڕوونووسی ڕەسەن، ڕادەستى ناوەند بکات.دەبێت بەرپرسیارێتى یاسایی پاراستنى بەڵگەنامەکان بگرێتە ئەستۆ و هەماهەنگ بێت لەگەڵ ناوەند بەمەبەستى چاودێرى و سەرپەرشتیکردن.دووەم: هەر کەسێک، سروشتى بێت یان مەعنەوى و بەڵگەنامەیەکى گشتى لەلابێت، پابەندە بە گەڕاندنەوەى بۆ ناوەند، لە بەرامبەردا پاداشتێکى شایستەى پێدەدرێت.سێیەم: هەرکەسایەتیەکى مەعنەوی، کە لەچوارچێوەى دامەزراوەیەکى فەرمى ناحکومى یان نیمچە حکومى، کە لەبوارى پاراستن و ئەرشیفکردنى بەڵگەنامەکاندا کاردەکات، سەرپشکە ببێتە بە لقێک لە ناوەند بە ڕەزامەندی وەزارەت.مادده‌ی (10)یەکەم: هیچ بەڵگەنامەیەکى تایبەت یاراى فرۆشتن، سوود لێوەرگرتن، یان دەستداریى نیە بۆ کەسانى بیانى، تەنها بەڕەزامەندى ناوەند نەبێت.دووەم: لەکاتى فرۆشتنى بەڵگەنامەى تایبەتدا ناوەند مافى لەپێشینەیى دەبێت.مادده‌ی (11)یەکەم: هەر کەسێک، سەرپێچى حوکمى بڕگەکانى (یەکەم) و (دووەم)ى ماددەى (10)ى ئەم یاسایە بکات، بە پێبژاردنێک کە لە (10,000,000) دە ملیۆن دینار کەمتر نەبێت و لە (25,000,000) بیست و پێنج ملیۆن دینار زیاتر نەبێت سزا دەدرێت، و ئەگەر بەردەوام بوو لەسەرپێچییەکەى دەست بەسەر بەڵگەنامەکانیدا دەگیرێت.دووەم: هەر کەسێک، بەڵگەنامەیەکى گشتى بە ئەنقەست لە ناو ببات، بگۆڕێت، بیباتە دەرەوە، یان هاوکاربێ بۆ بردنە دەرەوەى بە پێچەوانەى حوکمەکانى ئەم یاسایە، بە بەندکردن بۆ ماوەیەك کە لە (2) دوو ساڵ کەمتر نەبێت، و بە پێبژاردنێک کە لە (20,000,000) بیست ملیۆن دینار کەمتر نەبێت و لە (50,000,000) پەنجا ملیۆن دینار زیاتر نەبێت، سزا دەدرێت.سێیەم: هەر کەسێک بەڵگەنامەیەکى گشتى بفرۆشێت، بە بەندکردن بۆ ماوەیەک كە لە (3) سێ ساڵ کەمتر نەبێت و بە پێبژاردنێک، كە لە (100,000,000) سەد ملیۆن دینار کەمتر نەبێت، سزادەدرێت.چوارەم: هەر کەسێک کاربکات بۆ گۆڕین یان دەستکاریکردن، بە مەبەستى شێواندنی ناوەڕۆك یان لە ناوبردنى بەڵگەنامەیەکى تایبەت، بەبێ ڕێزگرتن لە مافى خاوەنداریەتى لەپێشینە بۆ ناوەند، بە پێبژاردنێک کە لە (20,000,000) بیست ملیۆن دینار کەمتر نەبێت، سزا دەدرێت.پێنجەم: هەر کەسێک بە هەڵە زیان بە بەڵگەنامەى گشتى بگەیەنێت بە پێبژاردنێک کە لە (5,000,000) پێنچ ملیون دینار کەمتر نەبێت و لە (10,000,000) دە ملیون دینار زیاتر نەبێت سزا دەدرێت، و ئەگەر هاتوو هەڵەکە بووە هۆى لە ناوچوونى بەڵگەنامەکە بە بەندکردن بۆ ماوەیەك کە لە (3) سێ مانگ زیاتر نەبێت و بە پێبژاردنێک کە لە (10,000,000) دە ملیون دینار کەمتر نەبێت سزا دەدرێت.شەشەم: سەرپێچییەکانى هاتوو لەم ماددەیەدا، ئەگەر لەلایەن فەرمانبەرانى ناوەندەوە ئەنجام درابێت، بە بارى توندكەر ئەژمار دەکرێت.حەوتەم: یاسا سزاییە بەرکارەکان بە سەر هەر سەرپێچى يان تاوانێکدا جێبەجێ دەکرێت، ئەگەر بە دەقێکى تایبەت لەم یاسایەدا سزاى بۆ دانەنرابێت.مادده‌ی (12)بەڵگەنامەى گشتى بە پێى حوکمەکانى ئەم یاسایە بە موڵکى گشتى ئەژمار دەکرێت.مادده‌ی (13)ڕەسمى پێشکەشکردنى خزمەتگوزارى بوارى ئەرشیفکردنى بەڵگەنامەکان، حوکمەکانى یاسای ڕەسمى پولى بەرکاری بەسەردا جێبەجێ دەکرێت.مادده‌ی (14)پێویستە وەزیر ڕێنمایى بۆ ئاسان جێبەجێکردنى حوکمەکانى ئەم یاسایە دەربکات.مادده‌ی (15)کار بە دەقى هیچ یاسا یان بریارێک ناکرێت کە لەگەڵ حوکمەکانى ئەم یاسایەدا ناکوک بێت.مادده‌ی (16)پێویستە لەسەر لایەنە پەیوەندیدارەکان حوکمەکانى ئەم یاسایە جێبەجێ بکەن.مادده‌ی (17)ئەم یاسایە دواى (60) شەست ڕۆژ لە ڕێکەوتى بڵاوكردنەوەی لە ڕۆژنامەى فەرمى (وەقایعى کوردستان)دا جێبەجێ دەکرێت. د.رێواز فائق حسێن سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان-عێراقهۆیه‌كانی ده‌رچوواندنبە هۆى نەبوونى ناوەندێکى نیشتمانى بۆ ئەرشیفکردن، و پەرش و بڵاوی بەشێکى زۆرى بەڵگەنامەکان لە ناوەوە و دەرەوەى هەرێمى كوردستاندا كە مەترسى لەناوچوونیان لەسەرە، و بە مەبەستى سوود وەرگرتن لە ئەرشیفى گشتى و تایبەت کە سامانى نیشتمانى و نەتەوەیین، ئەم یاسایە دەرچوێندرا....

به‌ناوی خودای به‌خشندهو میهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراقپاڵپشت به‌ حوكمی بڕگه‌ی (1)ی‌ مادده‌ی (56) لە یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992ی هه‌مواركراو و بڕگەی (یەكەم)ی ماددەی (77) لە پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان ـ عێراق، وە له‌سه‌ر داوای ژمارەی یاسایی ئەندامانی پەرلەمان، په‌رله‌مانی كوردستان له‌ دانیشتنی ئاسایی ژماره‌ (11)ی ڕۆژی 28/4/2021 ئەم یاسایه‌ی په‌سه‌ند كرد:یاسای ژماره‌ (5)ی ساڵی 2021 یاسای بەڕێوەبردن و پاراستنی شوێنەوار و كەلەپوور لە هەرێمی كوردستان ـ عێراقبەشی یەكەمزاراوە و ئامانج و ئەركەكانمادده‌ی (1) ئەم زاراوانەى خوارەوە بۆ مەبەستى حوکمەکانى ئەم یاسایە، ماناکانیان بەرامبەریانە:-یەکەم: هەرێم: هەرێمى کوردستان ــ عێراق.دووەم: ئەنجومەنى وەزیران: ئەنجومەنى وەزیرانى هەرێم.سێیەم: وەزارەت: وەزارەتى شارەوانى و گەشتوگوزارى هەرێم.چوارەم: وەزیر: وەزیرى شارەوانى و گەشتوگوزاری هەرێم.پێنجەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى: بەرێوەبەرایەتى گشتی شوێنەوار و کەلەپوور لە وەزارەت.شەشەم: بەڕێوەبەرایەتی: بەڕێوەبەرایەتییەكانی شوێنەوار و كەلەپوور دەگرێتەوە كە سەر بە بەڕێوەبەرایەتی گشتیین.حەوتەم: شوێنەوار: ماددەى گوازراوە و نەگوازراوە، کە دروستکراوە، یان نەخشکراوە، یاخود بەرهەمهێنراوە، یان نووسراوە، دەستنووسە، یاخود وێنەیان کێشراوە، یان وێنەیان گیراوە و تەمەنیان لە (200) دووسەد ساڵ کەمتر نەبێت، و پەیکەرى مرۆڤ و ئاژەڵ و ڕووەکەکانیش دەگرێتەوە.هەشتەم: کەلەپوور:-کەلەپوور: هەر ماددەیەکى گوازراوە و نەگوازراوە کە دروستکراوە، نەخشکراوە، بەرهەمهێنراوە، نووسراوە، دەستنووسە، وێنەى کێشراوە، یان وێنەى گیراوە و بەهایەکى مێژوویی، یان نیشتیمانى، نەتەوەیی، ئاینى، یان هونەرییان هەیە.هەر ماددەیەکى گوازراوە یان نەگوازراوەى کەلەپوورى، کە لە خاڵى (1)ی سەرەوە ئاماژەى پێکراوە، هەركات تەمەنى لە (100) سەد ساڵ زیاتر بێت، و گرنگییەکى تایبەتی مێژوویى، هونەری، یان بیناسازی هەبێت و، لەلایەن لیژنەى هونەرییەوە بە ڕاپۆرتێکى زانستی بەرزبکرێتەوە، بەرەزامەندی وەزیر بە شوێنەوار تۆماردەکرێ.نۆیەم: شوێن و ناوچەى مێژوویی: ئەو شوێنەیە کە جێگایەک بووە بۆ ڕووداوێکى مێژوویى، نەتەوەیی و نیشتمانی گرنگ، یان بایەخێکى مێژوویی پێدراوە.دەیەم: پارچە و شوێنى سروشتی: ئەو پارچە و شوێنە سروشتییانە لەخۆدەگرێت کە مرۆڤ دروستى نەکردوون، بەڵام پەیوەندی بە زانستى شوێنەوار و کەلەپوورەوە هەیە، لە بوارى بابەتە بایۆلۆجی و جیۆلۆجیەکان، وەک شوێنى سروشتی و ئەشکەوتە دەگمەنەکان و پەناگە و بەبەردبووەکان و شوێنى (ستالاكتایت) و (ستالاكمایت) و ڕەژوو و پاشماوەى ڕووەکی و ئاژەڵى، ئەگەر گرنگییەکى تایبەتی مێژوویى، یان هونەری هەبێت، بە بڕیارى وەزیر لەسەر پێشنیارى لیژنەى هونەرى و بەڕاپۆرتى زانستى، بە شوێنەوار یان کەلەپوور تۆماردەکرێ.یازدەیەم: شوێن و ناوچەى پارێزراوى شوێنەواری یان کەلەپوورى: سەرجەم ئەو شوێن و ناوچە شوێنەواری و کەلەپوورییانە دەگرێتەوە، کە سنورێکى دیارکراویان هەیە و مەبەست لێی پاراستنى سیما ڕەسەنەکەیانە، وەک سامان و کەلەپوورێکى نیشتمانیى، و چەندین جۆر بینا و هونەرى بیناسازی هەمەرەنگ لە خۆدەگرێت، وەک (شار، شارۆچکە، گوند، گەرەك، شەقام، گرد، قەڵا، شوێنە ئاینییەکان، ئەشکەوت و گۆڕستانە کۆنەکان) کە لەلایەن لیژنەى هونەرییەوە بە ڕاپۆرتێکى زانستی بەرزدەکرێتەوە و بە بریارى وەزیر بە شوێن و ناوچەى شوێنەواری یان کەلەپوورى پارێزارو تۆماردەکرێ.دوازدەیەم: شوێنەوارناس: هەر کەسێک هەڵگرى بڕوانامەى بەکالۆریۆس بێت لە زانستى شوێنەواردا.سێزدەیەم: لایەنى پەیوەندیدار: ئەو وەزارەت و لایەنە حکومییانە دەگرێتەوە کە راسپێردراون بەکارى پاراستنى شوێنەوار و کەلەپوور.چواردەیەم: لیژنەى هونەری: لێژنەیەکە لە کەسانى پسپۆڕ لە بوارى شوێنەوارناسى و بوارەکانى ترى پەیوەندیدار بە شوێنەوار پێکدێت، و پێکهاتەکەى لەلایەن وەزیرەوە بە ڕێنماییەک دیارى دەکرێت.پازدەیەم: کارى شوێنەوارى و کەلەپوورى: کارى گەڕان، ڕووپێویى، هەڵکۆڵین و نۆژەنکردن بە ئامانجى دۆزینەوەى شوێنەواریی گوازراوە و نەگوازراوە، چ لەسەر زەوی بن، یان لەژێر زەوى یان لە ژێر ئاو و پاراستنیان، دەگرێتەوە.مادده‌ی (2) حوکمەکانى ئەم یاسایە، بەسەر هەر شوێنەوار یان کەلەپورێکدا جێبەجێ دەکرێت کە ئەم مەرجانەى تێدا بێت:-یەکەم: ئەگەر بەرهەمى شارستانى گەلى کوردستان یان میزۆپۆتامیا و شارستانیەتە یەک لەدوای یەكەکانى ئەم ناوچەیە بێت، لەسەر خاکى کوردستان بەرهەم هاتبێت یان ڕوویدابێت.دووەم: ئەگەر بەهایەکى شوێنەواریى یان هونەریى یان گرنگییەکى مێژوویى هەبێت، و یەکێک بێت لە دەرئەنجامەکانى شارستانیەتى گەلى کوردستان، و لەسەر خاکى کوردستان ئەنجامدرابێت.سێیەم: ئەگەر شوێنەوار یان کەلەپوور لەسەر خاکى کوردستان بەرهەم هاتبێت یان گەشەی کردبێت یان پەیوەندى بە مێژووى مرۆڤایەتییەوە هەبێت. مادده‌ی (3)ئامانجەکانى ئەم یاسایە:-یەکەم: بەڕێوەبردن، پاراستن، نۆژەنکردنەوەى شوێنەوار و کەلەپوور و مێژووى شارستانیى هەرێم، ناساندنى بە هاونیشتیمانیان و کۆمەڵگاى نێودەوڵەتى .دووەم: تۆمارکردن و ڕووپێویکردن و هەڵکۆڵینى شوێن و ناوچەى شوێنەواریی و کەلەپووریى.سێیەم: بڵاوکردنەوەى ڕۆشنبیری، و بەرزکردنەوەى ئاستى هۆشیارى و رێکخستنى چالاکى زانستى بۆ پاراستنى شوێنەوار و کەلەپوور.چوارەم: نمایشکردنى پارچەى شوێنەواریى و کەلەپووریى لە مۆزەخانەکان بۆ ناساندن و بە گەشتیاری کردنى، وەک میراتێکى رۆشنبیری و ناسنامەیەکى گرنگى نیشتمانی.پێنجەم: رێگریکردن لە بازرگانى و بەقاچاخ بردنى شوێنەوار و کەلەپوور.مادده‌ی (4)ئەرکەکانى بەڕێوەبەرایەتى گشتى:-یەکەم: دیاریکردن و دەستنیشانکردنى شوێن و ناوچەى شوێنەواریى و کەلەپووریى و مێژوویی.دووەم: گەڕان و ڕووپێوی و هەڵکۆڵین بە دواى شوێنەوار و کەلەپووردا لە سەرتاسەرى هەرێم، بە بەکارهێنانى نوێترین ئامێرى زانستى و هونەری گونجاو و پەیڕەوکراو لە بوارى زانستى شوێنەواردا.سێیەم: نۆژەنکردنەوەى شوێنەوار و کەلەپوور و شوێنە مێژووییەکان و پاراستنیان لە زیانلێکەوتن و لەناوچوون.چوارەم: دامەزراندن و کردنەوە و گرنگیدان بە مۆزەخانەکانى هەرێم، بەرەو پێشبردنیان و بڵاوکردنەوەى ڕۆشنبیرى شارستانیى نەتەوەیى و نیشتیمانى .پێنجەم: دروستکردنى نموونەى (لەبەرگرتنەوە، لاساییکردنەوە)ى پارچەى شوێنەواریى و کەلەپووریى، بەرهەمهێنانى وێنە و فیلم بۆ نیشاندان، یان فرۆشتن، یاخود بۆ ئاڵوگۆڕ پێکردنیان و دیاریکردنى نرخیان، بەمەرجێک نموونەى دروستکراو نیشانەیەکى هەبێت لەگەڵ ڕەسەنەکەى جیای بكاتەوە.شەشەم: ئەنجامدانى لێکۆڵینەوە و ڕێکخستنى کۆڕ و کۆنفڕانس و چالاکی هەمەجۆر لەسەر شوێنەوار و کەلەپوور، لە ناوەوە و دەرەوەى هەرێم.حەوتەم: گەشەپێدانى پسپۆڕانى هەردوو بوارى شوێنەوار و کەلەپوور بۆ بەرزکردنەوەى ئاستى تواناى کارکردنیان.هەشتەم: گرنگیدانى زیاتر بە بابەتى شوێنەواریی و کەلەپووریى لە وانەکانى خوێندندا، بۆ مەبەستى ئاشنابوون و بڵاوکردنەوەى زیاترى رۆشنبیری شوێنەواریى لە کۆمەڵگەدا بە هەماهەنگى لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان.نۆیەم: ڕێکخستنى تیمى ڕووپێوکردنى سەرتاسەرى بۆ شوێنەوار و شوێنە کەلەپوورییەکان، بۆ ئەوەى لە نەخشەکان و بەڵگەنامەکانى ڕوپێویدا دیاریبکرێن و لەسەر نەخشەسازی بنەڕەتى دابندرێن و ئاماژە بە جۆرەکەیان بکرێت.دەیەم: بەگەشتیاریکردنى ناوچە شوێنەواریی و کەلەپوورییەکان بە مەرجی پارستنى سیماى ڕەسەنایەتیان .یازدەیەم: ڕاگەیاندن و ناساندنى ناوچە و جێگا و پارچە شوێنەواریی و کەلەپوورییە دۆزراوەکان لە رۆژنامەى فەرمیدا.دوازدەیەم: پلاندانان بۆ بارودۆخ و ڕووداوە لە ناکاوەکان، وەک مەترسیەکانى ئاگرکەوتنەوە، بومەلەرزە، لافاو، هەر مەترسییەکى تر و ڕووداوە مرۆیی و سروشتییەکان.سێزدەیەم: هەماهەنگیکردن لەگەڵ دامەزراوە ئیتحادییەکانى عێراق سەبارەت بە شوێنەوار و کەلەپوور بۆ ئەم خاڵانەى خوارەوە:-تۆمارکردنى شوێنەوار و کەلەپورى هەرێم لە تۆمارى (یونسکۆ)دا.گەڕاندنەوەى ئەو شوێنەوار و کەلەپوورانەى براونەتە دەرەوەى هەرێم.کارکردن بۆ خستنەڕووى شوێنەوار و کەلەپوور، یان لەبەرگیراوەکانیان لە مۆزەخانە بیانییەکانى دەرەوەى هەرێمدا، بۆ ماوەیەکى کاتی لە پێناو ناساندنى مێژوو و ناسنامەى کوردستان.کارکردن و هەماهەنگی لەگەڵ رێکخراوە شوێنەواریی و کەلەپوورییە جیهانییەکان، ئەنجومەنە جیهانییەکانى بوارى مۆزەخانەکان، رێکەوتن و پەیماننامە جیهانییەکانى بوارى شوێنەوار.مادده‌ی (5)ئەرکەکانى هاونشتیمانییان:-یەکەم: هەر هاونیشتمانییەك مافی ئەوەی هەیە زانیارى و سوود لە شوێنەوار و کەلەپوور وەربگرێت، و بەپێى ئەم یاسایە دەتوانێت بەشدار بێت لە پاراستن و گرنگى پێدانى شوێنەوار و کەلەپوورى هەرێم.دووەم: پێویستە هەموو تاکێک رێز لە شوێنەوار و کەلەپوورى هەرێم بگرێت و بیپارێزێت.سێیەم: هەر هاونیشتیمانییەک ئاگاداربێت لە بوونى شوێنەوارێک، یان کەلەپوورێکى گوازراوە یان نەگوازراوە، یاخود زانیاری لەبارەیەوە هەبێت، دەبێت لە ماوەى کەمتر لە (24) بیست و چوار کاتژمێر لە ڕێكەوتی ئاگاداربوونى یان پێزانینی، نزیکترین لایەنى فەرمی ئاگاداربکاتەوە، پێویستە لەسەر لایەنی ئاگادارکراوەش، كە لە ماوەى (48) چل و هەشت کاتژمێردا زانیارییەکان بگەیەنێتە بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکان.بەشی دووەمشوێنەوار و كەلەپوورە نەگوازراوەكانمادده‌ی (6)یەکەم: پێویستە بەڕێوەبەرایەتی گشتی و بەڕێوەبەرایەتییەكان تۆمارێکى کاغەزی و ئەلیکترۆنى تایبەت بە تۆمارکردنى بینا و باڵەخانە و ناوچە شوێنەواریی و کەلەپوورییەکان هەبێت، و ئەو زانیارى و بەڵگەنامانەی كە پەیوەندیدارن پێیانەوە، و ئەو مافى پەیوەندى هاوسێیەتیەی (حقوق الأرتفاق) لە سەر موڵك و ماڵە نەگوازراوەكانی دەوروبەریان هەیانە تێیدا تۆمار بكرێت، و تۆمارنامەكە لە ڕۆژنامەى فەرمیدا بڵاوبکرێتەوە.دووەم: مافەکانى پەیوەندى هاوسێیەتى، لەلایەن لێژنەى هونەرى دیارى دەکرێت، بریتییە لە جێگیركردنی پشتێنەیەک لە چواردەورى شوێنە شوێنەواریی و کەلەپوورییەکان، لەگەڵ رەخساندنى رێگا و ڕێڕەوى گەیشتن پێیان، بەمەرجێک شوێن و ناوچە شوێنەواریی و کەلەپوورییەکان پارێزراوبن.سێیەم: ئەگەر پێشتر شوێنەوار تۆمارکرابێت و مافى پەیوەندى هاوسێیەتى لەسەر موڵك و ماڵە نەگوازراوەکانى دەوروبەرى دیاری نەکرابن، ئەوکات دەبێت بەپێى یاسا دەستنیشان بکرێن.چوارەم: جۆرى ئەو بینایەی دەکەوێتە دەوروبەرى شوێنە شوێنەواریی و کەلەپوورییەکان، ئەگەر نوێبێت یان نوێبكرێتەوە، لە ڕووی شێواز و بەرزی و ڕەنگی ڕووكارەكەیەوە بە شێوەیەك دیاری دەكرێت كە لەگەڵ شوێنە شوێنەواریی و كەلەپووریەكانی تەنیشتیدا بگونجێت، ئەمەش بە هەماهەنگی لە نێوان بەڕێوەبەرایەتی گشتی و بەڕێوەبەرایەتییەكان و لایەنی پەیوەندیدار جێبەجێ دەكرێت.مادده‌ی (7)یەکەم: بەرێوەبەرایەتى گشتى، پاڵپشت بە یاسای بە موڵککردن (استملاک)ى بەرکار لە هەرێم، مافى بە موڵککردنى ئەو زەوی و موڵکە نەگوازراوانەى هەیە کە شوێنەواریی یان کەلەپوورین، بەرامبەر بە قەرەبوویەکى دادپەروەرانە.دووەم: دەبێت بەڕێوەبەرایەتى گشتى لە ڕێگاى بەڕێوەبەرایەتییەکان، شوێن و ناوچە و گەڕەکە شوێنەواریی و کەلەپوورییەکان و ناوچە پارێزراو و قەدەغەکراوەکان بپارێزێت، هەركات ئەو جێگایانە مەترسى و هەڕەشەى لەناوبردنیان لەسەربێت.مادده‌ی (8)یەکەم: هەموو ناوچە شوێنەواريى و کەلەپوورییەکان، بەناوى موڵکى گشتییەوە تۆماردەکرێن و بۆ مەبەستى شوێنەواريى تەرخاندەکرێن.دووەم: ئەو شوێن و موڵکانەى کەلەپوورین، دەکرێت بە موڵكی خاوەنەکانیان بمێننەوە، بەڵام نابێت هیچ گۆڕانکارییەکى تێدا ئەنجامبدرێت، زیانیان پێبگەیەندرێت لەکاتى نۆژەنکردنەوە یان هەر کارێکى تردا و لە ژێر چاودێری و ڕێنمایی بەڕێوەبەرایەتى گشتی و بەڕێوەبەرایەتییەکان لایەنە کەلەپورییەکەیان دەپارێزرێت.مادده‌ی (9)یەکەم: لە کاتى بەکارهێنان و دابەشکردنى زەوی و شوێنەکانى موڵکى دەوڵەت و کەسانى سروشتى یان مەعنەویدا، بۆ دروستکردنى خانوو و هەر بینایەکى تر، یان گۆڕینى سیماى خانوو و باڵەخانەکان، لەو شوێنانەدا کە شوێنەواریى و کەلەپووریى و ناوچەى پارێزراون، پێویستە هەماهەنگى و ڕەزامەندى بەڕێوەبەرایەتییەکان یان بەڕێوەبەرایەتى گشتى هەبێت، و لە لەلایەن لیژنەى هونەرییەوە و بە ڕەچاوکردنى ئاستى نزیکی و دوورییان لە شوێنە شوێنەواریى و کەلەپوورییەکانەوە، چۆنییەتى کارکردن لەو شوێنانەدا دەستنیشان دەکرێت.دووەم: لەکاتى بوونى هەر بەربەستێک لە جێبەجێکردنى هەر پڕۆژەیەکدا، لەوانەى کە لە بڕگەى (یەکەم)ى ئەم ماددەیەدا هاتوون، بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکان لەسەر ئەرکى لایەنى جێبەجێکارى پڕۆژەکە، کارى بەدواگەڕان و هەڵکۆڵین، بە لەبەرچاوگرتنی ماوەی جێبەجێكردنی پڕۆژەكە، لە ماوەیەکى گونجاو بۆ گەڕانى زانستی ورد، ئەنجامدەدات، و تێچووى گەڕانەکە لە کۆى تێچووەکانى پڕۆژەکەدا دیارى دەکرێت.مادده‌ی (10)یەکەم: سەرجەم شوێن و ناوچە ئایینیەکان، کە شوێنەواریى یان کەلەپوورین، موڵک و ماڵى دەوڵەت بن، یان تایبەت، یاخود وەقف، بۆ هەمان مەبەست بەکاردەهێنرێن. دووەم: نابێت شوێن و ناوچە ئایینیەکان لەکاتى نۆژەنکردن، یان دەستکاریکردن، یاخود هەر گۆڕانکارییەک، زیانیان پێبگەیەندرێت و دەبێت بەڕەچاوکردن و پاراستنى لایەنە شوێنەواریى و کەلەپوورییەکەى، لە ژێر چاودێرى و ڕێنمایى بەڕێوەبەرایەتى گشتییدا بن.بەشی سێیەمشوێنەوار و كەلەپوورە گوازراوەكانمادده‌ی (11)بەڕێوەبەرایەتی گشتی یا بەڕێوەبەرایەتی ئەم تۆمارانە دەگرێتە دەست:-یەکەم: تۆماری تۆمارکردنى ئەو شوێنەوارە گوازراوانەى هاووڵاتیان بە ڕێکەوت دۆزیویانەتەوە.دووەم: تۆماری تۆمارکردنى ئەو كەل و پەل و كەرەستە کەلەپووریی و شوێنەوارییانەى كە لەو شوێنانەدا هەن كە لە ماددەى (10)دا دەقنووسکراون، و پێدانى بەڵگەنامەیەکى تایبەت بە خاوەنەکانیان، بەمەرجى چاودێریکردنى بەردەوامى شوێنەکان لەلایەن بەڕێوەبەرایەتییەکان و بەڕێوەبەرایەتى گشتى.مادده‌ی (12)یەکەم: کەسانى سروشتى و مەعنەویى بۆیان نییە شوێنەوارى گوازراوەیان لابێت و دەبێت لە ماوەى (90) نەوەد ڕۆژ، لەڕێکەوتى جێبەجێکردنى حوکمەکانى ئەم یاسایەوە، ڕادەستى بەڕێوەبەرایەتییەکان یان بەڕێوەبەرایەتى گشتى بکەنەوە.دووەم: پێویستە خاوەن یان دەستدارى (حائز) پارچەى کەلەپوورى و دەستنووس، لە ماوەى (90) نەوەد ڕۆژ لەرێکەوتى جێبەجێکردنى حوکمەکانى ئەم یاسایەوە، ئاگادارى بەڕێوەبەرایەتییەکان یان بەڕێوەبەرایەتى گشتى بکاتەوە، بۆ ئەوەى تۆماربکرێت و سەرپەرشتی هاوبەش بکرێت.سێیەم: پاڵپشت بە ڕێکارە یاساییەکان، خاوەنى پارچەى کەلەپووریى یاخود دەستنووسەکان، کە لە بڕگەى (دووەم)ى ئەم ماددەیەدا ئاماژەیان پێکراوە، بەرپرسن لە ونبوون و تێکچوونى پارچەکان. مادده‌ی (13)یەکەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى دەتوانێت بڕیارى لێسەندنەوەى مافی خاوەندارێتی هەر پارچەیەکى کەلەپووریى یان دەستنووس بدات، لەوانەى کە پێشتر تۆمار کراوە و لاى خاوەنەکەیەتى، بەرامبەر بەقەرەبوویەکى دادپەروەرانەى خەمڵێنراو لەلایەن لیژنەى هونەرییەوە.دووەم: مافی بڵاوکردنەوەى زانیارى لەسەر پارچەى کەلەپووریى یان دەستنووس، تەنها بە ڕەزامەندى بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکان دەبێت.مادده‌ی (14)یەکەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى دەتوانێت بە ڕەزامەندى وەزیر و بە هەماهەنگى لەگەڵ دامەزراوە ئیتحادییەکان، بە مەبەستى توێژینەوەى زانستى و نۆژەنکردنەوە، بۆ دەوڵەمەندکردنى مۆزەخانەکانى هەرێم یان خستنەڕووى کاتی، شوێنەوار و کەلەپوورە گوازراوەکان بهێنێتە ناوەوەى هەرێم.دووەم: هەرکەسێک بە پشت بەستن بە یاسا، هەر شوێنەوارێکى گوازراوە یان پارچەیەکى کەلەپووری بهێنێتە ناو هەرێم، پێویستە مۆڵەت لە وەزیر وەربگرێت.سێیەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى لە رێگاى لیژنەى هونەرییەوە، بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە بۆ ئەو شوێنەوار و کەلەپوورە گوازراوانە دەکات، کە لە دەرەوە هێنراونەتە ناو هەرێم، ئەگەر سەلمێندرا شوێنەوارین و لە ووڵاتى خاوەندارى خۆیان بە شێوەیەکى نایاسایی براونەتە دەرەوەى ووڵات، ئەوکات دەستى بەسەردا دەگیرێت و بە ڕەچاوکردنى مەرجى مامەڵەى هاوشێوە بۆ ووڵاتە ڕەسەنەکەى دەگەڕێندرێتەوە.مادده‌ی (15)وەزیر دەتوانێت بە ڕەزامەندى سەرۆکى ئەنجوومەنى وەزیران، بە هەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوە ئیتحادییەکان:-یەکەم: بۆ مەبەستى توێژینەوەى زانستى، یان نۆژەنکردنەوە، یان خستنەڕووى کاتى، شوێنەوار و کەلەپوورە گوازراوەکان بنێرێتە دەرەوەى هەرێم.دووەم: ئەو شوێنەوار یان کەلەپوورە گوازراوانەى هاوشێوەکانیان لە هەرێم دا هەیە، بۆ مەبەستى بەدیهێنانى توێژینەوە و سوودى زانستى، یان مێژوویی، یان هاوکاریکردن و دەوڵەمەندکردنى مۆزەخانەکانى هەرێم، لەگەڵ مۆزەخانە و زانکۆ و پەیمانگە و دامەزراوە زانستییەکانى دەرەوەى هەرێمدا، ئاڵوگۆڕیان پێبكات.بەشی چوارەمكاری شوێنەواریی و كەلەپووریی و گەڕان و ڕووپێوی و هەڵكۆڵین و نۆژەنكردنەوەمادده‌ی (16)یەکەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى تایبەتمەندە بەکارى شوێنەواریى و کەلەپووریى لە هەرێم.دووەم: هیچ کەس و لایەنێک بۆى نیە کارى شوێنەواریى یان کەلەپووریى لە هەرێم ئەنجام بدات، تەنانەت لەسەر زەوى و موڵکى خۆشى بێت، تەنها بە مۆڵەتى بەڕێوەبەرایەتى گشتى نەبێت.سێیەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى بۆى هەیە رێگا بە پسپۆران و دام و دەزگا زانستی و زانکۆ و پەیمانگەکانى ناوخۆ و بیانییەکان بدات بۆ مەبەستى کارى شوێنەواریی و کەلەپووریى، لە بوارى شوێنەوار و کەلەپووردا، ئەمەش دواى دڵنیابوونەوە لە توانا و لێهاتوویی زانستى و دارایی ئەو لایەنانە.مادده‌ی (17)یەکەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى لەو زەوی و شوێنانەى کە موڵکى دەوڵەت یان کەسانى سروشتى و مەعنەوین، و ناوچەى شوێنەواریى یان کەلەپووریى لەخۆدەگرن، کارى شوێنەواریی و کەلەپووریى ئەنجام دەدات.دووەم: ئەو زەوى و شوێنانەى کارى شوێنەواریى یان کەلەپوورییان تێدا ئەنجامدراوە، ئەگەر دەرکەوت شوێنەواریی و کەلەپووریى نین، دەگەڕێندرێنەوە بۆ دۆخى پێش ئەنجامدانى ئەو کارانەى تێیاندا کراون.ئەگەر ئەو شوێن و زەوییانەى ئاماژەیان پێکراوە، موڵکى کەسانى سروشتى یان مەعنەوى بوون و لە ئەنجامى گەڕان و ڕووپێوی و هەڵکوڵین زیانمەندبوون، ئەوا پاڵپشت بە خەمڵاندنى بەڕێوەبەرایەتى گشتى و بە ڕەزامەندى هەردوولا، یان لە ڕێگاى دادگاوە، قەرەبووى زیانەکانیان دەکرێتەوە.سێیەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکان ماوەى کارى شوێنەواریى و کەلەپووریی دیاریدەکەن و دەکرێت ماوەکە درێژبکرێتەوە.چوارەم: هەموو ئەوانەى کارى شوێنەواریى و کەلەپووریى ئەنجام دەدەن، پشت بەو توێژینەوە و کارانە دەبەستن كە لە پێشتردا لەلایەن شوێنەوارناسانى ناوخۆیی و بیانییەوە، لە هەمان شوێن، یان دەوروبەرى، یان نزیکى شوێنى دەستنیشانکراو بۆ کارکردن، ئەنجامدراون.پێنجەم: لە کاتى گەڕان و رووپێوى و هەڵکۆڵیندا، کە پارچەى شوێنەواریی یان کەلەپوریی دەدۆزرێتەوە، بەپێى سنورى جوگرافیاى شوێنى کارکردن، پارچە دۆزراوەکان دەگەرێندرێنەوە بۆ مۆزەخانەى ئەو شارە، یان ئەو شوێنەى کارى تێدا دەکرێت. شەشەم: هەر شوێنەوارناسێک یان کارمەندێکى بوارى شوێنەوارناسى لە زانکۆ و پەیمانگەکانى هەرێمدا، بۆ مەبەستى زانستى و ئەنجامدانى توێژینەوە و کارى شوێنەواریى، دەتوانێت سەردانى ناوچە شوێنەواریى و کەلەپوورییەکان بکات، بەمەرجێک پشتگیرى لایەنە ئەکادیمییەکەى هەبێت و بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکان ئاگارداربکاتەوە.مادده‌ی (18)لیژنەى کارى شوێنەواریى و کەلەپووریی لەلایەن بەڕێوەبەرایەتى گشتى و بەڕێوەبەرایەتییەکان بەم شێوەیە پێکدەهێنرێت:-یەکەم: سەرۆکى لیژنە، یان نێردە، مەرجە پسپۆرێکى شوێنەواریی شارەزا و خاوەن ئەزموون بێت.دووەم: دەبێت ئەندامانى لیژنەکانى کارى شوێنەواریی و کەلەپووریى بەپێى پێویست شوێنەوارناس بن، و دەکرێت بە پێى پێویستی ئەو ناوچەیەى کارى تێدا دەکرێت چەند پسپۆڕییەکى دیکەش ئەندام بن. سێیەم: لەکاتى کارکردندا لەگەڵ تیمی مۆڵەت پێدراو، پێویستە لانیکەم دوو شوێنەوارناس کە کارمەندى بەڕێوەبەرایەتییەکان یان بەڕێوەبەرایەتى گشتى بن، وەک نوێنەر و ئەندام کاربکەن، و مافی زانستى تەواویان هەبێت لە نووسینى ڕاپۆرت و بڵاوکردنەوەى توێژینەوە و بەشداریکردنى کۆر و کۆنفرانسدا، لە ناوەوە و دەرەوەى هەرێم، بەرپرسیش دەبن بەرامبەر هەر کەموکوڕییەک لە کارکردندا ئەگەر بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکانی لێ ئاگادارنەکەنەوە.مادده‌ی (19)ئەو لایەنانەى داواى کارکردن لە بوارى شوێنەواریى و کەلەپووریدا دەکەن، پێویستە پابەند بن بە:-یەکەم: پێشکەشکردنى داواکارییەک بە بەڕێوەبەرایەتییەکان بۆ مەبەستی کارى شوێنەواریى و کەلەپووریى، کە ئەمانەی خوارەوە لەخۆبگرێت:- تایبەتمەندى و شارەزایی داواکاران و تواناى داراییان.زانیارى لەسەر ئەندامانى تیمى پێشکەشکارى داواکە و ڕەچاوکردنى لایەنى زانستی و پسپۆڕییان.داواکار لە لایەنێکى زانستى باوەڕپێکراوى وەکو زانکۆ، پەیمانگا، یان دەزگایەکى شوێنەوارییەوە، رێگاپێدراوبێت. ئەگەر تیمى داواکار لە دەرەوەى عێراق بێت، پێویستە پشتگیرى نوێنەرایەتى وڵاتەکەى لە هەرێم یان باڵیوزخانەکەى لە عێراق هەبێت.دیاریکردنى ژمارە و ئاستى ئەو کرێکارانەى لەگەڵیدا کاردەکەن، لەگەڵ توانا زانستییەکانیان.دابینکردنى پاسەوان بۆ شوێنەکە لە ماوەى کارکردندا.هەوڵدان بۆ دابینکردنى کورسی خوێندن و زەمالە بۆ فەرمانبەرانى شوێنەوارناسى لە سنورى بەڕێوەبەرایەتى گشتى.دووەم:پێشکەشکردنى نەخشەیەک، کە تێیدا سنوورى شوێنى کارکردنەکە ڕوونبکاتەوە و ئاماژەش بکرێـت بە ناوچە شوێنەوارییەکان.پێشکەشکردنى ڕاپۆرتێکى بەرنامەى کارى ساڵانە و ڕاپۆرتى گشتیش لە کۆتایى کارەکانى گرێبەستدا، دەدرێتە بەڕێوەبەرایەتى گشتى.پێویستە بۆ کارکردن سوود لە بەشەکانى شوێنەوارناسى لە هەرێم وەربگیرێت.مادده‌ی (20)یەکەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى، دواى پێشکەشکردنى داواکارییەکەى تیمى داواکار، پێداچوونەوە و وردبینى بۆ دەکەن و پاشان بڕیارى لەسەر دەدەن.دووەم: داواکار گرێبەستێک لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتى گشتییدا بۆ ماوەیەکى دیاریکراوى کارکردن ئەنجام دەدات، کە تێیدا ماف و پابەندبوونى هەردوولا دیاریدەکرێت و دواتر لەلایەن وەزیرەوە پەسەند دەکرێت.مادده‌ی (21)یەکەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى و بەڕێوەبەرایەتییەکان، کارى بەدواداچوون و چاودێریکردنى تیمى مۆڵەتپێدراوى کارى شوێنەواریى و کەلەپووریى دەکەن .دووەم: لەکاتى سەرپێچیکردنى یەکێک لە مەرجەکانى گرێبەستى کارکردنى لە کارى شوێنەواریى و کەلەپووریى، بەڕێوەبەرایەتى گشتى و بەڕێوەبەرایەتییەکان بە نووسراو ئاگادارى لایەنى بەرامبەر دەکەنەوە، بۆ لادانى سەرپێچیەکە لە ماوەیەکى گونجاو و دیاریکراودا.سێیەم: ئەگەر لایەنى بەرامبەر سەرپێچییەکەى لانەبرد، لەسەر داواکارى بەڕێوەبەرایەتى گشتى، وەزیر گرێبەستەکە هەڵدەوەشێنێتەوە.مادده‌ی (22)یەکەم: هەر کەل وپەلێکى شوێنەواریى یان کەلەپووریى لەسەر خاکى یان ژێر خاکى هەرێم بدۆزرێتەوە موڵکى دەوڵەتە.دووەم: هەر کەل وپەلێکى شوێنەواریی یان کەلەپووریی دۆزرایەوە دەستبەجێ وێنەى دەگیرێت و تۆماردەکرێت و لە شوێنکى گونجاو دەپارێزرێت.سێیەم: بەبێ ڕەزامەندى نووسراوى بەڕێوەبەرایەتى گشتى و بەڕێوەبەرایەتییەکان، نابێت زانیارى لەسەر ئەو پارچە و شوێنانەى دۆزراونەتەوە بڵاوبکرێنەوە یان دەستکاریى بکرێن و مامەڵەیان پێوەبکرێت، چ لەناوەوەى هەرێم بێت، یان لە دەرەوە.چوارەم: بەڕێوەبەرایەتى گشتى و بەڕێوەبەرایەتییەکان بۆیان هەیە ئەمانەى خوارەوە بدەن بەو لایەنانەى کارى گەڕان و ڕووپێوى و هەڵکۆڵین دەکەن:قاڵبى شوێنەوارە دۆزراوەکە بە وێنە و هێڵکارى و نەخشەکانییەوە.پارچەى گلێنە و ماددە ئەندامى و خۆڵینەکان، بەمەبەستى شیکردنەوە و لێکۆڵینەوە، بەمەرجێک لە ماوەیەکدا کە لە (1) یەک ساڵ تێپەڕ نەکات، دەرئەنجامى لێکۆڵینەوەکە پێشکەشى بەڕێوەبەرایەتی گشتی بكرێت.ئەو پارچانەى لە خاڵى (2) ئەم بڕگەیەدا هاتوون، راستەوخۆ لەژێر چاودێرى بەڕێوەبەرایەتییەکان ڕەوانەى دەرەوە دەکرێن و لە باج و ڕسومات دەبەخشرێن.پێنجەم: پێویستە لەسەر بەڕێوەبەرایەتى گشتى و بەڕێوەبەرایەتییەکان و تیمى مۆڵەتدراو، ساڵانە ئەنجامى وەرزى کارکردن ڕابگەیەنن.بەشی پێنجەمڕێگاپێنەدراوەكان و سزاكانمادده‌ی (23)ڕێگاپێنەدراوەکان:-یەکەم: جگە لەوەى کە لەم یاسایەدا ڕێگەی پێدراوە، ڕەفتارپێکردن و تێکدانى شوێن و بینا و ناوچەى شوێنەواریى و شەقام و بازار و خانوو و گەڕەکە کەلەپوورییەکان و ناوچە پارێزراوەکان و پارچەى شوێنەواریى و کەلەپووریى، گوازراوە و نەگوازراوە، و شوێنە مێژووییەکان و دەستنووسەکان، قەدەغەیە.دووەم: ئەو زەوی و شوێنەى شوێنەوار، کەلەپوور و شوێنە مێژووییەکانى تێدایە، تۆماری لە ڕۆژنامەی فەرمیدا بڵاوكرابێتەوە یان بڵاونەكرابێتەوە، خاونەكەی بۆی نییە دەسكاری ماددی بكات یان تێكیبدات یاخود گۆڕین لە ڕووكاری دەرەوەیدا بكات.سێیەم: فرۆشتن و بازرگانى پێکردنى شوێنەوار و کەلەپوور قەدەغەیە.چوارەم: نابێت پارچەى شوێنەواریى و کەلەپووریی لەبەرى بگیرێتەوە، تەنها بە ڕەزامەندى بەڕێوەبەرایەتى گشتى نەبێت و ئامانجى لەبەرگرتنەوەکەش تەنها بۆ ڕاهێنان و توێژینەوەى زانستى، یان بۆ نیشاندان، یان بۆ فرۆشتن، یان بۆ ئاڵوگۆڕپێکردنیان دەبێت.پێنجەم: نابێت هیچ مۆزەخانەیەکى شوێنەواریی تایبەت و گشتى موڵکى کەسی بن، و کردنەوەى مۆزەخانەى کەلەپووریى و سروشتیش پێویستە بە ڕەزامەندى بەڕێوەبەرایەتى گشتى بێت و لەژێر چاودێرى ئەودا بێت.شەشەم: بەبێ ڕەزامەندى بەڕێوەبەرایەتى گشتى، ڕێگانادرێت بە بەکارهێنانى ناو و ناونیشانى شوێنەواریی یان کەلەپووریى، لە شوێنە گشتى و بازرگانیەکاندا.مادده‌ی (24)سزاکان:-یەکەم: هەرکەسێک پارچەى شوێنەواریى یان کەلەپووریی یان دەستنووسى گوازراوەى تۆمارکراو یان تۆمارنەکراوى لابێت و لەماوەى (90) نەوەد ڕۆژ لە ڕێکەوتى بەرکاربوونى ئەم یاسایە، ئاگادارى بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکان نەکاتەوە، یان ببێتە هۆى ونبوون یان لەناوچوونى ئەو پارچەیە، بە بەندکردن و پێبژاردن بە بڕى دوو هێندەى نرخى خەمڵێنراوى پارچە شوێنەواری یان کەلەپوورییەکە، سزادەدرێت.دووەم:هەرکەسێك شوێنەوارێک یان کەلوپەلى کەلەپووریى بدزێ، کە لە ژێر دەستى بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکاندا بێت، بە زیندانیکردن بۆ ماوەیەک کە لە (10) دە ساڵ زیاتر نەبێت سزادەدرێت، هەروەها بە پێبژاردنێک بەبڕى شەش هێندەى نرخى خەمڵێنراوى پارچە شوێنەواریى یان کەلەپوورییەکە، سەرەڕاى گەڕاندنەوەى.ئەم بارانەى خوارەوە بە بارودۆخى توند ئەژماردەکرێت و ئەنجامدەرەکەى بە سزای زیندانى هەمیشەیی سزا دەدرێت:-ئەگەر پارچەى شوێنەواریی یان کەلەپووریی دزراو نەگەڕێندرایەوە.ئەگەر ئەنجامدەرى تاوان یەکێک بوو لە ئەندامانى بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەكان، یان ڕاسپێردراو بە پارێزگاریکردن لە شوێنەوار، یاخود ئەوانەى کاردەکەن لە بەڕێوەبردنیدا.ئەگەر تاوانەکە لەلایەن دوو کەس و زیاتر، بەبەکارهێنانى هێز و زۆرەملێیی، ئەنجامدرا.سێیەم:هەرکەسێک پارچەى شوێنەواریى بباتە دەرەوەى هەرێم، یان بەشداربێت لە بردنە دەرەوەیدا، بە زیندانیى هەمیشەیی سزادەدرێت.هەرکەسێک بە ئەنقەست کەلوپەلى کەلەپووریى بباتە دەرەوەى هەرێم، یان بەشداربێت لە بردنە دەرەوەى، بە بەندکردن کە لە (3) سێ ساڵ زیاتر نەبێت و پێبژاردنێک بە بڕى (3.000.000) سێ ملیۆن دینار سزادەدرێت.هەر کەسێک بەبێ ڕەزامەندیى نووسراوی بەڕێوەبەرایەتى، کارى گەڕان و رووپێوى و هەڵکۆڵین ئەنجامبدات، یان هەوڵى دۆزینەوەى شوێنەوار بدات، بە بەندکردن بۆ ماوەیەک کە لە (3) سێ ساڵ کەمتر نەبێت، سزادەدرێت.چوارەم:ئەگەر کارى گەڕان و ڕووپێوى و هەڵکۆڵین، یان هەوڵدان بۆ دۆزینەوەى شوێنەوار، بووە هۆى گۆڕینى شوێنەوارەکە، دەبێت ئەنجامدەر قەرەبووى دوو هێندەى نرخى خەمڵێنراوى زیانەکە بکاتەوە و دەست بەسەر شوێنەوارە دەرهێنراوەکە و کەلوپەلەکانیشدا دەگیرێت.دەبێت تاوانبار لەسەر خەرجی تایبەتی خۆى، بارەکە بۆ دۆخى ئاسایى بگەڕێنێتەوە. ئەگەر تاوانبار فەرمانبەرى بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکان بێت، بە زیندانیکردن بۆ ماوەیەک کە لە (15) پازدە ساڵ زیاتر نەبێت، سزادەدرێت.پێنجەم:هەرکەسێک بازرگانی بە کەلوپەل و پارچەى شوێنەواریی یان کەلەپوورییەوە بکات، دەست بەسەر کەلوپەلەکاندا دەگیرێت و بە زیندانیکردن بۆ ماوەیەک کە لە ( 10 ) دە ساڵ زیاتر نەبێت سزادەدرێت، سەرەڕاى پێبژاردنێک بە بڕى (10.000.000) دە ملیۆن دینار، ئەگەر ئەنجامدەرى تاوانەکە فەرمانبەرى بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکان بێت، ئەوا بە هەمان ماوەى ساڵ بە زیندانیکردن سزادەدرێت، سەرەڕاى پێبژاردنێک بە بڕى (20.000.000) بیست ملیۆن دینار.هەرکەس بەبێ ڕەزامەندى بەڕێوەبەرایەتى گشتى، بازرگانى بە کەلوپەل و پارچەى شوێنەواریى یان کەلەپوورییەوە بکات، چ ساختەکراو، یان لاساییکراوە بێت، ئەوا دەست بەسەر کەلوپەلەکاندا دەگیرێت و بە بەندکردن بۆ ماوەیەک کە لە (3) سێ ساڵ زیاتر نەبێت سزادەدرێت، سەرەڕاى پێبژاردنێک بە بڕى (2.000.000) دوو ملیۆن دینار، ئەگەر ئەنجامدەرى تاوانەکە کارمەندى بەڕێوەبەرایەتی گشتی یان بەڕێوەبەرایەتییەكان بێت، بە هەمان ماوەى ساڵ بە بەندکردن سزادەدرێت سەرەڕاى پێبژاردنێک بە بڕى (6.000.000) شەش ملیۆن دینار.شەشەم: هەر کەسێک زێدەڕۆیی بکاتە سەر خانوویەک، باڵەخانەیەک، گەڕەکێک، یان هەر شوێنێکى ترى شوێنەواریى یان کەلەپووریى، بڵاوكراوە لە ڕۆژنامەى فەرمى، چ بە تێکدان، گۆڕینى سیما یان گۆڕینى ئەو مەبەستەى کە بۆى تەرخانکراوە، بە زیندانیکردن بۆ ماوەیەک کە لە (10) دە ساڵ زیاتر نەبێت سزادەدرێت، و پابەندیش دەکرێت لەسەر خەرجى خۆى زیادەڕۆییەکە بگەڕێنێتەوە بۆ دۆخى پێشتر.بەشی شەشەمحوكمە گشتی و كۆتاییەكانمادده‌ی (25)بۆجێبەجێكردنی حوكمەكانی ماددەی (14 و 15)ی ئەم یاسایە، سوود لە كارمەند و پسپۆرانی بواری زانستی شوێنەوارناس لە خاڵ و دەروازە سنوورییەكان وەردەگیرێت.مادده‌ی (26)یەکەم: بەڕێوەبەر و بەرپرسى مۆزەخانەکان و بنکەکانى شار و شارۆچکەکان دەبێت شوێنەوارناس بن، و تەنها بۆیان هەیە (4) چوار ساڵ لەو پۆستەدا کاربکەن و دەکرێت (4) چوار ساڵى تر ماوەى کارکردنیان درێژبکرێتەوە. دووەم: سەرۆکایەتیی و بەڕێوەبردنى کارى شوێنەواریی و کەلەپووریی لە پڕۆژەکان و کۆمسیۆنەكان و ناوچەکاندا دەبێت بە کەسانى شوێنەوارناس بسپێردرێت.مادده‌ی (27)ئەرکەکانى لێژنەى هونەرى:-یەکەم: بۆ دیاریکردنى هەر کەلوپەلێک و پارچەیەکى شوێنەواریی و کەلەپووریى، کە ڕەسەنە یان ساختەیە، بڕیار و ڕاسپاردەى لیژنەى هونەرى یەکلاکەرەوە دەبێت.دووەم: خەمڵاندنى بڕى قەرەبووى ماددی ئەو زیانانەى بەر شوێنەوار، یان کەلوپەلە شوێنەواریى و کەلەپوورییەکان دەکەون، بەهای دارایی دەبێت، هاوكات پێویستە زیانە ئابوورى و کۆمەڵایەتییەکانى ناو کۆمەڵگەش کە لەم شوێنانە کەوتوون دیارى بکرێت.سێیەم: دیاریکردنى نرخى هەر پارچەیەکى شوێنەواریی یان کەلەپووریی کە پێشکەشى بەڕێوەبەرایەتى گشتى یان بەڕێوەبەرایەتییەکان دەکرێ.چوارەم: دیاریکردنى بڕى پاداشت بۆ هەر کەسێک کە شوێنەوار یان کەلەپوور دەدۆزێتەوە، یان زانیارى دەدات بۆ دۆزینەوەى.مادده‌ی (28)یەكەم: ڕێژەی (50%) پەنجا لە سەدی داهاتی گشتیی شوێنەوار، بۆ گەشەپێدانی بواری شوێنەواری و كەلەپووریی تەرخاندەكرێت.دووەم: پێویستە لە بوودجەی گشتییدا، بوودجەیەكی ساڵانە بۆ كاروباری شوێنەوار و كەلەپوور تەرخان بكرێت.مادده‌ی (29)لەکاتى پێویستدا، وەزیر لە ڕێگاى ئەنجومەنى وەزیرانەوە، هەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوە ئیتیحادییەکانى تایبەت بە شوێنەوار و کەلەپوور دەکات.مادده‌ی (30)وەزیر رێنمایى پێویست بۆ ئاسان جێبەجێکردنى حوکمەکانى ئەم یاسایە دەردەکات.مادده‌ی (31)پێویستە ئەنجومەنى وەزیران و لایەنە پەیوەندیدارەکان، حوکمەکانى ئەم یاسایە جێبەجێ بکەن.مادده‌ی (32)یاساى شوێنەوارى عێراقی، ژمارە (59)ى ساڵى 1936ی کارپێکراو لە هەرێم کارى پێناکرێت.مادده‌ی (33)کار بە هیچ یاسا و بڕیارێک ناکرێت، کە لەگەڵ حوکمەکانى ئەم یاسایەدا ناکۆک بێت.مادده‌ی (34)ئەم یاسایە، لە ڕێکەوتى بڵاوکردنەوەى لە ڕۆژنامەى فەرمیى (وەقایعى کوردستان)دا، جێبەجێدەکرێت. د.رێواز فایق حسێن سەرۆکی پەرلەمانی کوردستانهۆیه‌كانی ده‌رچواندنشووێنەوار و کەلەپوور و شوێنە مێژوییەکان، سامانى نیشتیمانی و میراتێکى ڕۆشنبیرى و زانستى و ناسنامەى شارستانیەتى مرۆڤایەتى گەلى کوردستانن، لە پێناو بەڕێوەبردن و پاراستن و ڕێگریکردن لە بازرگانى پێکردن و لەناوچوون و بە گەشتیاریکردنى لە هەرێمى کوردستان ــ عێراقدا، ئەم یاسایە دەرچوێندرا....

به‌ناوی خودای به‌خشنده‌و میهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراقپاڵپشت به‌ حوكمه‌كانی بڕگه‌ی (1) له‌ مادده‌ی (56)ی یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992ی هه‌موار كراو و، به‌ گوێره‌ی ئه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران خستییه‌ روو، په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراق له‌ دانیشتنی ئاسایی خۆی ژماره‌ (23)دا كه‌ رۆژی 7/6/2012 گرێ درا، بڕیاری ده‌ركردنی ئه‌م یاسایه‌ی دا: یاسای ژماره‌ (5)ی ساڵی2012 یاسای دووه‌مین هه‌مواری یاسای ئه‌كادیمیای كوردی ژماره‌ (12)ی ساڵی 1997ی هه‌موار كراو له‌ هه‌رێمی كوردستان- عیراقمادده‌ی یه‌كه‌م:مادده‌ی دووه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و، به‌م شێوه‌یه‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌:ئه‌كادیمیای كوردی خاوه‌ن كه‌سایه‌تییه‌كی سه‌ربه‌خۆی مه‌عنه‌وییه‌ و یه‌كێكه‌ له‌ چاوگه‌ باڵاكان له‌هه‌موو شتێكی په‌یوه‌ندیی به‌ زمانی كوردی و شێوه‌زاره‌كانی و پاراستن و ده‌وڵه‌مه‌ند كردنییه‌وه‌ هه‌بێ، به‌ مه‌به‌ستی گه‌یشتن به‌ زمانێكی یه‌كگرتووی فه‌رمی. مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی چواره‌می یاساكه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ و ئه‌مه‌ی دادێ جێی ده‌گرێته‌وه‌:مادده‌ی چواره‌م: ئه‌كادیمیا كار بۆ به‌جێ گه‌یاندنی ئه‌م ئامانجانه‌ی دادێ ده‌كات:یه‌كه‌م: پاراستنی زمانی كوردی و كار كردن بۆ ئاماده‌ كردنی توێژینه‌وه‌، كه‌ ره‌نگه‌ زه‌مینه‌ی گونجاو بۆ یه‌كخستنی زاراوه‌كانی به‌ سوود وه‌رگرتن له‌ شێوه‌زاره‌كانی بخولقێنێ. دووه‌م: به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی توێژینه‌وه‌ی كوردی بۆ هاوشان رۆیشتن له‌گه‌ڵ پێشكه‌وتنی زانستی و كولتووری.سێیه‌م: زیندوو كردنه‌وه‌ی كولتووری كورد له‌ زانست و وێژه‌ و هونه‌ر و پیشان دانی رۆڵی زانایانی كورد تێیدا.چواره‌م: بایه‌خ دان به‌ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ مێژووی كورد و كوردستان و شارستانیه‌ته‌كه‌ی.پێنجه‌م: وردبوونه‌وه‌ له‌ ناونیشانی تابلۆی شه‌قامه‌ گشتییه‌كانی شار و شارۆچكه‌كان و ناوی قوتابخانه‌كان و شوێنه‌كانی خوداپه‌رستی و نووسینگه‌ و شوێنانی بازرگانی و نابازرگانی له‌ رووی زمانه‌وه‌ و راسپاردن به‌ دووباره‌ ناونانه‌وه‌یان به‌ ناوی ناودارانی كوردستان و هێماكانی و ئاگادار كردنه‌وه‌ی لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار بۆ گرتنه‌به‌ری ئه‌وه‌ی پێویسته‌ له‌باره‌یانه‌وه‌.شه‌شه‌م: گرێدانی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ئه‌كادیمیاكانی زانستی و زانكۆكان و ناوه‌نده‌كانی توێژینه‌وه‌ی زانستی و به‌تین كردن و به‌هێز كردنی له‌ ناوه‌وه‌ی هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌یدا. حه‌وته‌م: كار كردن بۆ ده‌وڵه‌مه‌ند كردنی ده‌سته‌واژه‌كان و یه‌كخستنیان له‌ پرۆگرامه‌كانی په‌روه‌رده‌ و فێركردن به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌.مادده‌ی سێیه‌م:مادده‌ی (پێنجه‌م)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌:ئه‌كادیمیا به‌م شێوانه‌ی دادێ ئامانجه‌كانی به‌دی ده‌هێنێت:یه‌كه‌م: دانانی فه‌رهه‌نگ و سه‌رچاوه‌ و ئه‌نسكلۆپیدیای زانستی و زمانه‌وانی.دووه‌م: ده‌ركردنی گۆڤارێكی ده‌وریی ئه‌كادیمی. سێیه‌م: بڵاو كردنه‌وه‌ و وه‌رگێڕانی كتێبی زانستی و زمانه‌وانی و گرێدانی كۆڕ و كۆنگره‌ و ساز كردنی وه‌رزی زانستی و كولتووری و به‌شداری كردن تێیاندا له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا.چواره‌م: پشتیوانی كردن له‌ زانا و توێژه‌ر و ئه‌دیبان.پێنجه‌م: دامه‌زراندنی ناوه‌ندێكی به‌ڵگه‌نامه‌ و ده‌ستنووسی تایبه‌ت به‌ ئه‌كادیمیا.شه‌شه‌م: هه‌ماهه‌نگی و كار كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نانی حكومی و ناحكومیی په‌یوه‌ندیدار به‌و ئامانجانه‌ی ئه‌كادیمیا كاریان له‌ پێناودا ده‌كات.حه‌وته‌م: هاندانی توێژینه‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ی به‌راوردكاری له‌ بواری زمان و دیرۆك و كولتوور.مادده‌ی چواره‌م:بڕگه‌كانی (أ/1) و (ب/1) له‌ مادده‌ی (حه‌وته‌م)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێن، و بڕگه‌ی (ج/2)ی مادده‌كه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێنرێته‌وه‌ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێنه‌وه‌:أ ـ مه‌رجی ئه‌ندامی كارا:1ـ هاووڵاتیی هه‌رێمی كوردستان بێت.ب ـ مه‌رجه‌ ئه‌ندامی یاریده‌ده‌ر:1ـ زمانی كوردی به‌ ره‌وانی بزانێت.مادده‌ی پێنجه‌م:بڕگه‌ی (أ) له‌ مادده‌ی (ده‌یه‌م)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌:مادده‌ی ده‌یه‌م/ أ: سه‌رۆكی ئه‌كادیمیا به‌ ئاماده‌بوونی دوو له‌ سه‌ر سێی ئه‌ندامانی كارا به‌ لای كه‌مه‌وه‌ و به‌ ده‌نگدانی نهێنی و به‌ زۆرینه‌ی ره‌ها بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ هه‌ڵده‌بژێردرێت كه‌ بۆ یه‌ك جار قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه‌ و، له‌م باره‌یه‌شه‌وه‌ فه‌رمانبه‌رێك له‌ سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمه‌وه‌ ده‌رده‌چێت).مادده‌ی شه‌شه‌م:مادده‌ی (یازده‌م)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌:سه‌رۆكی ئه‌كادیمیا جێگرێكی ده‌بێ كه‌ ئه‌نجومه‌نی ئه‌كادیمیا له‌ نێو ئه‌ندامانی كارایدا، به‌ هه‌مان ئه‌و میكانیزمه‌ هه‌ڵی ده‌بژێرێت كه‌ سه‌رۆكی پێ هه‌ڵده‌بژێرێت و بۆ ماوه‌ی (چوار ساڵ) كه‌ بۆ یه‌ك جار قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه‌، جێی سه‌رۆكیش له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونیدا ده‌گرێته‌وه‌.مادده‌ی حه‌وته‌م:هه‌ردوو بڕگه‌ی (ج) و (د) له‌ مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێنه‌وه‌:ج ـ پاداشتێكی مانگانه‌ به‌ ئه‌ندامانی ناخۆته‌رخان (ناموته‌فه‌ڕغ)ی ئه‌نجومه‌نی ئه‌كادیمیا ده‌درێت.د ـ له‌ حاڵه‌تی كۆتایی هاتنی ئه‌ندامیه‌تیی ئه‌ندامی كارای ناخۆته‌رخان، مووچه‌یه‌كی خانه‌نشینیی بۆ ده‌بڕدرێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر مووچه‌ی نه‌بێت و په‌یوه‌ست به‌ وه‌زیفه‌یه‌كی دیكه‌وه‌ نه‌بێت. ماددده‌ی هه‌شته‌م:مادده‌ی (بیست و دووه‌م)ی یاساكه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ و ئه‌مه‌ی دادێ جێی ده‌گرێته‌وه‌:یه‌كه‌م: ئه‌ندامی كارا كاری خۆی له‌ نێو ئه‌كادیمیادا ده‌كات و به‌شداری له‌ لیژنه‌كانی و كۆبوونه‌وه‌كانی و چاڵاكییه‌ زانستییه‌كانیدا ده‌كات.دووه‌م: ئه‌ندامی كارا له‌ یه‌كێك له‌م حاڵه‌تانه‌ی دادێ، ئه‌ندامێتی له‌ده‌ست ده‌دات:1ـ ده‌ست له‌ كار كێشانه‌وه‌.2ـ ئه‌گه‌ر له‌ سێ كۆبوونه‌وه‌ی دوا به‌ دوای یه‌كدا به‌ بێ پاساوێكی ره‌وا ئاماده‌ نه‌بوو یان به‌ شێوه‌یه‌كی باش به‌رده‌وامی به‌ ئه‌ركی خۆی نه‌دا، ئه‌ویش به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی ئه‌كادیمیا و به‌ ده‌نگدانی نهێنی ده‌بێت.3ـ ئه‌گه‌ر به‌ تاوانێك یان كه‌تنێكی ئابڕووبه‌ر حوكم درا.4ـ مردن.سێیه‌م: له‌ كاتی به‌تاڵ مانه‌وه‌ی شوێنی ئه‌ندامێك له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن، سه‌رۆك له‌ یه‌كه‌مین دانیشتندا ئه‌وه‌ راده‌گه‌یه‌نێت و له‌ ماوه‌ی (سێ مانگ)دا به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی ئه‌كادیمیا پڕ ده‌كرێته‌وه‌.مادده‌ی نۆیه‌م:ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نانی په‌یوه‌ندیداركانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی ده‌یه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوواندنییه‌وه‌ كاری پێده‌كرێت و، له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی "وه‌قایعی كوردستان"بڵاوده‌كرێته‌وه‌. د. ارسلان بایز اسماعیلسه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراق...

یاسای هه‌مواركردنی یاسای وه‌زاره‌تی رۆشنبیریبه‌ ناوی خوای به‌خشنده‌ی میهره‌بانبه‌ ناوی گه‌لئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستانی عێراقژماره‌ بڕیار: 16مێژووی بڕیار 26/9/1998بڕیارپشت به‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی به‌ پێی بڕگه‌ (3)ی مادده‌ی (2) له‌ یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی 1997دا پێمان دراوه‌ و له ‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستانی عێراق له‌ دانیشتنی رۆژی 24/9/1998ی دا یاسا كاری كردووه‌، ئه‌م یاسایه‌مان ده‌رهێنا.یاسای ژماره‌ (6)ی ساڵی 1998 یاسای هه‌مواركردنی یاسای وه‌زاره‌تی رۆشنبیری هه‌رێمی كوردستانی عێراق ژماره‌ (11)ی ساڵی 1992ماده‌ی یه‌كه‌م:بڕگه‌ی دوو له‌ مادده‌ی شه‌ش‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌:(وه‌زیر له‌ كاتی پێویست دا بۆی هه‌یه‌ له‌ نۆژه‌ن به‌رێوه‌به‌رایه‌تی و به‌ش و لقه‌كان پێكبهێنێ و له‌غویان كا و په‌یوه‌ندیان لێكتری بترازێنێ).مادده‌ی دووه‌م:وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان له‌سه‌ریانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی سێیه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی په‌خش كردنیه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا جێبه‌جێ ده‌كرێت. جوهر نامق سالم سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستانی عێراق.(هۆكاری پێویست)له‌ كاتی پیاده‌كردنی یاسای وه‌زاره‌تی رۆشنبیری ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ هه‌ندێ له‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌تی و لق و به‌شه‌كانی وه‌زاره‌ت پێویستیان به‌ تێكه‌ڵكردنی چالاكییه‌كانیان هه‌یه‌، یا لێكترازانی په‌یوه‌ندی یان هێنانه‌ كایه‌ی لق و به‌شه‌كانی تازه‌، بۆ ئه‌وه‌ی وه‌زاره‌ت رێك خستنی كار و به‌رێوه‌بردنی به‌ شێوه‌یه‌كی باشتر بۆ بره‌خسێ، ئه‌م پرۆژه‌یه‌ رێكخرا....

به‌ناوی خودای به‌خشنده‌و میهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراقپشت به‌ حوكمی بڕگه‌ی (1) له‌ مادده‌ی (56)ی یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992ی هه‌مواركراو و، له‌سه‌ر پێشنیاری ژماره‌ی یاسایی ئه‌ندامانی په‌رله‌مان، په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراق له‌ دانیشتی ئاسایی ژماره‌ (9)ی رۆژی 29/10/2014 بڕیاری ده‌رچوواندنی ئه‌م یاسایه‌ی دا:یاسای ژماره‌ (6)ی ساڵی 2014 یاسای زمانه‌ فه‌رمییه‌كان له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق به‌شی یه‌كه‌م پێناسه‌ و زاراوه‌كانمادده‌ی (1): مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی له‌م یاسایه‌دا به‌كارهاتوون ئه‌مانه‌ن: یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق. دووه‌م: زمانه‌ فه‌رمییه‌كان: ئه‌و زمانانه‌یه‌ كه‌ به‌پێی ده‌ستووری هه‌میشه‌یی عێراق دان به‌ فه‌رمی بوونیاندا نراوه‌. به‌شی دووه‌م بنه‌ما و ئامانجه‌كانمادده‌ی (2):كوردی و عه‌ره‌بی دوو زمانی فه‌رمیین له‌سه‌رانسه‌ری عێراقدا، له‌ كوردستانی عێراقدا زمانی كوردی زمانی سه‌ره‌كییه‌. مادده‌ی (3):له‌ كوردستانی عێراقدا زمانی پێكهاته‌كانی تری (توركمان و سریان و ئه‌رمه‌ن) له‌ یه‌كه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی خۆیاندا و له‌ كاتی پێویستدا، له‌ پاڵ زمانی كوردیدا فه‌رمیین. به‌شیی سێیه‌م زمانی یاسا و دادگاكان مادده‌ی (4):پڕۆژه‌ یاسا و بڕیار و په‌یڕه‌و و رێنماییه‌كان له‌ هه‌رێمدا به‌ زمانی كوردی ئاماده‌ ده‌كرێن و ده‌رده‌كرێن.مادده‌ی (5):ده‌قی یاسا و بڕیاره‌كان له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی له‌ هه‌رێمی كوردستان به‌ زمانی كوردی و عه‌ره‌بی بڵاوده‌كرێنه‌وه‌، ده‌قه‌ كوردییه‌كه‌ سه‌رچاوه‌ و بنه‌مایه‌.مادده‌ی (6):یه‌كه‌م: هه‌موو رێكاره‌ دادوه‌رییه‌كان به‌ بڕیاری دادگاكانیشه‌وه‌، به‌ زمانی كوردی به‌ڕێوه‌ ده‌چن و ده‌نووسرێن. دووه‌م: ئه‌گه‌ر لایه‌نێكی داواكه‌ زمانی كوردی نه‌زانێت، پێویسته‌ دادگا وه‌رگێڕێكی بۆ دابین بكات. به‌شی چواره‌مزمانی دامو ده‌زگاكانی حكومه‌ت و دامه‌زراوه‌كانی دیكه‌مادده‌ی (7):زمانی كوردی، زمانی ئاخاوتن و نووسینی فه‌رمی سه‌رجه‌م دامه‌زراوه‌ ده‌ستووری و فه‌رمانگه‌كانی هه‌رێمه‌. مادده‌ی (8):زمانی نووسین و په‌یوه‌ندی له‌ نێوان حكومه‌تی هه‌رێم و حكومه‌تی فیدراڵ و هه‌رێمه‌كانی تری عێراقدا، زمانی كوردی و عه‌ره‌بییه‌، بۆ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ دامه‌زراوه‌ بیانییه‌كان زمانی كوردی و هه‌ر زمانێكی تری پێویست به‌كار بێت. مادده‌ی (9):پێویسته‌ رێككه‌وتنه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ ده‌ره‌كییه‌كاندا، به‌ زمانی كوردی و زمانی لایه‌نی به‌رامبه‌ر بێت. مادده‌ی (10):یه‌كه‌م: تابلۆی سه‌رجه‌م دامه‌زراوه‌ و فه‌رمانگه‌ حكومییه‌كان زمانی كوردی و عه‌ره‌بی له‌خۆ ده‌گرێت، به‌ڕه‌چاوكردنی زمانی پێكهاته‌كانی تر، به‌مه‌رجێك نووسینه‌ كوردییه‌كه‌ له‌به‌شی سه‌ره‌وه‌ی تابلۆكه‌ بێت.دووه‌م: تابلۆی نووسینگه‌ و نوێنه‌رایه‌تی و كونسه‌ڵگه‌ری وڵاتان و رێكخراوه‌ بیانییه‌كان له‌ هه‌رێمدا به‌ زمانی كوردی و عه‌ره‌بی و زمانی لایه‌نه‌كه‌ی دیكه‌ ده‌بێت. مادده‌ی (11):هه‌ر دامو ده‌زگایه‌كی حكومی و ناحكومی عێراقی و بیانی كه‌ مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ هاوڵاتیانی هه‌رێمدا هه‌بێت، پێویسته‌ له‌ فۆرم و نووسراوه‌كانیاندا زمانی كوردی به‌كار بهێنێت. مادده‌ی (12):یه‌كه‌م: تابلۆی رێنمایی شه‌قامه‌كان و ده‌ستنیشانكردنی شوێن و ده‌ڤه‌ره‌كان به‌ زمانی كوردی و عه‌ره‌بی و ئینگلیزی ده‌بن، به‌ مه‌رجێك نووسینه‌ كوردییه‌كه‌ له‌ به‌شی سه‌ره‌وه‌ی تابلۆكه‌دا بێت و ده‌ركه‌وتوو تر بێت. دووه‌م: پێویسته‌ تابلۆی ئوتۆمبیله‌كان به‌ زمانی كوردی بنووسرێن. به‌شی پێنجه‌م زمانی خوێندنمادده‌ی (13):زمانی كوردی له‌ په‌ره‌وه‌رده‌ و پڕۆسه‌ی فێركردن و خوێندن زمانی فه‌رمییه‌ له‌ كوردستانی عێراقدا. به‌شی شه‌شه‌م زمانی كار و بازرگانی مادده‌ی (14):پێویسته‌ گشت كۆمپانیا و دامه‌زراوه‌كانی كه‌رتی تایبه‌ت زمانی كوردی به‌كاربهێنن، به‌كارهێنانی زمانی بیانی به‌پێی پێویستی خزمه‌تگوزاری و زمانی به‌كارهێنه‌ران ئازاده‌. مادده‌ی (15):بۆ دامه‌زراندن، یان كاركردن به‌ گرێبه‌ست له‌ هه‌ر شوێن و كارێكدا ئه‌وانه‌ی زمانی كوردی ده‌زانن ده‌رفه‌تی وه‌رگرتنیان زیاتر ده‌بێت، به‌ ڕه‌چاوكردنی پسپۆڕی و تایبه‌تمه‌ندی كاركردن له‌ سێكته‌ره‌ جیاجیاكان. مادده‌ی (16): پێویسته‌ له‌ په‌یوه‌ندی نێوان خاوه‌نكار و كارمه‌نده‌كانیدا (به‌ گرێبه‌ستیشه‌وه‌) زمانی كوردی به‌كاربهێندرێت ده‌كرێت له‌ پاڵیدا زمانێكی دیكه‌ش به‌كاربهێندرێت. مادده‌ی (17):پێویسته‌ هه‌موو جۆره‌ رێكلام و بانگه‌شه‌ و ئاگادارییه‌كی كارو بازرگانی له‌ هه‌رێم، به‌ زمانی كوردی بێت و، ده‌كرێت له‌گه‌ڵیدا زمانی دیكه‌ش به‌كار بهێندرێت. مادده‌ی (18):یه‌كه‌م: پێویسته‌ هه‌موو شتومه‌ك و كه‌ل و په‌ل و كاڵایه‌ك كه‌ له‌ هه‌رێم به‌رهه‌م ده‌هێندرێت رێنمایی به‌ زمانی كوردی له‌سه‌ری بنووسرێت. دووه‌م: ده‌زگا په‌یوه‌ندیداره‌كان كۆمپانیاكانی هاوه‌رده‌كردنی خواردن و ده‌رمان به‌ وه‌رگێڕانی رێنماییه‌كان بۆ زمانی كوردی پابه‌ند ده‌كه‌ن. مادده‌ی (19):پێویسته‌ فۆرمی داواكاری و پاره‌دان و وه‌رگرتن له‌گه‌ڵ هه‌موو ده‌زگایه‌كی خزمه‌تگوزاریی بازرگانی و پسوله‌ و زه‌رف .... هتد، به‌ زمانی كوردی بن، به‌كارهێنانی زمانی دیكه‌ له‌پاڵیدا رێگه‌ پێدراوه‌.به‌شی حه‌وته‌م زمانی فه‌رهه‌نگ و رۆشنبیریمادده‌ی (20):یه‌كه‌م: میدیا و ناوه‌ندی كلتووری له‌ هه‌رێم به‌ زمانی كوردی ده‌بێت، له‌ كاتی پێویست زمانی دیكه‌ به‌كارده‌هێندرێت.دووه‌م: پێكهاته‌كانی دیكه‌ی هه‌رێم بۆیان هه‌یه‌ به‌ زمانی خۆیان میدیایان هه‌بێت. مادده‌ی (21):یه‌كه‌م: له‌كاتی ئه‌نجامدانی هه‌ر چالاكییه‌كی هونه‌ری و كلتووری بیانی له‌ هه‌رێمدا ده‌بێت پۆسته‌ر و پڕوپاگه‌نده‌ی كاره‌كه‌ كوردی تێدابێت له‌ پاڵ زمانه‌ بیانییه‌كه‌. دووه‌م: هه‌ر كارێكی هونه‌ری و كلتووری كه‌ له‌ هه‌رێم به‌رهه‌م ده‌هێندرێت یان نمایش ده‌كرێت ده‌بێت به‌ كوردی بێت، یان وه‌رگێڕانی كوردی هه‌بێت. به‌شی هه‌شته‌مزمانی پێكهاته‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان مادده‌ی (22):له‌ هه‌ر یه‌كه‌یه‌كی به‌ڕێوه‌بردندا، كه‌ چڕی دانیشتوانه‌كه‌ی سه‌ر به‌ پێكهاته‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی دیكه‌ بن، زمانی خۆیان له‌ پاڵ زمانی كوردیدا ده‌بێته‌ زمانی فه‌رمی بۆ خوێندن، ئاخاوتن، كاروباری كارگێڕی و ناوخۆییان. مادده‌ی (23):ده‌بێت دامه‌زراوه‌كانی ئه‌م جۆره‌ پێكهاتانه‌ له‌ په‌یوه‌ندییه‌كانیان له‌گه‌ڵ داموده‌زگاكانی حكومه‌تی هه‌رێم، زمانی كوردی به‌كاربێنن. به‌شی نۆیه‌مسزاكان مادده‌ی (24):ئه‌وه‌ی سه‌رپێچی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بكات، به‌ر ئه‌م سزایانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كه‌وێت: یه‌كه‌م: سزاكانی به‌رزه‌فته‌كردنی به‌سه‌ردا جێبه‌جێ ده‌كرێت ئه‌گه‌ر هاتوو فه‌رمانبه‌ر بوو. دووه‌م: ئه‌گه‌ر سه‌رپێچیكار فه‌رمانبه‌ر نه‌بێت ئاگادار ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ له‌ ماوه‌ی (15) رۆژدا سه‌رپێچیه‌كه‌ ڕاست بكاته‌وه‌، ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر سه‌رپێچیه‌كه‌ به‌رده‌وام بوو، بۆ هه‌ر رۆژێك به‌ غه‌رامه‌یه‌ك سزا ده‌درێت كه‌ له‌ (50) په‌نجا هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێت و، له‌ (100) سه‌د هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێت. سێیه‌م: هه‌موو زه‌ره‌رمه‌ندێك مافی جوڵاندنی داوای هه‌یه‌ له‌ كاتی سه‌رپێچی كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. به‌شی ده‌یه‌م مادده‌ دوماهییه‌كانمادده‌ی (25): پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ ئه‌كادیمیای كوردی و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن. مادده‌ی (26):كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی، یان بڕیارێك ناكرێت كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێت. مادده‌ی (27):ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان) جێبه‌جێ ده‌كرێت. یوسف محمد صادقسەرۆکی پەرلەمانی کوردستان – عێراقهۆیه‌كانی ده‌رچواندنله‌به‌ر رۆشنایی مادده‌ی چواره‌می ده‌ستووری هه‌میشه‌یی كۆماری عێراقی فیدراڵ، بۆ زیاتر پێشخستن و بایه‌خدان به‌ زمانی دایك و رێزگرتنی زیاتر له‌سه‌رجه‌م پێكهاته‌كانی كوردستان له‌سه‌ر بنه‌مای پێكه‌وه‌ ژیانی ئاشتییانه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان، ئه‌م یاسایه‌ ده‌رچوێندرا. ...

به‌ناوی خوای به‌خشنده‌و میهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان - عێراقژماره‌ی ده‌رهێنان: 8رۆژی ده‌رهێنان: 14/5/2002پشت به‌ حوكمه‌كانی بڕگه‌ (1)ی مادده‌ی (56) و مادده‌ی (53) له‌ یاسای ژماره‌ (1)ی هه‌مواركراوی ساڵی (1992)و، له‌سه‌ر داوای ژماره‌ی یاسایی له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق و ئه‌و یاساكارییه‌ش كه‌ ئه‌نجومه‌ن له‌ دانیشتنی ئاسایی ژماره‌ (15)ی رۆژی (13/5/2002)یدا ئه‌نجامی داوه‌و، به‌پێی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ش كه‌ بڕگه‌ (3)ی مادده‌ی دووه‌می یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی 1997 پێمانی داوه‌، بڕیاری ده‌رهێنانی ئه‌م یاسایه‌ی خواره‌وه‌مان دا:یاسای ژماره‌ (8)ی ساڵی 2002 یاسای یه‌كه‌م هه‌موار كردنی یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی (1993)ی چاپه‌مه‌نییه‌كانی هه‌رێمی كوردستانی - عێراقمادده‌ی یه‌كه‌م:یه‌كه‌م: مادده‌ی شه‌شه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌:1-هه‌ر چاپكراوێكی خولاو خول (الدوری) دوای ئیجازه‌پێدان و ده‌رچوونی یه‌كه‌م ژماره‌ی به‌ (قائم الوجود) له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ و، ئه‌گه‌ر خاوه‌ن ئیمتیازه‌كه‌ی ویستی وجودی نه‌هێڵێ، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا پێویسته‌ له‌سه‌ری به‌ نووسین وه‌زاره‌تی لێ ئاگادار بكات و، به‌پێی یاسایش له‌و رۆژه‌وه‌ی كه‌ داواكه‌ی له‌ وه‌زاره‌ت تۆمار كراوه‌ وجودی چاپه‌مه‌نیه‌كه‌ پووچه‌ڵ كراوه‌ته‌وه‌.2- ئه‌گه‌ر چاپكراوه‌ی خولاوخول له‌ ماوه‌ی سێ مانگدا "كه‌ له‌ رۆژی ئیجازه‌پێدانه‌كه‌وه‌ی ده‌ست پێ ده‌كا" ده‌رنه‌چوو، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا (دوای ئینزار كردنی) ئیجازه‌كه‌ی به‌ پووچه‌ڵكراو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ.3- حزبه‌ سیاسییه‌كان و كۆمه‌ڵه‌ رێكخراوه‌ جه‌ماوه‌ری و ده‌زگا گشتییه‌كان مافی خۆیانه‌ خاوه‌ن ئیمتیاز یان سه‌رنووسه‌ری چاپكراوه‌ی خولاوخولی خۆیان بگۆڕن و پێویسته‌ له‌و باره‌دا وه‌زاره‌تی لێ ئاگادار بكه‌ن.4- خاوه‌ن ئیمتیاز مافی خۆیه‌تی له‌ كاتی زه‌رووردا سه‌رنووسه‌ری چاپكراوی خولاو خولی بگۆڕێ و پێویسته‌ وه‌زاره‌تی لێ ئاگادار بكات.مادده‌ی دووه‌م:مادده‌ی نۆیه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌:1-بڵاوكردنه‌وه‌ی كاڵدانی (التحریض) جه‌ریمه‌و ره‌فتاری تیرۆرو ره‌واج پێدان و فه‌راهه‌مكردنی رێگاو مومكیناتی جه‌ریمه‌و تیرۆرو، شه‌ڕه‌جوێن و تانه‌و ته‌شه‌ر (التشهیر)ی دژ به‌ ئه‌شخاص و سووكایه‌تی به‌ حوورمه‌تی دین و مه‌زه‌ب و ئاداب و پێڕۆی گشتی، قه‌ده‌غه‌یه‌.2-ده‌سه‌ڵات ده‌درێ به‌ وه‌زیری رۆشنبیریی هه‌رێم كه‌ ئینزار بدات به‌ سه‌رنووسه‌ر یان به‌ خاوه‌ ئیمتیاز یان به‌ هه‌ردووكیان ئه‌گه‌ر سه‌رپێچی له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بكه‌ن، پێویستیشه‌ سه‌رنووسه‌ر، هه‌ر دوای وه‌رگرتنی ئینزاره‌كه‌ له‌ جێگایه‌كی به‌رچاوی یه‌كه‌م ژماره‌دا بڵاوی بكاته‌وه‌.مادده‌ی سێیه‌م:مادده‌ی (11) یازده‌ له‌ یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌:1-ئه‌و ده‌عوا گشتییانه‌ی كه‌ له‌سه‌رپێچی كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌وه‌ په‌یدا ده‌بن، ئیددیعای گشتی ده‌یانكاته‌وه‌، دوای ئه‌وه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن وه‌زاره‌ته‌وه‌ لێی ئاگادار ده‌كرێ، به‌ڵام ئه‌و ده‌عوایانه‌ی تر كه‌ له‌وه‌وه‌ په‌یدا ده‌بن، ئه‌وه‌، زه‌ره‌رمه‌ند كێ بوو بێ، ئه‌و ده‌یكاته‌وه‌.2- ئه‌و ده‌عوایانه‌ی كه‌ له‌ بڕگه‌ (1)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌، ئه‌گه‌ر له‌ چاپكراوه‌ی خولاوخولدا شه‌ش مانگ به‌سه‌ر بڵاوكردنه‌وه‌یدا تێپه‌ریبێ، یان له‌ چاپكراوه‌ی غه‌یری خولاوخولدا كه‌ ده‌ست به‌ دابه‌شكردنی كرا بێ، ئه‌وانه‌ دادگاكان گوێی ناده‌نێ.مادده‌ی چواره‌م:بڕگه‌یه‌ك بۆ مادده‌ی دوازده‌ی یاساكه‌ زیاد ده‌كرێ و ده‌بێته‌ بڕگه‌ی سێیه‌می وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌:ئه‌گه‌ر هات و، به‌ بڕیارێكی دادگایی، بزاڤی حزبێكی سیاسی قه‌ده‌غه‌ كرا یان باره‌گاكه‌ی داخرا، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا حوكمه‌كانی بڕیاره‌كه‌ هه‌موو چاپه‌مه‌نییه‌ خولاوخول و غه‌یره‌ خولاوخوله‌كانیشی ده‌گرێته‌وه‌و ئیجازه‌ی ده‌رچوونیان پووچه‌ڵ ده‌كرێته‌وه‌.مادده‌ی پێنجه‌م:پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.مادده‌ی شه‌شه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ركار. د.رۆژ نوری شاوه‌یس سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی – عێراق...

یاسای چاپه‌مه‌نیی هه‌رێمی كوردستانی عێراقبه‌ ناوی خوای به‌خشنده‌ی میهره‌بانبه‌ ناوی گه‌له‌وه‌ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستانی عێراقژماره‌ بڕیار: 24مێژووی بڕیار 25/4/1993بڕیاربه‌ پێی حوكمه‌كانی بڕگه‌ی (1)ی له‌ مادده‌ی (56)ی یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992 و له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیری رۆشه‌مبیری و بڕیار له‌سه‌ر دانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق له‌ دانیشتنی رۆژی 18/ 4/1993 بڕیاری ده‌ركردنی ئه‌و یاسایه‌ی دا:یاسای ژماره‌ (10) ساڵی 1993 یاسای چاپه‌مه‌نی هه‌رێمی كوردستانی عێراق مادده‌ی یه‌كه‌م:مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌:1-هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق.2-وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی رۆشه‌مبیری هه‌رێم.3-وه‌زیر: وه‌زیری رۆشنبیری هه‌رێم.4-چاپكراوی خوله‌كی (ده‌وری) هه‌ر چاپكراوێك كه‌ به‌رده‌وام كه‌ چماره‌ی زنجیره‌یی و له‌ه‌ كاتێكی دیاریكراودا ده‌ربچێ وه‌ك رۆژنامه‌ و گۆڤار و بڵاوكراوه‌ و هه‌رچی یه‌كی له‌م بابه‌تانه‌ بێ.5-چاپكراوی نا خوله‌كی (ناده‌وری) هه‌ر چاپكراوێك كه‌ بۆ یه‌ك جار ده‌ربچێ یا به‌ش به‌شی دیاریكراو بێ به‌ بێ گوێدانه‌ چاپكردنه‌وه‌ (اعاده الگبع) وه‌ك مه‌وسووعه‌ و قامووس و كتێب و نامیلكه‌و نه‌خشه‌ (خریگه)و رسم و هه‌رچییه‌كی له‌م بابه‌ته‌ بێ.مادده‌ی دووه‌م:چاودێری (رقابه‌) له‌ هه‌رێمدا ناخرێته‌ سه‌ر چاپه‌مه‌نی و هه‌ر هاوڵاتییه‌كی سه‌ربه‌سته‌ له‌ ده‌ركدرنی هه‌ر چاپه‌مه‌نیه‌كدا به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌و یاسایه‌.مادده‌ی سێیه‌م:مه‌رجه‌ چاپه‌مه‌نی خوله‌كی خاوه‌نی (امتیاز)و سه‌رۆكی نووسینی عه‌بێ كه‌ ده‌بێ خوێندنه‌وه‌ و نووسین به‌ زمانی چاپكراوه‌كه‌ بزانن و ئه‌هلیه‌تی یاسایی ته‌واویان هه‌بێ له‌سه‌ر تاوانێك (جنایه‌) یا كه‌تنێكی (جنحه‌) ناسیاسی له‌كه‌دار كه‌ری شه‌ره‌ف حوكم نه‌درابن.مادده‌ی چواره‌م:خاوه‌نی (امتیاز)و سه‌رۆكی نووسینی چاپكراویی خوله‌كی به‌ هاوبه‌شی له‌به‌ر ده‌م یاسا و دادوه‌ریدا لێ ی به‌رپرسیارن.مادده‌ی پێنجه‌م:1-هه‌ر هاوڵاتییه‌كی عیراقی نبشته‌جێی هه‌رێم كه‌ بیه‌وێ چاپكراوێكی خووله‌كی ده‌ربكا ده‌بێ داخوازییه‌ك پێشكه‌ش به‌ وه‌زیری رۆشه‌مبیری بكا تیایدا ناوی خۆی و ناوی سه‌رۆكی نووسین و ناوی چاپكروه‌كه‌ و زمانه‌كه‌ی دیاری بكا.2-وه‌زیر ده‌بێ له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا له‌ رۆژی تۆمار كردنی داخوازیه‌كه‌وه‌ له‌ لای وه‌زاره‌ت بڕیاری خۆی له‌ باره‌یه‌وه‌ بدا.3-ئه‌گه‌ر وه‌زیر له‌ ماوه‌یه‌ی برگه‌ی (2)دا بڕیاری خۆی نه‌دا چاپكراوه‌ خوله‌كییه‌كه‌ له‌ رووی یاساییه‌وه‌ به‌ رێپێدراو داده‌نرێ.4-له‌ حاڵه‌تی ره‌ت كردنه‌وه‌ی داخوازیه‌كه‌دا خاوه‌نی داخوازییه‌ ره‌تكراوه‌كه‌ بۆی هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی ده‌ رۆژدا له‌و رۆژه‌ی پێی راده‌گه‌ێنرێ له‌ لای دادگای پێداچوونه‌وه‌ (تمییز)ی هه‌رێم تانووت له‌ بڕیاری وه‌زیردا بڕیاری دادگاش بن بڕ (قگعی) ده‌بێ.مادده‌ی شه‌شه‌م:1-چاپكراوی خوله‌كی له‌ كاتی ده‌رچوونی یه‌كه‌م ژماره‌یه‌وه‌ ده‌بێته‌ خاوه‌نی بوون (وجود)ی لاسایی خۆی و ئه‌گه‌ر خاوه‌نه‌كه‌ی ویستی ئه‌و بوونه‌ی نه‌هێلێ، ده‌بێ به‌ نووسین وه‌زاره‌تی لێ ئاگادار بكا و ئه‌و سا له‌ رۆژی تۆمار كردنی ئاگادار كردنه‌وه‌ له‌ لای وه‌زاره‌ت بوونه‌ یاساییه‌كه‌ی نامێنێ.2-ده‌شێ خاوه‌نی (امتیاز) یا سه‌رۆكی نووسین یا هه‌ردووكیان بگۆردرێن به‌ مه‌رجێ وه‌زاره‌تی لێ ئاگادار بكرێ.مادده‌ی حه‌وته‌م:ده‌بێ خاوه‌نی (امتیاز)ی چاپكراوی خوله‌كی به‌ پێی حاڵی چاپكراوه‌كه‌ ده‌فته‌ری تۆماری یاسایی ئسوڵیی (السجلات القانونیه‌ الاسولیه‌)ی سه‌لمێنراو له‌ لایه‌ن داد نووسه‌وه‌ رێك بخا.مادده‌ی هه‌شته‌م:1-ئه‌وه‌ی ده‌یه‌وێ چاپكراوی ناخوله‌كی چاپ كا ده‌بێ پێشه‌كی له‌ لای كتێبخانه‌ی نیشتامنی هه‌رێم تۆماری بكا و دانه‌یه‌كی وه‌ك خۆی (گبق الاصل) به‌وی بسپێرێ.2-ئه‌وه‌ی چاپكراوی ناخوله‌كی ده‌دا به‌ چاپ كردن ده‌بێ دوای چاپكردنی چه‌ند دانه‌یه‌كی لێ بسپێرێ به‌ كتێبخانه‌ی گشتی هه‌رێم.3-ده‌بێ چاپكراوی خوله‌كی كه‌ چاپ ده‌كرێ ناوای دانه‌ر یا دانه‌ر و وه‌رگێر و پێشكه‌ش كه‌ری بۆ چتپ و بڵاوكه‌ره‌وه‌ی (ناشر)و ساڵی چاپ كردنی و ئه‌و چاپخانه‌ی لێ چاپ كراوه‌ و ژماره‌ و رۆژ سپاردنی به‌ كتێبخانه‌ی نیشتمانی و ژماره‌ی دانه‌كانی تێدا بێ.مادده‌ی نۆیه‌م:بڵاوكردنه‌وه‌ (النشر) له‌و بابه‌تانه‌ قه‌ده‌غه‌ن كه‌ هانی كردنی تاوان و كاری تیرۆرستی (الارهاب) ده‌ده‌ن و رێ و شوێنی بۆ خۆش ده‌كه‌ن و تین و توانای بۆدابین ده‌كه‌ن یا جنێو و تانووت لێدان و ناو زراندنی كه‌سانیان تێدا بێ یا ده‌ستدرێژییان بۆ سه‌ر حورمه‌تی ئایین و مه‌زهه‌به‌كان و داب و نه‌ریت و سیسته‌می گشتی.مادده‌ی ده‌یه‌م:خاوه‌نی (امتیاز) یا سه‌رۆكی نووسین و نووسه‌ری وتار له‌ چاپ كراوی خوله‌كی داو پێشكه‌شكه‌ری چاپكراوی نا خوله‌كی، له‌ حاڵه‌تی سه‌رپێچی كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا، به‌ پێی یاسا ره‌چاو كراوه‌كان ده‌كه‌ون و ه‌بر لێپرسینه‌وه‌ی یاساییه‌وه‌ .مادده‌ی یازده‌یه‌م:1-ئه‌و داوا (دعوی) گشتیانه‌ی له‌ سه‌رپێچی كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌وه‌شێنه‌وه‌، له‌ لایه‌ن داواكاری گشتی (الادعاء العام)و په‌سه‌ند كردن له‌لایه‌ن وه‌زیری داده‌وه‌ ده‌كرێن، به‌ڵام ئه‌و داوا تایبه‌تیانه‌ی لێی ده‌وه‌شێنه‌وه‌ له‌ لایه‌ن زه‌ره‌مه‌نده‌وه‌ ده‌كرێن.2-ئه‌و داوایانه‌ی له‌ بڕگه‌ی سه‌ره‌وه‌دا باس كراون نابێ دوای تێپه‌ربوونی سێ مانگ له‌ رۆژی بلاشوكردنه‌وه‌ وه‌ بۆ چاپكراوی خوله‌كی و له‌ كاتی ده‌ست كردنه‌وه‌ به‌ دابه‌ش كردن له‌ چاپ كراوه‌ نا خوله‌كیدا له‌ لایه‌ن دادگاكانه‌وه‌ ده‌بینرێن.مادده‌ی دوازده‌یه‌م:1-حوكمی دادوه‌ری به‌ گوناهباركردنی خاوه‌نی (امتیاز)و سه‌رۆكی نووسین به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ چاپ كراوی خوله‌كی دا خوودی چاپكراوه‌كه‌ ناگرێته‌وه‌ و بوونی (وجود)ی به‌رده‌وام ده‌بێ مه‌گه‌ر خاوه‌نی (امتیاز) خۆی وه‌های حه‌ز لێنه‌بێ كه‌ ئه‌وسا حوكمی مادده‌ی شه‌شه‌می ئه‌م یاسایه‌ی به‌سه‌ردا جێبه‌ جێ ده‌كرێ.2-حه‌كمی دادوه‌ری به‌ گوناهباردنی پێشكه‌شكه‌ری چاپكراوی نا خوله‌كی بۆ چاپ خوودی چاپكراوه‌كه‌ ده‌گرێته‌وه‌ و تا كاتی لادانی هۆی گوناهباركردنه‌كه‌ چاپ كراوه‌كه‌ ده‌ستی به‌سه‌ردا ده‌گیرێ و بڵاوكردنه‌وه‌ی قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ.مادده‌ی سیازده‌یه‌م:هیچ كۆتێك له‌سه‌ر هاتنی چاپ كراو بۆ ناو هه‌رێم و بردنی بۆ ده‌ره‌وه‌ی نییه‌ ته‌نیا ئه‌وانه‌ نه‌بێ كه‌ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی مادده‌ی نۆیه‌می ئه‌م یاسیایه‌ن و سه‌رپێچیكه‌ر ده‌كه‌وێته‌ به‌ر لێپرسینه‌وه‌ی یاساییه‌وه‌.مادده‌ی چوارده‌یه‌م:سه‌ربه‌ستی كاری راگه‌یاندن بۆ په‌یامنێر و نوێنه‌رانی دام و ده‌زگاكانی راگه‌یاندنی بیانی له‌ هه‌رێمدا مسۆگه‌ره‌ و مه‌رج و بنچینه‌كانی كار كردنیان به‌ رێنماییه‌ك دیاری ده‌كرێن كه‌ وه‌زیر ده‌ری ده‌كا.مادده‌ی پازده‌یه‌م:ده‌بێ خاوه‌نی ئه‌و چاپكراوه‌ خوله‌كیانه‌ی تا كاتی جێبه‌ جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ هه‌ن له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا حوكمی پێنجه‌می جێبه‌ جێ بكه‌ن.مادده‌ی شازده‌یه‌م:وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆئاسانی جێ به‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكا.مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م:كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێ.مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌ جێ بكا.مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ. جوهر نامق سالم سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق...

یاسای وه‌زاره‌تی رۆشنبیریبه‌ ناوی خوای به‌خشنده‌و میهره‌بانبه‌ ناوی گه‌لئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراقژماره‌ بڕیار:36مێژووی بڕیار 16/11/1992بڕیاربه‌ پێی حوكمه‌كانی بڕگه‌ی (1)ی له‌ مادده‌ی (56)ی یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992 و له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیری رۆشنبیری، بڕیار له‌سه‌ر دانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق له‌ دانیشتنی رۆژی 12/11/1992 بڕیاری ده‌ركردنی ئه‌و یاسایه‌ی دا:یاسای ژماره‌ (11) ساڵی 1992یاسای وه‌زاره‌تی رۆشنبیریمادده‌ی یه‌كه‌م:مه‌به‌ست له‌و وشانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌:هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق.وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی رۆشنبیری هه‌رێم.وه‌زیر: وه‌زیری رۆشنبیری هه‌رێم.بریكاری وه‌زاره‌ت: بریكاری وه‌زاره‌تی رۆشه‌مبیری هه‌رێم.مادده‌ی دووه‌م:وه‌زاره‌ت ئه‌م ئه‌ركانه‌ی له‌ ئه‌ستۆیه‌.1-پاراستنی ره‌سه‌نایه‌تی ی رۆشنبیری كوردی و پێشخستنی به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ له‌ گه‌ل به‌ها ره‌وشتیی یه‌كانی كۆمه‌ڵگای كورده‌واری و ئامانجه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی رزگاری خوازی كوردستانی و ئاواته‌ دیموكراتی یه‌كان و گه‌شه‌ پێدانی گیانی گونجان و برایه‌تی له‌ نێوان كور و كاڵانی گه‌لی كوردستاندا بگونجێ و به‌ستنی په‌یوه‌نی رۆشه‌مبیری له‌ نێوان گه‌لی كورد و گه‌لانی ناوچه‌كه‌ و جیهاندا.2-پشتگیری كردن و هاندانی بزوتنه‌وه‌ی دانان و وه‌رگێران و بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ هه‌رێمدا و یاریده‌دانی ئه‌دیبان و نووسه‌ران و شاعیران و هونه‌رمه‌ندان به‌ له‌چاپدان و بڵاوكردنه‌وه‌ی به‌رهه‌مه‌كانیان.3-دامه‌زراندنی ده‌زگایه‌ك بۆ چاپه‌مه‌نی و رۆژنامه‌ گه‌ری بڵاوكردنه‌وه‌ و دابه‌شكردن.4-دامه‌زراندنی كتێبخانه‌یه‌كی نیشتمانی بۆ هه‌رێم.5-دامه‌زراندنی مه‌ڵبه‌ندێكی گشتی بۆ هونه‌ره‌كان.6-هاندانی به‌هره‌ی ئه‌ده‌بی و هونه‌ری و زارنستی و وه‌رزشی خولقێنه‌ری لاو.7-بایه‌خدانێكی بابه‌تی به‌ رۆشنبیری مندا به‌ ئه‌ده‌ب و هونه‌ره‌وه‌.8-پشتگیری كردن و هاندانی بزوتنه‌وه‌ی شانۆگه‌ری و هونه‌ره‌ مللیه‌كان و پیشه‌سازی سینه‌مای كوردی.9-پشتگیری كردن و هاندانی یه‌كێتی و رێكخراو و یانه‌ و تیپه‌ رۆشنبیری و ئه‌ده‌بی و هونه‌ری زانستیه‌كان.10-سازدانی میهره‌جان و دیدار و كۆری رۆشه‌مبیری و ئه‌ده‌بی و وه‌رزشی و رێكخستنی رێكخستنی پێشانگا و هونه‌ری شێوه‌كاری.11-بوژاندنه‌وه‌ی سامانی نه‌ته‌وایه‌تی ی میللی له‌ گشت بواره‌كانی دا (ئه‌ده‌ب، هونه‌ر، یشه‌ میللی یه‌كان)و دامه‌زراندنی ئه‌تیكه‌ خانه‌ی تایبه‌تلی بۆیان و پشتگیری و فراوانكردنی ئه‌وانه‌ی هه‌ن.12-گه‌ران بۆ دۆزینه‌وه‌ی شوێنه‌واره‌كان و پاراستنیان و وه‌رگرتنی ئه‌وانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا و دامه‌زراندنی ئه‌نتیكه‌ خانه‌یه‌كی نیشتیمانی و ئه‌نتیكه‌ خانه‌ی ناوخۆیی بۆیان و پشتگری فراوان كردنی ئه‌وانه‌ی هه‌ن.13-ده‌ركردنی رۆژنامه‌یه‌ك كه‌ بێته‌ ئۆرگانی حكومه‌ت.14-دامه‌زراندنی چه‌ند ئیزگه‌یه‌كی رادیۆ و ته‌له‌فزیۆن.15پشتگیری و كردن و هاندانی بزوتنه‌وه‌ی وه‌رزشی و كه‌شفی و لاوان له‌ هه‌رێماد.مادده‌ی سێ یه‌م:1-وه‌زیر سه‌رۆكی باڵایی وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنیشاندانی له‌ كاره‌كانیدا و سه‌رپه‌رشتی و چاودێری كردنی چالاكییه‌كانی هه‌ر له‌ وێشه‌وه‌ ئه‌و بڕیارو فه‌رمان و رێنمایی یانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوه‌نیان به‌ ئه‌رركه‌كانی وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانی یه‌وه‌ له‌ رووی یاسایی و به‌رێوه‌بردنی و هونه‌ری یه‌وه‌ هه‌ی، له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م یاسا و پیره‌و و رێنماییی یی كارپێكراوه‌كانی تر، هه‌ر وه‌كو له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراناد به‌و مانایه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوبه‌شیه‌تی و به‌رپرسیاره‌.2-به‌رپرسیاری وه‌زاره‌ت ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر بۆیانی دیاری ده‌كا.مادده‌ی چواره‌م:وه‌زاره‌ت له‌م دام و ده‌زگا و به‌رێوه‌به‌رێتی پێكدێ:1-نووسینگه‌ی وه‌زیر.2-نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت.3-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی دیوانی وه‌زاره‌ت كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێكدێ:أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ئیداره‌ و كه‌سان.ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی ژمێرییاری پێداچوونه‌وه‌.ج-به‌رێوه‌به‌رێتی ی نه‌خشه‌دانان و پێداچوونه‌وه‌.د-به‌رێوه‌به‌رێتی په‌یوه‌ندی.ه-دایه‌ره‌ی قانوون.4-به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی رۆشنبیری و هونه‌ر كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێكدێ:أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی دانان و وه‌رگێران و بڵاوكردنه‌وه‌.ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی هونه‌ره‌ شێوه‌كاریه‌كان.ج-به‌رێوه‌به‌رێتی ی سینه‌ما و زانست.د-دایه‌ره‌ی رۆشنبیری منداڵ.ه-به‌رێوه‌به‌رێتی ی هانادنی زانستی.و-به‌رێوه‌به‌رێتی ی سامانی مللی.ز-به‌رێوه‌به‌رێتی ی لێكۆلینه‌وه‌ی ئاواز و مۆسیقا.ح-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری توركمان.گ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری ئاشووری.ی-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری له‌ پارێگاكانی هه‌رێمدا.ك-خانه‌ی جل و به‌رگی كوردی.5-به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی شوێنه‌واره‌كان كه‌ له‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌ت یه‌كانی شوێنه‌واری پارێزگاكانی هه‌رێمی پێوه‌ ده‌سپێرێ.6- به‌رێوه‌به‌رێتی ی راگه‌یاندن كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێدێ:أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رادیۆ و ته‌له‌فزیۆن.ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی ئاژانسی ده‌نگو باسی كوردستان.7- به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی وه‌رزش و لاوانی پارێزگاكانی هه‌رێمی پێوه‌ی ده‌به‌سترێته‌وه‌.8-ده‌زگای چاپه‌مه‌نی رۆژناوه‌گه‌ری بڵاوكردنه‌وه‌ و دابه‌شكردنی كه‌ ه‌ پێی په‌یره‌وێكی تایبه‌تی داده‌مه‌زرێنێ.مادده‌ی پێنجه‌م:وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ لیژنه‌ی هه‌میشه‌یی كاتی به‌مه‌به‌ستی به‌دی هێنانی ئه‌و ئه‌ركانه‌ پێكبێنێ كه‌ له‌ مادده‌ی (2)ی ئه‌م یاسایه‌ داده‌نرێ.مادده‌ی شه‌شه‌م:یه‌كه‌م: قه‌واره‌ی رێك پێكی وه‌زاره‌ت و ده‌سه‌ڵاته‌كانیان پێره‌وێكی تایبه‌تی دیاری ده‌كرێن. دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا، به‌رێوه‌به‌رێتی و به‌ش و لقی نوێ پێك بهێنێ.مادده‌ی حه‌وته‌م:وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی به‌ سه‌رۆكی دایه‌ره‌ سه‌ره‌كی یه‌كانی وه‌زاره‌ت بسپێرێ.مادده‌ی هه‌شته‌م:ئه‌و یاسا و رێنمایی و په‌یره‌وانه‌ی تایبه‌تن به‌ رۆشنبیری و هونه‌ر و وه‌رزش لاوانه‌وه‌ له‌ حكومه‌تی ناوه‌ندی یه‌وه‌ ده‌رچوون، وه‌ها داده‌نرێن كه‌ له‌ كارپێكردنی ده‌بن تا وه‌ختی ده‌ركردنی ئه‌وانه‌ی جێگه‌ی ده‌گرنه‌وه‌ یا هه‌ڵده‌وه‌شێندرێنه‌وه‌ به‌مه‌رجێ له‌گه‌ڵ ئاوانته‌كانی گه‌لی كوردستان و حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك نه‌بن.مادده‌ی نۆیه‌م:ده‌بێ وه‌زیره‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكه‌ن.ماده‌ی ده‌یه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ. نه‌ژاد احمد عزیز ئاغا و/ سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق(هۆیه‌كانی ده‌ركردنی ئه‌م یاسایه‌)له‌به‌ر ئه‌و ماوه‌ دوور و درێژانه‌ی كه‌ گه‌لی كورد و كه‌مه‌ نه‌ته‌وایه‌تی له‌ كوردستادا دووچاری چه‌وساندنه‌وه‌ی رۆشنبیری و خنكاندنی ئایدۆلۆجی و كوشتنی گیانی خوڵقاندن و ته‌قه‌لای شێواندنی مێژووی و رۆشنبیری وسرینه‌وه‌ی ئاواته‌ نه‌ته‌وایه‌تی یه‌كان بوو بوون به‌ تایبه‌تیش كه‌ ئێستا وا هه‌لێكی مێژوویی هه‌ڵكه‌وتووه‌ تا گه‌لی كوردستانی عێراق به‌ دیموكراتیه‌ت و هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌ره‌كانی بۆ په‌رله‌مانێكی دیموكراتی و پێكهێنانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی خۆی شاد بێ، ئینجا له‌به‌ر پێویستی بوونی وه‌زاره‌تێك كه‌ بایه‌خ به‌ رۆشنبیری ره‌گه‌یاندن و بڵاوكردنه‌وه‌ و هونه‌ر و وه‌رزش و هه‌ر كاروبارێك كه‌ په‌یوه‌ندی به‌م ئه‌ركه‌ جۆراو جۆرانه‌وه‌ هه‌بێ، ئه‌م یاسایه‌ ده‌ركا....

یاسای كۆری زانیاری كوردستانی عێراقبه‌ ناوی گه‌له‌وه‌ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستانی-عێراقژماره‌ی بڕیار: 37به‌رواری بڕیار: 28/12/1997بڕیاربه‌ گوێره‌ی ئه‌و یاسایه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق له‌ دانیشتنی خۆیدا له‌ رۆژی 28/12/1997 بڕیاری له‌سه‌ر داو پشت به‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی به‌ پێی بڕگه‌ی (3)ی مادده‌ (2) له‌ یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی 1997 دا پێمان دراوه‌، بڕیاری ده‌رهێنانی ئه‌م یاسایه‌ماندا.یاسای ژماره‌ (12) ساڵی 1997یاسای كۆری زانیاری كوردستان-عێراق فه‌سڵی یه‌كه‌م(كۆرو ئامانجه‌كان)مادده‌ی یه‌كه‌م:له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراق كۆرێك به‌ ناوی (كۆری زانیاری كوردستانی عێراق) داده‌مه‌زرێ و به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ په‌یوه‌ست ده‌كرێ.مادده‌ی دووه‌م:كۆر كه‌سایه‌تیه‌كی واتایی (معنوی) سه‌ربه‌خۆی هه‌یه‌.مادده‌ی سێیه‌م:باره‌گای كۆر شاری هه‌ولێر (پایته‌ختی هه‌رێم ) ده‌بێ و ده‌توانێ هه‌ندێ له‌ دانیشتنه‌كانی به‌ بڕیاری زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌كاراكانی له‌ ده‌ره‌وه‌ی باره‌گاكه‌یدا ببه‌ستێ.مادده‌ی چواره‌م:كۆر بۆ به‌دیهێنانی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ هه‌وڵ ده‌دات:كاركردن بۆ هه‌ڵبژاردنی ووشه‌ی یه‌كگرتوو له‌ ناو شێوه‌ جیاوازه‌كانی زمانی كوردیدا بۆ گه‌یشتن به‌ شێوازێكی ره‌سمی و یه‌كگرتوو.پاراستنی سه‌لامه‌تی زمانی كوردی و پاككردنه‌وه‌ و پێشخستنی.گه‌شه‌ پێدان به‌ دراساتی كوردی و توێژینه‌وه‌ زانستی و زمانه‌وانیه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی له‌ كاروانی پێشكه‌وتنی زانستی و رۆشنبیری دانه‌بڕیت.زیندوو كردنه‌وه‌ی كه‌لتووری كوردی و ئیسلامی له‌ زانست و ئاداب و هونه‌ر و به‌ده‌رخستنی رۆڵی زاناكانی كورد له‌م بوارانه‌وه‌.گرینگی دان به‌ خوێندنه‌كانی دیرۆك و شارستانییه‌تی كورد و كوردستان.هاندان و یارمه‌تیدانی دانان (التألیف) و وه‌رگێران له‌ زمانی كوردییه‌وه‌و بۆ زمانی كوردی.پته‌و كردن و سازدانی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ كۆره‌ زانستییه‌كان و زانكۆكان و مه‌ڵبه‌نده‌كانی توێژینه‌وه‌ی زانستی له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا.مادده‌ی پێنجه‌م:كۆر ئامانجه‌كانی خۆی به‌م رێگایانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ده‌ست دێنێ:دانانی فه‌رهه‌نگ و مه‌وسوعاتی زانستی و زمانه‌وانی.ده‌ركردنی گۆڤار و چاپكراوه‌كان و گرینگی دان به‌ كاروباری بڵاوكردنه‌وه‌.بڵاوكردنه‌وه‌ی كتێب و به‌ڵگه‌نامه‌ و لێتوێژینه‌وه‌ی ده‌قه‌ كۆنه‌كان.سازدانی كۆنگره‌ی زانستی و زمانه‌وانی و به‌ستنی كۆر و سیمیناری رۆشنبیری و‌ به‌شداری كردن له‌ كۆنگره‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا.رێزلێنان له‌ زانا و ئه‌دیب و توێژه‌ره‌وه‌ و هونه‌رمه‌ندان.دامه‌زراندنی كتێبخانه‌یه‌ك و دروستكردنی چاپخانه‌یه‌ك.دروستكردنی بنكه‌یه‌ك بۆ به‌ده‌ست هێنان و پاراستنی ده‌ستنووسه‌كان. فه‌سڵی دووه‌م(ئه‌ندامیه‌تی له‌ كۆڕدا)مادده‌ی شه‌شه‌م:كۆر پیك دێ له‌:ئه‌ندامه‌ كاراكان (أعضاء عاملین) كه‌ ژماره‌یان له‌ (9) كه‌س كه‌متر نه‌بێ و له‌ (15) كه‌س زیاتر نه‌بێ و (5) كه‌س له‌و ئه‌ندامانه‌ (متفرغ) ده‌بن.ئه‌ندامانی یاریده‌ده‌ر (مؤازرین).ئه‌ندامانی شه‌ره‌ف.مادده‌ی حه‌فته‌م:ئه‌ندامی كارای كۆڕ مه‌رجه‌ ده‌بێ:كورد، یا عێراقی بێ و، ته‌مه‌نی گه‌یشتبێته‌ (40) ساڵ.شاره‌زاییه‌كی ته‌واو له‌ زمانی كوردی و له‌ لقێك یا زیاتر له‌ لقه‌كانی زانیاری دا هه‌بێ و، به‌ر‌هه‌مێكی ره‌سه‌نیشی تێدا هه‌بێ، یا شاره‌زاییه‌كی باشی له‌ یه‌كێ له‌ زمانه‌ زیندوو یا كۆنه‌كاندا هه‌بێ، هه‌روه‌ها له‌ دیاری كردنی ده‌سته‌واژه‌كاندا به‌ توانا و كارامه‌ بێت.ئه‌ندامی یاریده‌ده‌ر (مؤازر)ی كۆر مه‌رجه‌ ده‌بێ:شاره‌زای رێزمانی كوردی بێت.زانیاریه‌كی فراوان و به‌رهه‌مێكی باشی له‌ یه‌كێك له‌ لقه‌كانی زانیاریدا هه‌بێ.ته‌مه‌نی له‌ (30) ساڵ كه‌متر نه‌بێ.ئه‌ندامی شه‌ره‌ف مه‌رجه‌ ده‌بێ:-خزمه‌تێكی باشی له‌ یه‌كێك له‌ لقه‌كانی زانیاریدا پێشكه‌ش كردبێ.ته‌مه‌نی له‌ (50) ساڵ كه‌متر نه‌بێ. مادده‌ی هه‌شته‌م:سه‌ره‌تا ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان (5) كه‌س بۆ ئه‌ندامیه‌تی كۆڕ هه‌ڵده‌بژێرێ كه‌ مه‌رجی ئه‌ندامی كارایان تێدا بێ هه‌روه‌ك له‌ بڕگه‌ (1)ی مادده‌ی (7)ی ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌.پاشان ئه‌و ئه‌ندامه‌ هه‌ڵبژێردراوانه‌ ئه‌ندامه‌ كاراكانی تر ده‌ستنیشان ده‌كه‌ن.مادده‌ی نۆیه‌م:مه‌رجه‌كانی دامه‌زراندنی كردنی ئه‌ندامی كارا:به‌ نووسین داوایه‌ك پێشكه‌ش به‌ سه‌رۆكایه‌تی كۆر بكات.دوو ئه‌ندامی كارا به‌ نووسین (تزكیه‌) ی بكه‌ن و تیایدا پشتگیریی ره‌وشت پاكی و توانا زانستی و ئه‌ده‌بییه‌كانی بكه‌ن.به‌ده‌ستهێنانی ره‌زامه‌ندی زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌ كاراكانی كۆڕ له‌ ده‌نگدانێكی نهێنی دا.ده‌رچوونی بڕیارێك له‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ بۆ دامه‌زراندنی.ئه‌ندامی یاریده‌ده‌ر (مؤازر)و ئه‌ندامی شه‌ره‌ف به‌ پاڵاوتنی دوو ئه‌ندامی كارا و به‌ ره‌زامه‌ندی زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی كۆڕ به‌ ده‌نگدانێكی نهێنی وه‌رده‌گیرێن.فه‌سڵی سێیه‌م(سه‌رۆكایه‌تی و سكرتاریه‌تی كۆڕ)مادده‌ی ده‌یه‌م:ده‌ستنیشان كردنی سه‌رۆكی كۆر به‌ ئاماده‌ بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامه‌ كاراكان و به‌ ده‌نگدانێكی نهێنی و به‌زۆرینه‌ی ره‌های ده‌نگ ده‌بێ و به‌مه‌ بڕیاری دامه‌زراندنی له‌ لایه‌ن سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ بۆ ده‌رده‌چێ بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ كه‌ ده‌توانرێ بۆ ته‌نیا جارێك نوێ بكرێته‌وه‌.ئه‌گه‌ر ئه‌و زۆرینه‌ی كه‌ له‌ بڕگه‌ی (أ) ی سه‌ره‌وه‌دا هاتووه‌ نه‌هاته‌ دی ئه‌و ئه‌ندامه‌ی زۆرترین ده‌نگ له‌ ده‌نگدانی دووه‌مدا به‌ ده‌ست بێنێ ده‌بێته‌ سه‌رۆك، ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كان یه‌كسان بوون. ده‌ستنیشان كردنی سه‌رۆك به‌ تیر و پشك (قرعه‌) ده‌بێ.مادده‌ی یازده‌یه‌م:سه‌رۆكی كۆر جێگرێكی ده‌بێ كه‌ ئه‌نجومه‌نی كۆڕ له‌ ده‌نگدانێكی نهێنی دا به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ده‌نگه‌كان یه‌كێك له‌ نێوان ئه‌ندامه‌ كاراكانی هه‌ڵده‌بژێرێت كه‌ بۆ یه‌ك جار شیاوی نوێ كردنه‌وه‌ ده‌بێت، له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی سه‌رۆكی ئه‌م جێگای ده‌گرێته‌وه‌.مادده‌ی دوازده‌یه‌م:سه‌رۆك بۆی هه‌یه‌ له‌ نێوان ئه‌ندامه‌ كاراكاندا سكرتێری كۆڕ هه‌لبژێرێ، (متفرغ) ده‌بێ.سكرتێر ده‌بێته‌:-بڕیارده‌ری ئه‌نجومه‌نی كۆر و ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی.لێپرسراوی رێكخستنی نامه‌ گۆرینه‌وه‌ و په‌یوه‌ندیه‌ گشتییه‌كان.لێپرسراوی نووسینه‌وه‌ی پرۆتۆكۆل و بریار لێدراوه‌كانی دانیشتنه‌كانی ئه‌نجومه‌ن.فه‌سڵی چواره‌م(ده‌سته‌و ئه‌نجومه‌نی كۆڕ)مادده‌ی سیازده‌یه‌م:كۆر ده‌سته‌یه‌كی سه‌رۆكایه‌تی ده‌بێ كه‌ له‌ مانه‌ پێك دێ:-سه‌رۆكی كۆر سه‌رۆكجێگری سه‌رۆك ئه‌ندام سكرتێری كۆر ئه‌ندام و بڕیارده‌ردوو له‌ ئه‌ندامی كارای (متفرغ) كه‌ ئه‌نجومه‌ن له‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌یدا هه‌ڵیان ده‌بژێرێ كه‌ به‌ لایه‌نی كه‌م دوو سێ یه‌كی ئه‌ندامه‌ كاراكانی ئاماده‌ ده‌بن و بۆ چوار ساڵ ده‌بێ و یه‌ك جار شیاوی نوێكردنه‌وه‌ ده‌بێ.ئه‌نجومه‌نی كۆر به‌ لایه‌نی كه‌م‌ مانگێ جارێك كۆ ده‌بێته‌وه‌.مادده‌ی چوارده‌یه‌م:ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی به‌م ئه‌رك و تایبه‌تمه‌ندییانه‌ هه‌ڵده‌ستێت:ئاماده‌كردنی بودجه‌ی ساڵانه‌و میلاكی كۆر بۆ ئه‌وه‌ی له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی كۆره‌وه‌ بڕیاری له‌سه‌ر بدرێ و له‌ كاتی دیاری كراودا پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بكرێ.ریكخستنی كارو باری به‌رێوه‌ بردن و دارایی كۆر به‌ پێی پێره‌وی ناوخۆ.پێشنیار كردنی به‌ستنی كۆنگره‌ و كۆر له‌سه‌رجه‌م به‌شه‌كانی رۆشنبیری دا.سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری زانستی و رۆشنبیری كۆڕ.ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر به‌ ئیفاد ناردنی ئه‌ندام و كارمه‌ندانی كۆر بۆ ده‌ره‌وه‌ و ناوه‌وه‌ی هه‌رێم.مادده‌ی پازده‌یه‌م:ئه‌نجومه‌نی كۆر له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و سكرتێر و ئه‌ندامه‌ كاراكان پێك دێ.ئه‌نجومه‌نی كۆڕ به‌ لایه‌نی كه‌م مانگێ جارێك كۆ ده‌بێته‌وه‌ و راده‌ی یاسایی به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامه‌كانی به‌ ده‌ست دێ و بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ندامان وه‌رده‌گیرێ له‌ كاتی یه‌كسان بوونی ده‌نگه‌كان ئه‌و لایه‌نه‌ سه‌ركه‌وتوو ده‌بێ كه‌ ده‌نگی سه‌رۆكی له‌گه‌ڵ دایه‌.پشووی ساڵانه‌ی كۆر یه‌ك مانگه‌و له‌ (1)ی مانگی ته‌مووزه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات، گه‌ر پێویستی كرد سه‌رۆك ده‌توانێ له‌و ماوه‌یه‌شدا داوای كۆبونه‌وه‌ له‌ ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی و ئه‌نجومه‌نی كۆڕ بكات. مادده‌ی شازده‌یه‌م:كۆر به‌م تایبه‌تمه‌ندیانه‌ هه‌ڵده‌ستێ:سه‌یر كردنی ئه‌و كارانه‌ی په‌یوه‌ندی به‌ ئه‌رك و ئامانجه‌كانی كۆره‌وه‌ هه‌یه‌.گفتوگۆو په‌سه‌ند كردنی كاره‌كانی لیژنه‌ زانستیه‌كان.راستاندنی پرۆژه‌ی بودجه‌ی ساڵانه‌ی كۆر و پێشكه‌ش كردنی به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌ كاتی دیاریكراودا.په‌سه‌ند كردنی پلانی ساڵانه‌ی كۆر.سه‌یر كردنی ئه‌و شتانه‌ی كه‌ سه‌رۆكی كۆر پێی ده‌سپێرێت.مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م:ئه‌نجومه‌نی كۆر بۆی هه‌یه‌ لیژانی كاتی و هه‌میشه‌یی له‌ ئه‌ندامانی خۆی، یان كه‌سانی تر به‌ سه‌رۆكایه‌تی یه‌كێك له‌ ئه‌ندامه‌كاراكانی كۆر پێك بهێنێ.فه‌سلی پێنجه‌م(كاروباری به‌رێوه‌بردن و دارایی كۆڕ)مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:كۆڕ ئه‌و به‌رێوبه‌رایه‌تیانه‌ی خواره‌وه‌ی ده‌بێت:نووسینگه‌ی سه‌رۆكی كۆڕ.به‌رێوه‌به‌رایه‌تی كارگێری كه‌سه‌كان (أفراد).به‌رێوه‌به‌رایه‌تی ژمێریاری و ورده‌كاری.به‌رێوه‌به‌رایه‌تی راگه‌یاندن و په‌یوه‌ندییه‌ گشتییه‌كان.به‌رێوه‌به‌رایه‌تی خزمه‌تگوزاری زانستی و هونه‌ری.به‌رێوه‌به‌رایه‌تی چاپخانه‌و بڵاوكردنه‌وه‌.كتێبخانه‌.بنكه‌ی ده‌ستنووس و به‌ڵگه‌نامه‌كان.كۆگاهه‌ریه‌ك له‌و به‌رێوه‌به‌رایه‌تیانه‌ فه‌رمانبه‌رێكی خاوه‌ن بڕوانامه‌ی زانكۆیی به‌رێوه‌ ده‌باو به‌ سكرتێره‌وه‌ په‌یوه‌ست ده‌بێ.ئه‌نجومه‌نی كۆر بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستیدا به‌رێوه‌به‌رایه‌تی و چه‌ند به‌شێكی نوێ بكاته‌وه‌. مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:دارایی كۆڕ له‌ مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێ:به‌خشش (منحه‌) ی ساڵانه‌ی بودجه‌ی گشتی حكومه‌تی هه‌رێم.داهاته‌كانی چالاكییه‌كانی خۆی.قازانجه‌كانی چاپه‌مه‌نی.به‌خشش و پیتاك.مادده‌ی بیسته‌م:سه‌رۆكی كۆر پله‌ی وه‌زیری ده‌بێ و هه‌مان مووچه‌ و ده‌رماڵه‌ وه‌رده‌گرێت.مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:جێگری سه‌رۆك و سكرتێری و ئه‌ندامه‌ كارا (متفرغ) ه‌كان به‌ خاوه‌ن پله‌ی تایبه‌ته‌ند ده‌ژمیردرێن.ئه‌ندامی (متفرغ) سه‌ر پشك ده‌كرێ له‌ نێوان وه‌رگرتنی مه‌ووچه‌ و ده‌رماڵه‌ی فه‌رمانگه‌كه‌ی خۆی و ئه‌وه‌ی له‌ ناوه‌رۆكی ئه‌م یاسایه‌ هاتووه‌.فه‌سڵی شه‌شه‌م(حوكمه‌ كۆتاییه‌كان)مادده‌ی بیست و دووه‌م:ئه‌ندامی كارا ئه‌ركه‌كانی له‌ كۆردا جێبه‌جێ ده‌كات و به‌رده‌وام ئاماده‌ ده‌بێ و به‌شداریی له‌ لیژنه‌كان و كۆبوونه‌وه‌ و چالاكییه‌كانی كۆردا ده‌كات.ئه‌ندامی كارا به‌ (مستقیل) ده‌ژمێردرێ ئه‌گه‌ر بێ پاساوی یاسایی له‌ سێ دانیشتنی له‌سه‌ر یه‌ك ئاماده‌ نه‌بێت.ئه‌گه‌ر شوێنی یه‌ك له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن چۆڵ بوو، سه‌رۆك له‌ یه‌كه‌م دانیشتنیدا ئه‌مه‌ راده‌گه‌یه‌نێ و بڕیار ده‌دا له‌ ماوه‌ی (3) مانگدا پڕ بكرێته‌وه‌.مادده‌ی بیست و سێیه‌مین:ده‌بێ كۆڕ (6) مانگ له‌ كار پێكردنی ئه‌م یاسایه‌وه‌ پێره‌وێكی ناوخۆ بۆ خۆی دابنێ.مادده‌ی بیست و چواره‌مین:ده‌بێ لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان گرینگی بده‌ن به‌ به‌رهه‌مه‌كانی كۆر له‌ هه‌موو بواره‌كاندا و سوودیان لێ ببینن.مادده‌ی بیست و پێنجه‌مین:په‌یوه‌ندی كۆر به‌ كۆره‌ زانستییه‌كانی ئه‌و نه‌ته‌وه‌ برایانه‌ی له‌ كوردستانی عێراقدا پێكه‌وه‌ ده‌ژین به‌ یاسا دیاری ده‌كرێ.مادده‌ی بیست و شه‌شه‌مین:ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێیه‌جێ بكات.مادده‌ی بیست و حه‌فته‌مین:ئه‌م یاسایه‌ له‌ مێژووی ده‌رچوونیه‌وه‌ كاری پی ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌. جوهر نامق سالم سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستان-عێراقهۆیه‌كانی ده‌ركردنی ئه‌م یاسایه‌دامه‌زراندنی كۆرێكی زانستی بۆ كوردستانی عێراق هه‌رده‌م یه‌كێك بووه‌ له‌ ئامانجه‌ هه‌ره‌ گرینگه‌كان كه‌ بزاڤی رزگاریخوازی كورد له‌ عێراق به‌ سه‌رۆكایه‌تی بارزانی نه‌مر بۆ به‌دیهێنانی تێكۆشاوه‌ و له‌ گشت داواكاری و یاداشت و به‌ڵگه‌ نامه‌كانیدا و له‌ هه‌موو قۆناغه‌كانی دانووستاندن له‌گه‌ڵ حكومه‌ته‌‌كانی عێراقدا به‌ پله‌ی یه‌كه‌م بایه‌خی پێدراوه‌. تا له‌ كۆتایدا به‌ رێكه‌وتننامه‌ی (11)ی ئازاری 1970سه‌ركه‌وتنی به‌ ده‌ست هێنا ئه‌وه‌ش باوه‌ری سه‌ركردایه‌تی بزاڤی رزگاریخوازی كورد ده‌سه‌لمێنێ به‌وه‌ی كه‌ خه‌بات كردنی له‌ پێناو ده‌سته‌به‌ر كردنی دان پێنان (اعتراف) به‌ مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی گه‌لی كوردستان ده‌بێ هه‌وڵی دامه‌زراندنی ده‌زگا زانستیییه‌كانی له‌ ته‌كدا بێت بۆ پاراستنی پێگه‌كانی گه‌لی كوردستان تاوه‌كو كه‌له‌پوور و كه‌لتووره‌كه‌ی پارێزراو بێت و زمانه‌كه‌یش گه‌شه‌ بكات. هه‌روه‌ها تاكو‌ ببێته‌ پردێك درێژ بكرێته‌وه‌ بۆ گه‌یشتن به‌ شارستانیه‌ته‌كانی دیكه‌و كه‌له‌ پووری گه‌لانی جیهان و به‌و ده‌ستانه‌ی كه‌ بۆ خزمه‌تی هه‌موو مرۆڤایه‌تی هاوكاری له‌ گه‌ڵ یه‌كتریدا ده‌كه‌ن، جا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی زه‌مینه‌ی بابه‌تی و خودی كوردستانی عێراق له‌باره‌ بۆ پێكهێنانی ئه‌م په‌یكه‌ره‌ زانستییه‌وه‌ كه‌ هه‌ر ده‌بێ ببێت وه‌ك پێویستییه‌ك بۆ چه‌سپاندنی ئه‌زموونه‌ ساواكه‌ی كوردستان و گه‌شه‌ پێدانی سیسته‌مه‌ سیاسیه‌كه‌ی و به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی، وه‌ به‌ مه‌به‌ستی به‌ره‌و پێشه‌وه‌ بردنی پرۆسه‌ی ته‌واو بوونی (تكامل) دام و ده‌زگاكانی كه‌ پێگه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی پێك دێنن، ئه‌م یاسایه‌ دانرا (تشریع) كرا....

به‌ناوی خودای به‌خشنده‌و میهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌په‌رله‌مانی كوردستان-عێراقپشت به‌ حوكمی بڕگه‌ی (1) له‌ مادده‌ی (56)ی یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992ی هه‌مواركراو و، له‌سه‌ر داوای ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێم، په‌رله‌مانی كوردستان-عێراق له‌ دانیشتی ئاسایی ژماره‌ (25)ی رۆژی 14/6/2011 بڕیاری ده‌رچوواندنی ئه‌م یاسایه‌ی دا:یاسای ژماره‌ (12)ی ساڵی 2011 یاسای وه‌زاره‌تی رۆشنبیری ولاوانی هه‌رێمی كوردستان-عیراقمادده‌ی یه‌كه‌م:مه‌به‌ست له‌م زاراوه‌ و ده‌سته‌واژانه‌ی دادێن، واتاكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌:یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق.دووه‌م: وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی رۆشنبیری و لاوان له‌ هه‌رێمدا.سێیه‌م: وه‌زیر: وه‌زیری رۆشنبیری و لاوان له‌ هه‌رێمدا.چواره‌م: لاوان: ئه‌و توێژه‌ی كه‌ ته‌مه‌نیان له‌ نێوانی (14) ساڵ تا (34) ساڵه‌.ئه‌رك و ئامانجه‌كانمادده‌ی دووه‌م:وه‌زاره‌ت به‌جێ گه‌یاندنی ئه‌م ئه‌رك و ئامانجانه‌ی دادێن، ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ:یه‌كه‌م: بایه‌خدان به‌ بنیات نانی ژێرخانی پێویست بۆ په‌ره‌پێدانی بواره‌كانی رۆشنبیری و هونه‌ر و وه‌رزش و قاڵ كردنه‌وه‌ی تواناكانی لاوان له‌ هه‌رێمدا.دووه‌م: بڵاوكردنه‌وه‌ و په‌ره‌پێدانی كولتووری كوردستان به‌و جۆره‌ی ره‌سه‌نایه‌تی و پاراستنی كه‌له‌پوور پته‌و ده‌كات و، گه‌شه‌ به‌ نه‌ریتی مه‌ده‌نی و پێشكه‌وتنخواز له‌ بواری چالاكیی كولتووری و هونه‌ری و وه‌رزشی و لاوان ده‌دات و، رێز گرتن له‌ فره‌یی هزری كولتووری و نه‌ته‌وه‌یی و بایه‌خدان به‌ زمانی كوردی و زمانی نه‌ته‌وه‌كانی دیكه‌ی هه‌رێم و، به‌و جۆره‌ی پشتگیری له‌ رۆحی وڵاتایه‌تی (هاووڵاتی بوونی)كوردستانی وكرانه‌وه‌ به‌ره‌و چاوگه‌كانی كولتووری جیهانی ده‌كات.سێیه‌م: په‌ره‌پێدانی په‌یوه‌ندیی كولتووری و وه‌رزشی و چالاكیی لاوان له‌گه‌ڵ كوردستانیانی وڵاتانی دراوسێ و جیهان و ناوچه‌كانی دیكه‌ی عیراقی فیدراڵ و گه‌لانی ناوچه‌كه‌ و جیهان.چواره‌م: پشتیوانی كردن و هاندانی بزاڤی دانان و وه‌رگێڕان و بڵاوكردنه‌وه‌ و، ڕێزنان له‌ نووسه‌ر و ئه‌دیب و هونه‌رمه‌ند و رۆژنامه‌نووس و داهێنه‌ران، له‌ رێی ده‌ست گیرۆیی كردنی چالاكییه‌كانیان و چاپ كردنی به‌رهه‌می جۆربه‌جۆریان به‌گوێره‌ی پره‌نسیپی تایبه‌ت له‌گه‌ڵ پاراستنی مافی به‌ده‌ست هاتوویان.پێنجه‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ت و لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار و رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی له‌ هه‌رێمدا، به‌و جۆره‌ی پێداویسته‌كانی په‌ره‌پێدانی مرۆیی و بڵاوكردنه‌وه‌ی كولتووری كاری هاوبه‌ش و خۆبه‌خشانه‌ له‌ نێو كۆمه‌ڵدا به‌جێ ده‌گه‌یه‌نێت.شه‌شه‌م: داڕشتنی پلانی پێویست بۆ پشتگیری كردنی بزاڤی وه‌رزشی و چالاكیی لاوان و هاندان و چاودێری كردن و رێزگرتنی وه‌رزشوانان، له‌ رێی هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ لیژنه‌ی ئۆڵۆمپیی كوردستان به‌ ئامانجی په‌ره‌پێدانی واقیعی بزاڤی وه‌رزش له‌ هه‌رێمدا.حه‌وته‌م: دامه‌زراندنی كتێبخانه‌ی نیشتیمانی و ناوه‌ند(سه‌نته‌ر)ی به‌ڵگه‌داری و ئه‌رشیفكاریی كوردستان و، بایه‌خدان به‌ كتێبخانه‌ی گشتی و چالاكییه‌كانی په‌یوه‌ندیدار به‌ بواره‌كانی رۆشنبیریی منداڵ و هونه‌ری شێوه‌كاری و سینه‌ما و شانۆ و مووزیك و فۆلكلۆر و كولتووری میللی و دروست كردنی مافوور و، پیشه‌سازیی میللیی ده‌ست و دابین كردنی هۆڵ بۆ هونه‌ری شێوه‌كاری، بۆ نمایشی شانۆیی و سینه‌مایی هاوچه‌رخ و كردنه‌وه‌ی پیشانگای كتێب.هه‌شته‌م: ساز كردنی فیستیڤاڵ و كۆڕ و وۆرك شۆپی رۆشنبیری و هونه‌ریی و وه‌رزشی و، چالاكیی وه‌رزشی تایبه‌ت به‌ لاوان و هاندان و پشتیوانی كردنی چالاكی و جموجۆڵی رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نیی تایبه‌ت به‌م بوارانه‌.نۆیه‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار، سه‌رباره‌ت به‌وه‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌كاری ئاژانسه‌كانی هه‌واڵ و ده‌ركردنی رۆژنامه‌ و گۆڤار و په‌خشی ئێزگه‌ و ته‌له‌فزیۆن، به‌ ئامانجی گه‌یاندنی سیاسه‌تی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، هێنده‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌ بوار و جموجۆڵی رۆشنبیری و هونه‌ری و وه‌رزشی و میدیایی و یه‌كێتییه‌كان و تیپه‌كانی هونه‌ر و یانه‌ ئه‌هلییه‌كانی وه‌رزش و هۆڵه‌كان و قوتابخانه‌ و په‌یمانگاكانی وه‌رزش و هونه‌ر و یاریگاكانه‌وه‌.ده‌یه‌م: بایه‌خدانی تایبه‌ت به‌بواره‌كانی كه‌لتوور و هونه‌ر و وه‌رزشی ژنانه‌ و كاركردن له‌ پێناو بڵاوكردنه‌وه‌ی كه‌لتووری جۆری كۆمه‌ڵایه‌تی جه‌نده‌ر (به‌مانای تێڕوانینی یه‌كسان بۆ تاكه‌كان به‌پێی شاره‌زایی و لێهاتوویی پسپۆڕی دوور له‌ جیاكاری و ره‌گه‌زی و پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیان). یازده‌هه‌م: به‌شداری كردن له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تانی په‌یوه‌ندیدار بۆ داڕشتنی سیاسه‌تێكی نیشتیمانیی كوردستانی، بۆ كارا كردنی به‌شدار بوونی لاوان له‌ كاروباری گشتی و ناوه‌نده‌كانی بڕیار و كار كردن له‌ پێناو چاره‌سه‌ركردنی گرفته‌كانی لاوان و شیاندنیان له‌ رێی به‌شداری كردن له‌ پرۆسه‌ی په‌ره‌پێدانی سیاسی و ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تیدا.دوازده‌هه‌م: پشتیوانی كردن و بایه‌خدان به‌ لاوانی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت و كار كردن بۆ به‌رز كردنه‌وه‌ی وزه‌ و توانایان له‌ بواری هه‌مه‌جۆردا.سێزده‌هه‌م: هۆشیار كردنه‌وه‌ به‌ زیانی به‌كارهێنانی مادده‌ی هۆشبه‌ر له‌ كۆمه‌ڵگادا و قه‌ده‌غه‌ كردنی به‌كارهێنانی مادده‌ی چالاكی به‌خش و یاساغ له‌ ئاستی نێوده‌وڵه‌تیدا له‌ بواری وه‌رزش.چوارده‌هه‌م: هاندانی كه‌رتی تایبه‌ت له‌ بواری چالاكیی رۆشنبیری و هونه‌ری و وه‌رزش و لاوان به‌ گوێره‌ی یاسا.پازده‌هه‌م: بایه‌خدان به‌ كولتووری كوردی له‌ پاشكۆكانی كولتووری له‌ باڵیۆزخانه‌ و كونسوڵخانه‌كانی عیراق و، هه‌روه‌ها له‌ نووسینگه‌ و نوێنه‌رایه‌تییه‌كانی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌ ده‌ره‌وه‌.مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زاره‌ت بریتییه‌ له‌م پێكهاتانه‌ی دادێن:یه‌كه‌م: وه‌زیر: ئه‌و سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسه‌ له‌ ئاراسته‌ كردنی كارو سیاسه‌ته‌كه‌ی و، سه‌رپه‌رشتی كردن و چاودێری كردنی چالاكییه‌كانی و، له‌ هه‌موو بڕیار و فه‌رمان و رێنماییه‌كی به‌ گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌وه‌وه‌ ده‌رده‌چن و به‌ سه‌رپه‌رشتیی ئه‌ویش جێبه‌جێ ده‌كرێن، به‌رپرسه‌، له‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و پێكهاته‌كان و ده‌سه‌ڵاته‌كانی و تێكڕای كاروباری ته‌كنیكی و دارایی و ئابووری و كارگێڕی و رێكخستنه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌وه‌ی ئه‌ندامێكی هاوكاریه‌تی به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌رپرس ده‌بێت، بۆشی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاتی خۆی بداته‌ هه‌ر كام له‌ دوو بریكاره‌كه‌ی وه‌زاره‌ت، یان به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی، یان كه‌سێك كه‌ له‌ وه‌زاره‌تدا به‌ گونجاوی ده‌زانێت.دووه‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر، به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێناوه‌ و، چه‌ند فه‌رمانبه‌رێكیش یاریده‌ی ده‌كه‌ن.سێیه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری رۆشنبیری و هونه‌ر: یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات له‌ ئاراسته‌ كردنی وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌سپێردرێت، به‌ مه‌رجێك به‌لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی پسپۆریی زانكۆی به‌ده‌ست هێنا بێت و له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌) بێت.چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری وه‌رزش و لاوان: یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات له‌ ئاراسته‌ كردنی وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌سپێردرێت، به‌ مه‌رجێك به‌لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی پسپۆریی زانكۆی به‌ده‌ست هێنا بێت و له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌) بێت.پێنجه‌م: نووسینگه‌ی هه‌ردوو بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر، به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێناوه‌ و، چه‌ند فه‌رمانبه‌رێكیش یاریده‌ی ده‌كه‌ن.شه‌شه‌م: راوێژكاران: ژماره‌یان له‌ چوار زیاتر نابێت، به‌ مه‌رجێك به‌لای كه‌مه‌وه‌ هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی به‌رایی پسپۆریی زانكۆ بن و، له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌)ن و، له‌لایه‌ن وه‌زیریشه‌وه‌ پسپۆرایه‌تییه‌كه‌یان دیاری ده‌كرێت.حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌به‌ریه‌تییه‌ گشتییه‌كان: وه‌زاره‌ت له‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ گشتیانه‌ی دادێن پێك دێت، هه‌ر یه‌كه‌شیان به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێناوه‌ و له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌)ن:1ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی دیوان.2ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كتێبخانه‌ی گشتی.3ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی راگه‌یاندن و چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌.4ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری وه‌رزش.5ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری لاوان.6ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری رۆشنبیری و هونه‌ری توركمان.7ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری رۆشنبیری و هونه‌ری سریان.8ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی رۆشنبیری و هونه‌ر و وه‌رزش و لاوان له‌ پارێزگاكانی هه‌رێم و ئیداره‌ی گه‌رمیاندا.مادده‌ی چواره‌م:وه‌زاره‌ت ئه‌نجومه‌نێكی راوێژی هه‌یه‌ و پێك دێت له‌:یه‌كه‌م: وه‌زیر سه‌رۆكدووه‌م: هه‌ردوو بریكاری وه‌زاره‌ت ئه‌ندام، له‌ حاڵه‌تی ئاماده‌ نه‌بوونی وه‌زیر، بریكاری دێرینی وه‌زاره‌ت سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ ده‌كات.سێیه‌م: راوێژكاران ئه‌ندام.چواره‌م: به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتیی وه‌زاره‌ت ئه‌ندام.پێنجه‌م: هه‌ر شاره‌زا یان پسپۆرێك كه‌ وه‌زیر له‌ ناوخۆی وه‌زاره‌ت یان ده‌ره‌وه‌ی هه‌ڵیده‌بژێرێت، به‌بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانی هه‌بێت.مادده‌ی پێنجه‌م:یه‌كه‌م: به‌ په‌یڕه‌وێك ئه‌رك و پسپۆرایه‌تیی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت دیاری ده‌كرێن.دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی یان به‌ش یان هۆبه‌كانی وه‌زاره‌ت له‌ نوێ بكاته‌وه‌ یان تێكه‌ڵ بكات یان ئیلغا بكات، ئه‌ویش له‌ كاتی پێویست و به‌ ئامانجی په‌ره‌پێدانی كاری وه‌زاره‌ت.سێیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.مادده‌ی شه‌شه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ كه‌سانی ئاسایی و مه‌عنه‌وی، له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زاین و پسپۆریی له‌ ناوخۆی هه‌رێم بكات، بۆ به‌جێ گه‌یاندنی ئه‌و كارو ئه‌ركانه‌ی پێی ده‌سپێردرێت و بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی به‌ گونجاوی ده‌بینێت و، ئه‌ویش به‌ مه‌به‌ستی به‌جێ گه‌یاندنی ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت و، به‌ده‌ست هێنانی ره‌زامه‌ندیی سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ئه‌گه‌ر گرێبه‌ست كردنه‌كه‌ له‌گه‌ڵ كه‌سانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا بوو. مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: یاسای وه‌زاره‌تی رۆشنبیری ژماره‌ (14)ی ساڵی 2007 و، یاسای وه‌زاره‌تی وه‌رزش و لاوان ژماره‌ (8)ی ساڵی 2007، ئیلغا ده‌كرێن.دووه‌م: هه‌موو موڵك و هه‌بوو و میلاكی كارمه‌ندانی هه‌ردوو وه‌زاره‌تی رۆشنبیری و، وه‌رزش و لاوان دێته‌ ئه‌ستۆی وه‌زاره‌تی رۆشنبیری و لاوانه‌وه‌.مادده‌ی هه‌شته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێت كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆكه‌.مادده‌ی نۆیه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار، حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان)دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.محمد قادر عبدللە(د.کەمال کەرکوکی)سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان-عێراقهۆیه‌كانی ده‌رچوونیله‌به‌ر له‌ نوێ كردنه‌وه‌ی وه‌زاره‌تی رۆشنبیری و لاوان له‌ پاش تێكه‌ڵ كردنی هه‌ردوو وه‌زاره‌تی رۆشنبیری و، وه‌رزش و لاوان له‌ یه‌ك وه‌زاره‌تدا و، بۆ ئه‌وه‌ی پێكهاته‌ و ئامانج و ئه‌ركه‌كانی دیاری بكرێن، ئه‌م یاسایه‌ ده‌رچووێندرا....

به‌ناوی خودای به‌خشنده‌و میهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراقپاڵپشت به‌ حوكمه‌كانی بڕگه‌ی (1) له‌ مادده‌ی (56)ی یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992ی هه‌موار كراو و، له‌سه‌ر داوای ژماره‌ی یاسایی ئه‌ندامانی په‌رله‌مان، په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراق له‌ دانیشتنی ئاسایی خۆی ژماره‌ (30)دا كه‌ رۆژی 17/12/2012 گرێ درا، بڕیاری ده‌ركردنی ئه‌م یاسایه‌ی دا: یاسای ژماره‌ (17)ی ساڵی2012 یاسای مافی دانه‌رو مافه‌ هاوسێكانی له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عێراقبه‌شی یه‌كه‌مپێناسه‌ و ئامانجه‌كانمادده‌ی یه‌كه‌م: پێناسه‌كانمه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ له‌م زاراوه‌و ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌:یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق.دووه‌م: وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی رۆشنبیری و لاوانی هه‌رێم.سێیه‌م: كار: هه‌ر كارێكی ئه‌ده‌بی یان زانستی یان هونه‌ریی داهێنراو.چواره‌م: داهێنان: ئه‌و ڕواڵه‌ته‌ داهێنه‌ره‌ی كه‌وا ڕه‌سه‌نایه‌تی ده‌به‌خشێته‌ كاره‌كه‌.پێنجه‌م: كاری به‌كۆمه‌ڵ: ئه‌و كاره‌یه‌ كه‌ زیاتر له‌ كه‌سێكی سروشتی به‌شداری تێداكردووه‌، به‌ده‌سپێشخه‌ری و ئاراسته‌و سه‌رپه‌رشتی كردنی كه‌سێكی سروشتی یان مه‌عنه‌وه‌ی كه‌ به‌ ناوی خۆی كاره‌كه‌ بڵاوده‌كاته‌وه‌.شه‌شه‌م: كاری هاوبه‌ش: ئه‌و كاره‌یه‌ كه‌ كارێكی به‌كۆمه‌ڵ پێك ناهێنێت، و زیاتر له‌ كه‌سێكی سروشتی به‌شداری تێداكردووه‌، چ توانر پشكی هه‌ر یه‌كێكیان جیابكرێته‌وه‌ یان نه‌توانرا.حه‌وته‌م: كاری وه‌رگیراو: هه‌ر كارێك كه‌وا پشت به‌ كارێك یان زیاتر له‌ كارێكی پێشه‌خۆی ببه‌ستێت، وه‌ك وه‌رگێران، یان دابه‌شكردنی مۆسیقایی، یان وێنه‌گرتنی هونه‌ری، یان پوختكردن، یان كورتكردنه‌وه‌، یان هه‌ر شێوه‌یه‌كی تری ئه‌و كارانه‌ی شیاوی دووباره‌ دارشتنه‌وه‌ یان گۆڕانكارین، ما دامه‌كێ له‌ ڕووی دووباره‌ رێكخستنه‌وه‌ یان هه‌ڵبژاردنی ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ی، داهێنه‌ر بێت. هه‌شته‌م: دانه‌ر: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌وا كارێك داده‌هێنێت.نۆیه‌م: بڵاوكردنه‌وه‌: بریتیه‌ له‌ دانانی كارێك یان دانه‌ كۆپیكراوه‌كانی له‌به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ر به‌ ڕه‌زامه‌ندی دانه‌ره‌كه‌ی یان خاوه‌ن مافه‌كانی و به‌هه‌ر رێگه‌یه‌ك یان ئامرازێكه‌وه‌ بێت.ده‌یه‌م: كۆپیكردن: له‌به‌رگرتنه‌وه‌ی وێنه‌یه‌ك یان زیاتر له‌ وێنه‌یه‌كی وه‌كیه‌ك له‌گه‌ڵ دانه‌ ڕه‌سه‌نه‌كه‌ی كاره‌كه‌، به‌هه‌ر رێگه‌یه‌ك بێت یان له‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت، به‌ تۆماركردنی ئه‌لیكترۆنی كاتیی یان هه‌میشه‌یی كاره‌كه‌شه‌وه‌. یازده‌م: چه‌سپاندن: مه‌به‌ست لێی تۆماركردنی ده‌نگ یان وێنه‌ یان هه‌ردووكیان له‌ سه‌ر ناوه‌ندێكی ماددی به‌ رێگه‌یه‌كی شیاو بۆ تێگه‌یشتن و كۆپیكردن و گواستنه‌وه‌.دوازده‌م: فۆلكلۆر: بریتیه‌ له‌و كارانه‌ی كه‌وا توێژه‌ میللیه‌كان، وه‌ك ده‌ڕبڕینێك بۆ ناسنامه‌ كولتورییه‌كانیان دایده‌هێنن، و له‌ نه‌وه‌یه‌ك بۆ نه‌وه‌یه‌كی تر ده‌گوازرێته‌وه‌و یه‌كێك له‌ توخمه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كانی كه‌له‌پووره‌كه‌یان پێكده‌هێنێت.سێزده‌م: به‌رنامه‌ی كۆمپیوته‌ر: بریتیه‌ له‌ كۆمه‌ڵه‌ فه‌رمان و ئه‌رك و ستانده‌رێك به‌ زمانێكی پرۆگرامكراوی كۆمپیوته‌رو گۆڕدراوه‌ بۆ زمانی ئامێری كۆمپیوته‌رو به‌شێوه‌یه‌كی لۆجیكی رێكخراوه‌و ده‌بێته‌ هۆی مامه‌ڵه‌كردنی كۆمپیوته‌ر له‌گه‌ڵ داتاو دانه‌ده‌ستی داتاو زانیاری نوێ.چوارده‌م: مافه‌ هاوسێكان: بریتیه‌ له‌ مافی هونه‌رمه‌ندی به‌جێگه‌ینه‌رو، به‌رهه‌مهێنه‌رانی تۆماره‌ بیستراوه‌كان و، دامه‌زراوو ئێزگه‌و كۆمپانیاو ده‌سته‌كانی په‌خشی ته‌له‌فزیۆنی و رادیۆیی و خانه‌كانی بڵاوكردنه‌وه‌، به‌بێ پێشێلكردنی مافی دانه‌ری ڕه‌سه‌ن.پازده‌م: هونه‌رمه‌ندی به‌جێگه‌ینه‌ر: مه‌به‌ست لێی ئه‌كته‌ر، سترانبێژ، مۆسیقار، سه‌ماكار، یان هه‌ر كه‌سێكی تر كه‌وا به‌ڕه‌زامه‌ندی دانه‌ره‌ ڕه‌سه‌نه‌كه‌، هه‌ڵده‌ستێت به‌ نواندن یان بێژین یان خوێندنه‌وه‌ یان سروودگوتنه‌وه‌ یان به‌جێگه‌یاندنی شانۆگه‌ری یان هه‌ر كارێكی تر، به‌ نیشاندانی یاری منداڵان و ئه‌كته‌ره‌كانی سێرك یشه‌وه‌.شازده‌م: به‌رهه‌مهێنه‌ری كاری بیستراو ـ بینراو: مه‌به‌ست لێی ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ ده‌سپێشخه‌ر بێت له‌ رێكخستن و ئاراسته‌كردن و پاره‌دانی كاری بیستراو یان بینراو یان تۆماركردنی ده‌نگیی.حه‌ڤده‌م: به‌رهه‌مهێنه‌ری تۆماركراوه‌ ده‌نگییه‌كان: مه‌به‌ست لێی ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌وا بۆ یه‌كه‌مجار كارێك به‌ تۆماركردنی ده‌نگیی یان به‌جێگه‌یاندنی هونه‌رمه‌ندێكی به‌جێگه‌ینه‌ر، تۆمار بكات، ئه‌ویش به‌بێ چه‌سپاندنی ده‌نگه‌كان له‌ سه‌ر وێنه‌دا له‌ چوارچێوه‌ی ئاماده‌كردنی كارێكی بیستراو ـ بینراودا.هه‌ژده‌م: موڵكی گشتی: ئه‌و موڵكه‌یه‌ كه‌ گشت ئه‌و كارانه‌ی بۆ ده‌گه‌رێته‌وه‌، كه‌ هه‌ر له‌ سه‌رتاوه‌ له‌ پاراستن دوورخراونه‌ته‌وه‌ یان ماوه‌ی پاراستنی مافه‌ داراییه‌كانی به‌سه‌رچووه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. مادده‌ی دووه‌م: ئامانجه‌كانئامانجه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بریتین له‌:یه‌كه‌م: پاراستنی مافه‌كانی دانه‌رو مافه‌ هاوسێكانی له‌ هه‌رێمدا له‌ بواره‌كانی ئه‌ده‌ب و زانست و هونه‌ردا.دووه‌م: هاندانی بزاڤی هونه‌ری و ئه‌ده‌بیی و زانستی و پێشخستنیان.سێیه‌م: په‌ره‌پێدان و پێشخستنی په‌یوه‌ندیه‌ كلتووریه‌كان له‌گه‌ڵ گه‌لانی تردا له‌ رێگه‌ی پاراستنی مافی ئه‌و دانه‌رانه‌یان كه‌وا به‌رهه‌مه‌كانیان له‌ هه‌رێمدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.به‌شی دووه‌مچوارچێوه‌ی پاراستنی كاره‌كانمادده‌ی سێیه‌م:یه‌كه‌م: ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ پاراستن ده‌یانگرێته‌وه‌:1- كاره‌ نووسراوه‌كان.2- ئه‌و كارانه‌ی به‌زاره‌كی ده‌گوترێنه‌وه‌، وه‌ك وانه‌و وتارو په‌ندبێژی و ئه‌وه‌ی هاوشێوه‌یانه‌.3- خوێندنه‌وه‌ی به‌ئاشكرای قورئانی پیرۆزو سرووده‌ ئاینیه‌كان.4- كاره‌ شانۆییه‌كان، و شانۆگه‌رییه‌ ستران و مۆسیقاسازه‌كان یان ئه‌و كارانه‌ی به‌جوله‌و هه‌نگاوی هونه‌ری ئه‌نجام ده‌درێن، وه‌ك سه‌ماو نواندنی هێماكار (پانتۆمیم).5- كاری موسیقایی، دیجیتالی بێت یان هی تر، چ ووشه‌ی له‌گه‌ڵدا بێت یان نا.6- كاری سینه‌مایی و بیستراو – بینراو.7- كاری فۆتۆگرافیی و كاره‌ هاوشێوه‌كانی وه‌ك سلاید چ وێنه‌ بێت یان فیلم.8- كاره‌كانی نیگاركێشیی، وێنه‌گرتن، په‌یكه‌رتاشی، هه‌ڵكۆڵین، هونه‌ره‌ پراكتیكی و دیكۆرسازییه‌كان.9- كاری ته‌لارسازیی.10- وێنه‌ی ڕوونكه‌ره‌وه‌، نه‌خشه‌، دیزاین، پلانكاری، و كاری به‌رجه‌سته‌كراوی په‌یوه‌ست به‌ جوگرافیاو تۆبۆگرافیا.11- به‌رنامه‌كانی كۆمپیوته‌ر به‌ هه‌ر زمانێكه‌وه‌ بێت.12- داتا بێس.13- كاری وه‌رگیراو.دووه‌م: پاراستن ناونیشانی كاره‌كه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ هه‌تا ئه‌گه‌ر نیشانده‌ریش نه‌بێت له‌ سه‌ر بابه‌ته‌كه‌ی.مادده‌ی چواره‌م: فۆلكلۆر موڵكی گشتی گه‌له‌و وه‌زاره‌ت مافه‌كانی دانه‌ری به‌سه‌ردا پیاده‌ ده‌كات و كار ده‌كات بۆ پاراستنی فۆلكلۆر له‌ شێواندن وده‌سكاریكردن.مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌و پاراستنه‌ی به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بۆ كاره‌كان بڕیاردراوه‌، ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ناگرێته‌وه‌:یه‌كه‌م: بیرۆكه‌ی ڕووت، رێكار، شێوازی كاركردن، رێگه‌ی به‌كارخستن، چه‌مك، پرنسیپ، دۆزینه‌وه‌و داتا زانستیه‌كان، بیردۆز، هاوكێشه‌ی بیركاریی، نیگاری ڕوونكه‌ره‌وه‌ی ئاماریی با له‌ كارێكی تردا گوزارشتی لێكرابێت یان وه‌سف كرابێت یان ڕوونكرابێته‌وه‌ یان تیایدا هاتبێت. دووه‌م: ده‌نگوباسی رۆژانه‌ی بڵاوكراوه‌ یان په‌خشكراو یان ڕاگه‌یه‌نراو به‌شێوه‌یه‌كی ئاشكرا.سێیه‌م: یاسا، مه‌رسوم، پێڕه‌وو رێنمایی، حوكمی دادگه‌ریی، حوكمی ناوبژیوانان، بڕیاری ده‌سته‌ كارگێرییه‌كان، رێككه‌وتننامه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان، به‌ڵگه‌نامه‌ فه‌رمیه‌كانی ترو وه‌رگێڕانه‌ فه‌رمیه‌كانی سه‌رتاپا یان به‌شێكیان.چواره‌م: نیشانه‌و و هێماكان وه‌ك: ئاڵا، مه‌دالیای باو، جلوبه‌رگی فه‌رمی هێزه‌ چه‌كداره‌كان.پێنجه‌م: ئه‌و كارانه‌ی بوونه‌ته‌ موڵكی گشتی، به‌ مه‌رجێك وه‌زاره‌ت مافه‌كانی دانه‌ر به‌سه‌ر ئه‌م كارانه‌ پیاده‌ بكات له‌ به‌رامبه‌ر شێواندن یان ده‌ستكاریكردن یان زیانپێگه‌یاندنیان.به‌شی سێیه‌مپیاده‌كردنی یاسامادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: پاراستنی بڕیاردراو به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ به‌سه‌ر ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پیاده‌ ده‌كرێت:1- كاره‌كانی هاوڵاتیانی هه‌رێم، جێگه‌ی نیشته‌جێبوونیان له‌ هه‌ر شوێنێك بێت.2- كاره‌ هاوبه‌شه‌كان كه‌ یه‌كێك له‌ دانه‌ره‌كانیان هاوڵاتیی هه‌رێم بێت.3- كاره‌كانی ئه‌و هاوڵاتیه‌ عێراقیانه‌ی كه‌ نیشته‌جێی هه‌رێم نینه‌.4- كاره‌كانی ئه‌و بیانیانه‌ی كه‌وا یه‌كه‌مجار له‌ هه‌رێمدا بڵاوده‌كرێنه‌وه‌ یان پێشكه‌ش ده‌كرێن له‌گه‌ڵ ڕه‌چاوكردنی ئه‌و رێككه‌وتننامه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌ په‌یوه‌ندارانه‌ی كه‌وا عێراق پێیانه‌وه‌ په‌یوه‌سته‌.دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌، كاره‌كانی ئه‌و بیانیانه‌ی كه‌وا یه‌كه‌مجار له‌ وڵاتێكی بیانیدا بڵاوده‌كرێنه‌وه‌، ناپارێزێت ئه‌گه‌ر ئه‌م ووڵاته‌ پاراستنی هاوشێوه‌ بۆ كاری هاوڵاتی عێراقی كه‌ یه‌كه‌مجار له‌ كۆماری عێراقی فیدراڵدا بڵاوده‌كرێنه‌وه‌ یان نیشان ده‌درێن، دابین نه‌كات.سێیه‌م: له‌گه‌ڵ ڕه‌چاوكردنی ئه‌و حوكمانه‌ی له‌ بڕگه‌ (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌ ده‌قیان له‌ سه‌ر كراوه‌، ئه‌وا هونه‌رمه‌ندی به‌جێگه‌ینه‌رو به‌رهه‌مهێنه‌ری تۆماره‌ بیستراوو بینراوه‌كان، و ده‌سته‌كانی په‌خشی ته‌له‌فزیۆنی و رادیۆیی و خانه‌كانی بڵاوكردنه‌وه‌، ده‌پارێزرێن.به‌شی چواره‌ممافه‌كانی دانه‌رمادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: دانه‌ر مافی دارایی و مه‌عنه‌وی هه‌یه‌و، دانه‌رو جێگره‌وه‌ گشتیه‌كه‌ی مافی مه‌عنه‌وی نه‌شیاو بۆ به‌سه‌رچوون یان ده‌ستلێهه‌ڵگرتن، پیاده‌ ده‌كه‌ن، كه‌ ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌وه‌:1- مافی خستنه‌به‌رده‌ستی كاره‌كه‌ بۆ جه‌ماوه‌ر بۆ یه‌كه‌مجار، له‌ كاتێكی دیاریكراوداو به‌و رێگه‌یه‌و ئامرازه‌ی دانه‌ر دیاری ده‌كات.2- مافی خستنه‌پاڵی كاره‌كه‌ بۆ دانه‌ر.3- مافی بڵاوكردنه‌وه‌ی كاره‌كه‌ی به‌ناوی ڕاسته‌قینه‌ی خۆی یان به‌ناوێكی خوازراو یان به‌بێ ناو.4- مافی رێگه‌نه‌دان به‌ هه‌مواركردنی كاره‌كه‌ به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ ببێته‌ شێواندن یان ده‌ستكاری كردنی، وه‌ هه‌مواركردن له‌ بواری وه‌رگێڕاندا به‌ ده‌ستدرێژی له‌سه‌ر ئه‌م مافه‌ هه‌ژمار ناكرێت، ئه‌گه‌ر وه‌رگێر ئاماژه‌ به‌و شوێنانه‌ی لای بردوون یان گۆڕانگاری تیادا كردووه‌ پشتگوێ نه‌خات، یان به‌م كاره‌ی زیان بگه‌ینێت به‌ ناوبانگ و پێگه‌ی ئه‌ده‌بی یان هونه‌ری یان زانستیی دانه‌ر.5- مافی رێگه‌نه‌دان به‌ هه‌ر ده‌ستدرێژیه‌ك بۆ سه‌ر كاره‌كه‌ی.6- مافی پاشگه‌زبوونه‌وه‌ له‌ گرێبه‌سته‌كانی ده‌ستلێهه‌ڵگرتن یان ڕه‌فتاركردن به‌ مافه‌ داراییه‌كانی خۆی، ته‌نانه‌ت له‌ دوای بڵاوكردنه‌وه‌ی كاره‌كه‌شی و كێشانه‌وه‌ی له‌ ده‌ستاوده‌ستكردن، ئه‌گه‌ر ئه‌م پاشگه‌زبوونه‌وه‌یه‌ پێویستی هه‌بێت بۆ پاراستنی كه‌سایه‌تیی و ناوبانگی خۆی، به‌ مه‌رجێك ئه‌وه‌ی مافه‌كانی سوودمه‌ندی پێدراوه‌ له‌و زیانه‌ی كه‌ ده‌بێته‌ ده‌رئه‌نجامی پاشگه‌زبوونه‌وه‌ له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌سه‌ری پێكهاتوون یان دیاریكراو له‌ لایه‌ن دادگاوه‌، قه‌ره‌بوو بكرێته‌وه‌.دووه‌م: له‌ حاڵه‌تی نه‌بوونی میراتگری دانه‌ر یان وه‌سیه‌ت بۆكراو، ئه‌وا وه‌زاره‌ت ئه‌و مافانه‌ی له‌ بڕگه‌ (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌ هاتوون، پیاده‌ ده‌كات.مادده‌ی هه‌شته‌م:مافه‌ داراییه‌كانی دانه‌ر شیاوی ده‌ستلێهه‌ڵگرتن و گواستنه‌وه‌ن به‌شێوه‌یه‌كی نیمچه‌یی یان به‌ ته‌واوی، چ به‌ به‌رامبه‌ر بێت یان بێ به‌رامبه‌ر، وه‌ ته‌نها دانه‌ر، یان جێگره‌وه‌ گشتیه‌كه‌ی له‌ دوای خۆیدا، مافی سوودمه‌ندی دارایی كاره‌كه‌ی هه‌یه‌، جا رێگه‌ی پیاده‌كردنی ئه‌م مافه‌ به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت، له‌م پێناوه‌شدا دانه‌ر بۆی هه‌یه‌ مۆڵه‌ت بدات یان رێگه‌بگرێت له‌مانه‌ی خواره‌وه‌:یه‌كه‌م: فرۆشتن یان دابه‌شكردن یان به‌كرێدان یان نیشاندانی كاره‌كه‌.دووه‌م: كۆپیكردن، چاپكردن، تۆماركردن و وێنه‌گرتنی كاره‌كه‌ به‌ گشت ئامرازه‌ به‌رده‌سته‌كان.سێیه‌م: وه‌رگێرانی كاره‌كه‌ بۆ سه‌ر زمانێكی تر یان لێوه‌رگرتنی یان هه‌مواركردنی یان ده‌ستكاریكردنی یان كورتكردنه‌وه‌ی یان گونجاندنی یان هه‌ر كارڕاییه‌كی تر.چواره‌م: هاورده‌كردنی دانه‌ی ئه‌و كاره‌ی كه‌وا له‌ ده‌ره‌وه‌، چ به‌ ڕه‌زامه‌ندی دانه‌ر یان به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی ئه‌ودا، بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.پێنجه‌م: به‌جێگه‌یاندنی كاره‌كه‌.شه‌شه‌م: گواستنه‌وه‌ی كاره‌كه‌ بۆ جه‌ماوه‌ر به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك و به‌هه‌ر ئامرازێك بێت.مادده‌ی نۆیه‌م:ته‌نها دانه‌رو جێگره‌وه‌ گشتیه‌كه‌ی، بۆی هه‌یه‌ گشت یان به‌شێك له‌و مافه‌ داراییانه‌ی كه‌ له‌م یاسایه‌دا ده‌قیان له‌ سه‌ر كراوه‌ بۆ كه‌سێكی تر بگوازێته‌وه‌و مه‌رجیشه‌ بۆ دروستی ئه‌م ڕه‌فتاره‌:یه‌كه‌م: پێویسته‌ نووسراو بێت و به‌ شێوه‌یه‌كی وورد ئه‌و مافانه‌ی كه‌وا بابه‌تی گرێبه‌سته‌كه‌ن به‌ جیا دیاری بكات، له‌گه‌ڵ دیاریكردنی ماوه‌و شوێنی وه‌سوودهێنانه‌كه‌و، دانه‌ر مافی ده‌مێنێت له‌ هه‌ر مافێكی دارایی كه‌وا به‌ پێی گرێبه‌سته‌كه‌ ده‌ستی لێهه‌ڵنه‌گرتبێت و له‌گه‌ڵ پێشێل نه‌كردنی ئه‌و مافه‌ مه‌عنه‌وییانه‌ی كه‌وا له‌م یاسایه‌دا ده‌قیان له‌سه‌ر كراوه‌، دانه‌ر بۆی نیه‌ هه‌ر كارێك كه‌ ببێته‌ هۆی له‌كارخستنی وه‌سوودهێنانی ئه‌و مافه‌ی بابه‌تی ڕه‌فتاره‌كه‌یه‌، ئه‌نجام بدات.دووه‌م: ڕه‌فتاره‌كه‌ ده‌بێت ده‌ق بكات له‌ سه‌ر ئه‌و به‌رامبه‌ره‌ نه‌ختینه‌یه‌ یان عه‌ینیه‌ی كه‌وا له‌ بڕی گواستنه‌وه‌ی مافێك یان زیاتری مافه‌كانی سوودوه‌رگرتنی دارایی كاره‌كه‌ بۆ كه‌سانی تر له‌ سه‌ر بنه‌مای به‌شداری دانه‌ر له‌ رێژه‌ی سه‌دی له‌ داهاتی وه‌سوودهێنانه‌كه‌، هه‌روه‌ها بۆی هه‌یه‌ گرێبه‌ست بكات له‌ سه‌ر بنه‌مای بڕه‌ پاره‌یه‌كی دیاریكراو یان كۆكردنه‌وه‌ی هه‌ردوو بنه‌ما.مادده‌ی ده‌یه‌م: ڕه‌فتاركردنی دانه‌ر به‌ دانه‌ ڕه‌سه‌نه‌ یان تاقانه‌ی كاره‌كه‌ی نابێته‌ هۆی گواستنه‌وه‌ی مافه‌ داراییه‌كانی سه‌ر ئه‌م كاره‌ی، له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا ناكرێت كه‌سی ڕه‌فتار بۆكراو پابه‌ند بكرێت به‌ رێگه‌دان به‌ دانه‌ر كه‌وا ئه‌م دانه‌یه‌ كۆپی بكات یان بگوازێته‌وه‌ یان نیشانی بدات، ئه‌گه‌ر رێككه‌وتنێكی نووسراو به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ نه‌بێت.مادده‌ی یازده‌م:دانه‌ری كاری هونه‌ره‌ شێوه‌كارییه‌ ڕه‌سه‌نه‌كان و هه‌روه‌ها ده‌ستنووسه‌ مۆسیقی و ئه‌ده‌بیه‌ ڕه‌سه‌نه‌كان، یان میراتگره‌كانی ئه‌م دانه‌ره‌، مافیان هه‌یه‌ رێژه‌یه‌كیان ده‌ست بكه‌وێت كه‌ له‌ (10%)ی هه‌ر پرۆسه‌یه‌كی فرۆشتنی ئه‌م كاره‌ به‌ مه‌زادی ئاشكرا، له‌ دوای یه‌كه‌م ده‌ستلێهه‌ڵگرتنی له‌ لایه‌ن دانه‌ره‌كه‌یه‌وه‌، كه‌متر نه‌بێت.مادده‌ی دوازده‌م: به‌ده‌ر له‌ حوكمه‌كانی مادده‌ی هه‌شته‌می ئه‌م یاسایه‌، هه‌ر كه‌سێك له‌ هه‌رێمدا مافی هه‌یه‌ هه‌ر كارێكی بیانی بڵاوكراوه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی چاپكراو یان هه‌ر شێوه‌یه‌كی تر، وه‌ربگێرێت و ئه‌م وه‌رگێڕانه‌ش بڵاوبكاته‌وه‌، ئه‌گه‌ر یه‌ك ساڵ به‌سه‌ر رێكه‌وتی یه‌كه‌م بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌م كاره‌ بیانیه‌ به‌سه‌رچووبێت، و هیچ وه‌رگێڕانێكی ئه‌م كاره‌ له‌ لایه‌ن خاوه‌نی مافی وه‌رگێران یان به‌ ڕه‌زامه‌ندی ئه‌و، له‌ هه‌رێمدا بڵاونه‌كرابێته‌وه‌، یان له‌ حاڵه‌تی نه‌مانی چاپه‌ وه‌رگێڕدراوه‌كاندا.مادده‌ی سێزده‌م: یه‌كه‌م: نابێت مافه‌ مه‌عنه‌ویه‌كانی دانه‌ر یان هه‌ر كارێك به‌ر له‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی گل بدرێته‌وه‌.دووه‌م: نابێت ئه‌و كاره‌ی كه‌وا دانه‌ره‌كه‌ی به‌ر له‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی كۆچی دوایی كردووه‌، گل بدرێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌م دانه‌ره‌، به‌ر له‌ مردنی، ڕازی نه‌بووبێت له‌ سه‌ر بڵاوكردنه‌وه‌ی.مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: ته‌نها میراتگره‌كانی دانه‌ر مافیان هه‌یه‌ كارێك، كه‌ له‌ كاتی ژیانی دانه‌ره‌كه‌ی بڵاونه‌كرابێته‌وه‌، بڵاوی بكه‌نه‌وه‌، ته‌نها ئه‌گه‌ر دانه‌ره‌كه‌ی وه‌سیه‌تی كردبێت كه‌وا بڵاونه‌كرێته‌وه‌ یان ئه‌و كاته‌ی دیاریكردبوو كه‌ ده‌كرێت كاره‌كه‌ی تیایدا بڵاوبكرێته‌وه‌.دووه‌م: ئه‌گه‌ر زیاتر له‌ یه‌ك دانه‌ر به‌شداریان كردبێت له‌ دانانی كارێك و یه‌كێكیان، به‌بێ بوونی میراتگر، كۆچی دوایی كرد، ئه‌وا به‌ یه‌كسانی پشكی ئه‌م دانه‌ره‌ ده‌بێته‌ هی ئه‌وانه‌ی له‌ دانانه‌كه‌دا له‌گه‌ڵیدا به‌شداربوون، ئه‌گه‌ر رێككه‌وتنێكی نووسراو به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ نه‌بێت.مادده‌ی پانزده‌م: ئه‌گه‌ر میراتگره‌كانی دانه‌ر یان جێگره‌وه‌كانی، ئه‌و مافانه‌ی كه‌وا بۆیان گواستراوه‌ته‌وه‌ پیاده‌ نه‌كه‌ن، و وه‌زاره‌تیش بینی كه‌وا به‌رژه‌وه‌ندی گشتی پێویست ده‌كات ئه‌م كاره‌ بڵاوبكرێته‌وه‌، ئه‌وا وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌، به‌ نووسراوێكی فه‌رمی، داوا له‌ میراتگره‌كانی دانه‌ر بكات كه‌وا هه‌ڵسن به‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی كاره‌كه‌و له‌ حاڵه‌تی پێ هه‌ڵنه‌ستانیان له‌ ماوه‌ی ساڵێك له‌ رێكه‌وتی داواكارییه‌كه‌، ئه‌وا وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ فه‌رمان بكات به‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی كاره‌كه‌ به‌مه‌رجێك میراتگره‌كان قه‌ره‌بووێكی دادپه‌روه‌رانه‌ بكرێنه‌وه‌.به‌شی پێنجه‌مخاوه‌نی مافه‌كانمادده‌ی شازده‌م:یه‌كه‌م: مافه‌كانی دانه‌ر له‌گه‌ڵ دانانی كاره‌كه‌یه‌وه‌ دێنه‌ئاراوه‌.دووه‌م: مه‌به‌ست له‌ هاتنه‌ئارای كار ساته‌وه‌ختی دانانێتی له‌ شێوه‌یه‌كی بابه‌تیی شیاو بۆ تێگه‌یشتن و كۆپیكردن یان چه‌سپاندن.سێیه‌م: مه‌رج نیه‌ بۆ هاتنه‌ئارای مافه‌كانی دانه‌رو پیاده‌كردنیان كاره‌كه‌ تۆمار بكرێت یان ڕابسپێردرێت یان رێكاره‌ ڕواڵه‌تكارییه‌كانی تری بۆ ته‌واو بكرێت.مادده‌ی حه‌ڤده‌م:له‌گه‌ڵ پێشێل نه‌كردنی مافه‌كانی دانه‌ری كاری ڕه‌سه‌ن، ئه‌وا بۆ مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه‌، ئه‌م كه‌سانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ دانه‌ر هه‌ژمار ده‌كرێن:یه‌كه‌م: هه‌ر كه‌سێك هه‌ڵسا به‌ وه‌رگێڕانی كارێك بۆ سه‌ر زمانێكی تر، یان پێداچوونه‌وه‌ی یان گۆڕینه‌وه‌ی له‌ ڕه‌نگێك بۆ ڕه‌نگێكی تری ئه‌ده‌ب یان هونه‌ر یان زانسته‌كان، یان كورتكردنه‌وه‌ی، یان گۆڕینی یان هه‌مواركردنی، یان راڤه‌كردنی، یان كۆمێنت له‌ سه‌ر نووسینی، یان پێرستكردنی، یان هه‌ر شێوازێكی تر كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی نوێ و داهێنراوی نیشان بدات.دووه‌م: هه‌ر كه‌سێك كارێكی هونه‌ری كه‌سێكی تر به‌جێبگه‌ینێت، به‌جێگه‌یاندنه‌كه‌ش چ به‌ گۆرانی گووتن بێت، یان ژنین، یان ریتم، یان پێشكه‌شكردن، یان وێنه‌گرتن، یان نیگاركێشان، یان جوله‌، یان هه‌نگاو، یان هه‌ر رێگه‌یه‌كی تر.مادده‌ی هه‌ژده‌م:بۆ مه‌به‌ستی پیاده‌كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، كه‌سی بڵاوكار به‌ خاوه‌نی مافه‌ داراییه‌كانی دانه‌ری ئه‌و كارانه‌ هه‌ژمار ده‌كرێت، كه‌وا ناوی هیچ دانه‌رێكیان هه‌ڵنه‌گرتووه‌ یان ناوێكی خوازراو هه‌ڵده‌گرن، تاوه‌كو دانه‌ره‌ ڕاسته‌قینه‌كه‌ ده‌رده‌كه‌وێت یان ناسنامه‌كه‌ی ئاشكرا ده‌كرێت.مادده‌ی نۆزده‌م:یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر زیاتر له‌ كه‌سێك به‌شداریان كرد له‌ دانانی یه‌ك كاردا، به‌ جۆرێك كه‌وا ناكرێت پشكی هه‌ر یه‌كێكیان تیایدا جیابكرێته‌وه‌، ئه‌وا هه‌موویان به‌ یه‌كسانی به‌ خاوه‌نی كاره‌كه‌ هه‌ژمار ده‌كرێن، ته‌نها ئه‌گه‌ر له‌ سه‌ر پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ پێكهاتبن، له‌م حاڵه‌ته‌شدا بۆ كه‌سیان نیه‌ كه‌وا مافه‌كانی دانه‌ر له‌ سه‌ر ئه‌م كاره‌كه‌دا پیاده‌ بكات، ته‌نها به‌پێكهاتنی هه‌موویانه‌وه‌ نه‌بێت، وه‌ هه‌ر یه‌كێكیان، له‌ كاتی ڕوودانی هه‌ر ده‌ستدرێژییه‌ك بۆ سه‌ر مافی دانه‌ر، مافی هه‌یه‌ داوا به‌رزبكاته‌وه‌.دووه‌م: به‌ڵام ئه‌گه‌ر كرا پشكی هه‌ر به‌شداربووێكی دانانی كاره‌كه‌ له‌ پشكی هاوبه‌شه‌كانی تری جیابكرێته‌وه‌، ئه‌وا هه‌ر كامیان بێت مافی هه‌یه‌ مافه‌كانی دانه‌ر له‌و به‌شه‌ی كه‌ به‌شداری كردووه‌ له‌ دانانی، وه‌سوودبهێنێت به‌ مه‌رجێك هیچ زیانێك به‌ وه‌سوودهێنانی هه‌مان كار نه‌گه‌ینێت یان سته‌م له‌ مافی گشت به‌شداربووانی كاره‌كه‌ نه‌كات، ته‌نها ئه‌گه‌ر به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ رێككه‌وتبن.سێیه‌م: ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵه‌ كه‌سێك له‌ دانانی كارێك، به‌ ئاراسته‌كردنی كه‌سێكی سروشتی یان مه‌عنه‌وی، كه‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی كاره‌كه‌ له‌ ژێر به‌رێوه‌بردن و ناوی خۆی له‌ ئه‌ستۆ بگرێت، به‌شداربووبن به‌ جۆرێك كه‌وا كاری هاوبه‌شه‌كان تیایدا له‌ ئامانجه‌ گشتیه‌كه‌ی مه‌به‌ستی ئه‌م كه‌سه‌ له‌م كاره‌ یان بیرۆكه‌یه‌ی دایهێناوه‌، به‌ جۆرێك ئاوێته‌ بووبێت كه‌وا ناكرێت كاری هه‌ر به‌شداربووێك له‌ به‌ئه‌نجام گه‌یاندنی ئه‌م كاره‌ به‌ ته‌نیا جیابكرێته‌وه‌، ئه‌وا ئه‌و كه‌سه‌ی داهێنانی ئه‌م كاره‌ی ئاراسته‌و رێكخستووه‌، به‌ ته‌نیا مافه‌كانی دانه‌ری به‌سه‌ردا پیاده‌ ده‌كات، ئه‌گه‌ر رێككه‌وتنێك به‌پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ نه‌بێت.مادده‌ی بیسته‌م: یه‌كه‌م: له‌ دانانی كاری سینه‌مایی و بیستراو ـ بینراودا ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ هاوبه‌ش هه‌ژمار ده‌كرێن:1- دانه‌ری سیناریۆ یان خاوه‌نی بیرۆكه‌ی نووسراوی پرۆگرامه‌كه‌.2- ئه‌وه‌ی كاره‌ ئه‌ده‌بیه‌كه‌ی به‌شێوه‌یه‌ك گۆڕی بێت كه‌وا بۆ جێبه‌جێكردن گونجاو بێت.3- دانه‌ری دیالۆگ له‌ كاری سینه‌مایی یان بیستراو ـ بینراودا.4- دانه‌ری مۆسیقای كاره‌كه‌ ئه‌گه‌ر به‌ تایبه‌تی بۆ ئه‌م كاره‌ی دانابێت.5- ده‌رهێنه‌ری كاره‌كه‌ ئه‌گه‌ر چاودێریێكی كردارانه‌ی له‌ سه‌ر جێبه‌جێكردنی ئه‌نجام دابێت.دووه‌م: ئه‌گه‌ر كاره‌ سینه‌مایی یان بیستراو ـ بینراوه‌كه‌ له‌ كارێكی تری پێشه‌خۆی وه‌رگیرا بێت یان لێی ده‌رهاتبێت، ئه‌وا دانه‌ری ئه‌و كاره‌ پێشووه‌ ده‌بێته‌ هاوبه‌ش له‌ كاره‌ نوێیه‌كه‌دا.سێیه‌م: دانه‌ری سیناریۆی كارێكی ئه‌ده‌بی و ئه‌وه‌ی گۆڕیویه‌تی و دانه‌ری دیالۆگه‌كه‌ی و ده‌رهێنه‌ره‌كه‌ی هه‌موویان پێكه‌وه‌ مافی نیشاندنی كاره‌ نوێیه‌كه‌یان هه‌یه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی دانه‌ری كاره‌ ئه‌ده‌بیه‌ ڕه‌سه‌نه‌كه‌ یان دانه‌ری موسیقاكه‌ی مافی ناڕه‌زایی ده‌ڕبڕینیان هه‌بێت له‌ سه‌ر ئه‌مه‌. به‌ مه‌رجێك ئه‌مه‌ پێشێلی ئه‌و مافانه‌ی نه‌كات كه‌وا ده‌رئه‌نجامی دانانی كاره‌كه‌ن، و هه‌ردوو دانه‌ری پارچه‌ ئه‌ده‌بیه‌كه‌و دانه‌ری پارچه‌ موسیقای كاره‌كه‌ مافیان هه‌یه‌ له‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌و پارچه‌ی تایبه‌ته‌ به‌خۆی به‌ رێگه‌یه‌كی تری جیا له‌ سینه‌ما یان ڕادیۆ یان ته‌له‌فزیۆن ئه‌گه‌ر به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ رێكنه‌كه‌وتبن.چواره‌م: ئه‌گه‌ر یه‌كێك له‌ به‌شداربووانی دانانی كاره‌كه‌ هه‌ڵنه‌ستا به‌وه‌ی پێویسته‌ له‌ سه‌ری پێی هه‌ڵبستێت یان ئه‌و كاره‌ی لێی داواكراوه‌ ته‌واو نه‌كات، ئه‌وا نابێته‌ هۆی رێگه‌گرتن له‌ به‌شداربووه‌كانی تری دانانی كاره‌كه‌ كه‌وا ئه‌و به‌شه‌ی ته‌واوی كردووه‌ به‌كاری بهێنێت، به‌ مه‌رجێك مافی هه‌ر یه‌كێكیان كه‌ ده‌رئه‌نجامی به‌شداریكردنێتی له‌ دانانی كاره‌كه‌، پێشێل نه‌كات.پێنجه‌م: ئه‌و كه‌سه‌ی هێنانه‌كایه‌ی كاری سینه‌مایی یان رادیۆیی یان ته‌له‌فزیۆنی له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت، یان به‌رپرسیاره‌تی ئه‌م هێنانه‌كایه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت و ئامرازه‌ ماددی و داراییه‌كانی پێویست بۆ به‌رهه‌مهێنانی ئه‌م كاره‌و ده‌رهێنانی ده‌خاته‌ به‌رده‌ستی دانه‌ران، ئه‌وا به‌ به‌رهه‌مهێنه‌ری ئه‌م كاره‌ هه‌ژمار ده‌كرێت. به‌رهه‌مهێنه‌ریش به‌ درێژایی ئه‌و كاته‌ی بۆ وه‌سوودهێنانی كاره‌كه‌ له‌ سه‌ری پێكهاتوون، له‌ كاتی گرێبه‌ستكردن له‌گه‌ڵ كه‌سانی تردا بۆنیشاندان و وه‌سوودهێنانی كاره‌كه‌، به‌ نوێنه‌ری دانه‌ره‌كان و جێگره‌وه‌كانیان هه‌ژمار ده‌كرێت، ئه‌مه‌ش به‌بێ پێشێلكردنی مافه‌كانی دانه‌ره‌كانی كاره‌ ئه‌ده‌بی و مۆسیقاییه‌ لێوه‌رگیراوه‌كانی تر، ئه‌گه‌ر به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ رێكنه‌كه‌وتبن.شه‌شه‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر به‌رهه‌مهێنه‌ری كاره‌ سینه‌مایی و بیستراو ـ بینراوه‌كان هه‌ڵبستێت به‌ به‌ستنی گرێبه‌ستی نووسراو له‌گه‌ڵ گشت ئه‌و كه‌سانی كاره‌كانیان له‌ به‌رهه‌مهێنانی كاره‌ سینه‌مایی و بیستراو ـ بینراوه‌كه‌ به‌كار ده‌هێنرێن و مافه‌ داراییه‌كانی بۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ دیاریكردنی چوارچێوه‌ی كات وشوێنی وه‌سوودهێنانی ئه‌م كاره‌ ئه‌گه‌ر رێككه‌وتنێكی پێچه‌وانه‌ی نه‌بێت.مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:یه‌كه‌م: له‌ حاڵه‌تی به‌شداریكردن له‌ دانانی كاری موسیقایی سترانییدا، ئه‌وا ته‌نها دانه‌ری پارچه‌ مۆسیقاكه‌ مافی هه‌یه‌ مۆڵه‌ت بدات به‌ به‌جێگه‌یاندنی ئاشكرای ته‌واوی كاره‌ هاوبه‌شه‌كه‌ یان جێبه‌جێكردنی یان بڵاوكردنه‌وه‌ی یان لێگرتنه‌وه‌ی چه‌ند كۆپیه‌ك لێی، له‌گه‌ڵ پێشێلنه‌كردنی مافی دانه‌ری پارچه‌ ئه‌ده‌بیه‌كه‌، ئه‌م دانه‌ره‌ش مافی هه‌یه‌ به‌ ته‌نیا پارچه‌ ئه‌ده‌بیه‌كه‌ی بڵاوبكاته‌وه‌، به‌ڵام بۆی نیه‌ ڕه‌فتاری پێوه‌بكات تاوه‌كو ببێته‌ بنه‌مای كارێكی موسیقایی تر، ئه‌گه‌ر به‌پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ ڕێكنه‌كه‌وتبن.دووه‌م: له‌ حاڵه‌تی هاوبه‌شیكردن له‌ دانانی ئه‌و كارانه‌ی به‌ جۆله‌و مۆسیقا جێبه‌جێ ده‌كرێن یان له‌و نمایشانه‌ی مۆسیقایان له‌گه‌ڵدایه‌و له‌ گشت كاره‌ هاوشێوه‌كاندا، ئه‌وا دانه‌ری پارچه‌ نامۆسیقاییه‌كه‌ مافی هه‌یه‌ مۆڵه‌ت بدات به‌ به‌جێگه‌یاندنی ئاشكرای ته‌واوی كاره‌ هاوبه‌شه‌كه‌ یان جێبه‌جێكردنی یان لێگرتنه‌وه‌ی چه‌ند كۆپیه‌ك لێی، وه‌ دانه‌ری پارچه‌ مۆسیقاكه‌ مافی هه‌یه‌ ته‌نها ڕه‌فتار به‌ پارچه‌ مۆسیقاكه‌ بكات به‌ مه‌رجێك له‌ كارێكی لێكچوو له‌گه‌ڵ كاره‌ هاوبه‌شه‌كه‌ به‌كار نه‌هێنرێت، ئه‌گه‌ر به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ رێكنه‌كه‌وتبن.به‌شی شه‌شه‌مبه‌كارهێنانی ئازادانه‌ی كاره‌كانمادده‌ی بیست و دووه‌م:ده‌شێت كاره‌ بڵاوكراوه‌كان به‌بێ مۆڵه‌تی دانه‌رو به‌بێ پێدانی هیچ به‌رامبه‌رێكی دارایی به‌پێی ئه‌م مه‌رجانه‌ی ده‌قیان له‌ سه‌ر كراوه‌و له‌م حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌، به‌كاربهێنرێن:یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر پێشكه‌شكردن یان نیشاندان یان گووتنه‌وه‌ یان ریتمی كاره‌كه‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی خێزانیی تایبه‌ت ئه‌نجامدرابێت و هیچ داهاتێكی دارایی نه‌بێت. دووه‌م: به‌كارهێنانی كاره‌كه‌ له‌ دامه‌زراوێكی فێركاری یان رۆشنبیری یان كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ سه‌ر شێوه‌ی ڕوونكردنه‌وه‌ بۆ مه‌به‌سته‌ فێركارییه‌كان و هیچ داهاتێكی دارایی نه‌بێت له‌گه‌ڵ باسكردنی كاره‌كه‌و ناوی دانه‌ره‌كه‌ی.سێیه‌م: تیپه‌ مۆسیقاییه‌كان بۆیان هه‌یه‌ كاره‌ مۆسیقاییه‌كان به‌جێبگه‌یێنن وه‌ له‌ هه‌موویانیشه‌وه‌ مه‌رجه‌ هیچ داهاتێكی دارایی نه‌بێت و سه‌رچاوه‌و ناوی دانه‌ره‌كه‌ ئه‌گه‌ر تیایدا هاتبێت، باسبكرێت.چواره‌م: هه‌ر كه‌سێكی نابینا مافی هه‌یه‌ كۆپیه‌ك بكات له‌و كاره‌ی به‌ سیسته‌می نووسینی تایبه‌ت به‌خۆیان (Braille) چاپكراوه‌ له‌و كاره‌ ئه‌ده‌بی یان مۆسیقاییانه‌ی به‌ پیتی زه‌ق یان تۆماری ده‌نگیی بڵاوكراونه‌ته‌وه‌. وه‌ كۆپیكردنی هه‌ر كارێكی بڵاوكراوه‌ به‌ رێگه‌ی وێنه‌گرتنه‌وه‌ بۆ دابینكردنی پێداویستیه‌كانی ئه‌وانه‌ی بیستنیان له‌ ده‌ستداوه‌، به‌ مه‌رجێك ئه‌مه‌ له‌گه‌ڵ وه‌سوودهێنانی ئاسایی كاره‌كه‌ ناكۆك نه‌بێت و به‌بێ پاساو زیان به‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ ڕه‌واكانی دانه‌ر نه‌گه‌ینێت.پێنجه‌م: به‌ڵگه‌هێنانه‌وه‌ به‌ بڕگه‌كانی كارێك كه‌وا پێشتر بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، له‌ كارێكی تر به‌ ئامانجی ڕوونكردنه‌وه‌، یان راڤه‌كردن، یان وتووێژ، یان ڕه‌خنه‌گرتن، یان رۆشنبیركردن، یان تاقیكردنه‌وه‌، ئه‌ویش به‌و ڕاده‌یه‌ی كه‌وا ئه‌م ئامانجه‌ پاساوی بۆ ده‌كات به‌ مه‌رجێك كاره‌كه‌و ناوی دانه‌ره‌كه‌ی باسبكرێت.مادده‌ی بیست و سێیه‌م:رۆژنامه‌و ئامرازه‌كانی تری راگه‌یاندن بۆیان هه‌یه‌:یه‌كه‌م: به‌بێ مۆڵه‌تی دانه‌رو به‌بێ پێدانی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ ووتارو وانه‌و ئاخاوتن و كاره‌ هاوشێوه‌كانی تری گووتراوه‌، بڵاوبكاته‌وه‌ یان هه‌مووی، یان به‌شێكیان، به‌بێ شێواندن یان گۆڕینی بابه‌ته‌كه‌، ئاراسته‌ی جه‌ماوه‌ری بكات، له‌ هه‌موو ئه‌م حاڵه‌تانه‌شدا مه‌رجه‌ كاره‌كه‌و ناوی دانه‌ره‌كه‌ی باسبكرێت به‌ مه‌رجێك دانه‌ری هه‌ر یه‌كێك له‌م كارانه‌ بۆی هه‌یه‌ له‌ یه‌ك چاپكراودا یان به‌هه‌ر رێگه‌یه‌ك یان وێنه‌یه‌كی تر كه‌ هه‌ڵیده‌بژێرێت، بڵاویان بكاته‌وه‌.دووه‌م: به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی دانه‌ر یان بڵاوكار ئه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌و ئامرازه‌كانی تر بڵاوده‌كرێته‌وه‌ له‌ ووتار یان كورته‌ به‌شی كارێك كه‌ ڕواڵه‌تی نوچه‌ی سیاسی یان ئابوری یان كۆمه‌ڵایه‌تی یان ئایینی و هی تری هه‌بێت كه‌ له‌ لای ڕای گشتیه‌وه‌ گرنگیان هه‌یه‌، كۆپی بكات یان وێنه‌یان بگرێت یان بیانگوازێته‌وه‌، به‌ مه‌رجێك ئاماژه‌ بكرێت به‌ ناوی دانه‌رو ئه‌و سه‌رچاوه‌ی لێی گواستراوه‌ته‌وه‌، ته‌نها ئه‌گه‌ر به‌ڕاشكاوی تیایدا هاتبێت كه‌وا نابێت لێی بگوازرێته‌وه‌. مادده‌ی بیست و چواره‌م:ده‌شێت به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی دانه‌رو به‌بێ پێدانی هه‌ر قه‌ره‌بووێك:یه‌كه‌م: بۆ كتێبخانه‌ گشتییه‌كان و بنكه‌كانی دۆكیومێنتكردنه‌ نابازرگانیه‌كان و ئه‌و دامه‌زراوه‌ زانستی و رۆشنبیری و فێركارییانه‌ی كه‌وا مه‌به‌ستیان قازانج نیه‌، ژماره‌یه‌كی دیاریكراو له‌ به‌رنامه‌كانی كۆمپیوته‌ر كۆپی بكه‌ن، به‌مه‌به‌ستی دانانیان له‌ به‌ر ده‌ستی قوتابیان و ده‌سته‌ی مامۆستایان، یان ژماره‌یه‌كی دیاریكراو له‌ هه‌ر كارێكی تری تایبه‌ت بۆ پێداویستیه‌كانی ئه‌م دامه‌زراوانه‌، كۆپی بكه‌ن یان وێنه‌ی لێبگرنه‌وه‌، به‌ مه‌رجێك به‌لای كه‌م یه‌ك دانه‌ی ڕه‌سه‌نی كاره‌كه‌ له‌ به‌ر ده‌ستیان دابێت له‌گه‌ڵ باسكردنی ناوی كاره‌كه‌و دانه‌ره‌كه‌ی.دووه‌م: كۆپیكردن یان وێنه‌گرتن یان تۆماركردنی دانه‌یه‌ك له‌ كارێكی دیاریكراو بۆ به‌كارهێنانی له‌ رێكاری دادگه‌ریی یان كارگێری ئه‌ویش له‌ سنووری پێویستیی ئه‌م رێكارانه‌.به‌شی حه‌وته‌مماوه‌ی پاراستنمادده‌ی بیست و پێنجه‌م:یه‌كه‌م: مافه‌ داراییه‌كانی دانه‌ر، كه‌وا له‌م یاسایه‌دا ده‌قیان له‌سه‌ر كراوه‌، به‌درێژایی ماوه‌ی ژیانی و په‌نجا ساڵیش له‌ دوای كۆچی دواییكردنی، ده‌پارێزرێن.دووه‌م: مافه‌ داراییه‌كانی دانه‌ری كاره‌ هاوبه‌شه‌كان، كه‌وا له‌م یاسایه‌دا ده‌قیان له‌سه‌ر كراوه‌، به‌درێژایی ماوه‌ی ژیانیان و په‌نجا ساڵیش له‌ دوای كۆچی دواییكردنی دوایین كه‌سی زیندوو له‌ نێوانیاندا، ده‌پارێزرێن. سێیه‌م: مافه‌ داراییه‌كانی دانه‌ری كاره‌ به‌كۆمه‌ڵه‌كان ـ جگه‌ له‌ دانه‌ری كاری هونه‌ره‌ پراكتیكیه‌كان ـ ئه‌گه‌ر خاوه‌نی مافه‌كانی دانه‌ر كه‌سێكی مه‌عنه‌وی بێت، به‌درێژایی ماوه‌ی په‌نجا ساڵ له‌ رێكه‌وتی یه‌كه‌م بڵاوكردنه‌وه‌ی كاره‌كه‌ یان خستنه‌به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ره‌وه‌ كامیان دوورتر بێت، ده‌پارێزرێن، به‌ڵام ئه‌گه‌ر خاوه‌نی ئه‌م مافانه‌، كه‌سێكی سروشتی بێت، ئه‌وا ماوه‌ی پاراستنه‌كه‌ی به‌پێی ئه‌و رێسایه‌ ده‌بێت كه‌وا له‌ هه‌ردوو بڕگه‌ی یه‌كه‌م و دووه‌می ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌قیان له‌ سه‌ر كراوه‌.چواره‌م: مافه‌ داراییه‌كانی ئه‌و كارانه‌ی كه‌وا بۆ یه‌كه‌مجار له‌ دوای كۆچی دوایی دانه‌ره‌كانیان، بڵاوده‌كرێنه‌وه‌، به‌ به‌سه‌رچوونی ماوه‌ی په‌نجا ساڵ به‌سه‌ر رێكه‌وتی یه‌كه‌م بڵاوكردنه‌وه‌ یان خستنه‌به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ره‌وه‌ كامیان دوورتر بێت، كۆتاییان پێدێت. پێنجه‌م: مافه‌ داراییه‌كانی ئه‌و كارانه‌ی كه‌وا به‌بێ ناوی دانه‌ره‌كانیان یان به‌ ناوێكی خوازراوه‌وه‌ بڵاوده‌كرێنه‌وه‌ ئه‌وا بۆ ماوه‌ی په‌نجا ساڵ له‌ رێكه‌وتی یه‌كه‌م بڵاوكردنه‌وه‌ یان خستنه‌به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ره‌وه‌ كامیان دوورتر بێت، ده‌پارێزرێن، به‌ڵام ئه‌گه‌ر دانه‌ره‌كه‌ی كه‌سێكی ناسراوو دیاریكراو بێت یان دانه‌ره‌كه‌ی ناسنامه‌ی خۆی ئاشكرا كرد، ئه‌وا ماوه‌ی پاراستنه‌كه‌ به‌پێی ئه‌و رێسایه‌ ده‌بێت كه‌ له‌ بڕگه‌ یه‌كه‌می ئه‌م مادده‌یه‌دا ده‌قی له‌ سه‌ر كراوه‌.شه‌شه‌م: مافه‌ داراییه‌كانی دانه‌ری كاری هونه‌ره‌ پراكتیكیه‌كان به‌ به‌سه‌رچوونی بیست و پێنج ساڵ به‌سه‌ر رێكه‌وتی یه‌كه‌م بڵاوكردنه‌وه‌ یان خستنه‌به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ره‌وه‌ كامیان دوورتر بێت، كۆتاییان پێدێت. حه‌وته‌م: ئه‌و ماوانه‌ی كه‌وا له‌ بڕگه‌كانی سه‌ره‌وه‌ی ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌قیان له‌ سه‌ر كراوه‌ له‌ یه‌كه‌م رۆژی ئه‌و ساڵه‌ زایینیه‌ی كه‌وا له‌ دوای ڕوودانی ئه‌و وه‌قایعانه‌ی له‌ بڕگه‌كانی سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌یان بۆ كراوه‌، ده‌ست پێده‌كه‌ن.مادده‌ی بیست وشه‌شه‌م:یه‌كه‌م: كار له‌ رێكه‌وتی یه‌كه‌م دانانی له‌به‌ر ده‌ستی جه‌ماوه‌ره‌وه‌ به‌ بڵاوكراوه‌یی هه‌ژمار ده‌كرێت، له‌مه‌شدا سه‌یر ناكرێت بۆ دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی، ته‌نها ئه‌گه‌ر دانه‌ر له‌ كاتی دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی، هه‌مواری بنه‌ڕه‌تی بۆ بكات كه‌ له‌گه‌ڵیدا ده‌كرێت به‌ كارێكی نوێ هه‌ژمار بكرێت.دووه‌م: ئه‌گه‌ر كاره‌كه‌ له‌ ژماره‌یه‌ك به‌ش یان به‌رگ پێكهاتبێت و به‌جیاو له‌ كاتی جیاوازدا بڵاوكرابێته‌وه‌، ئه‌وا بۆ مه‌به‌ستی هه‌ژماركردنی رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی، هه‌ر به‌شێك یان هه‌ر به‌رگێك به‌ كارێكی سه‌ربه‌خۆ هه‌ژمار ده‌كرێت.مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م:یه‌كه‌م: له‌ دوای به‌سه‌رچوونی ماوه‌ی پاراستنی هه‌ر كارێك، كه‌ له‌م یاسایه‌دا ده‌قی له‌سه‌ر كراوه‌، یان له‌ كاتی پچڕانی میراتگری دانه‌ره‌كه‌ی یان نه‌بوونی هیچ جێگره‌وه‌یه‌ك بۆی، ئه‌وا پێش به‌سه‌رچوونی ماوه‌ی پاراستنی به‌ موڵكی گشتی هه‌ژمار ده‌كرێت، و ئه‌گه‌ر پێشتر چاپكرابێت یان بڵاوكرابێته‌وه‌ ئه‌وا هه‌ر كه‌سێك مافی هه‌یه‌ چاپی بكات یان بڵاوی بكاته‌وه‌.دووه‌م: به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌و كاره‌ی كه‌وا له‌ بڕگه‌ یه‌كه‌می ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌قی له‌ سه‌ر كراوه‌ چاپ نه‌كرابێت یان بڵاونه‌كرابێته‌وه‌، ئه‌وا ناكرێت هیچ مافێكی، به‌ چاپكردن یان بڵاوكردنه‌وه‌ش، به‌بێ مۆڵه‌تی وه‌زاره‌ت وه‌سوودبهێنرێت، ئه‌م مۆڵه‌ته‌ش بۆ ماوه‌ی پازده‌ ساڵ پیاده‌ ده‌كرێت و ئه‌گه‌ر خاوه‌نه‌كه‌ی له‌ ماوه‌ی یه‌ك ساڵ له‌ مۆڵه‌تدانه‌كه‌ پیاده‌ی نه‌كات، یان ئه‌گه‌ر ده‌ستی پێكرد ئینجا دواتر بۆ ماوه‌ی ساڵێكی ته‌واو ڕاوه‌ستا بێت له‌ پیاده‌كردنی، ئه‌وا ئه‌م مۆڵه‌ته‌ به‌ هه‌ڵوه‌شاوه‌ هه‌ژمار ده‌كرێت.به‌شی هه‌شته‌ممافه‌ هاوسێكانمادده‌ی بیست و هه‌شته‌م:به‌جێگه‌ینه‌ری تاك ئه‌م مافانه‌ی خواره‌وه‌ پاوان ده‌كات:یه‌كه‌م: په‌خشكردنی به‌جێگه‌یاندنی زیندووه‌كه‌ی و گواستنه‌وه‌ی بۆ جه‌ماوه‌ر و چه‌سپاندنی به‌جێگه‌یاندنه‌ نا چه‌سپاوه‌كه‌ی. دووه‌م: كۆپیكردنی به‌جێگه‌یاندنه‌ ئاوێته‌كراوه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ تۆمارێكی ده‌نگیدا، به‌ هه‌ر رێگه‌یه‌ك و به‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت، چ ڕاسته‌وخۆ بێت یان ناڕاسته‌وخۆ، به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی بێت یان هه‌میشه‌یی، به‌ تۆماركردنی دیجیتالی ئه‌لیكترۆنیشه‌وه‌.سێیه‌م: دابه‌شكردنی به‌جێگه‌یاندنه‌ چه‌سپاوه‌كه‌ی سه‌ر تۆمارێكی ده‌نگیی له‌ رێگه‌ی فرۆشتن یان هه‌ر ڕه‌فتارێكی تری گوێزه‌ر بۆ خاوه‌ندارێتی.چواره‌م: به‌كرێدانی بازرگانی به‌جێگه‌یاندنه‌ چه‌سپاوه‌كه‌ی سه‌ر تۆمارێكی ده‌نگیی.پێنجه‌م: رێگه‌گرتن یان مۆڵه‌تدانی هاورده‌كردنی به‌جێگه‌یاندنه‌ چه‌سپاوه‌كه‌ی سه‌ر تۆمارێكی ده‌نگیی له‌ ده‌ره‌وه‌، جا ئه‌م تۆماركردنه‌ چ به‌ ڕه‌زامه‌ندی هونه‌رمه‌نده‌ به‌جێگه‌ینه‌ره‌كه‌ ئاماده‌كرابێت یان نا.شه‌شه‌م: خستنی به‌جێگه‌یاندنه‌ چه‌سپاوه‌كه‌ی سه‌ر تۆمارێكی ده‌نگی بۆ به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ر به‌ رێگه‌یه‌كی ته‌لی یان بێته‌لی و به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌وا جه‌ماوه‌ر بتوانێت له‌ هه‌ر كات و شوێنێك هه‌ڵیبژێرێت، پێیان بگات.حه‌وته‌م: هونه‌رمه‌ندی به‌جێگه‌ینه‌ر مافی هه‌یه‌ به‌جێگه‌یاندنه‌ بیستراوه‌ زیندووه‌كه‌ی یان به‌جێگه‌یاندنه‌ چه‌سپاوه‌كه‌ی سه‌ر تۆمارێكی ده‌نگیی بدرێته‌ پاڵی، هه‌تا ئه‌گه‌ر مافه‌ داراییه‌كانی په‌یوه‌ست به‌م مافه‌ بۆ كه‌سێكی تر گواسترابێته‌وه‌، ته‌نها ئه‌گه‌ر رێگه‌گرتن له‌ خستنه‌پاڵی به‌جێگه‌یاندنه‌ بیستراوه‌كه‌ رێگه‌ی سوود وه‌رگرتن لێی بیسه‌پێنێت، و مافی هه‌یه‌ ناڕه‌زایی ده‌رببڕێت له‌ سه‌ر هه‌ر ده‌ستدرێژیێك بۆ سه‌ر ئه‌م مافه‌و رێگه‌گرتن له‌ هه‌ر ده‌ستكاریێك یان شێواندنێك یان هه‌ر هه‌مواركردنێكی تری به‌جێگه‌یاندنه‌كه‌ی كه‌وا له‌وانه‌یه‌ زیان به‌ ناوبانگی بگه‌ینێت. مادده‌ی بیست و نۆیه‌م:به‌رهه‌مهێنه‌ری كاری سینه‌مایی یان رادیۆیی یان ته‌له‌فزیۆنی یان ده‌نگیی ئه‌م مافانه‌ی خواره‌وه‌ پیاده‌ ده‌كات:یه‌كه‌م: كۆپیكردنی ڕاسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆی كاره‌كه‌ی به‌ هه‌ر رێگه‌یه‌ك یان به‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ك، چ به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی بێت یان هه‌میشه‌یی، به‌ كۆپیكردنی دیجیتالی ئه‌لیكترۆنیشه‌وه‌.دووه‌م: دابه‌شكردنی كاره‌كه‌ی له‌ رێگه‌ی فرۆشتن یان هه‌ر ڕه‌فتارێكی تری گوێزه‌ر بۆ خاوندارێتی.سێیه‌م: به‌كرێدانی بازرگانی كاره‌كه‌ی.چواره‌م: خستنی كاره‌كه‌ی بۆ به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ر.مادده‌ی سییه‌م:هه‌ر ده‌سته‌یه‌كی ڕادیۆیی یان ته‌له‌فزیۆنی، له‌وه‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌ به‌رنامه‌كانیه‌وه‌، ئه‌م مافانه‌ی خواره‌وه‌ پیاده‌ ده‌كات:یه‌كه‌م: چه‌سپاندنی به‌رنامه‌كانی یان تۆماركردنیان و كۆپیكردنی ئه‌م تۆماركردنانه‌ ئه‌مه‌ش به‌سه‌ر كۆپیكردنی ڕاسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆ په‌یڕه‌و ده‌كرێت.دووه‌م: دووباره‌ په‌خشكردنه‌وه‌ی به‌رنامه‌كانی و گواستنه‌وه‌یان بۆ جه‌ماوه‌ر.مادده‌ی سی و یه‌كه‌م:حوكمه‌ تایبه‌ته‌كانی ده‌ستلێهه‌ڵگرتنی دانه‌ر له‌ مافه‌ داراییه‌كانی به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ به‌سه‌ر خاوه‌نی مافه‌ هاوسێكان پیاده‌ ده‌كرێت. وه‌ له‌گه‌ڵ پێشێلنه‌كردنی ئه‌و مافه‌ پاوانكارییانه‌ی كه‌وا ئه‌م یاسایه‌ بۆ هونه‌رمه‌ندی به‌جێگه‌ینه‌رو ئێزگه‌كان ده‌قی له‌ سه‌ر كردووه‌، ئه‌وان بۆیان هه‌یه‌ ته‌نها یه‌كجار، له‌بڕی به‌كارهێنانی ڕاسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆی به‌رنامه‌ بڵاوكراوه‌كانی ئامانجه‌ بازرگانیه‌كانی په‌خشكردن یان گه‌یاندن بۆ جه‌ماوه‌ر، به‌رامبه‌رێكی دارایی دادپه‌روه‌رانه‌ وه‌ربگرن، ئه‌گه‌ر به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ رێكنه‌كه‌وتبن.مادده‌ی سی و دووه‌م: یه‌كه‌م: ماوه‌ی پاراستنی مافه‌كانی هونه‌رمه‌ندی به‌جێگه‌ینه‌ر په‌نجا ساڵه‌ له‌ رۆژی به‌جێگه‌یاندنه‌كه‌ پاش رێكه‌وتی یه‌كه‌م چه‌سپاندنی ده‌نگیی پرۆژه‌ی به‌جێگه‌یاندنه‌كه‌ یان بڵاوكردنه‌وه‌ی یان خستنه‌به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ره‌وه‌ كامیان نزیكتر بێت.دووه‌م: ماوه‌ی پاراستنی مافه‌كانی به‌رهه‌مهێنه‌ری تۆماره‌ ده‌نگیه‌كان په‌نجا ساڵه‌ له‌ رۆژی چه‌سپاندنی پاش رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی تۆماركردنه‌كه‌و له‌ حاڵه‌تی بڵاونه‌كردنه‌وه‌ی ئه‌وا ماوه‌كه‌ له‌ رێكه‌وتی یه‌كه‌م چه‌سپاندنی تۆماركردنه‌كه‌، هه‌ژمار ده‌كرێت.سێیه‌م: ماوه‌ی پاراستنی مافه‌كانی ئێزگه‌و ته‌له‌فزیۆن بیست ساڵه‌ له‌ دوای رێكه‌وتی په‌خشكردن.چواره‌م: ئه‌و ماوانه‌ی كه‌وا له‌م بڕگه‌یه‌دا ئاماژه‌یان بۆ كراوه‌، له‌ یه‌كه‌م رۆژی ئه‌و ساڵه‌ زایینیه‌ی كه‌وا له‌ دوای ڕوودانی ئه‌و وه‌قایعانه‌ی له‌م بڕگه‌یه‌دا ئاماژه‌ی بۆ كراوه‌، ده‌ست پێده‌كه‌ن. به‌شی نۆیه‌مسپاردنمادده‌ی سی و سێیه‌م:یه‌كه‌م: بڵاوكارو چاپكارو به‌رهه‌مهێنه‌ری كاره‌كان، به‌ هاوبه‌شی له‌ نێوانیاندا، پابه‌ند ده‌بن، به‌لای كه‌م، به‌ سپاردنی پێنج دانه‌ له‌ كاره‌كه‌ ـ به‌گوێره‌ی حاڵه‌ته‌كان ـ به‌مه‌به‌ستی دۆكیومێنتكردنی له‌ لای هه‌ر لایه‌نێك كه‌وا وه‌زاره‌ت دیاری ده‌كات.دووه‌م: نه‌سپاردن نابێته‌ هۆی پێشێلكردنی ئه‌و مافانه‌ی دانه‌ر كه‌وا له‌م یاسایه‌دا ده‌قیان له‌ سه‌ر كراوه‌.سێیه‌م: سپاردن ده‌بێته‌ گرێنه‌یه‌ك له‌ سه‌ر خاوه‌ندارێتی كاره‌ سپێردراوه‌كه‌و ده‌كرێت پێچه‌وانه‌ی ئه‌م گرێنه‌یه‌ به‌ گشت رێگه‌كانی سه‌لماندن، بسه‌لمێنرێت.چواره‌م: ئه‌و كارانه‌ی كه‌وا له‌ رۆژنامه‌و گۆڤارو ناوبه‌ناوه‌كان بڵاوده‌كرێنه‌وه‌ له‌ سپاردن ده‌به‌خشرێن ته‌نها ئه‌گه‌ر كاره‌كه‌ به‌ ته‌نهایی بڵاوبكرێته‌وه‌.به‌شی ده‌یه‌مرێكاره‌ پاراستنه‌كیی و سزاكانمادده‌ی سی و چواره‌م:یه‌كه‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر گشت شوێنه‌ مۆڵه‌تدراوه‌كانی كۆپیكردن یان دابه‌شكردن یان فرۆشتنی كاره‌كان له‌ هه‌رێمدا، ئه‌و به‌ڵگه‌نامه‌ نووسراوانه‌ی كه‌وا له‌ لایه‌ن خاوه‌نی كاره‌كه‌ یان ده‌سه‌ڵاته‌ په‌یوه‌نداره‌كانی تر به‌م كارانه‌ ڕایانده‌سپێرێت، بپارێزن، كاره‌كه‌ چ له‌ ناوه‌وه‌ی هه‌رێم بێت یان له‌ ده‌ره‌وه‌ی.دووه‌م: فه‌رمانبه‌رانی به‌شی پاراستنی مافی دانه‌ر له‌ وه‌زاره‌ت، پاڵپشت به‌ بڕیارێكی دادگه‌ریی ده‌ركراو له‌ دادگای لێكۆڵینه‌وه‌ی ناوچه‌كه‌، بۆیان هه‌یه‌ هه‌ر شوێنێكی چاپكردن یان كۆپیكردن یان به‌رهه‌مهێنان یان دابه‌شكردنی كاره‌كان، به‌ ئامرازه‌كانی گواستنه‌وه‌شه‌وه‌، بپشكنن، و بۆیان هه‌یه‌، تا گه‌یشتن به‌ ئه‌نجام، دانه‌ سه‌رپێچیكاره‌كانی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ لای دادگای لێكۆڵینه‌وه‌ بسپێرن.مادده‌ی سی وپێنجه‌م:یه‌كه‌م: دادگا بۆی هه‌یه‌، له‌سه‌ر داواكاری خاوه‌ن ماف یان یه‌كێك له‌ میراتگر یان جێگره‌وه‌كانی، چ پێش به‌رزكردنه‌وه‌ی داوا یان له‌ كاتی داواكه‌دا، هه‌ر رێكارێك له‌م رێكاره‌ پاراستنه‌كیانه‌ی خواره‌وه‌، په‌یوه‌ست به‌ هه‌ر ده‌ستدرێژیێك بۆ سه‌ر ئه‌و مافانه‌ی له‌م یاسایه‌دا ده‌قیان له‌ سه‌ر كراوه‌، بگرێته‌به‌ر:1- هه‌ڵسان به‌ وه‌سفێكی ووردی كاره‌كه‌.2- فه‌رماندان به‌ ڕاگرتنی ده‌ستدرێژییه‌كه‌.3- سه‌لماندنی به‌جێگه‌یاندنی ئاشكرای ریتم یان نواندن یان گووتنه‌وه‌ی كارێك له‌ نێوان جه‌ماوه‌رداو رێگه‌گرتن له‌ به‌رده‌وام بوونی.4- گلدانه‌وه‌ی دانه‌ نایاساییه‌كان و هه‌ر كه‌ره‌سته‌یه‌ك یان ئامرازێكی به‌كارهاتوو له‌ كۆپیكردنه‌كه‌.5- ده‌ستبه‌سه‌رداگرتی دانه‌ نایاساییه‌كان و هه‌ر كه‌ره‌سته‌یه‌ك یان ئامرازێكی به‌كارهاتوو له‌ كۆپیكردنه‌كه‌ یان به‌تایبه‌ت ئاماده‌كراوه‌ بۆ دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌.6- كۆكردنه‌وه‌ی داهاته‌كانی وه‌سوودهێنانی ناڕه‌وا.دووه‌م: له‌و حاڵه‌تانه‌ی كه‌وا ئه‌گه‌ر هه‌یه‌ دواكه‌وتن له‌ گرتنه‌به‌ری رێكاره‌كانی سه‌ره‌وه‌، زیان به‌ خاوه‌ن ماف بگه‌ینێت، وناكرێت قه‌ره‌بوو بكرێته‌وه‌ یان له‌و حاڵه‌تانه‌ی مه‌ترسی له‌ده‌ستدانی به‌ڵگه‌ی په‌یوه‌ست به‌ سه‌لماندنی ڕووداوی ده‌ستدرێژیكردنه‌كه‌ هه‌یه‌، ئه‌وا دادگا بۆی هه‌یه‌ هه‌ر رێكارێك له‌و رێكارانه‌ی له‌ بڕگه‌ (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌قیان له‌ سه‌ر كراوه‌، به‌پێی یاسا به‌ركاره‌كانی هه‌رێم، بگرێته‌به‌ر.مادده‌ی سی و شه‌شه‌م:یه‌كه‌م: سزا ده‌درێت به‌ به‌ندكردن بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ یه‌ك مانگ كه‌متر نه‌بێت و له‌ ساڵێك زیاتر نه‌بێت و به‌ غه‌رامه‌یه‌ك له‌ پێنج سه‌د هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێت و له‌ یه‌ك ملیۆن و پێنج سه‌د هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێت، یان به‌ یه‌كێك له‌م دوو سزایه‌، هه‌ر كه‌سێك یه‌كێك له‌م كرده‌وانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام بدات:1- فرۆشتن یان به‌كرێدانی كارێكی پارێزراو به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، یان به‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ك كاره‌كه‌ بخاته‌ ئاڵوگۆڕكردنه‌وه‌ به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی نووسراوی پێشوه‌خته‌ی خاوه‌ن ماف له‌ سه‌ر ئه‌م كاره‌.2- لاساییكردنی كاره‌كه‌ یان فرۆشتنی یان خسته‌ڕووی بۆ فرۆشتن یان ئاڵوگۆڕكردنی یان به‌كرێدانی له‌گه‌ڵ زانینی ئه‌وه‌ی كه‌وا لاسایی كراوه‌ته‌وه‌.3- بڵاوكردنه‌وه‌ی كارێكی پارێزراو به‌هه‌ر ئامرازێكی بڵاوكردنه‌وه‌، جگه‌ له‌و حاڵه‌تانه‌ی به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ به‌ده‌ر كراون، ئه‌ویش به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی نووسراوی پێشوه‌خته‌ی خاوه‌ن ماف له‌ سه‌ر ئه‌م كاره‌.4- هه‌ڵسان، به‌ نیازخراپی، به‌ له‌ناوبردنی یان تێكدانی یان خه‌وشداركردنی هه‌ر پاراستنێكی ته‌كنیكی كه‌وا دانه‌ر به‌كاریان ده‌هێنێت.5- ده‌ستدرێژیكردنه‌ سه‌ر هه‌ر مافێكی تری مه‌عنه‌وی یان دارایی له‌ مافه‌كانی دانه‌ر.دووه‌م: سزاكه‌ فره‌ده‌بێت به‌ فره‌بوونی ئه‌و كار یان به‌جێگه‌یاندن یان په‌خش یان تۆماركردنانه‌ی كه‌وا بابه‌تی تاوانه‌كه‌ن.سێیه‌م: له‌ حاڵه‌تی دووباره‌كردنه‌وه‌ی تاوانه‌كه‌، ئه‌وا سزاكه‌ ده‌بێته‌ به‌ندكردن بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ سێ مانگ كه‌متر نه‌بێت و له‌ دوو ساڵ زیاتر نه‌بێت و به‌ غه‌رامه‌یه‌ك له‌ دوو ملیۆن دینار كه‌متر نه‌بێت و له‌ پێنج ملیۆن دینار زیاتر نه‌بێت یان یه‌كێك له‌م دوو سزایه‌.چواره‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر دادگا حوكم بدات به‌ ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی ئه‌و دانانه‌ی كه‌وا بابه‌تی تاوانه‌كه‌ن و هه‌روه‌ها ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی ئامێرو كه‌ره‌سته‌ی به‌كارهاتوو له‌ ئه‌نجامدانی تاوانه‌كه‌.پێنجه‌م: له‌ كاتی حوكم دان به‌ تاوانباركردن، دادگا بۆی هه‌یه‌ حوكم ده‌ربكات به‌ داخستنی ئه‌و دامه‌زراوه‌ی كه‌وا كه‌سی حوكم له‌سه‌ردراو له‌ ئه‌نجامدانی تاوانه‌كه‌ی به‌كاری هێنانه‌وه‌، بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ زیاتر نه‌بێت و له‌ حاڵه‌تی دووباره‌كردنه‌وی ئه‌و تاوانانه‌ی له‌ بڕگه‌ (یه‌كه‌م/2)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتوون، ئه‌وا داخستنه‌كه‌ پێویسته‌كیی ده‌بێت.مادده‌ی سی وحه‌وته‌م:له‌گه‌ڵ پێشێلنه‌كردنی هه‌ر سزایه‌كی توندتر كه‌ هه‌ر یاسایه‌كی تری به‌ركار له‌ هه‌رێمدا ده‌قی له‌ سه‌ر ده‌كات، ئه‌وا سزا ده‌درێت به‌ به‌ندكردن بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ سێ مانگ كه‌متر نه‌بێت و له‌ ساڵێك زیاتر نه‌بێت و به‌ غه‌رامه‌یه‌ك له‌ سه‌د هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێت و له‌ پێنج سه‌د هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێت یان به‌ یه‌كێك له‌م دوو سزایه‌، هه‌ر كه‌سێك:یه‌كه‌م: هه‌ر زانیاریێكی هاتوو له‌ هه‌ر شێوه‌یه‌كی ئه‌لیكترۆنی كاره‌كه‌، به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی خاوه‌ن ماف تیایدا، بسڕێته‌وه‌ یان بگۆڕێت، بۆ مسۆگه‌ركردنی به‌ڕێوه‌بردنی مافه‌كان. وه‌ ئه‌و زانیارییانه‌ی به‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ناسراون، به‌ زانیاری تایبه‌ت به‌ مسۆگه‌ركردنی به‌ڕێوه‌بردنی مافه‌كان هه‌ژمار ده‌كرێن:1- كار یان تۆماری ده‌نگیی به‌جێگه‌ینه‌ریی.2- دانه‌ر یان به‌جێگه‌ینه‌ر یان به‌رهه‌مهێنه‌ری ده‌نگیی.3- خاوه‌نی ماف له‌ كارێك یان به‌جێگه‌یاندنێك یان تۆماركردنێكی ده‌نگیی.4- ئه‌و مه‌رجانه‌ی پێویستن بۆ سوودو كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌ كارێك یان به‌جێگه‌یاندنێك یان تۆماركردنێكی ده‌نگیی، بێنه‌ئاراوه‌.5- هه‌ر ژماره‌یه‌ك یان جفره‌یه‌ك هیما بكات بۆ ده‌رخستنی ئه‌م زانیارییانه‌.دووه‌م: به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی خاوه‌ن ماف، چه‌ند دانه‌یه‌ك له‌ كارێك یان به‌جێگه‌یاندنێكی چه‌سپاو یان تۆماركردنێكی ده‌نگیی، دابه‌شیان بكات یان هاورده‌یان بكات به‌مه‌به‌ستی دابه‌شكردنیان یان په‌خشیان بكات یان بۆ جه‌ماوه‌ر بیانگوازێته‌وه‌، چ زانیاری هه‌بێت له‌مباره‌یه‌وه‌ یان هۆی ته‌واوی هه‌بێت بۆ زانین.مادده‌ی سی و هه‌شته‌م:یه‌كه‌م: دادگا بۆی هه‌یه‌، له‌سه‌ر داواكاری دانه‌ر یان جێگره‌وه‌كه‌ی، حوكم ده‌ربكات به‌ له‌ناوبردنی دانه‌كانی یان وێنه‌ لێوه‌رگیراوه‌كانی ئه‌و كاره‌ی كه‌وا به‌ شێوه‌یه‌كی ناڕه‌وا بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.دووه‌م: ناكرێت حوكم بدرێت به‌ له‌ناوبردنی یان گۆڕینی ڕواڵه‌تی دانه‌كانی یان وێنه‌ لێوه‌رگیراوه‌كانی هه‌ر كارێك ئه‌گه‌ر ناكۆكیه‌كه‌ په‌یوه‌ست بێت به‌ وه‌رگێڕانی كارێك بۆ سه‌ر زمانی كوردی، چونكه‌ له‌م حاڵه‌ته‌دا پێویسته‌ حوكمه‌كه‌ كورت بكرێته‌وه‌ به‌سه‌ر گلدانه‌وه‌ی كاره‌ ڕه‌سه‌نه‌كه‌ یان ئه‌و كۆپیانه‌ی یان ئه‌و وێنانه‌ی لێی وه‌رگیراوه‌، به‌گوێری پێویستی حاڵه‌ته‌كه‌. سێیه‌م: دادگا بۆی هه‌یه‌ حوكم بدات به‌ ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی دانه‌كانی یان وێنه‌لێوه‌رگیراوه‌كانی كارێك له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌ره‌ستانه‌ی له‌ ده‌رهێنان و فرۆشتنی به‌كارهێنراون، ئه‌ویش له‌و سنووره‌ی به‌شی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی دانه‌ره‌كه‌ بكات له‌و زیانه‌ی كه‌وا تووشی هاتووه‌.چواره‌م: ناكرێت ئه‌و بیناو خانوو ئه‌و په‌یكه‌رتاشی و نیگارو دیكۆرسازیی و شێوه‌ ئه‌ندازه‌ییانه‌ی تیایدا یان به‌سه‌ریه‌وه‌ دیارن بكرێنه‌ بابه‌تی گلدانه‌وه‌. هه‌روه‌ها ناكرێت، به‌مه‌به‌ستی پارێزگاریكردن له‌ مافه‌كانی ئه‌و دانه‌ره‌ ته‌لارسازه‌ی كه‌وا دیزایینه‌كانی بۆ بیناكردن و نیگاره‌كانی تیایدا به‌شێوه‌یه‌كی ناڕه‌وا به‌كارهاتووه‌، حوكم بدرێت به‌ له‌ناوبردن یان گۆڕینی ڕواڵه‌ت یان ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنیان، به‌ مه‌رجێك ئه‌مه‌ مافی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی پێشێل نه‌كات.مادده‌ی سی ونۆیه‌م: دادگا بۆی هه‌یه‌ حوكم بدات به‌ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی حاڵه‌ته‌كه‌ له‌ هه‌ر كارێك تووشی هه‌مواركردن یان سڕینه‌وه‌ی به‌شێكی هاتبێت بۆ ده‌سته‌به‌ركردنی ئه‌م ئامانجه‌.مادده‌ی چله‌م:یه‌كه‌م: هه‌ر كه‌سێك ده‌ستدرێژی كراوه‌ته‌ سه‌ر هه‌ر مافێكی بۆبڕیاردراو به‌سه‌ر كاره‌كه‌یدا به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، مافی هه‌یه‌ قه‌ره‌بووێكی دادپه‌روه‌رانه‌ وه‌رگرێت، به‌ مه‌رجێك پێگه‌ی رۆشنبیری دانه‌ر یان خاوه‌ن كاره‌كه‌و به‌های ئه‌ده‌بی یان زانستی یان هونه‌ری كاره‌كه‌ و ئاستی سوودوه‌رگرتنی كه‌سی ده‌ستدرێژیكار له‌ وه‌سوودهێنانی كاره‌كه‌، له‌ كاتی خه‌ملاندنی قه‌ره‌بووه‌كه‌ ڕه‌چاو بكرێت، ئه‌و قه‌ره‌بووه‌ی له‌م حاڵه‌ته‌دا بۆ دانه‌ر حوكمی بۆ ده‌درێت به‌ قه‌رزێكی مومتاز به‌ سه‌ر پوختی نرخی فرۆشتنی ئه‌و شتانه‌ی كه‌وا له‌ ده‌ستدرێژیكردنه‌ سه‌ر مافه‌كه‌ی به‌كارهاتوون و له‌ سه‌ر ئه‌و بڕه‌ پارانه‌ی كه‌وا له‌ داواكه‌ گلدراونه‌ته‌وه‌.دووه‌م: دادگا بۆی هه‌یه‌ له‌ سه‌ر داوای كه‌سی حوكم بۆدراو، بڕیار بدات به‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌و حوكمه‌ی كه‌وا به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ریده‌كات له‌ یه‌ك یان زیاتر له‌ یه‌ك رۆژنامه‌ی رۆژانه‌ یان هه‌فتانه‌و له‌ سه‌ر خه‌رجی كه‌سی حوكم له‌سه‌ردراو.مادده‌ی چل و یه‌كه‌م:یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ سپاردن ده‌یگرێته‌وه‌ ڕه‌تیكرده‌وه‌ پابه‌ندییه‌كه‌ی به‌ سپاردن جێبه‌جێ بكات، ئه‌وا پێویسته‌ له‌ سه‌ر دادگا به‌ غه‌رامه‌یه‌ك كه‌ له‌ پێنج سه‌د هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێت حوكمی بدات.دووه‌م: ئه‌وه‌ی غه‌رامه‌كه‌ ده‌دات له‌ جێبه‌جێكردنی پابه‌ندبوونی به‌ سپاردن نابوردرێت.مادده‌ی چل و دووه‌م: ماوه‌ی پاراستنی كاره‌ فۆتۆگرافیه‌كان و ئه‌وانه‌ی هاوشێوه‌یانن (15) پازده‌ ساڵه‌ له‌ رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی یان خستنه‌به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ره‌وه‌.به‌شی یازده‌محوكمی كۆتاییمادده‌ی چل و سێیه‌م:پێویسته‌ له‌ سه‌ر وه‌زیر رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.مادده‌ی چل و چواره‌م:له‌كارخستنی یاسای پاراستنی مافی دانه‌ری عێراقی ژماره‌ (3)ی ساڵی 1971 و هه‌مواركردنه‌كانی له‌ هه‌رێمدا.مادده‌ی چل و پێنجه‌م:كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بریارێكی ناكۆك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكرێت.مادده‌ی چل و شه‌شه‌م:پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی چل و حه‌وته‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ دوای نه‌وه‌ت رۆژ له‌ رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان) دا جێبه‌جێ ده‌كرێت. د.ارسلان بایز اسماعیلسەرۆکی پەرلەمانی کوردستان – عێراقهۆیه‌ پێویستكاره‌كانی ده‌رچوواندنی ئه‌م یاسایه‌ له‌پێناو هاندانی بزاڤی هزری و هونه‌ری و ئه‌ده‌بی له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقداو بوار ڕه‌خساندن له‌به‌رده‌م دانه‌ران بۆ شاكاریی و داهێنان له‌ رێگه‌ی دانانی یاسایه‌ك كه‌وا كاره‌كانیان رێكبخات و مافه‌كانیان له‌ هه‌ر ده‌ستدرێژی یان پێشێلكردنێك له‌ لایه‌ن كه‌سانی تره‌وه‌ بپارێزێت، به‌ جۆرێك كه‌وا بگونجێت له‌گه‌ڵ پێشكه‌وتنه‌ هاتنه‌كایه‌كانی ئه‌م بواره‌و له‌گه‌ڵ گیانی سه‌ده‌داو وه‌ك پێزانینێك بۆ شاكاریی نووسه‌رو هونه‌رمه‌ندانی كوردستان و ڕۆڵه‌ پۆزه‌تیڤه‌كانیان له‌ په‌ره‌پێدانی گشتگیر له‌ هه‌رێمداو، به‌مه‌به‌ستی په‌ره‌پێدانی په‌یوه‌ندیه‌ رۆشنبیرییه‌كان له‌گه‌ڵ گه‌لانی جیهاندا، به‌ تایبه‌تیش ئه‌وانه‌ی دراوسێن، له‌ رێگه‌ی پاراستنی مافه‌كانی دانه‌ره‌ بیانییه‌كان، بۆ هه‌موو ئه‌مانه‌ ئه‌م یاسایه‌ ده‌رچووێندرا....

به‌ناوی خوای به‌خشنده‌ء میهره‌بانبه‌ناوی گه‌لئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراقپشت به‌ستن به‌ حوكمی بڕگه‌ (1)ی مادده‌ (56) له‌ یاسای ژماره‌ (1)ی سالی 1992ی هه‌مواركراوو له‌سه‌ر داوای ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق له‌ دانیشتنی ژماره‌ (33) رۆژی 11/12/2007 به‌ هۆی ئیمزا نه‌كردنی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق، به‌ پێی بڕیاری ژماره‌(1)ی سالی 2008 ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستان ـ عیراق، له‌ دانیشتنی ژماره‌ (4)یدا كه‌ له‌ 22/9/2008 گرێدرا، بڕیاری دانانی ئه‌م یاسایه‌ی خواره‌وه‌یدا:یاسای ژماره‌ (35)ی ساڵی 2007یاسای رۆژنامه‌گه‌ری له‌ كوردستانبه‌شی یه‌كه‌مپێناسه‌و پره‌نسیپه‌كانمادده‌ی یه‌كه‌م:بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ زاراوه‌كانی خواره‌وه‌ ماناكانیان له‌ به‌رامبه‌ردا هاتووه‌:-یه‌كه‌م: هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق.دووه‌م : سه‌ندیكا : سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی كوردستان.سێیه‌م: نه‌قیب : نه‌قیبـی رۆژنامه‌نووسانی كوردستان.چواره‌م: رۆژنامه‌گه‌ری: پیشه‌ی رۆژنامه‌گه‌رییه‌ له‌ كه‌ناڵه‌ جیاوازه‌كانی راگه‌یاندندا.پێنجه‌م: رۆژنامه‌نووس: هه‌ركه‌سێك كه‌ له‌بواری رۆژنامه‌گه‌رییدا له‌ هه‌ر كه‌ناڵێكی ڕاگه‌یاندندا كار ده‌كا.شه‌شه‌م: رۆژنامه‌: هه‌ر چاپكراوێك كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی خولی و به‌ ناوێكی دیاریكراو و به‌ ژماره‌ی ڕیز به‌ندو به‌رێكوپێكی ده‌ربچێ و دابه‌ش بكرێ.مادده‌ی دووه‌م:یه‌كه‌م: رۆژنامه‌گه‌ری ئازاده‌و هیچ سانسۆرێكی له‌سه‌رنییه‌ و ئازادیی ده‌ربڕین و بڵاوكردنه‌وه‌ بۆ هه‌موو هاووڵاتیان ده‌سته‌ به‌ره‌، له‌ چوارچێوه‌ی رێزگرتنی ماف و ئازادییه‌ تایبه‌تیه‌كانی تاكه‌كانء تایبه‌تمه‌ندیی ژیانیان به‌پێ ی یاساء پابه‌ند بوون به‌ ئیتیكی رۆژنامه‌گه‌ری به‌پێی به‌لێننامه‌ی فیدراسیۆنی نێوده‌وڵه‌تیی رۆژنامه‌نووسان (ساڵی 1954 هه‌مواركراو) دووه‌م: رۆژنامه‌نووس بۆی هه‌یه‌ له‌ سه‌رچاوه‌ جیاوازه‌كانه‌وه‌ هه‌ر زانیارییه‌ك كه‌ بایه‌خی بۆ هاوڵاتیان هه‌بێء په‌یوه‌ندییان به‌ به‌رژه‌وه‌ندیی گشتیه‌وه‌ بێ وه‌ده‌ست بێنێ به‌پێ ی یاسا. سێیه‌م: سه‌باره‌ت به‌و داواكارییانه‌ی ده‌خرێنه‌ به‌رده‌م دادگا رۆژنامه‌نووس بۆی هه‌یه‌ سه‌رچاوه‌ی زانیاری، یان ئه‌و هه‌واڵانه‌ی كه‌ به‌ده‌ستیان دینێ نهێنیان بپارێزێ، مه‌گه‌ر دادگای تایبه‌تمه‌ند به‌ پێچه‌وانه‌ بڕیار بدا.چواره‌م : هه‌ر كه‌سێكی سروشتی یا مه‌عنه‌وی مافی خاوه‌ندارێتیی رۆژنامه‌ی هه‌یه‌ و ده‌توانێ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ری بكا.پێنجه‌م: رۆژنامه‌ قه‌ده‌غه‌ ناكرێ و ده‌ستی به‌سه‌ردا ناگیرێ.به‌شی دووه‌ممه‌رجه‌كانی ده‌ركردن وده‌ستبه‌رداربوون له‌ رۆژنامه‌مادده‌ی سێیه‌م: ده‌ركردنی رۆژنامه‌ پێویستی به‌م مه‌رجء رێكارانه‌ی خواره‌وه‌ هه‌یه‌ :یه‌كه‌م: خاوه‌ن ئیمتیاز یان دامه‌زرێنه‌ره‌كه‌ی راگه‌یاندنێك له‌ دوو رۆژنامه‌ی رۆژانه‌ی هه‌رێم بڵاوبكاته‌وه‌، كه‌ ناو و نازناو و ره‌گه‌زنامه‌ و شوێنی نیشته‌جێبوونی خاوه‌ن ئیمتیاز یاخود، دامه‌زرێنه‌ر و ناوی رۆژنامه‌كه‌ وئه‌و زمانه‌ی كه‌ پێی بڵاوده‌كرێته‌وه‌، له‌گه‌لأ ناوی سه‌رنووسه‌ر وماوه‌ی ده‌رچوونی تێدا بنووسرێ. راگه‌یاندنه‌كه‌ش به‌ به‌یانی ده‌ركردنی رۆژنامه‌ داده‌نرێ.دووه‌م: ده‌شێ خاوه‌ن هه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌ك له‌ ده‌ركردنی رۆژنامه‌كه‌ ناڕازی بێ و بۆی هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی بڵاوبوونه‌وه‌ی راگه‌یاندنه‌كه‌وه‌ له‌لای دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی ناوچه‌كه‌ له‌ هه‌رێم به‌ سیفه‌تی پێداچوونه‌وه‌ ناڕه‌زایی تۆمار بكات و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ش ده‌ركردنی رۆژنامه‌كه‌ به‌ په‌سندكراو داده‌نرێ.سێیه‌م: پێویسته‌ خاوه‌ن ئیمتیاز یان دامه‌زرێنه‌ره‌كه‌ی، به‌یاننامه‌ی دامه‌زراندن پێشكه‌ش و له‌ سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسان تۆماری بكا، له‌گه‌لأ به‌ده‌رخستنی سه‌رچاوه‌ی ئه‌و لایه‌نه‌ی داراییه‌كه‌ی لێ دابین ده‌كا و سه‌ندیكاش وه‌زاره‌تی رۆشنبیریی لێ ئاگادار بكاته‌وه‌.چواره‌م: ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ نیازی ده‌ركردنی رۆژنامه‌ی هه‌یه‌، ده‌بێ له‌ ڕووی یاساییه‌وه‌ شایسته‌یی ( ئه‌هلیه‌ت)ی ته‌واوی هه‌بێ.پێنجه‌م: نابێ له‌ هه‌رێمدا دوو رۆژنامه‌ به‌یه‌ك ناو ده‌ربچن.شه‌شه‌م: پێویسته‌ خاوه‌ن ئیمتیاز یان دامه‌زرێنه‌ره‌كه‌ له‌ شوێنێكی دیاری رۆژنامه‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی روون ناوی خۆی و سه‌رنووسه‌ر و شوێن و مێژووی ده‌رچوونی رۆژنامه‌كه‌ و ناوی ئه‌و چابخانه‌یه‌ی كه‌ لێی چاپ ده‌كرێ بڵاو بكاته‌وه‌و راگه‌یاندنێك له‌ هه‌ر گۆڕانكارییه‌ك، یان هه‌مواركردنێك له‌سه‌ر ناوه‌رۆكی به‌یانی دامه‌زراندن رووبدات له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژ له‌ رێكه‌وتی گۆرانكارییه‌كه‌، یان هه‌مواركردنه‌كه‌دا بڵاوبكاته‌وه‌.مادده‌ی چواره‌م:به‌پێی ئه‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌ هه‌ر رۆژنامه‌یه‌ك سه‌رنووسه‌رێكی ده‌بێ و سه‌رپه‌رشتیی ئه‌و بابه‌تانه‌ ده‌كا كه‌ تیایدا بڵاوده‌كرێنه‌وه‌:-یه‌كه‌م: ده‌بێ رۆژنامه‌نووس بێ و زمانی رۆژنامه‌كه‌ به‌خوێندنه‌وه‌و نووسین بزانێ.دووه‌م : سه‌رنووسه‌رو نووسه‌ر به‌رپرسیارێتیی مه‌ده‌نی و سزایی ئه‌و بابه‌تانه‌یان له‌ ئه‌ستۆدایه‌ كه‌ بڵاو ده‌كرێنه‌وه‌، هه‌رچی خاوه‌ن ئیمتیازه‌ به‌رپرسیارێتیی مه‌ده‌نی ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌شداریی له‌ نووسینی رۆژنامه‌دا كرد ئه‌وا هه‌مان به‌رپرسیارێتیی سه‌رنووسه‌ر هه‌لده‌گرێ.مادده‌ی پێنجه‌م:له‌گەڵ ره‌چاو كردنی ئه‌و ڕێكارانه‌ی كه‌ ده‌قه‌كه‌یان له‌م یاسایه‌دا هاتووه‌، خاوه‌ن ئیمتیاز مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ واز له‌ هه‌موو، یان هه‌ندێك خاوه‌ندارێتی خۆی بۆ كه‌سێكی دیكه‌ بێنێ، به‌مه‌رجێك وازهێنه‌ر پێش (30) سی رۆژ له‌ مێژووی دیاریكراو له‌ وازهێنانه‌كه‌ی ئاگادارییه‌ك له‌ رۆژنامه‌یه‌كی رۆژانه‌دا بڵاوبكاته‌وه‌.به‌شی سێیه‌موه‌ڵامدانه‌وه‌و راستكردنه‌وه‌مادده‌ی شه‌شه‌م:یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌ زانیاریی نادروستی بڵاوكرده‌وه‌، ئه‌وا ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كه‌ی پێ په‌یوه‌سته‌، یاخود یه‌كێك له‌ میراتگرانی، یان ئه‌وه‌ی له‌ رووی یاساییه‌وه‌ جێگریه‌تی بۆی هه‌یه‌ داوای راستكردنه‌وه‌ی بكاء وه‌ڵامی هه‌واڵ، یان وتاره‌كه‌ بداته‌وه‌. پێویسته‌ سه‌ر نووسه‌ریش راستكردنه‌وه‌، یاخود وه‌ڵامدانه‌وه‌كه‌ له‌ یه‌كێك له‌ دوو ژماره‌ی دوای مێژووی گه‌یشتنی وه‌ڵامه‌كه‌ له‌ هه‌مان جێ و به‌ هه‌مان پیت و هه‌مان ئه‌و قه‌باره‌یه‌ی كه‌ پێی بڵاو كراوه‌ته‌وه‌ بڵاو بكاته‌وه‌.دووه‌م: پێویسته‌ رۆژنامه‌ وه‌ڵامدانه‌وه‌ یان راستكردنه‌وه‌ بڵاوبكاته‌وه‌، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ به‌ بڕێك پاره‌ كه‌ له‌ (1،000000) یه‌ك ملیون دینار كه‌مترو له‌ (2.000000)دوو ملیون دیناریش پتر نه‌بێ غه‌رامه‌ ده‌كرێ.سێیه‌م: سه‌رنووسه‌ر بۆی هه‌یه‌ وه‌ڵامدانه‌وه‌كه‌ یان ئه‌و راستكردنه‌وه‌یه‌ی به‌ پێی بڕگه‌ی یه‌كه‌م و دووه‌می سه‌ره‌وه‌ بۆی دێت له‌م حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌ بڵاونه‌كاته‌وه‌:ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌كه‌ به‌ر له‌گه‌یشتنی وه‌ڵام، یان راستكردنه‌وه‌كه‌، بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كه‌ی به‌شێوه‌یه‌كی وردو ته‌واو راستكردبووه‌وه‌.ئه‌گه‌ر وه‌ڵامدانه‌وه‌، یان راستكردنه‌وه‌كه‌ به‌ ناوێكی خوازراوه‌وه‌ بێ، یان به‌ زمانێكی جیا له‌ زمانی بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كه‌ نووسرابوو.ئه‌گه‌ر ناوه‌ڕۆكی وه‌ڵامدانه‌وه‌و راستكردنه‌وه‌ پێچه‌وانه‌ی یاسا بێ.ئه‌گه‌ر وه‌ڵامدانه‌وه‌، یان راستكردنه‌وه‌ دوای (90) نه‌وه‌د رۆژ له‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی هه‌واڵ، یان وتاره‌ وه‌ڵامدراوه‌كه‌ گه‌یشت.به‌شی چواره‌مماف و ئیمتیازه‌كانی رۆژنامه‌نووسمادده‌ی حه‌وته‌م:یه‌كه‌م : رۆژنامه‌نووس سه‌ربه‌خۆیه‌ و له‌ به‌جێهێنانی ئه‌ركه‌ پیشه‌یه‌كه‌ی هیچ ده‌سته‌ڵاتێكی به‌سه‌ره‌وه‌ نییه‌ جگه‌ له‌ ده‌سته‌ڵاتی یاسا.دووه‌م: نابێ ئه‌و ڕاو بۆچوونه‌ی كه‌ له‌ لای رۆژنامه‌نووس ده‌رده‌چێ، یان ئه‌و زانیارییانه‌ی كه‌ بڵاویان ده‌كاته‌وه‌ ببنه‌ هۆی تێكدانی باری ژیانی، یان زیان به‌خۆی و مافه‌كانی بگه‌یه‌نێ.سێیه‌م: رۆژنامه‌نووس مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ سه‌رچاوه‌ی زانیارییه‌كانی ئاشكرا نه‌كا، ته‌نها به‌بڕیاری دادوه‌ری نه‌بێ.چواره‌م: رۆژنامه‌نووس مافی ئاماده‌ بوونی له‌ كۆنگره‌و چالاكییه‌ گشتییه‌كاندا هه‌یه‌.پێنجه‌م: هه‌ر كه‌سێكێك به‌هۆی كاره‌كه‌یه‌وه‌ سووكایه‌تی به‌ رۆژنامه‌نووس بكا، یان ده‌ستدرێژیی بكاته‌ سه‌ر ئه‌وا هه‌مان ئه‌و سزا یه‌ ده‌یگرێته‌وه‌ كه‌ بۆ ده‌ستدرێژیكردنه‌ سه‌ر فه‌رمانبه‌رێك له‌ كاتی یان به‌هۆی به‌جێهێنانی ئه‌ركه‌كانی دانراوه‌. شه‌شه‌م: ئه‌گه‌ر گۆڕانكارییه‌كی بنه‌ڕه‌تی له‌ سیاسه‌تی ئه‌و رۆژنامه‌یه‌ روویدا كه‌ رۆژنامه‌نووسه‌كه‌ كاری تێدا ده‌كا، یان بارودۆخی گرێبه‌ستییه‌كه‌ی گۆڕا، رۆژنامه‌نووس بۆی هه‌یه‌ ئه‌و گرێبه‌سته‌ یه‌ك لایه‌نه‌ هه‌ڵبووه‌شێنێته‌وه‌، به‌ مه‌رجێك(30) سی رۆژ پێش ئه‌و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌یه‌ ئاگاداری رۆژنامه‌كه‌ بكاته‌وه‌، بێ ئه‌وه‌ی مافی رۆژنامه‌نووسه‌كه‌ له‌ قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌دا بفه‌وتێ.حه‌وته‌م: پێویسته‌ ده‌زگاكانی رۆژنامه‌گه‌ری و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی رۆژنامه‌كان پابه‌ندی هه‌موو ئه‌ومافانه‌ بن كه‌ له‌ یاسا به‌ركاره‌كان و گرێبه‌ستی په‌سندكراو له‌لایه‌ن سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسان بۆ رۆژنامه‌نووسان دیاریكراون.هه‌شته‌م: له‌ بارێكدا ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌نووس هه‌موو مۆڵه‌ته‌ ئاساییه‌كانی، یان هه‌ندێكیانی دوای كۆتایی ساڵی دارایی وه‌رنه‌گرتبوو، ئه‌وا ئه‌و پاره‌یه‌ی پێده‌درێ كه‌ ده‌یكه‌وێ به‌ مه‌رجێك له‌ مووچه‌ی مانگێكی پتر نه‌بێ.نۆیه‌م: له‌ كاتی تووشـــــبوونی رۆژنامه‌نووس به‌ نه‌خۆشی وپێكان له‌ كاتی راپه‌ڕاندنی ئه‌ركه‌كه‌ی، یان له‌ پێناویدا ئه‌و ده‌زگا راگه‌یاندنه‌ی كه‌ كاری تێدا ده‌كا، خه‌رجی چاره‌سه‌ر كردنی ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆ.ده‌یه‌م: ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌نووس له‌ رۆژانی پشووی فه‌رمیدا كاری كرد، پێویسته‌ ئه‌و ده‌زگا رۆژنامه‌گه‌رییه‌ی كاری تێدا ده‌كا قه‌ره‌بووی ماددی ئه‌و رۆژانه‌ی بۆ بكاته‌وه‌ به‌ بڕی كرێی دوو رۆژ بۆ هه‌ر رۆژێك.به‌شی پێنجه‌مپشته‌وانه‌ (حه‌سانه‌) مادده‌ی هه‌شته‌م:یه‌كه‌م: له‌كاتی گرتنه‌به‌ری رێكاری یاسایی به‌رامبه‌ر به‌ رۆژنامه‌نووس كه‌ به‌كارێك تۆمه‌تبار ده‌كرێ په‌یوه‌ندی به‌ پیشه‌كه‌یه‌وه‌ هه‌یه‌، سه‌ندیكای لێ ئاگادار ده‌كرێته‌وه‌.دووه‌م: نابێ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌گه‌لأ رۆژنامه‌نووس بكرێ، یا شوێنی كارو ماڵه‌كه‌ی بپشكنرێ له‌به‌ر ئه‌و هۆیه‌ی له‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌ مه‌گه‌ر به‌ بڕیاری دادوه‌ریی نه‌بێ ء نه‌قیب یان ئه‌وه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی یاسایی جێی ده‌گرێته‌وه‌ بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی لێكۆڵینه‌وه‌دا ئاماده‌بێ.سێیه‌م: له‌ هه‌ر لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی سزاییدا، نابێ دیكۆمێنت و زانیاری و به‌یاننامه‌و په‌ڕاوگه‌كانی رۆژنامه‌نووس به‌ به‌ڵگه‌ی تۆمه‌تباركردن له‌ دژی به‌كاربهێنرێ، ته‌نیا مه‌گه‌ر په‌یوه‌ندییان به‌ بابه‌تی سكاڵای تۆماركراو له‌ دژی رۆژنامه‌نووسه‌وه‌ هه‌بێت.چواره‌م: نووسینء بلاوكردنه‌وه‌ له‌سه‌ر كاره‌كانی فه‌رمانبه‌ر یان كه‌سێكی ڕاسپێردراو بۆ خزمه‌تگوزاری گشتی یان، سیفه‌تی نوێنه‌رایه‌تی گشتی هه‌بێ تاوان نی یه‌ ئه‌گه‌ر هاتو بلاوكردنه‌وه‌كه‌ له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌ركی فه‌رمانبه‌ریء خزمه‌تی گشتیء نوێنه‌رایه‌تی ده‌رنه‌چێ به‌و مه‌رجه‌ی به‌لگه‌ی سه‌لمێنه‌ری دانه‌ پالییان له‌سه‌ر هه‌بێ. پێنجه‌م: نابێ دوای تێپه‌ڕبوونی(90)نه‌وه‌د رۆژ له‌ مێژووی بڵاوكردنه‌وه‌ هیچ جۆره‌ رێكارێكی یاسایی له‌ به‌رامبه‌ر رۆژنامه‌نووس بگیرێته‌به‌ر. مادده‌ی نۆیه‌م:یه‌كه‌م: رۆژنامه‌نووس و سه‌رنووسه‌ر، به‌بڕێك پاره‌ غه‌رامه‌ ده‌كرێن كه‌ له‌ (1،000000) یه‌ك ملیۆن دینار كه‌متر و له‌ (5،000000 ) پێنج ملیۆن دینار پتر نه‌بێ. كاتێك یه‌كێك له‌م خاڵانه‌ی خواره‌وه‌ی بڵاوكرده‌وه‌:-1- چاندنی تۆی ڕق و كینه‌و لێكترازاندنی پێكهاته‌كانی كۆمه‌ڵ.2- سوكایه‌تیكردن به‌ بیرو باوه‌ڕه‌ء ڕێء ڕه‌سمه‌ ئایینیه‌كان.3- سوكایه‌تیكردن به‌ سیمبول و پیرۆزییه‌كانی هه‌ر ئایین و ئایینزایه‌كء له‌كه‌داركردنیان.4- هه‌ربابه‌تێك په‌یوه‌ندی به‌ نهێنیه‌كانی ژیانی تایبه‌تی تاكه‌وه‌ هه‌بێ، هه‌ر چه‌نده‌ راستیش بێ، به‌ڵام بڵاوكردنه‌وه‌ی ببێته‌ هۆی له‌كه‌داربوونی.5- جنێودان وتوانجی ناڕه‌واو ناوزڕاندن. 6- هه‌ر بابه‌تێك زیان به‌ رێكاری لێكۆڵینه‌وه‌و دادوه‌ری بگه‌یه‌نێ ته‌نیا مه‌گه‌ر دادگا رێگای به‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی دابێ.7- پێشێلكردنی پره‌نسیپه‌كانی به‌ڵێننامه‌ی (میپاق شرف)ی فیدراسیۆنی نێوده‌وڵه‌تی ساڵی (1954)ی هه‌مواركراو كه‌ پاشكۆی ئه‌م یاسایه‌.دووه‌م: رۆژنامه‌ی بڵاو كه‌ره‌وه‌ به‌ بڕێك پاره‌ غه‌رامه‌ ده‌كرێت كه‌ له‌ (5،000000) پێنج ملیۆن دینار كه‌مترو له‌ (20،000000) بیست ملیۆن دینار پتر نه‌بێت، ئه‌گه‌ر یه‌كێك له‌وانه‌ی له‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)دا هاتووه‌ بڵاو كرده‌وه‌.سێیه‌م: له‌كاتی دووباره‌كردنه‌وه‌دا دادگا بۆی هه‌یه‌ سزا داراییه‌كه‌ی زیاد بكا، به‌ مه‌رجێك له‌ دوو هێنده‌ی پاره‌ی سزاكه‌ كه‌ له‌ بڕگه‌كانی(یه‌كه‌م و دووه‌م)ی سه‌ره‌وه‌دا هاتوون پتر نه‌بێ.چواره‌م: داواكاری گشتی و زیان پێ گه‌یشتوو بۆیان هه‌یه‌ به‌پێی یاسا داوا تۆمار بكه‌ن.مادده‌ی ده‌یه‌م: حوكمه‌كانی مادده‌ی (نۆیه‌م) ئه‌و رۆژنامه‌و چاپكراوانه‌ ناگرێته‌وه‌ كه‌ به‌مه‌به‌ستی زانستی ته‌واو له‌لایه‌ن ده‌زگا حكومی و زانكۆكان و سه‌نته‌ره‌كانی تۆژینه‌وه‌ی زانستی ده‌هێنرێن.مادده‌ی یازده‌م:هه‌ر بابه‌تێك له‌سه‌رچاوه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم وه‌رگیرابێ یاخود وه‌رگێڕدرابێ له‌ به‌رپرسیارێتیی تاوانه‌كانی بڵاوكردنه‌وه‌ نابووردرێ.مادده‌ی دوازده‌م:كار به‌هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ. (حوكمه‌ كۆتاییه‌كان)مادده‌ی سیازده‌م:له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان پێویسته‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی چوارده‌م:ئه‌م یاسایه‌، له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان)ەوه‌ جێبه‌جی ده‌كرێ.عه‌دنان موفتیسه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانییكوردستان ـ عیراقهۆیه‌ پێویسته‌كانی ده‌ركردنی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌مڕۆ رۆژنامه‌گه‌ری له‌ كۆمه‌ڵگای كوردستانی و نێوده‌وڵه‌تدا گرنگیه‌كی زۆری هه‌یه‌، ئاسۆییه‌كی فراوانی له‌ ئازادی له‌به‌رده‌مدایه‌ و، ئه‌مه‌ش وای خواستووه‌ یاسایه‌كی تایبه‌تی بۆ ده‌ربچێت تاكو كاری رۆژنامه‌گه‌ری به‌ جۆرێكی وا رێك بخات كه‌ له‌گه‌ڵ گیانی سه‌رده‌م و گه‌شه‌سه‌ندنه‌كانیدا بگونجێ و وابكات هاووڵاتی ئاگاداری راستیی رووداوه‌كان بێ و له‌ پێناو دابین كردنی پێداویستیه‌كانی ئازادی رۆژنامه‌گه‌ری به‌ روونی و پیشه‌یی و ده‌ربیڕینی بیروبۆچوونه‌كان بۆ به‌شداری كردنێكی كاریگه‌ر له‌ دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵی مه‌ده‌نی و ره‌خساندنی پرانسیپه‌كانی دیموكراسی و مافی مرۆڤ، ئه‌م یاسایه‌ دانرا....

به‌ناوی خوای به‌خشنده‌و میهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان- عێراق پشت به‌ حوكمی بڕگه‌(1)له‌ مادده‌ی (56) له‌ یاسای ژماره‌ (1) ی ساڵی (1992) ی هه‌موار كراوو، له‌سه‌ر داوای ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان- عێراق، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان – عێراق له‌ دانیشتنی ژماره‌ (19)ی رۆژی (28/5/2007) ی خۆیدا، بڕیاری دانانی ئه‌م یاسایه‌ی خواره‌وه‌ی دا:یاسای ژماره‌(14)ی ساڵی / 2007 یاسای وه‌زاره‌تی رۆشنبیری له‌ هه‌رێمی كوردستان- عێراقمادده‌ی یه‌كه‌م:مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌،ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌:یه‌كه‌م : هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق .دووه‌م : وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی رۆشنبیریی هه‌رێم.سێیه‌م : وه‌زیر : وه‌زیری رۆشنبیریی هه‌رێم .چواره‌م : بریكاری وه‌زاره‌ت : بریكاری وه‌زاره‌تی رۆشنبیری.ئامانج و ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌تمادده‌ی دووه‌م:وه‌زاره‌ت ئه‌م ئه‌ركانه‌ی خواره‌وه‌ی ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆ.یه‌كه‌م : پارێزگاریی ڕه‌سه‌نایه‌تی ڕۆشنبیریی كوردستانی ء كاركردن له‌ پێناو په‌ره‌پێدانی به‌جۆرێك كه‌ له‌گه‌ڵ به‌ها مرۆڤایه‌تیه‌كانی كۆمه‌ڵگای كوردستانیء گه‌شه‌پێدانی گیانی به‌ یه‌كه‌وه‌ ژیان ء برایه‌تی نێوان ڕۆڵه‌كانی گه‌لی كوردستان بڕوابه‌ڕێوه‌ و په‌یوه‌ندیی ڕۆشنبیریی له‌ نێوان گه‌لی كوردستان ء گه‌لانی ناوچه‌كه‌ ء جیهاندا ببه‌سترێ.دووه‌م : پشتگیریی كردنی بزووتنه‌وه‌ی دانان و وه‌رگێڕان وبڵاوكردنه‌وه‌ له‌ هه‌رێمدا و پشتگیری نووسه‌ر و ئه‌دیب و شاعیر و هونه‌رمه‌ند و رۆژنامه‌نووسان له‌ رێگه‌ی چاپكردن و یاریده‌دانی به‌رهه‌مه‌كانیانه‌وه‌.سێیه‌م : گرنگیدانێكی بابه‌تییانه‌ به‌ رۆشنبیریی منداڵان له‌ هه‌موو رووێكی ئه‌ده‌بی وهونه‌رییه‌وه‌.چواره‌م : دامه‌زراندنی كتێبخانه‌ی نیشتیمانیی له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق.پێنجه‌م : هاندانی به‌هره‌ی ئه‌ده‌بی وهونه‌ری وزانستی داهێنه‌ر.شه‌شه‌م : هاندانی بزاڤی شانۆیی و هونه‌ره‌ میللیه‌كان.حه‌وته‌م : یارمه‌تیدان وهاندانی كارو چالاكییه‌كانی یه‌كێتی ورێكخراو ومه‌ڵبه‌ند وتیپه‌ رۆشنبیریی وئه‌ده‌بی وهونه‌ری وزانسییه‌كان.هه‌شته‌م : سازدانی میهره‌جان وبه‌ یه‌كگه‌یشتن وكۆبوونه‌وه‌ی رۆشنبیریی وئه‌ده‌بی ورێكخستنی پیشانگای هونه‌ری شێوه‌كاری به‌ هه‌موو جۆره‌كانیانه‌وه‌.نۆیه‌م : بووژاندنه‌وه‌ی كه‌له‌پووری نه‌ته‌وه‌یی میللی له‌ هه‌موو بواره‌كانی (ئه‌ده‌بی وهونه‌ری ـ تیپه‌میللیه‌كان) ودامه‌زراندنی مۆزه‌خانه‌ی تایبه‌ت به‌وانه‌ و پاراستنی ده‌ستنووس و رێكخستنی ئه‌رشیف له‌ هه‌رێمدا.ده‌یه‌م : ده‌رچواندنی ڕۆژنامه‌ ء گۆڤاری حكومی،یانزده‌یه‌م : پشتگیری ء ڕێزلێنانی نووسه‌رو ئه‌دیب ء شاعیر ء هونه‌رمه‌ند ء ڕۆژنامه‌نوسان به‌پێ ی پێوه‌ره‌ تایبه‌تیه‌كان.دوازده‌یه‌م : دامه‌زراندنی ئێستگه‌كانی ڕادیۆء ته‌له‌فزیۆن وئه‌نته‌رنێت له‌ هه‌رێمدا.سیازده‌یه‌م : دامه‌زراندنی ئاژانسی نوچه‌ی كوردستان ـ عێراق.چوارده‌یه‌م : مۆڵه‌ت پێدانی هۆیه‌كانی ڕاگه‌یاندن به‌هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كاندا.پانزده‌یه‌م :كاركردن له‌ پێناو دابینكردنی به‌شداریكردنی هه‌رێمی كوردستان له‌ چاڵاكیه‌ ڕۆشنبیرییء هونه‌رییء ڕاگه‌یاندنه‌كاندا له‌سه‌رئاستی عێراقی و هه‌رێمایه‌تی ء جیهانیدا.شانزده‌یه‌م : ڕوواندنی چه‌مكه‌كانی دیموكراتیه‌ت ء ڕێزلێنانی مافه‌كانی مرۆڤ ء ڕۆشنبیریی لێبورده‌یی ء فه‌ره‌یی ء خۆشه‌ویستی نیشتیمان ء چه‌سپاندنی گیانی ئینتیمای كوردستانی له‌ نێوان ڕۆڵه‌كانی گه‌لی كوردستاندا.حه‌ڤده‌یه‌م : ئاماده‌كردنی پلانی تایبه‌تی به‌ وه‌زاره‌ت ء به‌دوداچوونی جێبه‌جێكردنی ء پێشنیازكردنی پڕۆژه‌ی ئه‌و یاسانه‌ی كه‌ پێیه‌وه‌ په‌یوه‌ستن.هه‌ژده‌یه‌م : گرنگیدان به‌ هونه‌ری سینه‌مای كوردستانی وپه‌ره‌پێدانی پیشه‌ سازیه‌كه‌ی.نۆزده‌یه‌م : پێشكه‌شكردنی پشتگیری مادی و ئه‌ده‌بی بۆ داهێنه‌رانی خاوه‌ن پێداویستییه‌ تایبه‌تییه‌كان له‌ پێناو به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی هونه‌ری و رۆشنبیریان.بیسته‌م : بڵاوكردنه‌وه‌ی هۆشیاری رۆشنبیری بۆ سنوردانان له‌ به‌كارهێنانی توندوتیژی له‌ كۆمه‌ڵگا دا به‌ تایبه‌ت دژی ئافره‌ت، هه‌روه‌ها بایه‌خدانی تایبه‌ت به‌ رۆشنبیری ژنانی به‌هره‌مه‌ند.بیست ویه‌كه‌م : پته‌وكردنی په‌یوه‌ندی رۆشنبیری له‌گه‌لأ نووسینگه‌كانی هه‌رێم له‌ باڵیوزخانه‌ و نوێنه‌رایه‌تیه‌ دبلۆماسییه‌كانی عێراق.پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌تمادده‌ی سێیه‌م : وه‌زاره‌ت له‌م پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێ:یه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ ء به‌رپرسه‌ له‌ ئاراسته‌كردنی كاروسیاسه‌ته‌كانی ء سه‌رپه‌رشتی ء چاودێری كردنی چاڵاكیه‌كانی ء، ئه‌و بڕیار و فه‌رمانء ڕێنماییانه‌ی له‌باره‌ی هه‌رشتێكی په‌یوه‌ندیی به‌ئه‌ركی وه‌زاره‌ت ء پێكهاته‌كانی له‌ هه‌موو روویه‌كی هونه‌ری ودارایی و ئابووری و رێكخستنه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌وه‌وه‌ ده‌رده‌چن به‌ پێی حوكمه‌كانی یاساء به‌رپرسیشه‌ له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌و ناوه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ له‌و ئه‌نجومه‌نه‌دا ء بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی بدات به‌بریكاری وه‌زاره‌ت یا به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كان یان هه‌ریه‌كێكی به‌شیاوی ده‌زانێ له‌ وه‌زاره‌تدا.دووه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت: یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات له‌ ئاڕاسته‌كردنی وه‌زاره‌ت ء سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباره‌كانی له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی كه‌ وه‌زیر پێی ده‌دات ء ده‌بێ بڕوانامه‌ی پسپۆڕی زانكۆی هه‌بێت ء پسپۆر و خاوه‌ن شاره‌زایی ء كارامه‌یی بێت.سێیه‌م: نوسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێت ء چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن.چواره‌م: نوسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێت ء چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن.پێنجه‌م: ڕاوێژكاران: ژماره‌یان له‌ چوار ڕاوێژكار زیاتر نابێت كه‌ بڕوانامه‌ی پسپۆڕیی زانكۆیان هه‌بێت ء خاوه‌ن شاره‌زایی ء كارامه‌یی بن ء پسپۆڕییه‌كه‌یان له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ ده‌ست نیشان ده‌كرێ.شه‌شه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری كارگێری ء دارایی: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێت ء خاوه‌ن شاره‌زایی ء كارامه‌یی بێت.حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ گشتییه‌كانی ڕۆشنبیریی ء هونه‌ر له‌ پارێزگاكاندا: هه‌ریه‌ك له‌وانه‌ به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی پسپۆری زانكۆی هه‌بێت ء خاوه‌ن شاره‌زایی ء كارامه‌یی بێت.هه‌شته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كتێبخانه‌گشتیه‌كان: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی پسپۆڕی زانكۆی هه‌بێت ء خاوه‌ن شاره‌زایی ء كارامه‌یی بێت.نۆیه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ڕۆژنامه‌ نووسی ء چاپكردن ء بڵاوكردنه‌وه‌: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی پسپۆڕی زانكۆی هه‌بێت ء خاوه‌ن شاره‌زایی ء كارامه‌یی بێت.ده‌یه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ڕاگه‌یاندن: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی پسپۆڕی زانكۆی هه‌بێت ء خاوه‌ن شاره‌زایی ء كارامه‌یی بێت.یازده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی سینه‌ما: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی پسپۆڕی زانكۆی هه‌بێت ء خاوه‌ن شاره‌زایی ء كارامه‌یی بێت.دوازده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتی رۆشنبیریی وهونه‌ری توركمانی: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی پسپۆڕی زانكۆی هه‌بێت ء خاوه‌ن شاره‌زایی ء كارامه‌یی بێت.سێزده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی رۆشنبیری وهونه‌ری سریانی: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی پسپۆڕی زانكۆی هه‌بێت و خاوه‌ن شاره‌زایی و كارامه‌یی بێت.مادده‌ی چواره‌م:وه‌زاره‌ت ئه‌نجومه‌نێكی ڕاوێژكاری ده‌بێتء له‌مانه‌ پێك دێ:یه‌كه‌م : وه‌زیر: سه‌رۆكه‌.دووه‌م : بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌ندامه‌ له‌ كاتی ئاماده‌نه‌بوونی وه‌زیر سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌ن ده‌كات.سێیه‌م : ڕاوێژكاران: ئه‌ندامن.چواره‌م : به‌ڕێوه‌به‌ره‌گشتییه‌كانی وه‌زاره‌ت: ئه‌ندامن.پێنجه‌م : هه‌ر شاره‌زایه‌كی پسپۆڕی شیاو له‌ناو وه‌زاره‌ت یا ده‌ره‌وه‌ی، وه‌زیر هه‌ڵی ده‌بژێرێ: ئه‌ندامه‌.شه‌شه‌م : نوێنه‌ری وه‌زاره‌ته‌كانی په‌یوه‌ندیدار له‌سه‌ر بانگهێشتی وه‌زیر: ئه‌ندامن. مادده‌ی پێنجه‌م:یه‌كه‌م : كاروپسپۆرایه‌تییه‌كانی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت به‌ پێڕه‌و ده‌سنیشان ده‌كرێن.دووه‌م : وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی یان به‌ش یان هۆبه‌ی وه‌زاره‌ت له‌ نوێ دابنێ یان لێكیان بدات یاخود هه‌ڵیانوه‌شێنێته‌وه‌ به‌ پێی پێویستی كاره‌كانی وه‌زاره‌ت له‌كاتی پێویست دا.سێیه‌م : وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ ڕێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاری جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچووێنێ. مادده‌ی شه‌شه‌م:یاسای ژماره‌ (11)ی ساڵی 1992 ی وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری و هه‌مواركردنی یاسای ژماره‌ (6)ی ساڵی 1998 هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌.مادده‌ی حه‌وته‌م:كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ ئه‌گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێت.مادده‌ی هه‌شته‌م:پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی نۆیه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ ڕۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ ڕۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائعی كوردستان) بڵاوده‌كرێته‌وه‌. عه‌دنان موفتی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان-عێراق - هۆیه‌ پێویستیه‌كانی ده‌رچوواندنی ئه‌م یاسایه‌ -سـه‌باره‌ت به‌و پـه‌ره‌سـه‌نـدنانه‌ی كه‌ له‌ بواره‌كانی رۆشنبیری و هونه‌ری و ڕاگه‌یاندن له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق ڕوویانداوه‌ له‌ پێناوی فه‌راهه‌مكردنی پێویستیه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كانی بۆ به‌رده‌وام بوونی ئه‌و په‌ره‌سه‌ندنانه‌ و كاراكردنیان به‌ره‌و باشتر و بۆ ڕۆیشتن له‌گه‌لأ هیوا و ئاواتی گه‌لی كوردستان له‌ خۆگونجاندن له‌گه‌لأ ئه‌و بوارانه‌ی ناوچه‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی تایبه‌تی و جیهان به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی و سه‌باره‌ت به‌ لێكردنه‌وه‌ی فه‌رمانگه‌كانی وه‌رزش و لاوان و شوێنه‌واره‌كان له‌ وه‌زاره‌ت و بۆ دووباره‌ ڕیكخستنه‌وه‌ی پێكهاته‌ و پسپۆرایه‌تییه‌كان و ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت، وای خواست ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچووێندرێت....

به‌ناوی خوای به‌خشنده‌و میهره‌بانبه‌ناوی گه‌له‌وه‌ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق پشت به‌ حوكمی بڕگه‌(1)له‌ مادده‌ی (56) له‌ یاسای ژماره‌ (1) ی ساڵی (1992) ی هه‌مواركراو و له‌ســه‌ر داوای ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردســــتان ـ عیراق، ئه‌نجومه‌نی نیشـــتمانیی كوردستان – عیراق له‌ دانیشــــتنی ژماره‌ (39)ی رۆژی (31/12/2007) یدا بڕیاری ده‌رچواندنی ئه‌م یاسایه‌ی دا:یاسای ژماره‌ 39 ی ساڵی 2007 یاسای هه‌مواركردنی یه‌كه‌می یاسای كۆڕی زانیاریی كوردستان ـ عیراق ژماره‌ 12 ی ساڵی 1997مادده‌ی یه‌كه‌م:ناوی یاسای ژماره‌ (12)ی ساڵی 1997 له‌ یاسای (كۆڕی زانیاریی كوردستانی عیراقه‌وه‌) هه‌موارده‌كرێ بۆ (یاسای ئه‌كادیمیای كوردی).مادده‌ی دووه‌م:مادده‌ی یه‌كه‌م له‌ یاسای ژماره‌ (12)ی ساڵی 1997 هه‌موارده‌كرێ و به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌:مادده‌ی یه‌كه‌م:له‌ هه‌رێمی كوردستان- عێراقدا كۆڕێك به‌ ناوی (ئه‌كادیمیای كوردی) داده‌مه‌زرێ و به‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ ده‌لكێ.مادده‌ی سێیه‌م:مادده‌ چواره‌م له‌ یاسای ژماره‌ (12)ی ساڵی 1997 هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:ئامانجی كۆڕ به‌دیهێنانی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌یه‌:ـ1- پاراستنی ره‌سه‌نایه‌تی زمانی كوردی و گه‌شه‌پێكردن و په‌ره‌پێدانی.2- كاركردن له‌ پێناوی گه‌یشتن به‌ زمانێكی كوردی فه‌رمی یه‌كگرتوو به‌ سوود وه‌رگرتن له‌ وشه‌ و زاراوه‌ی هه‌موو شێوه‌كان.3- گرنگی دان به‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی و زمانه‌وانی.4- گرنگی دان به‌ رۆشنبیریی نه‌ته‌وه‌یی كوردی.5- گرنگی دان به‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی مێژوویی و جوگرافی و شوێنه‌واریی كورد و كوردستان.6- هاندان و پشتگیریی كردنی دانان و نووسین به‌ زمانی كوردی و گرنگی دانیش به‌ زانستی زمان به‌ هه‌موو لقه‌كانیه‌وه‌.7- گرنگی دان به‌ وه‌رگێڕان له‌ زمانی كوردیه‌وه‌ بۆ زمانانی تر و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌.8- به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندیی له‌گه‌لأ ئه‌كادیمیا زانستیه‌كان و زانكۆكان و سه‌نته‌ره‌كانی زانستی له‌ ناو هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌یدا.مادده‌ی چواره‌م:ناوی (ئه‌كادیمیای كوردی) جێی ناوی (كۆڕی زانیاریی كوردستان- عیراق) ده‌گرێته‌وه‌ له‌ هه‌ر شوێنێكی كه‌ له‌ یاسای ژماره‌ (12) ی ساڵی 1997دا هاتبـێ.مادده‌ی پێنجه‌م:ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.مادده‌ی شه‌شه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌. عدنان موفتیسه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانییكوردستان ـ عیراق...