أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیست و حهت:
ماددهی بیست و حهت: یهكهم: نهوت بهپێی ئهمانهی خوارهوه بهرههمدههێنرێ:- 1- گرتنهبهری باشترین شێواز بۆ مسۆگهركردنی بهرزترین ڕادهی بهرههمهێنانی نهوت لهیهك پێكهاتهو یان بهیكهوه له چهند پێكهاتهیهك. 2- پێویسته بهپێی باشترین شێوازهكانی له پیشهسازیهكانی نهوتدا بێتء پهیڕهوكردنی پڕهنسیپهكانی ئابووری پشت پێ بهستراو وهكو له ماددهی سی وحهوتهمی ئهم یاسایهدا هاتووه. 3- زێدهڕۆیی لهبهكارهێنانی نهوتء ووزه له حهشارگهیهكهوه قهدهغه بكرێ. دووهم: كهسانی ڕێپێدراو پابهندن بهههڵسهنگاندنی بهردهوامی ستراتیژیهتی بهرههمهێنانی نهوتء، پهیڕهوكردنی چارهسهركردنی تهكنیكی ههنگاوهكانی پێویست له پێناو هێنانهدی ئهو ئامانجانهی لهبڕگهی یهكهمی ئهم ماددهیهدا هاتووه.
ماددهی بیست و ههشتهم:
ماددهی بیست و ههشتهم: یهكهم: بوونی مۆڵهتهكانی نهوتی بهركار لهناوچهكهی گرێبهست دا فهراههمكردنی مۆڵهتی دیكه قهدهغهناكات بۆ دۆزینهو وگهڕان بهدوای سامانی سروشتی دیكهی جگه له نهوت بهمهرجێك ئهو چاڵاكیانه كۆسپ نهخاته بهردهم كاری دروستی پڕۆسهكانی نهوتء بایهخپێدانی. دووهم: ئهگهر مافء پابهندیهكانی ههڵگری مۆڵهتهكانی لهبڕگهی یهكهمی ئهم ماددهیهدا هاتووه ناكۆك بوو،ئهنجوومهنی ههرێمی بۆی ههیه لایهنی باشتر پێشبخات له ژێر ڕۆشنایی مهرجی دیاریكراو بهپێی ڕێنماییهكانی لێیهوه دهردهچن دهستنیشان بكرێ بهبێ ئهوهی قهرهبۆكانی لایهنهكهی دیكهوه فهراموش بكات كه له ئهنجامی ئهوهوه سهری ههلدهدات .
ماددهی بیست و نۆیهم:
ماددهی بیست و نۆیهم: یهكهم: 1- كهسی ڕێپێدراوی ههڵگری مۆڵهت مافی بهكارهێنانی ئهمانهی خوارهوهی نیه:- أ- ههر موڵكێكی گشتی بهبێ ڕهزامهندی لایهنهكانی پهیوهندیدار. ب- ههر موڵكێكی تایبهت به حكومهتی ههرێم بهبێ ڕهزامهندی لایهنهكانی پهیوهندیدار. ج- ههر موڵكێكی تایبهتی بهبێ قهرهبووكردنهوهیهكی باش بۆ خاوهنهكهی. 2- مولكدار دهتوانێ مۆلكه جێگیرهكانی لهناوچهی مۆڵهت پێدراو بهكار بهێنێ بهمهرجێك تێكهلاوی لهگهل پڕۆسهكانی نهوتی روو نهدات. 3- مۆلهت چۆنیهتی بهكارهێنانی دامهزراوهكانی گشتی وسهرچاوه سروشتییهكان دیار دهكات، لهوانهش دار و چهولم وبهرد و ئاو. 4 - مۆڵهت كهسی ڕێپێدراو له پابهندیهكانی لهبهرامبهر پهیرهو ءیاساكانی بهركار له ههرێمدا نابورێ، تهنیا دوای وهرگرتنی ڕهزامهندیهكانی لایهنهكانی پهیوهندیدار سهبارهت بهوهوه. دووهم: 1- دهبێ كهسی ڕێپێدراو قهرهبووی دادپهروهرانهء هۆشمهندانه لهكاتی پڕۆسهكانی نهوت دا بكاتهوه، ئهگهر:ـ أ- ههلسوكهوتی خراپی لهگهڵ موڵكهكانی خهڵكی دیكه كردو بووه هۆی زیان پێگهیاندنی. ب- دهستدرێژیكردنی بهئهنقهست بۆ سهرچاڵاكییه ڕپێدراوهكان. 2- ئهگهر بههای قازانجهكانی له مۆڵهتهكهدا بهدهست هاتوون زیادی كرد، لهئهنجامی ئهنجامدانی دهستڕێژهی كه له بڕگهی دووهمی (1)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه، ئهو قهرهبۆیهی كه پێویسته لهلایهن كهسی ڕێپێدراوهوه بدرێ، نابێ لهبڕی زیانهكه كهمتر بێت. سێیهم: قهرهبووی دادپهروهرانهو شیاو بهپێی ئهم ماددهیه لهلایهن وهزارهتهوه دهخهملێندرێ، دوای بینینی ههموو ناڕهزاییهكانی لهلایهن ههموو لایهنهكانی پهیوهندیدارهوه پێشكهشكراون، كهسی ڕێپێدراو مافی ئهوهی ههیه داوای ناوبژیوان بكات بهپێی بهندهكانی ناوبژیوانی، ههروهها ئهو كهسهی زیانی پێدهگات مافی ئهوهی ههیه پهنا بۆدادگای تایبهتمهند ببات له ههرێم دا بۆ نارهزایی دهربرین لهسهر بریارهكانی قهرهبووكردن.
ماددهی سییهم:
ماددهی سییهم: لهدهقی مۆڵهتهكهدا هاتووه كه وهزیر ڕهزامهندی پێدان له ئهستۆبكرێت كه بدات یان له وانهی خوارهوه ئاگادار بكرێتهوه: یهكهم: ڕێككهوتننامهكانی بهكارخستنی هاوبهشیء ههناردنه دهرهوهو ڕێكهوتنهكانی دیكهی تایبهت بهپڕۆسهكانی نهوت جگهله ههر گۆڕانكاریهكی ئهم ڕێكهوتننامانه. دووهم: ههر گۆڕانكاریهكی بۆ كونترول كردنی كهسی ڕێپێدارو . سێیهم: ههر ڕێپێدانێك چ گواستنهوه یان گۆڕینهوه، ڕهوانهكردن، نوێكردنهوهو لهیهكدانء بارمتهو ههر ڕهفتارێكی یاسایی دیكهی تایبهت به مۆڵهتهكه.
ماددهی سی و یهك:
ماددهی سی و یهك: ئهگهر له مۆڵهتهكهدا له كهسێك زیاتر ههبوو جگه لهكهسی ڕێپێدارو پابهندیء بهپرسیاریهتیهكانی ههموویان هاوبهرپرسیاریهتیه و هاوشانه لهچوارچێوهی مۆڵهتهكهدا چ بهشێوهیهكی هاوبهش یان تاك بێت.
ماددهی سی و دوو:
ماددهی سی و دوو: یهكهم: ههرێم مافی ئهوهی ههیه خاوهنداریهتی ههموو بهیاناتء زانیاریهكان بكات، چ سهرهتاییء تێكهڵاو، چارهسهر لێكدانهوهیه یان شرۆقهكردنی تایبهت بهنهوتء پڕۆسهكانی نهوت له ههرێم دا. دووهم: لهگهڵ سهرپێچی نهكردن له بڕگهی یهكهم لهم ماددهیهدا كهسانی ڕێپێدراوهكان دهتوانن ڕووپهرێك له بهیاناتء زانیاریهكانی له میانهی مۆڵهتهكهدا بهدهست هاتووه، بهكاری بێنیت به مبهستی مۆلهتهكه و بهشێك یان ههمووی وهكو له مۆڵهتهكهدا هاتووه بهبێ ئهوهی مافی بهخاوهنبوونی ئهو بهیاناتانهی ههبێت له كاتی ههڵوهشانهوهی مۆڵهتهكهدا. سێیهم: رهوانه كردنی بهیاناتء زانیاریهكانی بۆ دهرهوه كه له ماوهی پڕۆسهكانی نهوت بهدهستهاتوون، بهشێوهیهكی ئازاد لهلایهن كهسانی ڕێپێدراوهوه دوای ڕهزامهندی وهزیر، بهمهرجێك لهكاتی داواكردندا دانهیهكی ئهسڵی له ههموو بهیاناتء زانیاریه ئهلیكترۆنیهكان به وهزیر بدرێ یان حاڵهتی كاكلهیی یان بهردهلانیء شلهمهنی فیزیكییهكان یان بهبهشێكیان كه بهكاردههێنرێء له ههرێم دا بهێلدرێتهوه.
ماددهی سی و سێ:
ماددهی سی و سێ: پشكێنهری گشتی له وهزارهت چاودێریكردنی كهسی ڕێپێدراو دهگرێته ئهستۆ، كهسی ڕێپێدارویش دهبێ ههموو تۆمارهكانی لهلایهتی پێشكهشی بكات بۆ مهبهستی وردبینیكردن ئهگهر پێویستی كرد.
ماددهی سی و ههشت:
ماددهی سی و ههشت: یهكهم: لهگرێبهستی نهوت دا مهرجهكانی پهیڕهوكراو دیاریدهكرێت كه پهیوهست بهگازی سروشتی بهیاوهر و گازی سروستی بێ یاوهر، بهجۆرێك پهرهسهندنی گازی سروشتی لهههرێم دا ئاساندهكات. دووهم: ئهو مهرجانه ههندێ خاڵی تێدایه، زۆرترین سوودی له بڕهكانی زیاده لهگازی سروشتی بهرههمهێندراو مسۆگهر دهكات، وه چهند خاڵی دیكهش له سووتانی گازی سروشتی كهمدهكاتهوهو بهپێی پێوانهكانی نێودهوڵهتی پهیڕهوكراو لهو پیشهسازیهدا. سێیهم: بهپێی گرێبهستی نهوت وهزیر ڕێگای ههڵسهنگاندنی گازی سروشتی دیاریدهكات بهپێی ڕێنماییهكانی تایبهتی بهجۆرێك دهبێ بهمهرجی بهپێی پێوانهكانی نێودهوڵهتی پهیڕهوكراو لهو پیشهسازیهدا بێ،و ئاستێكی بهرزی داهاتهكان بۆ گهل له ههرێمء عێراقدا مسۆگهردهكات.
ماددهی سی و نۆ:
ماددهی سی و نۆ: وهزارهت بۆی ههیه گرێبهستی خزمهتگوزارییهكان وبهڕێوهبردنی كێڵگهكان و دامهزراندن و دابین كردن و بنیاتنان و ڕاوێژكاری و ههرگرێبهستێكی دیكهی بۆ بهڕێوهبردنی سامانه نهوتییهكان له ههرێم دا ئهنجام بدات بهشێوهیهكی كاریگهر، ئهو گرێبهستانه خاڵهكانی هاندان لهخۆی دهگرێ بۆ هاندانی بهڵێندهر بۆ ئهنجامدانی كارو تهواوكردنی بهماوهیهكی كهم و بهدیهێنانی ئهو ئامانجانهی كه بههایهكی بهرزی ههیه.
ماددهی چلهم:
ماددهی چلهم: یهكهم: بهڵێندهر و كهسی ڕێپێدراو وههركهسێك پهیوهندی بهپڕۆسهكانی نهوت ههبێ پێویسته دانی باجی داسهپاو لهلایهن حكومهتی ههرێمهوه بخهنه ئهستویان لهوانهش: 1- باجی ڕووی زهوی. 2- باجی دهرامهت. 3- باجی دهرامهتی كۆمپانیاكان. 4- ڕهسمی گومرگ و ههرباجێكی دیكهی هاوشێوه. 5- باجی قازانجهكانی لهناكاو یان باجی زێده قازانجهكان. 6- ههر باجێكی دیكه وهردگیرێت یان دهدرێت وهك ڕهسمهكان بهپێی گرێبهستی نهوت. دووهم: دهكرێ بهیاسا له گرێبهستی نهوت دا لهباجدانی بهڵێندهر خۆشبن. سێیهم: باجه داسهپاوهكان لهلایهن حكومهتی ههرێم، تهنیا ئهو باجانهن كهبهسهر پڕۆسهكانی نهوت پیاده دهكرێ.
ماددهی چل و یهك:
ماددهی چل و یهك: یهكهم: ههژمار كردنی بڕه نهوتی تایبهتی بهموڵكانه بهپیادهكردنی ڕێژهی سهدی كه له گرێبهستهكهدا ئاماژهی پێكراوه جێبهجی دهكرێت . دووهم: وهزارهت بۆی ههیه له دوای وهرگرتنی رهزامهندی ئهنجوومهنی ههرێمی موڵكانهی عهینی یان بهكاش وهرگرێ، پێویسته مانگانه یان وهرزی بهپێی مهرجهكانی گرێبهست بدرێ. سێیهم: وهرگرتنی بڕه پارهكانی له موڵكانه پهیدادهبێ بهپێی نرخهكانی بازاڕی جیهانی نهوت دهبێ، لهحاڵهتی نهفرۆشتنی بۆ لایهنێكی سێیهمی بێلایهنهوه.
ماددهی چل و دوو:
ماددهی چل و دوو: : دهبی بهلێندهر فرۆشتن و گلدانهوهی ههر بڕه نهوتێكی خاو ئهنجام بدات كه وهزیر پێیوایه ئهو بڕانه پێویسته بۆجێ بهجێ كردنی پێداویستییهكانی ناوخۆیی، وه نرخی فرۆشتنی نهوتی خاو بهپیی گرێبهستهی بهركار دیاری دهكرێت یان هاوشێوهی نرخی بازار ئهگهر گرێبهستهكه ئهوهی له خۆ نهگرتبێت.
ماددهی چل و سێ:
ماددهی چل و سێ : نابێت وهزیر نوێنهرایهتی ههرێم بكات لهپشت بهستن به پاراستهی حكومهت له گرێبهسته نهوتییهكان ئهوهی پهیوهسته به ڕێكاره یاسایهكانء جێبهجێكردنی حوكمهكانی بڕیارلێدراو.
ماددهی چل و چوار:
ماددهی چل و چوار: یهكهم: كهسی ڕێپێدراو پابهند دهبێت بهپێشخستن بۆ: 1- كۆمپانیاكانی ناوخۆو بهتوانا له ههرێمء ناوچهكانی دیكهی عێراق بهپێی ئهمانهی خوارهوه: أ- كۆمپانیایهكی ڕاستهقینه بێت پهیوهندی نهبێت به كهسێك كه خزمهتی گشتی لهئهستۆ بێت بهشێوهیهكی ڕاستهوخۆو ناڕاستهوخۆ. ب- پێویسته توانا و لیهاتووی پێویستی ههبێت بۆ بههێزكردنی پڕۆسهكانی نهوت كه كهسی ڕێپێدراو جێبهجێی دهكات. ج- ڕهزامهندی وهزیر بهدهست بێنێ بهپێی ڕێنماییهكانی لێیهوه دهركراون. 2- دامهزراندنی كهسهكانی ههرێم و ناوچهكانی دیكهی عێراق، كه پێویسته ئهو كهسانه ئامادهكرابن و تواناو شارهزایی پێویستیان ههبێ بۆ جێبهجێكردنی كارهكه. 3- بۆ كڕینی بهرههمهكانی ناوخۆو فهراههمكردنی خزمهتگوزاریهكان لهههرێم و ناوچهكانی دیكهی عێراق له حاڵهتی ركابهریكردنی لهگهڵ هی دیكهدا لهرووی نرخ و چۆنایهتی توانایی فهڕاههمكردنی. دووهم: وهزیر كهسی ڕێپێدراو كه هاوبهشی ههیه له كۆمپانیاكانی ناوخۆ پێش خهڵكی دیكه دهخات.
ماددهی پهنجاو پێنج:
ماددهی پهنجاو پێنج: یهكهم: كار پێسپێردراوی گشتی یان منداڵهكانی یان خێزانهكانی وه ههر كهسێك لهبهرژهوهندی ئهو كاربكات قهدهغهیه ئهم شتانهی خوارهوه بهدهست بێنێ: 1- ههر سوودیك و تایبهتیهك، چ ڕاستهوخۆو ناڕاستهوخۆ له مۆڵهته كهدا. 2- ههربهشێك له كۆمپانیا (یان لقهكانی) كه خاوهن مۆڵهته چ ڕاستهوخۆو ناڕاستهوخۆ تهنیا ئهگهر كۆمپانیا بهشهفافیهت بهتایبهتی كرابێ. دووهم: وهزیر ڕێنماییهكانی تایبهتی دهردهكات كه ههر فهرمانبهرێكی گشتی له وهزارهت دا پێویسته بهیاناتێك پێشكهش بكات وموڵكهكانی بهدیاربخات و ئهو بهیاناتانه سهبارهت بهو كهسانهی كه پلهی فهرمانبهریهتیهكهیان تایبهته ڕادهگهێنرێ.
ماددهی پهنجاوشهش :
ماددهی پهنجاوشهش : یهكهم :دهرههق بهكهسی ڕێپێدراو ڕێكارهكانی ئاماژهی بۆ كراوه لهبڕگهی دووهم لهم مادهیهدا وهردهگیرێ ئهگهر: 1- سهرپێچی كرد له یاساكانی ههرێم پهیوهست به نهمانی گهندهڵی. 2- كۆسپی خستهبهردهم كارهكانی پشكێنهری گشتی بهشێویهكی ڕاستهوخۆ یان ناڕاستهوخۆو بهههرهۆكارێك بێت. 3-ههلسان به یان بهشداریكردن له پێشكهشكردنی داواكاری یان ههر ڕاپۆرتێكی فهڕمی یان بهڵێنی نوسراو پێشكهشكرد بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، زانیاری درۆ یان دهسخهڵهتداتن لهخۆی گرتبێ بهشێوهیهكی ئهنقهست بێ یان بێ ئهنقهست بێ. 4- بهدهستی هێنا یان كڕین و فرۆشتن یان وهرگرتن یان مامهڵهی بهزانیاری و بهیانهكان كرد كه موڵكی ههرێمه و ههروهكو لهماددهی سی و دووهمی ئهم یاسایهدا هاتووه كه له چوارچیوهی مۆڵهت نهبێت یان بهڕێپێدانی وهزیر نهبێ. دووهم: ئهگهر سهلمێنرا بۆ وهزیر كه كهسی ڕێپێدراو یهكێك لهو كارانهی كه له بڕگهی یهكهمی ئهم ماددهیهدا هاتووه ئهنجامی داوه ئهم ڕێكارانهی خوارهوه دهرههقی وهردهگیرێ سهرهرای ههلسوكهوتهكانی جهزایی: 1- مۆڵهتهكهی چ ههمووی یان بهشێكی ههڵدهوهشێتهوه. 2- بێ بهری دهبێ له بهشدار كردن لهكهمكردنهوهو مهزادكردنی پهیوهست به پڕۆسهكانی نهوت و بهتایبهتی ئهوهی پهیوهندیداره به مۆڵهتهكان و دابین كردنی كاڵاو خزمهتگوزاریهكان. 3- بێ بهری دهكرێ له كارهكانی بیناكردن لهو حاڵهتانهی كه دهبێته هۆی زیان گهیاندن به بهرژهوهندی گشتییهوه. 4- بێ بهری دهكرێ له ئهنجامدانی چاڵاكیهكانی پهیوهست بهپڕۆسهكانی نهوت بۆ ماوهی كه له دوو ساڵ كهمتر نهبێت. 5- بڵاوكردنهوهی درێژهی تایبهت بهو كارانه.
ماددهی پهنجا وحهوت:
ماددهی پهنجا وحهوت: بهكارهێنانی رێژهیهك له داهاته نهوتییهكان بۆ پاراستنی مافهكانی نهوهكانی داهاتوو و داراكردنی پرۆژه ستراتیژیهكان و پشتگیری كردنی ژینگه وخێزانی شههیدان و پشتگیری پێداویستییهكانی پێویست بۆ هاولاتیانی كوردستان به جۆرێك دادپهروهری له نێوان پێكهاتهكانی نهتهوهیی وئایینی بێنێتهدی ئهوهش به یاسا رێك بخری.
ماددهی پهنجا و ههشت:
ماددهی پهنجا و ههشت: حكومهتی ههرێم بنیاتنانهوهی ئهو ناوچانهی كه پڕۆسهكانی نهوتی تێدا ئهنجام دهدرێت لهبهر چاو دهگرێت و پشتگیری ئهنجومهنهكانی ناخۆیی وشارهوانی ئهم ناوچانه دهكات و خاوهن زهوییهكان قهربوو دهكات بهپێی یاسا به جۆرێك دادپهروهری بێنێتهدی. .
ماددهی پهنجا ونۆ:
ماددهی پهنجا ونۆ: یهكهم: كاربههیچ دهقێكی یاسایی یان بریاریك ناكرێ گهر لهگهل حوكمهكانی ئهم یاسایه كۆك نهبێت. دووهم: حوكمهكانی یاسای وهبهرهێنانی ههرێمی كوردستانی ژماره (4)ی ساڵی 2006 بهسهر پڕۆسهكانی نهوت دا جێبهجێ ناكرێت.
ماددهی شهست:
ماددهی شهست: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆجێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنی.