أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژنامهی رهسمیدا بڵا ودهكرێتهوه و وهزیری پهیوهندیدار و گشت وهزارهته پهیوهندیدارهكانی تر دهبێ جێبهجێ بكهن.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم:وهزارهت پهیمانگاو مهڵبهندی راهێنان و خولی پهروهردهیی پێگهیاندن و بازرگانی و كشتوكاڵی و پیشهسازی و هونهری تر بهگوێرهی داخوازییهكانی گهشهسهندن دهكاتهوه.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ئهنجوومهن خاوهنی ئهم دهسهڵاتانه دهبێت: 1-دانانی سیاسهتی گتی ههرێم و سهرپهرشتی مردنی بهجێهێنانی به پێ ی یاسا و بڕیاره رهچاو كراوهكان، دوای بڕیاردانی له لایهن ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستان. 2-پێشنیاز كردرن و ئاماده كردنی پرۆژه یاساكان و پێشكهش كردنیان به ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستان بۆ بڕیار لهسهر دانیان. 3-ئامادهكردن پرۆژه پهیرهوهكان و ئاماده كردنیان. 4-ئامادهكردنی پرۆژهی بووجهی گشتی ههرێم. 5-ئامادهكردنی پرۆژهكانی نهخشهی گهشه پێ كردنی ههرێم. 6-قهرز دان و وهرگرتنی به بڕیرای ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستان. 7-جێ بهجێ كردنی یاساكان و پاراستنی ئاسایشی ههرێم و پارێزگاریكردن له مافهكانی هاووڵاتیان و ماڵ و موڵكه گشتییه كان و بهرژهوهندیهكانی گهلی كوردستانی عێراق. 8-رێ نیشان دان و سازكردن و بهدوا داچوونی كار و فرمان وهزارهتهكان دایهرهكانیان و دام و دهزگا گشتییهكان. 9-چاودێریكردنی رهوایی ئهو رێنماییانهی وهزارهتهكان و دام و دهزگاكانی دهری دهكهن. "3" مهرجی تهمهن بۆ وهزیرو ههروهها لابردنی وهزارهتی كاروباری پێشمهرگه بهپێی "یاسای یهكهم ههموار كردنی یاسای ئهنجوومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق ژماره "3"ی ساڵی 1992 بوو كه حوكمی بڕیاری ژماره "35"ی رۆژی 14/12/1994ی ئهنجوومهن دهگرێتهوه. 10-دهركردنی بڕیاری بهرێ كردن و بهجێ هێنانی یاسا رهچاوكاوهكان و چاودێری كردنی چۆنیهتی به ئهنجام گهیاندنیان. 11-دامهزراندنی فهرمانبهران و بهڕێوهبهره گشتییهكان و هاوێشتن و له كار خستنی و خانهنشینكردنیان به پێی یاسا. 12-به دهر له برَگهی (11)ی پێشو و، دامهزراندنی خاوهن پله تایبهتی یهكان و سهرۆكی وهحده ئیداریهكان و دادوهرهكان و ئهندامانی دهزگای (داواكاریی گشتی) به پێشنیازی وهزیری پهیوهندار بڕیاری ئهنجومهن و دواجار به بڕیاری پهیوهندار به پێی یاسا رهچاو كراوهكان دهبێ.
مادهی نۆیهم
مادهی نۆیهم: أ-ههر وهزیره و بهپێی كاری خۆی، ئهم وهزارهتانه بهرێوهدهبهن: 1-وهزارهتی ناوخۆ. 2-وهزارهتی دارایی و ئابووری. 3-وهزارهتی دادوهری. 4- وهزارهتی كارو باری پێشمهرگه. 5-وهزارهتی گواستهوه و گهیاندن. 6-وهزارهتی یارمهتی مرۆژایهتی و هاوكاری. 7-وهزارهتی پیشهسازی ووزه. 8-وهزارهتی رۆشهمبیری. 9-وهزارهتی پهروهرده. 10-وهزارهتی شارهوانی و گهشت و گوزار. 11-تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی. 12-وهزارهتی ئهشغال و نیشته جێبوون. 13-وهزارهتی ئاوادانكردنهوه و گهش پێدان. 14- وهزارهتی كشتوكال و ئاودێری. 15-وهزارهتی ئهوقاف و كاروباری ئاینی. ب:دهشێ ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق چهند وهزیری ههرێمی تیادا بن."4"
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: دهزگایوك بۆ خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی پێك دههێنرێ و به دهستهی سهرۆكایهتی وهزارهتهوه دهبهسترێتهوه. كاروباریشی به پێ ی پێرهوێكی تایبهتی رێك دهخرێ. "4" بڕگهی "ب" خرایه سهر ماددهی (9)ی ئهم یاسایه بهپێی یاسای ژماره (3)ی ساڵی 1996 "یاسای یهكهمین ههمواركردنی یاسای ئهنجوومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق ژماره (3)ی ساڵی 1992" ئهمهش بهگوێرهی بڕیاری ئهنجوومهن ژماره "4"ی رۆژی 23/9/1996.
ماددهی یازدهیهم
ماددهی یازدهیهم: 1-له حاڵهتی لادانی سهرۆكیك یا واز هێنانی یاخود واز هێنانی زۆربهی ئهندامانی ئهنجوومهن، وادادهنرێ كه وهزارهت وازی له كار هێناوه. بهڵام ئهگهر وهزارهتهكه هاوپهیمانی بوو له نێوان دوو دهستهی سهرهكیهكهی ناو ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستان داو ئهگهر وهزیرانی ههر لایهكیان به كۆمهڵ له وهزارهت كشانهوه، وا دادهنرێت كه وهزارهتهكه وازی له كار هێناوه. 2-ئهندامانی ئهنجومهن تا كاتی پێك هێنانی وهزارهتێكی نوێ، لهسهر بهرێوهبردنی ئهركه رهسمییهكانیان بهردهوام دهبن.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: گفتو گۆی ئهنجومهن نهێنی دهبێ، برَیارهكانی به زۆربهی دهنگ و به ئامادهبوونی زۆربهی ئهندامانی دهردهكا، ئهگهر ژمارهی دهنگهكان وهك یهك بوون بڕیاری ئهو لایه جێگر دهبێ كه سهرۆكی لهگهلدا دهبێ، ئاشكرا كردنی بڕیارهكانیشی به رێ و شوێنێك دهبێت كه خۆی دهستنیشانی دهكا.
ماددهی سیازدهیهم
ماددهی سیازدهیهم: وهزیرهكان سهبارهت به سیاسهتی گشتی وهزارهت، به هاویهشی لهبهر دهم ئهنجومهنی نیشتمانیدا بهرپرسیارن. بهڵام سهبارهت به كاروباری ههر وهزارهتێك، وهزیرهكهی خۆی له بهر دهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسیاره.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: سهرۆكه ئهنجومهن جێگرهكهی یا ههر وهزیرهك، نابێ لهو ماوهیهدا كه له سهر ئهو كارانهیانن هیچ پیشهیهكی سهربهست یا ئیشێكی بازرگانی یا دارایی یا پیشهسازی یا ههر كارێكی ئابووری تر بكهن، ههر وهكهو نابێ هیچ شتێك له ماڵ و موڵكی گشتی بكرێ یا به كرێ بگرێ. یا شتێك له مال و موڵكی خۆیان به كرێ یا به فرۆشتن یا به ئال و گۆر بدهن به دهوڵهت.
ماددهی پانزدهیهم
ماددهی پانزدهیهم: ئهنجومهنی نیشتامانی كوردستان بۆی ههیه ههر وهزیرێك بجات به دادگا، سهبارهت به تاوانێك كه له كاتی بهجێ هێنانی فهرمانهكهی یا به هۆیهوه درابێته پاڵی، پێنشنیازی تاوان درانه پاڵهكه دهبێت به لایهنی كهمهوه، له لایهن چوار یهكی ئهندامنی ئهنجومهنی نیشتامنی كوردستان دهبێ و بڕیاری به دداگا دانهكهی له لایهن دوو لهسهر سێبهشی ئهندامانی یهوه،. ئهوسا ته كاتی یهكالا كردنهوهی مهسهله، دهستی دهستی له كار دهكێشرێتهوه.
المادة الحادية والعشرون
المادة الحادية والعشرون حدود المسؤولية القانونية لمتعهد النقل لإجمالي خسارة البضاعة 1- لا يكون متعهد النقل مسؤولا عن دفع أي تعويض عن التلف او الخسارة الواقعة للبضاعة يتجاوز ما هو منصوص عليه في المواد (15) ، (16) ‚ (17) ، (18) ، (19) ، الا عندما يكون متعهد النقل والمرسل قد اتفقا على حساب التعويض بطريقة مختلفة . 2- يمكن الاتفاق على ان يتحمل متعهد النقل اعباء والتزامات اكبر مما تنص عليه هذه الاتفاقية ، على ان يجري تحديد ذلك في عقد النقل .
المادة العشرون
المادة العشرون مسؤولية متعهد النقل عن تصرفات وافعال تابعيه يكون متعهد النقل مسؤولا مسؤولية مباشرة عن كل تصرفات وافعال تابعيه . ويعتبر تابعا كل شخص يستخدمه متعهد النقل في تنفيذ الالتزامات المترتبة على عقد العمل من الاطراف المنفذة المعينة من قبله او المتعاقدين من الباطن مع الاطراف المنفذة او ممثليه او المفوضين من قبله او موظفيه او وكلائه او مندوبيه فيما يتعلق بالبضاعة المنقولة طالما كانت تلك الافعال او التصرفات واقعة ضمن نطاق عقد النقل . ويقع باطلا كل شرط يقضي بإعفاء متعهد النقل من المسؤولية عن تصرفات وافعال تابعيه .
المادة التاسعة عشرة
المادة التاسعة عشرة حدود مسؤولية متعهد النقل عن الاضرار غير المباشرة في حالة ثبوت وقوع اضرار غير مباشرة نتيجة مسؤولية متعهد النقل عن تلف البضاعة او فقدها او التأخير في تسليمها عند الموعد المتفق عليه ومن ذلك تعطل عجلة الانتاج او وصول البضاعة في غير موسمها والاثار المترتبة على ذلك فأن حدود مسؤولية متعهد النقل عن الضرر غير المباشر لاتزيد عن قيمة اجرة النقل المتفق عليه في العقد عن البضاعة الهالكة او المفقودة او التي يتأخر تسليمها .
المادة الثامنة عشرة
المادة الثامنة عشرة حدود مسؤولية متعهد النقل في حالة تأخير تسليم البضاعة في موعدها تحت ظروف معينة اذا حدث تأخير في تسليم البضاعة في موعدها وكان متعهد النقل مسؤولا عن التأخير فان حدود مسؤولية متعهد النقل يجب الا تزيد عن مرتين ونصف من قيمة اجرة النقل الواجب دفعها عن الاجزاء من البضاعة المتأخرة وبحيث لا تتعدى هذه المسؤولية قيمة اجرة نقل اجمالي البضاعة طبقا لعقد النقل وذلك مع عدم الاخلال بالحقوق الاخرى الناجمة كالتلف او الفقد في حالة وقوعه .
المادة السابعة عشرة
المادة السابعة عشرة أسس تقدير التعويض إذا كانت طبيعة وقيمة البضاعة غير محددة وكانت مرحلة النقل التي حدث فيها التلف أو الفقد غير معروفة 1- إذا كان متعهد النقل مسؤولاً عن أي تلف أو فقد للبضاعة وكانت طبيعة وقيمة البضاعة غير محددة من قبل المرسل وغير مدونة في وثيقة النقل وكانت مرحلة النقل التي حدث فيها هذا التلف أو الفقد غير معروفة وكان النقل متعدد الوسائط يشمل النقل بحراً أو نهراً , حينئذ لا يجب أن تتعدى قيمة التعويض التي يلتزم بها متعهد النقل عن 2.0 وحدة من وحدات حقوق السحب الخاص (SDR ) عن كل كيلو جرام من إجمالي وزن البضاعة المفقودة أو التالفة أو667.0 وحدة من وحدات حقوق السحب الخاص طبقا لما يحدده صندوق النقد الدولي في تاريخ الاستحقاق لكل عبوة أو طرد أو أي وحدة شحن أخرى مفقودة أو تالفة أيهما أكبر . ويمكن تعريف وحدة الشحن أو العبوة أو الطرد على أنها الوحدات أو العبوات التي يتم عدها أو رصها في وحدة النقل الجزئية ( حاوية أو أي وسيلة مشابهة ) وإذا لم تحدد على هذا النحو اعتبرت البضاعة الموجودة في تلك الحاوية وحدة شحن واحدة . 2- في حالة ما إذا كان النقل متعدد الوسائط لا يشتمل نقل البضاعة بحراً أو نهراً طبقاً لما هو في عقد النقل وكانت مرحلة النقل التي حدث فيها التلف أو الفقد غير معروفة , فان مسؤولية متعهد النقل في هذه الحالة تحدد بما لا يزيد عن 8.33 وحدة من وحدات حقوق السحب الخاص لكل كيلو جرام من الوزن الإجمالي للبضاعة التالفة أو المفقودة . 3- من الممكن أن تستبدل قيمة حقوق السحب الخاص ( كما يعرفه صندوق النقد الدولي ) المذكورة في الفقرتين (2,1) من هذه المادة بالعملة المحلية تبعاً لقيمتها في تاريخ الحكم أو القرار أو التاريخ المتفق عليه بين الإطراف , وتحسب قيمة العملة المحلية في حقوق السحب الخاص وفقا لأسلوب التقييم المطبق من قبل صندوق النقد الدولي في التاريخ محل النقاش المتعلق بمعاملاته وصفقاته الخاصة .
المادة السادسة عشر
المادة السادسة عشر أسس تقدير التعويض اذا كانت طبيعة وقيمة البضاعة غير محددة وكانت مرحلة النقل التي حدث فيها التلف أو الفقد معروفة اذا كان متعهد النقل مسؤولاً عن أي تلف أو فقد للبضاعة وكانت طبيعة وقيمة البضاعة غير محددة من قبل المرسل وغير مدونة في وثيقة النقل وكانت مرحلة النقل التي حدث فيها هذا التلف أو الفقد معروفة , فانه يجب أن لا تتعدى قيمة التعويض عن هذا التلف أو الفقد ما تنص عليه مواد الاتفاقيات الدولية المطبقة أو القانون المحلي المتعلق بالوسيلة التي تم أثناءها التلف أو الفقد في المكان الذي حدث فيه هذا التلف أو الفقد أيهما أكبر .
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: سهرۆكی ههیئه بۆی ههیه پێكهاتهكانی ههیئهكه، به خۆی و به بهڕێوهبهرهكان و بهش و هۆبه و نووسینگهكانیشهوه دابنێ و پێكیان بهێنێ، و ئهرك و فرمانیشیان له چوارچێوهی ئهم یاسایهدا دیاریبكاو سهڵاحییاتی بهرپرسهكانی ئیدارهكانیشی دهسنیشان بكاو میلاكیان بۆ دابنێ و موفرهداتی بوجهكهشی پێشنیاز بكاو پێشكهشی سهرۆكی ههرێمی بكا بۆ تهسدیقكردن، بۆیشی ههیه خولی فێربوون و قاڵبوونیش بۆ كارمهندانی بكاتهوه.
ماددهی سیازده:
ماددهی سیازده: دهسهڵاتهكانی دهستهی لق: 1-بهكارخستنی بڕیار و راسپاردهكانی كۆنگره و مهكتهبی تهنفیزی. 2-دامهزراندنی كارمهندان بۆ ئیش و كاری لق. 3-ناونیشانكردنی ئهوانهی كه له سنووری پارێزگاكهدا نوێنهرایهتی یهكێتی دهكهن له لیژنه رهسمییهكاندا. 4-پێشكهشكردنی پێشنیاز و راسپاردهی تایبهتی كاروباری لق بۆ مهكتهبی تهنفیزی تا ئیقراریان بكات. 5-خهرج كردنی پارهی پێویست بۆ ئیش و كاری لق له چوارچێوهی بوجهی دارایی خۆیدا. 6-پیاده كردنی ئهو دهسهڵاتانهی كه مهكتهبی تهنفیزی پێیداوه، ههروهها رێكخستنی ناسنامهی ئهندامهكانی بهپێی رینمایی مهكتهبی تهنفیزی.
ماددهی پازده:
ماددهی پازده: زهپت كردن 1-یهكێتی جوتیاران بۆی ههیه ههر ئهندامێكی خۆی، كه حاڵهتێ لهم حاڵهتانهی خوارهوه لهسهر ساغ بووه وه له ئهندامێتیی بخات: أ-ئهگهر جینایهتی یان جونحهیهكی ئابڕووبهر بكات. ب-ئهگهر ئههلییهتی له دهست بدات. ج-ئهگهر لهو ئهركانه لابدات كه پێرۆی ناوخۆی یهكێتی گشتی جوتیاران سهپاندوویهتی، سهرهرای ئهوهش كه به نووسراو ئاگادار كرابێتهوه كه ئهركی سهرشانی چییهو دهبێ بیكات. د-ئهگهر شهرتێ له شهرشرووتی ئهندامێتی له دهست بدات. 2-یاسای زهپتیی فرمانبهرانی دهوڵهت بهسهر ئهو فرمانبهرانهدا كه له یهكێتییهكهیدا كاردهكهن دهخرێتهكار.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهت بۆ بهدیهێنانی ئهم ئامانجانه كار دهكات: یهكهم: گهشهپێدانی تێگهیشتن (وعی)ی ئیسلامی و بڵاوكردنهوهی رۆشنبیری ئیسلامی وجهوههری پهیامه شكۆمهندهكهی. دووهم: به تهنگ هاتنی شوێنه پیرۆزه ئایینی یهكان و ریكخستنی بهرێوه بردنیان و پاراستنیان. سێ یهم: دابین كردنی پێویستییهكانی باشترین و لهبارترین شێوهی بهجێ هێنانی فهریزهتی حهج. چوارهم:بایهخدان به كاروباری دام و دهزگا ئیسلامی و خێر خوازهكان و پهره پێدانیان لهر ووی ئیداری و هونهری و دارایی و رێك و پێكی و خزمهتگوزارییهوه. پێنجهم: رێكخستنی كاروباری بهرێوهبردنی ئهوقاف و سهرپهرشتی و چاودێری كردنی. شهشهم خستنهوه كاری مولك و ماڵی ئهوقاف به شێوهی جۆرا و جۆری ئهوتۆ كه پاراستن و گهشه پێدانیان له چوار چێوهی بنهما گشتی یهكان نهخشهی گهشه پێدانی ههرێمی مسۆگهر بكا لهسهر ئهو بنچینانهی لهگهل حوكمهكانی حهوتهم: بایهخدان به جێ به جێ كردنی مهرجهكانی خاوهن وهقفهكان كه ئامانجیان به دیهێنانی هاوكاری و كۆمهڵایهتی و پێشكهوتنی كۆمهڵگایه. ههشتهم: گرینگه دان به ئاینی پاكی ئیسلام و سامانهكهی و رێز گرتن له زانایانی ئاینی ئیسلامی و پاراستنی پایهو پلهی كۆمهڵایهتییان و خۆش كردنی باری ژیانیان و دابینكردنی پێویستییهكانی چالاكی ی ئاینی و نیشتمانی و كۆمهلایهتی بۆمان. نۆیهم: به هێز كردنی پهیوهندی ئاینی لهگهل گهلانی جیهانی ئیسلامی به تایبهتی و جیهان بهگشتی. دهیهم: بیناكردنهوهی مزگهوته وێرانكاوهكان و دروستكردنی قوتابخانه ئاینی یهكان پێ یانهوه بهندن.