أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژه و دهربڕینانهی كه له خوارهوه دا هاتوون بریتییه لهو مانایانهی كه لهبهرامبهریاندا دیاریكراوه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: پهرلهمان: پهرلهمانی كوردستان ـ عێراق. دووهم: كۆمسیۆن: كۆمسیۆنی باڵای سهربهخۆی ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسی. سێیهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. چوارهم: ئهنجوومهن: ئهنجوومهنی كۆمسیاران.
ماددهی بیست و یهك
ماددهی بیست و یهك: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنی پهیوهندیدار حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: كار به هیچ دهقی یاسایهكی تر یان بڕیارێك ناكرێ كه پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێ.
ماددهی نۆزدهیهم
ماددهی نۆزدهیهم: پێویسته كۆمسیۆنی باڵای سهربهخۆی ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسییهكان له ماوهی زیاتر نهبێ له نهوهد رۆژ پێك بهێنرێ له دوای پهسندكردنی ئهم یاسایهوه.
ماددهی ههژدهیهم
ماددهی ههژدهیهم: له پێكهاتهی كۆمسیۆندا زامنی هاوسهنگی دهكرێ له نوێنهرایهتی پێكهاته نهتهوهییهكاندا.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: دهزگا تێدهكۆشێ، لهم رێگایانهی خوارهوه، ئامانجهكانی خۆی بهێنێتهدی: 1. ههوڵ دهدات چاوگه سروشتییهكانی، وهك، چیاو تاڤگهو كهناری رووبارو دهریاچهكان و كانیاوه كانزاییهكان له ههرێمدا وهسوود بهێنێ و بهرهو باشتریان ببات بهجۆرێ كه مهبهستهكانی گهشتو گوزار بێنێتهدی. 2. وهبهرهێنان و بهرهو چاكتر گۆڕینی جێگا مێژوویی و ئاسهوارهكان، بههاودهنگی لهگهل لایهنه پێوهندیدارهكاندا. 3. دامهزراندنی كۆمهڵگهو ئوتێلی گهشتوگوزارو جێگای رابواردن و باخچهو شتی دیكهی بهسوود بۆ گهشتوگوزار. 4. دنهدان و پشتگرتنی كهرتی تایبهت به شێوازی جۆربهجۆر له پێناوی وهگهڕخستنی بزاڤی گهشتوگوزار له ههرێمدا به نموونه، وهك ئهوهی، زهوی وزار بدرێ به هاووڵاتیان، لانهی جۆربهجۆری گهشتوگوزاری لهسهر دابمهزرێنن بهپێی شهرتوشرووتی ئهو رێنماییانهی كه ئهنجومهنی وهزیران دهریدههێنێ. 5. بهكرێدان و بهكرێ گرتنی لانه جۆربهجۆرهكانی گهشتوگوزار. 6. دامهزراندنی شیركهتی جۆربهجۆری گهشتو گوزار. 7. ئاسانكردنی خزمهتگوزاریی بانك له ناوچهكانی گهشتوگوزاردا. 8. دنهدانی كۆمپانیا بیانی و وهبهرهێنهره بیانیهكان تا وهبهرهێنان له بواری گهشتوگوزار له ههرێمدا بخهنهكار. 9. كردنهوهی خولی مهشقدادان بۆ بهرهو چاكتر گۆڕینی لێهاتوویی كادیرهكانی گهشتو گوزار . 10. كردنهوهی نووسینگهو وهكالاتی گهشتو گوزار له ناوهوهو دهرهوهی ههرێمدا بۆ پێشكهشكردنی خزمهتگوزاریی گهشتو گوزار. 11. رێكخستنی سهفهری فهردی و به كۆمهلَ، بۆ گهشتوگوزار له ههرێمهوه بۆ دهرهوه له دهوڵهتانیشهوه بۆ ههرێم. 12. بههێزكردنی ههست و ویستی گهشتیاری له رێگا جۆراوجۆرهكانی راگهیاندنهوهو، دهلیلێكی تایبهتیش بۆ گهشتیاران دابنرێت. 13. بههاوكۆمهكی هاودهنگی لهگهل لایهنه پێوهندیدارهكانی ههرێمدا، تایبهتمهندی و قوربانیدانهكانی گهلی كوردستان به روونی دهربخرێن و، له رێگای دروستكردنی پهیكهرو پێشانگاو چالاكیی جۆربهجۆری هونهریهوه بهرجهسته بكرێن.
ماددهی حهڤهدهیهم
ماددهی حهڤهدهیهم: ئهنجومهن مافی ئهوهی ههیه كه پیشنیازی ئهو یاسایانه بكا بۆ پهرلهمان كه پهیوهندییان به ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسییهكان ههیه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: یهكهم: ماددهی شهشهمی یاساكه ههموار دهكرێ و وهك ئهمهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: 1-ههر چاپكراوێكی خولاو خول (الدوری) دوای ئیجازهپێدان و دهرچوونی یهكهم ژمارهی به (قائم الوجود) له قهڵهم دهدرێ و، ئهگهر خاوهن ئیمتیازهكهی ویستی وجودی نههێڵێ، ئهوه، لهو بارهدا پێویسته لهسهری به نووسین وهزارهتی لێ ئاگادار بكات و، بهپێی یاسایش لهو رۆژهوهی كه داواكهی له وهزارهت تۆمار كراوه وجودی چاپهمهنیهكه پووچهڵ كراوهتهوه. 2- ئهگهر چاپكراوهی خولاوخول له ماوهی سێ مانگدا "كه له رۆژی ئیجازهپێدانهكهوهی دهست پێ دهكا" دهرنهچوو، ئهوه لهو بارهدا (دوای ئینزار كردنی) ئیجازهكهی به پووچهڵكراو له قهڵهم دهدرێ. 3- حزبه سیاسییهكان و كۆمهڵه رێكخراوه جهماوهری و دهزگا گشتییهكان مافی خۆیانه خاوهن ئیمتیاز یان سهرنووسهری چاپكراوهی خولاوخولی خۆیان بگۆڕن و پێویسته لهو بارهدا وهزارهتی لێ ئاگادار بكهن. 4- خاوهن ئیمتیاز مافی خۆیهتی له كاتی زهرووردا سهرنووسهری چاپكراوی خولاو خولی بگۆڕێ و پێویسته وهزارهتی لێ ئاگادار بكات.
ماددهی سی و ههشتهم
ماددهی سی و ههشتهم: ئهم یاسایه له مێژووی دهرهێنانیهوه جێ بهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی سی و حهوتهم
ماددهی سی و حهوتهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكات.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهم دهزگایه شهخسییهتی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی و ئیداریی خۆی ههیه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ماددهی نۆیهمی یاساكه ههموار دهكرێ و وهك ئهمهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: 1-بڵاوكردنهوهی كاڵدانی (التحریض) جهریمهو رهفتاری تیرۆرو رهواج پێدان و فهراههمكردنی رێگاو مومكیناتی جهریمهو تیرۆرو، شهڕهجوێن و تانهو تهشهر (التشهیر)ی دژ به ئهشخاص و سووكایهتی به حوورمهتی دین و مهزهب و ئاداب و پێڕۆی گشتی، قهدهغهیه. 2-دهسهڵات دهدرێ به وهزیری رۆشنبیریی ههرێم كه ئینزار بدات به سهرنووسهر یان به خاوه ئیمتیاز یان به ههردووكیان ئهگهر سهرپێچی له حوكمهكانی ئهم یاسایه بكهن، پێویستیشه سهرنووسهر، ههر دوای وهرگرتنی ئینزارهكه له جێگایهكی بهرچاوی یهكهم ژمارهدا بڵاوی بكاتهوه.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: لیژنهی بهرزهفتی له سهرۆك و دوو ئهندام و ئهندامێكی یهدهگ پێك دێ. دووهم: لیژنه تایبهتمهنده به تهماشاكردنی ههموو ئهو سهرپێچیانهی كه لهم یاسایهدا دهقی گرتووه، وه توێژینهوه لهو كێشه و شكاتانهی دهكا كه ئهنجومهن بۆی ههواڵه دهكا، وه دهسهڵاتی ئاراستهكردنی ئهم سزایانهی خوارهوهی ههیه: 1. وریاكردنهوه (الفات نظر). 2. ئینزار. 3. داخستنی دهرمانخانه یان كۆگای دهرمان بۆ ماوهیهك كه له سێ رۆژ كهمتر نهبێ و له ههفتهیهكيش زیاتر نهبێ، له كاتی دووباره بونهوهشدا دهرمانخانه یان كۆگا بۆ ماوهی (15) رۆژ دادهخرێ وه پشكه دهرمانهكهشی بۆ ماوهی مانگێك پێ نادرێت. 4. لیژنهی بهرزهفتی ئهو بنهمایانه پێرهو دهكا كه له یاسای بهرزهفتی كارمهندانی دهوڵهتدا هاتووه.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: دهرچوانی یهیمانگهكه دهكرێن بهم دوو پلهیهی خوارهوه: یهكهم: پلهی (أ): ههموو ئهوانه دهگرێتهوه كه موعهددهلی ههموو ماددهكانیان و لێ توێژینهوهكهیان بۆ ههردوو ساڵهكه له(80%) كهمتر نییهو، یهك ساڵیشی پێ دهدرێ بۆ مهبهستی زیاده و تهرفیع. دووهم: پلهی (ب): ههموو ئهوانه دهگرێتهوه كه موعهددهلی ههموو ماددهكانیان ولێ توێژینهوهكهیان دهكاته (70%) لهسهد و، تا (79%) حهفتاونۆ لهسهد بۆ ههردوو ساڵهكه، ماوهی (6) شهش مانگیشیان بۆ مهبهستی زیاده و تهرفیع پێدهدرێت.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: دهرچووی پهیمانگه بهپێی فهرمانی (مرسوم) ههرێم دادهمهزرێ، لهمهنسهبی قازی سنفی چوارهم ئهگهر بۆ قازێتی شیاو كرابوو، یان به وهزیفهی جێگری داواكاره گشتی لهسنفی چوارهم دادهمهزرێ ئهگهر بۆ ئهم وهزیفهیه شایان كرابوو، ئهوهش به مووچه و سنف و ئهو پلهیهی كهبهپێی بڕوانامهكه و خزمهت و ئیش و ئهو (قدم)هی كه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه پێی دهدرێ. ماوهی خوێندن له پهیمانگهكهدا به مومارهسه دادهنرێت بۆ مهبهستی دامهزراندن و دیاریكردنی مووچه بۆ كهسێك كه خاوهن وهزیفه نهبێت.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: بهدهر له حوكمی ماددهی بیستهم لهم یاسایه، دامهزراندنی قازییهكان و ئهندامانی داواكاری گشتی، بهپێی حوكمهكانی یاسای دهسهڵاتی دادوهریی بهركار لهههرێمی كوردستان ـ عێراقدا دهبێت، تا تهواوكردنی دهورهی یهكهمی پهیمانگه دادوهری، كه بهپێی ئهم یاسایه دامهزراوه.
ماددهی بیست و شهشهم
ماددهی بیست و شهشهم: دارایی سهندیكا له مانه پێك دێت: یهكهم- رهسمی چوونه ناو سهندیكا و بهشداری ساڵانه. دووهم- رهسمهكانی مۆڵهت پێدانی كردنهوهی دهرمانخانهكانهو كۆگاكانی دهرمانی ئههلی. سێیهم - ئهو پێبهخشینانهی كه له لایهن رهسمی و نیمچه رهسمیهكان پێشكهش دهكرێن لهگهڵ و ئهو تهبهروع و پێدانانهی كه به رهزامهندی لایهنه رهسمیییهكان له لایهنهكانی ترهوه پێشكهش دهكرێن. چوارهم- قازانجی ئاههنگهكان و یانهكان.
ماددهی چل وچوارهم
ماددهی چل وچوارهم: یهكهم: دادوهر مافی مۆڵهتی ئاسایی به مووچهی تهواو ههیه لهماوهی خزمهتكردنی لهههر ههشت رۆژدا مافی رۆژێكی ههیه. دووهم: پێویسته دادوهر ساڵانه له سی رۆژ كهمتر له مۆڵهتی موستهحهقی خۆی وهرنهگرێت ولهكاتێك كه وهری نهگرت، بۆی كۆناكرێتهوه تهنیا ئهو بهشه نهبێت كه له سی رۆژ زیاتره. سێیهم: دهشێ ئهو مۆڵهته ئاساییانهی كه بهپێی بهندی دووهم لهم ماددهیهدا بۆی ماوهتهوه بۆی كۆبكرێتهوه به مهرجێك له ساڵێك پتر نهبێت. چوارهم: مۆڵهته ئاساییهكانی كه له خزمهتهكانی پێشووی دهیكهوت بۆ دادوهر دهگهڕێتهوه.
ماددهی چل وسێیهم
ماددهی چل وسێیهم: قیدهمی دادوهران بهپێی پۆل و پایهكهیان و مێژووی دامهزراندنیان دهبێ ولهكاتی یهكسان بوون ئهوا قیدهمهكه بهپێی ئهوه دهبێ كه ئهنجومهنی دادوهری بڕیاری لهسهر دهدات.
ماددهی چل ویهكهم
ماددهی چل ویهكهم: یهكهم: پۆلهكانی دادوهران چوار پۆلن(یهكهم، دووهم، سێیهم، چوارهم)و له پۆلی چوارهمهوه دهست پێدهكهن. دووهم: دادوهر له پۆلێكهوه بۆ پۆلێكی تر به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری و لهسهر داوایهك بهرز دهكرێتهوه كه پێشكهش به ئهنجومهنی دادوهری دهكرێ به مهرجێك تۆژینهوهیهكی یاسایی پێشكهش بكات و مووچهی رادهی نزمی ئهو پولهی وهرگرتبی كه بۆی بهرزدهكرێتهوهو پێنج ســاڵی له پۆلهكهی بهسهر بردبێ. سێیهم: ئهنجومهنی دادوهری له كاتی پێشكهش كردنی داواكاری بهرزكردنهوهكه دهبێ رای دادگای پێداچوونهوهو سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوهو سهرۆكایهتی د هستهی سهرپهرشتی دادوهری لهبارهی توانای دادوهرو شیاوی بۆ بهرزكردنهوهكه وهرگرێ . چوارهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی داواكارییهكهو شیاوی ئهو دادوهره به بهرزكردنهوه به نووسراوێك وهك له بهندی(3)سێیهمی ئهم ماددهیهدا هاتووهو لهگەڵ رای خۆی بۆ ئهنجومهنی دادوهریی بهرزدهكاتهوه. پێنجهم: ئهنجومهنی دادوهریی له ههڵسهنگاندنیدا بۆ لێهاتوویی دادوهر بۆ بهرزكردنهوهی پشت بهو نووسراوانه دهبهستێ كه له ههردوو بهندی (3و 4)ی ئهم ماددهیهدا هاتوون، لهگهڵ راپۆرتهكانی ساڵانه كه لهلایهن سهرۆكانی سهرپهرشتیارانی دادوهریی یهوه بهرزكراونهتهوهو ئهو حوكمانهی كه دادوهر به ماندووبوونێكی له راده بهدهر دهریكردوون یاخود له ناوهڕۆكیاندا بیڕورای یاسایی وایان تێدایه ئهوه نیشاندهدات كه بهدوای چالاكی فقهی و دادوهریدا چووه. سهرهرای راپۆرتی ئهو لێژنهیهی كه وتووێژی لهسهر تۆژینهوه یاساییهكهی كردووه كه پێشكهشی كردبوو، لهگهلأ ئهو پلهیهی كه وهری گرتووهو ئهگهر دهركهوت لێهاتووه بۆ ئهو بهرزكردنهوهیه، بڕیاری بنبڕیی بهرزكردنهوهكهی دهردهكهن وپێی رادهگهیهنرێ و ئهنجومهنی دادوهریی بۆی ههیه بهرزكردنهوهكه به بڕیارێكی هۆدار بۆ ماوهیهك له شهش مانگ كهمتر نهبێ و لهساڵێك پتر نهبێت دوا بخات بۆ زیاتر له جارێك كه بینرا شیاوی ئهوه نییه.