أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژانهی خوارهوه، لهم یاسایهدا، ماناكانی بهرامبهریانه: 1. ههرێم: ههرێمی كوردستانی عیراق 2. ئهنجومهنی وهزیران: ئهنجومهنی وهزیرانى ههرێمی كوردستانی عیراق. 3. وهزارهت: وهزارهتی فێركردنی باڵاو لێكۆلینهوهی زانستی لة ههرێمی كوردستانی عێراقدا. 4. وهزیر: وهزیری فێركردنی باڵاو لێكۆلینهوهی زانستی لة ههرێمی كوردستانی عێراقدا. 5. ئهنجومهن: ئهنجومهنی فێركردنی باڵاو لێكۆلینهوهی زانستی . 6. فێركردنی باڵا: ههموو قۆناغهكانی فێركردن كه دوابهدوای قۆناغی دواناوهندی دێن، له زانكۆ فهرمی و ئههلی و ههیئهتی پهیمانگا تهقهنییهكان و ههیئهتی باڵای پسپۆرییه پزیشكییهكان له ههرێمدا. 7. زانكۆ فهرمییهكان: زانكۆی صلاح الدین، زانكۆی سلێمانی، زانكۆی دهۆك و زانكۆی كهركوك و ههر زانكۆیهكی دیكه حكومهتی ههرێم دواتر بیكاتهوه. 8. زانكۆ ئههلیهكان: ئهو زانكۆ غه یره فهرمییانهن كه به رهزامهندیی وهزارهت و بهپێی ئهو شهرتوشروت و بهندو بهستانه دادهمهزرێن كه وهزارهت دیاریان دهكات.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهتێ له ههرێمدا دادهمهزرێ بهناوی وهزارهتی فێركردنی باڵاو لێكۆلینهوه زانستی. وهزیرێ بهڕێوهی دهبا و سهرپهرشتیی دهكات بهناوی وهزیری فێركردنی باڵاو لێكۆڵینهوهی زانستی.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهم وهزارهته دهیهوێ ئهم ئامانجانهی خوارهوه بێنێتهدی: 1. رهنگڕشتن و بهركارخستنی سیاسهتی ههرێم له بواری فێركردنی باڵاو لێكۆلینهوهی زانستیدا 2. وهدیهێنانی گۆڕانكاریهكی چۆنایهتی له بزاڤی زانستی و خوێندنی باڵاداو بهرزكردنهوهیان تا ئاقاری پێویست له بواری زانستی و هونهری و تهكنۆلۆجیدا. 3. وهدی هێنانی هاوگونجان و تهواوكاری له نێوان بزاڤی زانستی و فێركردنی باڵاو نێوان پێداویستی ههرێم له كادیری زانستی و هونهریدا. 4. كۆشش بۆ وهدی هێنانی هاوسهنگی لهنێوان پێشڤهچونی زانستی نهزهری و نێوان دهسهبهركردنی پێداویستیهكانی وهك بهرفراوانبوون و بهرو چاكتربردنی (تطوير)ی ئهزموون و مومارهسهی تهتبیقی و تاقیگهیی (المختبریه). 5. زامنكردنی (حصانه)ی زانستی بۆ هزرمهندو زانا و لێكۆڵكاران و رێزنان له كۆششی زانستیان و دنهدانی خۆتهرخان كردنی زانستی . 6. دنهدان و پشتگیریكردنی دیراسهو لێكۆلینهوهی زانستی و بهرزڕاگرتنیان و بهرفراوان كردنی پسپۆڕیی هونهری و تهكنۆلۆجی بهجۆرێ كه له گهلَ پێداویستی فراژوكردنی بهشهری و ماددیی ههرێمدا بگونجێن. 7. ناردن و ئاڵوگۆڕ كردنی زاناو هزرمهندو ئوستادان له گهلَ زانكۆ و دامودهزگا زانستیهكانی عێراق و بیانیدا. 8. چابو ككردنی وزهو بههرهی زانستی و سوود وهرگرتن له رێگا و شێوازو ئامرازگهلی هاوچهرخی زانستی تا پێ بهپێ لهگهلَ پێشڤهچونی زانستی و تهكنۆلۆجیی جیهان بڕوات. 9. خزمهتكردنی کلتووری گهلی كوردستان و گرنگی دان به مێژووی گهلی كوردستان و بهدیارخستنی ئاسهواره شارستانیهكانی . 10. پشتگیری و دنهدانی زانكۆ ئههلییهكان و كۆمهڵه زانستیهكان له ههرێمدا .
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: دابهشكردنی كورسیه تهرخانكراوهكان بۆبازنهكانی ههڵبژاردن له ڕێگهی سیستهمی نوێنهرایهتی ڕیژهییهوه دهبێت. دووهم: ئهو كورسیانهی كه لیستێك دهیانباتهوه بهسهر پاڵێوراوهكان دا دابهش دهكرێ بهگوێرهی ئهو ناوانهی تیایدا هاتووه و نابێت هیچ كیانێك كورسی تهرخان كراو بۆ پاڵێوراوی سهركهتوو لهههر كاتێك دا بێت بكێشێتهوه.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: 1. پزیشكی ددان دوای وهرگرتنی ئیجازه، ناشێ له ههرێمدا زیاتر له یهك عیاده بكاتهوه. 2. پزیشكی ددان تا نازناوی پسپوڕی وهرنهگرێ و له سهندیكا تۆماری نهكا مافی ئهوهی نابێ، ئهو نازناوه له هیچ لقىَ لة لقهكانی پزیشككاریی دداندا ههڵبگرێ. 3. پزیشكانی ددان، ئهوانهی سهر به دهوڵهتن یان سهر بهكهرتهكانی دیكهن، بۆیان ههیه بهپیێ بهندو بهستێ كه سهندیكا بۆیان دیاردهكا پیشهی خۆیان دوای دهوامی رهسمییش، مومارهسه بكهن.
ماددهی یازده
ماددهی یازده: یهكهم: سهندیكا لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێك دێت: 1. ههیئهی گشتی. 2. ئهنجومهنی سهندیكا. 3. لیژنهی زهپتی. 4. ههیئهتگهلی لقهكان له پارێزگاكاندا. دووهم: 1. ههیئهی گشتی له ههموو ئهندامان یان له ههموو ئهو نوێنهرانه پێك دێت كه ئیلتیزامی خۆیان بهپێی ئهم یاسایه بهجێ هێناوه. ئهم ههیئهته باڵاترین دهسهڵاته له سهندیكاكهداو به بڕیاری ئهنجومهن، و لهسهر بانگهێشتی نهقیب، ههر سێ ساڵ جارێك – كه له رۆژی ههڵبژاردنهكانهوه دهست پێ دهكا – كۆبوونهوهیهكی ئاسایی، له بارهگاكهی خۆیدا، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهگ بۆ پڕكردنهوهی ئهندامێتی ئهنجومهن سازدهدات، (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامانی ههیئه یان دوو سێیهكی نوێنهران دێتهجێ، جا، ئهگهر نههاتهجێ، ئهوه، لهو بارهدا، دوای كۆبوونهوهی یهكهم به پازده رۆژ، ههڵبژاردنێكیدى، لة هةمان كات و جيَطةدا دةكرىَ، لةم بارةدا (نصاب) بة ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان یان سیێهكی نوێنهران دێتهجێ، دهنا، ئهگهر لهم بارهشدا نههاتهجێ، ئهوا، ئهنجومهن بۆ خولێكی تریش له ئیشی خۆیدا بهردهوام دهبی. 2. ئهگهر هات و ژمارهی ئهندامانی ههیئهی گشتی له (500) ئهندام تێپهڕی، ئهوهـ لهو بارهداـ ههڵبژاردن له رێگای نوێنهرهكانهوه دهكرێت و، رێژهی نواندنیش لهلایهن ئهنجومهنهوه یان لهلایهن جێگری ئهنجومهنهوه دیاردهكرێ. 3. ههیئهی گشتی ئهم ئیشانه دهكات: 4. تهسدیقكردنی بوجهو وحساب و حسابكاریی كۆتایی. 5. ئیقراكردنی پێرۆی ناوخۆو ههمواركردنی و، سهیركردنی ئهو پێشنیارانهش كه بۆ ههموار كردنی یاسای سهندیكا كه پێشكهش دهكرێن.
چوارهم
چوارهم/ وهزیره پهیوهندارهكان دهبێ حوكمهكانی ئهم بڕیاره جێ بهجێ بكهن.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: وهزارهت ئهم ئیش و كارانهی خوارهوه بهجێ دێنێ: 1. ئیقرار كردنی پلانگهلی پێویست بۆ بهرهو چاكتربردنی بهرنامهی (المناهج) و دنهدانی بزاڤی كتێبدانان و لێكۆڵینهوهی زانستی و وهرگێران له زانكۆ گهل و پهیمانگه تهقهنیهكاندا. 2. دانانی پلانگهلی پێویست بۆ چاودێری (رعایه)ی زانستی و ئهكادیمی له ههرێمدا. 3. كۆشش بۆ بهرزكردنهوهی سهویهی زانستیی كادیری فێركاری، لهبواری فێركردنی باڵادا، ئهویش له رێگهی ئامادهكردنی زاناو هزرمهند ئوستادی زانكۆ و مودهریس و شارهزایانی پسپۆر له رۆڵهكانی ههرێم، لهگهڵ خزمهتكردنی لێكۆڵینهوهی زانستی و چاودێری كردن و دنهدان و پشتگیریكردنی خاوهن بههرهی جوانكاری و نوێكاری، ههروهها ههوڵدان بۆ فهراههمكردنی ئامرازو هۆكاری هونهری و ئهدهبی و ماددی كه ببنه پاڵپشت بۆ لێكۆڵهرو داهێنهرو جوانكاران تا بتوانن به دڵنیایی و پڕ باوهڕهوه ئهرك و فرمانی زانستیی خۆیان ببهنه سهر. 4. داننان به دامو دهزگا زانكۆیی و زانستییه عهرهبی و بیانیهكانداو، ئیقرار كردنی بنهماكانی هاوسهنگ كردنی نمرهو بڕوانامه زانستییهكانیان. 5. دیاركردنی بنهما گشتیهكانی وهرگرتنی قوتابیان له زانكۆ و پهیمانگاكاندا. 6. پێشنیازی دامهزراندنی زانكۆ له ههرێمدا و، ئیلغا كردن یان تێكهڵ كردن یان گواستنهوهی ههندێ له زانكۆكان. 7. كردنهوهی كۆلیژ یان پهیمانگای نوێ له ههرێمدا. 8. رێكخستنی هاریكاری رۆشنبیری و زانستی لهگهڵ لایهن و زانكۆ و دامو دهزگای دیكهی دهرهوهی ههرێمدا. 9. چاودێریكردنی (رعایه) ئهو قوتابی و ئوستاد لێكۆڵهرانهی دهنێردرێنه ههرێمی كوردستان یان له ههرێمهوه دهنێردرێنه دهرهوه، ههروهها زامنكردنی پێداویستی زانستی و كۆمهڵایهتییان، به هاو كۆمهكی لهگهڵ دایهره پێوهندیدارهكانی عێراقیدا بۆ یاریدهی ئهوانهی كه له دهرهوه دێن و، بههاو كۆمهكیش لهگهڵ وهزارهتی دهرهوهی عێراق و كاربهدهستانی دهوڵهته خانه خوێكان (الدول المضيفة ) بۆ یاریدهی ئهوانهی دهنێردرێن بۆ دهرهوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهتهكهیهو، بهرپرسه له ئاڕاستهكردنی ئیش و كارهكانی و سهرپهرشتی و ریقابهكردنی چالاكیهكانی. رێنمایی و بڕیارو فهرمانگهلیش دهربارهی ههموو شتێ پێوهندی به ئهرك و فرمانی وهزارهتهكهو پێكهاتهو كاروباری دیكهی ئیداری و دارایی و تهنزیمی و هونهرییهوه ههبێ له چوارچێوهی حوكمهكانی یاسادا له خودی خۆیهوه دهردهچن. بهرامبهر به ئهنجومهنی وهزیرانیش بهرپرسیاره چونكه ئهندامێكی هاوكاری ئهنجومهنهكهیه، بهتایبهتیش ئهم سهڵاحیاتانهی خوارهوه دهخاته كار: 1. ئیقراركردنی كردنهوهی كۆلێژ و پهیمانگا تهقهنیهكان و، راسپاردنی كردنهوهی زانكۆكان و، تهسدیقكردنی كردنهوهی بهشی تازه، یان گۆڕینی كهیانی بهشهكان له رێگهی لێك جیا كردنهوهیان، یان تێكهڵكردنیان یان ئیلغاكردنیان، یان بهرفراوانكردنیان، ئهویش لهسهر راسپاردهی ئهنجومهن. 2. پێشنیازی دامهزراندنی سهرۆكانی زانكۆكان و سهرۆكی دهزگای پهیمانگا تهقهنیهكان له ههرێمدا. 3. رهزامهندی لهسهر ئیجازهپێدانی دامهزراندنی زانكۆ و كۆلیژو پهیمانگهی باڵای ئههلی بهپێی شهرتوشروتێ كه ئهنجومهن دیاریان دهكات. 4. ئامادهكردنی راپۆرتی ساڵانه دهربارهی پێداویستیهكانی فێركاریی باڵا له ههرێمداو بهرزكردنهوهی راپۆرتهكه بۆ ئهنجومهنی وهزیران. 5. پێشكهشكردنی پرۆژهی بوجهی گشتیی زانكۆكان و ههیئهتی پهیمانگه تهقهنیهكان و ههیئهتی باڵای پسپۆرییه پزیشكییهكان. 6. كرێ و دهرماڵه و قهرهبوو بهخشش دان به كارمهندانی وهزارهتهكه. 7. وهستاندنی خوێندن به نیمچهیی یان به تهواوی له زانكۆ و كولێژ و پهیمانگهكاندا بۆماوهیهك له (10) ده رۆژ نهترازێ. 8. دانانی رێنماییگهلی بهركارهكی (التعلیمات التنفيذية) كه به زهرووری بزانێ بۆ چارهسهر كردنی ئهو حاڵهتانهی كه دهقهكانیان لهم یاسایهدا نههاتووه. 9. تهسدیقكردنی رهشنووسهكانی ئهنجومهنگهلی زانكۆكان و ههیئهتی پهیمانگه تهقهنیهكان و ههیئهتی باڵای پسپۆرییه پزیشكییهكان. 10. بهرێوهبردنی ههر كاروبارو بابهتگهلێ خۆی پێی باش بێ ، لهبهردهمی ئهنجومهندا تا ئهنجومهن گفتوگۆی لهسهر بكا و رای خۆی لهسهر دهرببڕێت. 11. ههر دهسهڵاتێكی خوَى كه خۆی پێی باش بێ، دةتوانىَ بيدات 12. به بریكاری وهزارهت و سهرۆكانی زانكۆكان و سهرۆكی ههیئهتی پهیمانگه تهقهنیهكان و سهرۆكی ههیئهتی باڵای پسپۆرییه پزیشكیهكان و بهرپرسانی دایهره گهلی مهركهزی وهزارهتهكهی.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: بریكاری وهزارهت: یاریدهی وهزیر دهدات له ئاڕاسته كردنی وهزارهت و سهرپهرشتیی كاروباری ئیداری و دارایی رێكخستندا له چوارچێوهی ئهو دهسهڵاتانهدا كه وهزیر پێی دهسپێرێت.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: وهزیر دوو راوێژكاری دهبێ به مهرجێ كه پلهی زانستییان له ئوستاد یان له ئوستادی یاریدهدهر كهمتر نهبێ، یهكێكیان كاروباری فێركردنی باڵا دهگرێته دهست و، ئهوی دی كاروباری لێكۆلینهوهی زانستی.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه،ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم : ههرێم : ههرێمی كوردستان ـ عێراق . دووهم : ئهنجومهنی وهزیران : ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق. سێیهم : وهزارهت : وهزارهتی تهندروستی ههرێم. چوارهم : وهزیر : وهزیری تهندروستی ههرێم . پێنجهم : بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتی تهندروستی. شهشهم : ئهنجومهن : ئهنجومهنی ڕاوێژكاری وهزارهت. حهوتهم : دهسته :دهستهی باڵای عیادهكانی پزیشكی میللی و ڕاوێژكاری.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: پێویسته وهزیری تهندروستی رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنی.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: یهكهم: دهسته ئهو شوێنانه دهستنیشان دهكات كه نابێ ریكلامی ههڵبژاردنی و ههڵواسی جاڕنامهی ههڵبژاردنی تێدا بكرێ به درێژیی ئهو ماوهیهی كه رێ به ریكلامی ههڵبژاردن دهدرێ و بڵاوكردنهوهی ههر راگهیاندنێك یا بهرنامهیهك یان وێنهی پاڵێوراوهكان له مهڵبهندهكانی دهنگدان قهدهغهیه. دووهم: پێویسته لهسهر كیانه سیاسیه بهشداربووهكان له ههڵبژاردنهكاندا دا ههڵواسراوی ریكلامی ههڵبژاردن ههڵگرن ئهمهش به پێی ئهو رێنماییانه دهبێت كهدهسته دهری دهچوێنێ.
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: بهكارهێنانی ئهو تهلارانهی كه وهزارهتهكان و فهرمانگهكانی ههرێم و ههموو شوێنهكانی كارو وفرمان بۆ كاركردنی حیزبی و ریكلامی ههڵبژاردن قهدهغه دهكرێ.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: نابێ فهرمانبهرانی فهرمانگهكانی ههرێم و دهستهڵاته خۆجێییهكان دهستهڵاتی فهرمانبهریهتییان یاخود دهرامهتی ههرێم یان هۆیهكانی یاخود دهزگاكانی بۆ بهرژهوهندی خۆیان یان بۆ ههر پاڵێوراوێك بهكاربێنن، به دهزگاكانی ئاسایشی ناوخۆ و سهربازیشهوه بۆ مهبهستی ریكلامی ههڵبژاردن یان كارتێكردن له دهنگدهرهكان.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: نابێ هیچ پاڵێوراوێك له رۆژی دهنگداندا بهرنامهی كاریاخود بڵاوكراوه یان پلیت یان غهیری ئهمانه له بهڵگهنامه بهخۆی یان به هۆی غهیری خۆی بڵاو بكاتهوه. دووهم: نابێ هیچ كارمهندێك له فهرمانگهكانی ههرێم یاخود ئهندامانی دهستهڵاته خۆجێییهكان، له رۆژی دهنگدان دا بهرنامهی كار به خۆی یان به هۆی غهیری خۆی بڵاو بكاتهوه. سێیهم: نابێ جاڕنامه یان دابهش كردنی بهرنامهی كار یان بڵاوكراوه یان پلیت بهناوی پاڵێوراوێك بڵاوبكرێتهوه كه لهكهشفی پاڵێوراوهكان تۆمار نهكرابێ.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: پاڵێوراوان لهههر رێكلامێكی ههڵبژاردن قهدهغه دهكرێن كه دهنگدهر ههڵبخهڵهتێنێ یان فێڵی لێ شێوازی برینداركردن یان ناوزڕاندن له رێكلامی ههڵبژاردندا بهكار بهێنێ.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: خهرج كردنی پاره بۆ ریكلامی ههڵبژاردن لهماڵی گشتی یان له بودجهی وهزارهتهكان یان ماڵی وهقف یان ماڵی پشتگیریی دهرهكی قهدهغهیه.