أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهل حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: دهبێ وهزیره پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهو یااسیه جێ بهجێ بكهن.
ماددهی یازدهیهم
ماددهی یازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم گوزارشت و زاراوانهی دادێن، ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم: رێكخراو: رێكخراوی ناحكومی، كه كۆمهڵێك كهسی ئاسایی، یان مهعنهویی، كه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه خاوهن كهسایهتیهكی مهعنهوییه و، ههوڵ بۆ بهجێگهیاندنی ئامانج دهدات، كه دابهش كردنی قازانجی تێدا نییه. سێیهم: فهرمانگه: فهرمانگهی رێكخراوهكانی ناحكومی، له ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمدا دهبێت. چوارهم: رێكخراوهكانی كوردستان: ئهو رێكخراوانهن كه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه له ههرێمدا تۆمار كراون. پێنجهم: رێكخراوهكانی عێراق: رێكخراوهكانی تۆماركراو بهگوێرهی یاسای عێراقی، كار و چاڵاكی له ههرێمدا دهكات، بهگوێرهی حوكمهكانی یاسا كارپێكراوهكانی ههرێم. شهشهم: رێكخراوهكانی بیانی: رێكخراوهكانی تۆمار كراو بهگوێرهی یاسای دهوڵهتێكی دی، كارو چاڵاكی خۆیان بهگوێرهی یاسا كارپێكراوهكانی ههرێم دهكهن. حهوتهم: تۆڕی رێكخراوهكان: رێكخراوێكی ناحكومییه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه تۆمار كراوه، له چهندین رێكخراو پێك دێت و خاوهن كهسایهتیهكی مهعنهوییه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوه و گوزارشتانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عیراق. دووهم: دهسته: دهستهی پاراستن و چاككردنی ژینگه له ههرێمدا. سێیهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی دهسته. چوارهم: سهرۆك: سهرۆكی دهسته.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: بهپێی ئهم یاسایه دهستهیهك دادهمهزرێ به ناوی (دهستهی پاراستن و چاككردنی ژینگه له ههرێمی كوردستان ـ عێراق) كهسایهتی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی و كارگێڕیی خۆی ههیه و له ڕووی كارگێڕییهوه بهسهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهلكێ.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئامانجی دهسته ئهمانهی خوارهوهن: یهكهم: پاراستن و چاككردنی ژینگه و پهرهپێدانی بۆ رێگه گرتن له پیس بوونی و پارێزگاری كردن له پاك و خاوێنی و جوانیهتی ههرێم. دووهم: پاراستنی ژینگه و تهندروستی گشتی له مهترسییهكانی چالاكی و كاری زیانبهخش به ژینگه و مرۆڤــ. سێیهم: نههێشتن و چارهسهركردنی ئاسهوارهكانی چهكی كیمیایی و تهقیوهكان به هاریكاریكردن لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكان بۆ پاككردنهوهی كێڵگهكانی مین و پاشماوهكانی چهك و تهقهمهنی كه دهبنه مایهی پیسبوونی ژینگهیی. چوارهم: بهرزكردنهوهی ئاستی هۆشیاریی ژینگهیی و پتهوكردنی ههست كردن به بهرپرسیاریهتی تاك و كۆمهڵ بۆ پاراستنی ژینگه و باشكردنی و كاراكردنی ڕۆڵی رێكخراوهكانی كۆمهڵگای مهدهنی و هاندانی ئهركی خۆبهشین لهو بوارهدا.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: دهسته بۆ بهدیهێنانی ئامانجهكانی ئهم ئهركانه له ئهستۆ دهگرێت: یهكهم: پێشنیاز كردنی سیاسهتی گشتی بۆ پاراستنی ژینگه لهپیس بوون و كاركردن له پێناو چاككردنی جۆرهكهی و بهرزكردنهوهی بۆ ئهنجومهنی وهزیران بۆ پهسهند كردنی. دووهم: دانانی پلانی ساڵانه و مامناوهندی و درێژخایهن بۆ پاراستنی ژینگه و چاككردنی. سێیهم: دهرچوواندنی رێنمایی تایبهت بهدهسنیشان كردن و بهرزهفتیهكان و زانیاریی پێویستی ژینگهیی و چاودێری كردنی سهلامهتی ژینگه بۆ پرۆژهكان و سهلامهتی و دروستی جێبهجێكردنی ئهم رێنماییانه، لهگهڵ رهچاوكردنی بهڵێن و پهیمانه نێودهوڵهتیهكان بۆ پاراستنی ژینگه و یاسا كار پێكراوهكان. چوارهم: ئهنجامدانی ڕوپێو و پشكنینهكانی پهیوهست بهپیسبوونی ژینگه و ئهو هۆكارانهی كه كاریگهرییان لهسهر سهلامهتی ژینگه و ئامادهكردنی نهخشه ژینگهیهكان ههیه به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهت و لایهنه پهیوهندیدارهكاندا.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: دهسته سهرۆكێكی دهبێ بهپلهی تایبهت و خۆی سهرۆكی باڵایهتی و بهرپرسه لهكارهكانی و ئاراستهكردنی سیاسهتهكانی و سهپهرشتی و چاودێری كردنی و ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهكانی پهیوهندییان ههبێ به ئهركهكانی دهسته و دهستهڵاتهكانی و ههموو كاروبارێكی هونهریی و دارایی و كارگێڕیی به پێی حوكمهكانی یاسا لهوهوه دهردهچن و بهسهرپهرشتی ئهو جێبهجێ دهكرێن و خۆی بهرپرسه لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا. دووهم: ئهوهی بهسهرۆكی دهسته دادهمهزرێ دهبێ ئهم مهرجانهی خوارهوه لێ بێته دی: 1. دهبێ له هاووڵاتیانی ههرێم بێت و دانیشتووی بێت. 2. دهبێ بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهلانی كهم ههبێ و لهبواری پسپۆڕییهكهی خۆی لێهاتوویی و شارهزایی ههبێت. 3. خوو و رهوشتی باش بێ و بهتاوانی جینایهت یان كهتنی لهكهدار بهشهرهف حوكم نهدرابێ. 4. بهشداریی لهو تاوانانه نهكردبێ كه دهستهڵاتی داپلۆسێنهر ئهنجامی دابن. سێیهم: سهرۆك بهمهرسومێكی ههرێمی و لهسهر پاڵاوتنی له ئهنجومهنی وهزیران دادمهزرێ.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: دهسته لهم فهرمانگانهی خوارهوه پێكدێ و ههر فهمارنگهیهكیش لهوانه لهلایهن فهرمانبهرێكهوه بهرێوه دهچێت كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی لهبواری پسپۆڕی فهرمانگهكهدا ههبێ و، ژمارهیهك فهرمانبهر یاریدهی دهدهن: 1. فهرمانگهی كارگێڕي و دارایی و یاسایی. 2. فهرمانگهی هۆشیاركردنهوهی ژینگهیی و راگهیاندن. 3. فهرمانگهی كاروباری هونهری. 4. فهرمانگهكانی ژینگه له پارێزگاكانی ههرێمدا. دووهم: ئهنجومهنی وهزیران بۆی ههیه بهههماههنگی لهگهڵ سهرۆكی دهسته ههر فهرمانگهیهك لهنوێ دابمهزرێنێت یان لێكیان بدات یان ههڵیان بوهشێنێتهوه، ئهمهش لهچوارچێوهی پێكهاتهكانی دهسته و بهپێی پێویستی كارهكانی.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: یهكهم: دهسته ئهنجومهنێكی دهبێ بهسهرۆكایهتی سهرۆكی دهسته و لهمانهی خوارهوه پێكدێ: 1- نوێنهری ئهم وهزارهتانهی خوارهوه كه لهپلهی بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ: 1. وهزارهتی ناوخۆ. 2. وهزارهتی شارهوانی و گهشت و گوزار. 3. وهزارهتی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی. 4. وهزارهتی پلاندانان. 5. وهزارهتی كشتوكاڵ و سهرچاوه ئاوییهكان. 6. وهزارهتی تهندروستی. 7. وهزارهتی بازرگانی و پیشهسازی. 8. وهزارهتی سامانه سروشتیهكان. 9. وهزارهتی كارهبا. 10. وهزارهتی گواستنهوه و گهیاندن. 11. وهزارهتی پهروهرده. 12. وهزارهتی پیشمهرگه. 13. وهزارهتی رۆشنبیری و لاوان. 14. وهزارهتی ئهوقاف و كاروباری ئاینی. 2- أ- دوو ئهندام لهشارهزا و پسپۆڕانی بواری پاراستنی ژینگه بهبڕیاری سهرۆكی دهسته. ب- نوێنهرێك لهلیژنهی پاراستن و چاككردنی ژینگه لهپارێزگاكانی ههرێم. دووهم: سهرۆكی دهسته بۆی ههیه لهكاتی پێویستدا نوێنهری وهزارهتهكانی دیكه و ئهو لایهنانهش بانگ بكات كه به وهزارهتهوه نهلكاون تا بهشداری لهكۆبوونهوهكانی ئهنجومهندا بكهن بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانیان ههبێ. سێیهم: ئهنجومهن مانگانه كۆ دهبێتهوه و سهرۆك بۆی ههیه لهكاتی پێویست بانگێشت بۆ كۆبوونهوهی كتوپڕ بكات و بڕیارهكان به زۆرینهی ژمارهی ئامادهبووان دهردهچن و لهبارێكدا گهر دهنگهكان یهكسان بوون ئهو لایهنه پهسند دهكرێ كه سهرۆك دهنگی بۆ داوهو، لهسهر ئهنجومهنیشه راپۆرتی ساڵانه لهسهر بارودۆخی ژینگه بۆ سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران بهرزكاتهوه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم : یهكهم: لهههر پارێزگایهك لیژنهیهك بهسهرۆكایهتی پارێزگار یا ئهوهی جێی دهگرێتهوه و ئهندامیهتی نوێنهری ئهو وهزارهتانهی كه لهبڕگهی یهكهمی ماددهی حهوتهمدا دهست نیشان كراون لهگهڵ بهڕێوهبهری فهرمانگهی ژینگه له پارێزگا پێك دههێنرێ و پێی دهگوترێ ((لیژنهی پاراستن و چاككردنی ژینگه لهپارێزگا)). دووهم: ئهو حوكمانهی كه لهماددهی حهوتهمی ئهم یاسایهدا هاتوون سهبارهت بهكۆبوونهوهكانی ئهنجومهنی دهسته لهسهر كۆبوونهوهكانی لیژنهی پارێزگاش پیاده دهكرێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: ئهرك و تایبهتمهندییهكانی پێكهاتهكانی دهسته به پێرهو دهسنیشان دهكرێن.
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: یهكهم: دهسته ئهنجومهنی دادوهری ئاگادار دهكاتهوه له حاڵهتی بهدهست هێنانی ناڕهوادا، سهبارهت به سهرۆكی ههرێم و جێگرهكهی و سهرۆكی پهرلهمان و جێگرهكهی و ئهندامانی پهرلهمان و سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیرهكان و بریكاری وهزارهتهكان و سهرۆك دهستهكانی سهربهخۆ و بریكارهكانیان، بۆ لێكۆڵینهوه تێیاندا و رهوانه كردنیان بۆ دادگا به گوێرهی یاسا. دووهم: كێشهكانی وهدهستهێنانی ناڕهوا سهبارهت به تێكڕای ئهو فهرمانبهرانهی له بهندی (یهكهم)ی ئهم ماددهیهدا دهقنووس كراون، راستهوخۆ به پێی حاڵهت رهوانهی لای دادوهری لێكۆڵینهوه دهكرێن.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: دادگا بۆی ههیه تهماشای داوای وهدهستهێنانی ناڕهوا بكا بهوهی گلدانهوهی یهدهگ (احتیاگی) لهسهر سامانی تۆمهتبار یان هاوسهرهكهی یان منداڵانی ناكامی دابنێ.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: سزای بهندكردن دهخوات و بڕی بهدهست هێنانی ناڕهواش دهگێڕدرێتهوه، له ههر كهسێك چ بۆ خۆی یان بۆ هی دیكه، وهدهستهێنانی ناڕهوای وهگیركهوتبێت. دووهم: حوكمی دادگای تایبهتمهند: لهسهر داواكاریی دهسته له ماوهی سێ ساڵ له بهرواری مردنهكهوه، رێگا له گهڕاندنهوهی دهستكهوتی ناڕهوا ناگرێت ههرچهندیشی داوای سزایی مردنهكه بهسهر چووبێت، قهرزهكه له موڵك و ماڵی هاوسهر و منداڵه ناكامهكان وهردهگیردرێتهوه، ههر كهسه و بهپێی ئهو سووده نارهوایهی به دهستی هێناوه. سێیهم: پێویسته دادگای تایبهتمهند له بهرهو رووی هاوسهر و منداڵانی ناكامدا كه سوودیان له وهدهستهێنانی نارهوا دیوه، بریار به جێبهجێ كردنی حوكمهكه بدات به گێڕانهوه له سامانی ههر یهكهیان به ئهندازهی سوودوهرگرتنی.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: هاوبهش له سزای تاوانی بهدهست هێنانی ناڕهوا دهبهخشرێـت، ئهگهر دهست پێشخهری بكات و دهسهڵاتی پهیوهندیدار له تاوانهكه ئاگادار بكاتهوه، بهر له ئاشكرا كردنی، یان لهكاتی توێژینهوه و لێكولێنهوهدا له ئاشكرا كردنیدا هاوكار بێت، حوكمی ئهم ماددهیه حوكمی گێڕانهوه بهتاڵ ناكاتهوه.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: ههر كهسێك به ئهنقهست بۆ ماوهی سێ مانگ زیاتر له پێشكهش كردنی داتاكان (اقرارات)ی ئاشكرا كردنی بهرژهوهندی دارایی له كاتی بڕیاردراوی خۆی دواكهوت، به غهرامهیهك كه له یهك ملیۆن دینار كهمتر و له سێ ملیۆن دیناریش زیاتر نهبێت، سزا دهدرێت، ههمان سزا به سهر ههر كهسێكدا دهسهپێت كه به ئهنقهست داتا (بیانات)ی جهوههری نادروست بدات.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: ئهو سزایانهی لهم یاسایهدا بریار دراون، رێ له سهپاندنی سزای دیكهی توندتر ناگرن كه له یاسایهكی دیكهی كار پێ كراو له ههرێمدا بریار دراوه.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: فهرمانبهرانی دهسته، جگه له بهرێوهبهرانی گشتی و خاوهن پلهی تایبهت، ئهو دهرماڵانهیان پێ دهدرێـت كه فهرمانبهرانی دیوانی چاودێریی دارایی به گوێرهی یاسای دیوانی چاودێری دارایی ههرێمی كوردستان ژماره (2)ی ساڵی 2008 وهری دهگرن.