أحكام القانون

البحث في المحتوى🔎
ازالة
ازالة

مادده‌ی بیست و پێنج:

متن المادە :

مادده‌ی بیست و پێنج: وه‌زیری ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێ كردن به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ هه‌ردوو وه‌زاره‌تی، ناوخۆ و دارایی و ئابووری، بۆیان هه‌یه‌ ڕێنمایی بۆ ئاسان بۆ جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنن.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی حه‌وته‌م: سه‌رۆكی ده‌زگا به‌م سه‌ڵاحییاته‌ی خواره‌وه‌ ڕاده‌بێ : 1. به‌رێوه‌بردنی كاروباری ده‌زگاو، سه‌رۆكایه‌تی كردنی كۆبوونه‌وه‌كانی و سه‌رپه‌رشتی كردنی دایه‌ره‌كانی. 2. نواندنی ده‌زگا له‌به‌رده‌م دادگاو دایه‌ره‌ پێوه‌ندیداره‌كاندا. 3. ئیمزاكردنی ئه‌و موخابه‌راته‌ی له‌ ده‌زگاكه‌وه‌ ده‌رده‌چن. 4. پێشنیازكردنی بوجه‌ی گه‌شتوگوزارو ئاماده‌كردنی میلاك و بوجه‌ی ساڵانه‌و حساب و حسابكاریی كۆتایی. 5. بۆ هه‌ر حاڵتێ، به‌جیا، موافه‌قه‌ت ده‌كات بڕێ پاره‌ خه‌رج بكرێ له‌ پێنج ملیۆن دینار نه‌ترازێ

مادده‌ی یازده‌م

متن المادە :

مادده‌ی یازده‌م: یه‌كه‌م: كه‌مئه‌ندام و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت مافی سوود وه‌رگرتنی هه‌یه‌ له‌ ئیمتیازاتی تایبه‌ت بۆ ئاسان گواستنه‌وه‌ی و به‌جێ گه‌یاندنی كاروباری رۆژانه‌ی ئه‌ویش به‌ گوێره‌ی جۆر و پله‌ی كه‌مئه‌ندامییه‌كه‌ی، حكومه‌ت و كه‌رتی تایبه‌تیش كار بۆ ئاماده‌ كردنی ژینگه‌ی گونجاو ده‌كات بۆ ئاسان كردنی جووله‌ی كه‌مئه‌ندام و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت و دابین كردنی ئاسانكاریی پێویست تا بتوانن ئامرازه‌كانی گواستنه‌وه‌ی گشتیی به‌كار بهێنن. دووه‌م: هه‌موو كه‌سێكی كه‌مئه‌ندام و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت مافی سوود وه‌رگرتنی له‌ ژینگه‌یه‌كی شیاو هه‌یه‌، هه‌روه‌ها گه‌یشتن به‌ هه‌ر شوێنێك كه‌ خه‌ڵكی دی ده‌توانن بیگه‌نێ، به‌ جۆرێك سه‌ربه‌خۆیانه‌ ئازادیی جوولانه‌وه‌ و به‌ ئاسانی گه‌یشتن به‌ شوێنان و به‌ده‌ست هێنانی خزمه‌تگوزاریی پێویستیان بۆ دابین بكات. سێیه‌م: حكومه‌ت كار ده‌كات بۆ ناچار كردنی لایه‌نی فه‌رمی و نافه‌رمی كه‌ پابه‌ندی مه‌رج و مواسه‌فاتی جیهانی و ته‌كنیكی و ئه‌ندازه‌یی و ته‌لارسازانه‌ بن، كه‌ ده‌بێ له‌ بینا و دامه‌زراو و یاریگای گشتی و په‌رستگا و شوێنانی گشتی و تایبه‌تدا، به‌ كۆن و نوێیانه‌وه‌ هه‌بن، كه‌ كه‌سانی كه‌مئه‌ندام و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت پێویستییان پێیانه‌. چواره‌م: ده‌بێ فه‌رمانگه‌كانی هاتوچۆ نیشانه‌كانی جووڵه‌ و هاتوچۆ بۆ كه‌مئه‌ندامان و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت بخه‌نه‌ نێو تاقی كردنه‌وه‌ی به‌خشینی مۆڵه‌ت به‌ شۆفێران.

مادده‌ی دوازده‌م

متن المادە :

مادده‌ی دوازده‌م: یه‌كه‌م: حكومه‌ت زامنی وه‌ده‌ستهێنانی كه‌مئه‌ندام و خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت ده‌كات له‌ خزمه‌تگوزاریی ته‌ندروستی به‌خۆڕایی و ئاسانكاریی پێویستیشیان پێشكه‌ش ده‌كات ئه‌گه‌ر حاڵه‌ته‌كه‌ پێویستیی به‌ چاره‌سه‌ر كردن هه‌بوو له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم. دووه‌م: حكومه‌ت كار ده‌كات بۆ: 1- پێشكه‌ش كردنی خزمه‌تگوزاریی خۆپارێزی و چاره‌سه‌ركردن و په‌ره‌ پێدانی خزمه‌تگوزاریی پشكنینی پێش وه‌خته‌ كه‌ ئامانجی كه‌م كردنه‌وه‌ی رێژه‌ی كه‌مئه‌ندامییه‌ له‌ نێو كۆمه‌ڵدا. 2- دابین كردنی ئامێری شیاندن و قه‌ره‌بووكارانه‌ و ئامیری پزیشكی پێویست و دابین كردنی ته‌كنه‌لۆژیای نوێ بۆ یارمه‌تیدانی كه‌مئه‌ندامان و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت.

مادده‌ی دووه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی دووه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی بیست و سێ:

متن المادە :

مادده‌ی بیست و سێ: سزا ئه‌درێت به‌گرتن بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ حه‌وت ساڵ زیاتر نه‌بێت هه‌ر كه‌سێك، به‌نیاز خراپی، به‌رهه‌می دارستانی پێ گیرا یان كڕی، كه‌ ئه‌زانێت ئه‌وه‌ی پێ یه‌تی پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌یه‌ وه‌ كه‌سی هه‌ڵگر سزا ئه‌درێت به‌به‌ندكردن به‌ مه‌رجێك به‌شدار نه‌بێت له‌ ئه‌نجامدانی ئه‌و تاوانه‌ی كه‌ ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ی پێ گیراوه‌.

مادده‌ی بیست و شه‌ش:

متن المادە :

مادده‌ی بیست و شه‌ش: كاركردن به‌ یاسای دارستانی عێراقی ژماره‌ (75)ی ساڵی 1955، له‌ هه‌رێمی كوردستان – عێراق، ده‌وه‌ستێنرێت.

مادده‌ی بیست و سێ:

متن المادە :

مادده‌ی بیست و سێ: یه‌كه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی هاتوچۆ، به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ته‌كه‌دا، قه‌باره‌ی (ابعاد) ئوتۆمبیله‌ جۆربه‌جۆره‌كان دیار ده‌كات، هه‌روه‌ها تیژترین خێرایی و كه‌مترینیان له‌سه‌ر ڕێگا گشتیه‌كان به‌ پێی جۆری هه‌ر ڕێگه‌یه‌ك، به‌ به‌یاننامه‌یه‌ك دیار ده‌كات و، له‌ ڕۆژنامه‌ی فه‌رمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌. دووه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی هاتوچۆ، به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ته‌كه‌دا، به‌ به‌یاننامه‌یه‌ك رێساكانی به‌كارهێنانی ڕێگا خێراكان دیار ده‌كات و، له‌ ڕۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان) دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی نۆزده‌م:

متن المادە :

مادده‌ی نۆزده‌م: ماوه‌ی له‌وه‌ڕاندن له‌ دارستان و له‌وه‌ڕگاكاندا به‌پێی وه‌رز و ناوچه‌ جیاوازه‌كان، به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ كارگێڕییه‌ خۆجێیه‌كاندا، دیاری ده‌كرێت.

مادده‌ی بیست و پێنج:

متن المادە :

مادده‌ی بیست و پێنج: پێویسته‌ له‌سه‌ر وه‌زیری كشتوكاڵ وسه‌رچاوه‌ ئاوییه‌كان رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی چوارده‌:

متن المادە :

مادده‌ی چوارده‌: ئه‌م ده‌زگایه‌ بوجه‌ی تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌، به‌لایه‌نی كه‌م، سێ مانگ به‌ر له‌ ده‌ست پێكردنی ساڵی دارایی پێشكه‌شی ده‌كات به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، تا له‌ چوارچێوه‌ی بوجه‌ی هه‌رێمدا ته‌سدیقی بكات .

مادده‌ی یه‌كه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ستی له‌م ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌، بۆ ئه‌م یاسایه‌، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: 1. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی - عیراق. 2. ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 3. ده‌زگا: ده‌زگای گشتیی گه‌شتو گوزار له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا. 4. سه‌رۆكی ده‌زگا: سه‌رۆكی ئیداری ده‌زگای گشتیی گه‌شتو گوزار له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا. 5. مه‌به‌ستی گه‌شتو گوزار: مه‌به‌ست: حه‌وانه‌وه‌یه‌، بووژانه‌وه‌یه‌، وه‌رزشه‌، گه‌شته‌، دڵكردنه‌وه‌یه‌، راوه‌و دیتنی جێگا دێرینه‌كانی مێژوو ئاسه‌وارو دیمه‌نی سروشت و، بزاڤی رابواردنی دیكه‌. 6. لانه‌ی گه‌شتو گوزار: ئه‌و شوینانه‌ی كه‌ مه‌به‌ستی گه‌شتو گوزاری تێدا مه‌یسه‌ر ده‌بێ، به‌نموونه‌، وه‌ك: ئوتێل، خواردنگه‌، گازینۆ، مه‌نزڵگه‌و جێگای رابواردنی دیكه‌. 7. ناوچه‌ی گه‌شتو گوزار: ئه‌و جێگایانه‌یه‌ كه‌ یارای ئه‌وه‌ن بزاڤی گه‌شتو گوزاریان تێدا بكرێ و مه‌به‌ستی گه‌شتو گوزاریان تێدا بێته‌دی.

مادده‌ی دووه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی دووه‌م: به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ هه‌وارگایه‌كی گشتی بۆ گه‌شتو گوزار داده‌مه‌زرێ و پێی ده‌گوترێ (ده‌زگای گشتیی گه‌شتو گوزار له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراق)و فرمانبه‌رێك به‌ پله‌یه‌كی تایبه‌ت سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا ئه‌م ده‌زگایه‌ به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ په‌یوه‌سته‌و، كارمه‌نده‌كانیشی به‌ بڕیاری سه‌ره‌ك وه‌زیران داده‌مه‌زرێن.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: ناشێ له‌ چوارچێوه‌ی سنووری قه‌ده‌غه‌كراوه‌كاندا له‌ هیچ لایه‌كیاندا بینا دروست بكرێت، یان بچێندرێت، یان زه‌رعه‌تی لێ بكرێت، یان رووباری تێدا لێ بدرێت، یان جۆگه‌ی تێدا رابكێشرێت یان خوێده‌ڵینی تێدا هه‌ڵكه‌ندرێت یان وێستگه‌ی سووته‌نیی تێدا دابمه‌زرێت یان ته‌لی لێ ڕایه‌ڵ بكرێت یان ئامرازی پڕوپاگه‌نده‌ و راگه‌یاندنی لێ بچه‌سپێت یان هه‌ر كارێكی تر له‌و چوارچێوه‌یه‌دا ئه‌نجام بدرێت، مه‌گه‌ر وه‌زاره‌ت به‌نووسین ره‌زامه‌ندیی له‌سه‌ر دابێت. دووه‌م: ناشێ له‌م دیوو و ئه‌ودیوی رێگا ده‌ره‌كیه‌ سه‌ره‌كیه‌كان له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و رووبه‌ره‌دا هه‌ڵكه‌ندن ئه‌نجام بدرێت كه‌ ده‌كه‌وێته‌ نێوان دوو هێڵی هاوته‌ریب به‌ هێڵی ناوه‌ڕاست له‌ مه‌وداو یه‌ك كه‌له‌ (75) حه‌فتاو پێنج مه‌تری راست و چه‌پی رێگای یه‌ك سایده‌وه‌ دوورنه‌بێت و(100) مه‌تریش له‌ ڕێگای دوو سایده‌وه‌ دوور نه‌بێت، مه‌گه‌ر له‌سه‌ر ره‌زامه‌ندی وه‌زاره‌ت و به‌پێی مه‌رج و به‌ندو به‌ستێك كه‌ خۆی داینابێت. سێیه‌م: پردێك یان ئاوباره‌یه‌ك یان شوێنی په‌ڕینه‌وه‌یه‌ك یان هه‌ر دامه‌زراوێكی دی له‌ چوارچێوه‌ی قه‌ده‌غه‌كراوی ڕێگا گشتیه‌كان دروست بكات، به‌ره‌زامه‌ندی وه‌زاره‌ت و به‌پێی ئه‌و نه‌خشه‌به‌ش نه‌بێت كه‌ بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دات، به‌و مه‌رجه‌ش كه‌ ڕێگه‌یه‌كی شوێنگره‌وه‌ی كاتی گونجاو له‌ماوه‌ی ئیشه‌كه‌دا بۆ هاتوچۆ دابین بكات كه‌ هه‌موو نیشانه‌كانی سه‌لامه‌تیی هاتوچۆی تێدا فه‌راهه‌م بێت. چواره‌م: ئه‌و تازه‌ دامه‌زراوانه‌ی كه‌ له‌ چوارچێوه‌ی قه‌ده‌غه‌كراوی رێگا گشیتیه‌كاندا دامه‌زراون ئه‌وانه‌ی كه‌ هی فه‌رمانگه‌ فه‌رمییه‌كانی ده‌وڵه‌تن پێش به‌ركارخستنی ئه‌م یاسا به‌بێ به‌رامبه‌ر هه‌ڵده‌گیرێن ئه‌گه‌ر بوونیان كاریگه‌ری نه‌ریتی له‌باره‌ی هونه‌ری یاخود سه‌لامه‌تی هاتوچۆوه‌ له‌سه‌ر رێگا گشتییه‌كان هه‌بێت، هه‌ڵگرتنیشی له‌ كیسه‌ی لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌نێوان خۆی و وه‌زاره‌تدا ده‌بێت. پێنجه‌م: ئه‌و تازه‌ دامه‌زراوانه‌ی كه‌ سه‌ر به‌غه‌یری ئه‌و لایه‌نانه‌ن كه‌ له‌ ده‌قی به‌ندی چواره‌می ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتوون و به‌ مۆڵه‌تی ئوسوڵی یان به‌ره‌زامه‌ندی لایه‌نێكی فه‌رمی دامه‌زراون، لاده‌برێن، ئه‌گه‌ر به‌ر له‌ جێبه‌جێكردنی رێگایه‌كه‌ دامه‌زرابن، یان دیاركردنی قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانی دوای قه‌ره‌بووه‌كه‌ی، ئه‌گه‌ر كاریگه‌ریه‌كی نه‌ریتی له‌ رووی هونه‌ریه‌وه‌ كردبێته‌ سه‌ر رێگایه‌كه‌ و سه‌ر سه‌لامه‌تیی هاتوچۆ، له‌قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌كه‌شدا ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ره‌چاو ده‌كرێن: 1ـ ته‌نها قه‌ره‌بووی تازه‌ دامه‌زراوه‌كان ده‌كرێت. 2ـ قه‌ره‌بووه‌كه‌ له‌ رۆژی پێدانی مۆڵه‌ته‌كه‌وه‌، یان له‌ رۆژی ده‌رچوونی ره‌زامه‌ندیه‌كه‌وه‌، یان له‌ رۆژی پێدانی ئیزنی دامه‌زراندنی دامه‌زراوه‌كانه‌وه‌، یان له‌ رۆژی هه‌ڵكه‌ندنیه‌وه‌ كامیان بۆ هاووڵاتیه‌كه‌ باشتر بوو، له‌و رۆژه‌وه‌ ده‌خه‌مڵێنرێت، ده‌نا له‌كاتی پشكنین و خه‌مڵاندنه‌كه‌وه‌ دیاری ده‌كرێت كه‌ كرێی هاوشێوه‌ بێت، مه‌گه‌ر رێكه‌وتنێكی پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ هه‌بووبێت. 3ـ بڕی قه‌ره‌بووه‌كه‌ له‌لایه‌ن لیژنه‌یه‌كه‌وه‌ به‌سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی یه‌كه‌ی كارگێڕی و ئه‌ندامێتیی نوێنه‌ری هه‌ریه‌ك له‌ وه‌زاره‌ت و وه‌زاره‌تی دارایی و فه‌رمانگه‌ی تۆماری خانووبه‌ره‌ی یه‌كه‌ی كارگێڕی و فه‌رمانگه‌ی خانووبه‌ره‌ی ده‌وڵه‌ت له‌ خاوه‌ن ئه‌زموونه‌كان ده‌خه‌مڵێنرێت. 4ـ وه‌زاره‌ت و پێوه‌ندیدار بۆیان هه‌یه‌ ناڕه‌زایی له‌سه‌ر بڕی قه‌ره‌بووه‌كه‌ له‌به‌ره‌م دادگای به‌رایی تایبه‌ت به‌ جێگای دامه‌زراوه‌كه‌ له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا له‌ رۆژی ده‌رچوونی بڕیاری قه‌ره‌بووه‌كه‌وه‌ ده‌رببڕن و بڕیاری دادگاكه‌یش به‌ سیفه‌تی پێداچوونه‌وه‌ له‌به‌رده‌می دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌دا به‌ر تانه‌لێدان ده‌كه‌وێت. 5ـ قه‌ره‌بووه‌كه‌ و خه‌رج و مه‌سره‌ف و كرێكانی له‌ ڕێی ئه‌و دادگایه‌وه‌ ده‌درێت كه‌ تایبه‌ت به‌ جێگه‌ی پڕۆژه‌كه‌ بێت، له‌و پاره‌یه‌ش ده‌درێت كه‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ دایناوه‌، پاره‌كه‌ش به‌پێی یاسا به‌ خاوه‌ن مافه‌كان ده‌درێت. شه‌شه‌م: ئه‌و تازه‌ دامه‌زراوانه‌ی كه‌ به‌ ده‌ست درێژی له‌، دوای جێبه‌جێكردنی رێگایه‌كه‌ یان دوای دیاركردنی قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانی دامه‌زراون، به‌پێی یاسا لاده‌برێن و، لابرده‌نه‌كه‌ش له‌لایه‌ن ئه‌و یه‌كه‌ كارگێرییه‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ تازه‌ دامه‌زراوه‌كه‌ ده‌كه‌وێته‌ ناو شوێنی جوگرافیاییه‌كه‌ی و له‌سه‌ر حسابی ده‌ست درێژكه‌ر ده‌بێت، ئه‌ویش له‌ماوه‌ی (90) نه‌وه‌د رۆژدا، له‌ رۆژی پێڕاگه‌یاندنی به‌و ده‌ست درێژییه‌. حه‌وته‌م: وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ بدات: 1ـ به‌كارهێنانی به‌شێك له‌ قه‌ده‌غه‌كراوه‌ی رێگای گشتیه‌ی كه‌ بۆ دامه‌زراندنی دامه‌زراوه‌گه‌لی گه‌شت و گوزار، یان خزمه‌تگوزاریی رێگایه‌كه‌، یان بۆمه‌به‌ستی كشتوكاڵی وه‌رزی، یان بۆ ئه‌و كشتوكاڵه‌ی كه‌ ده‌ڵێ رێگایه‌كه‌ بپارێزن و ژینگه‌كه‌ش چاكتر بكه‌ن، یان بۆ راكێشانی قابلۆ، یان بۆ دانانی كۆڵه‌كه‌ی كاره‌با، یان بۆ پڕۆژه‌گه‌لی ئاو، یان بۆ پڕۆژه‌گه‌لی دیكه‌ی حكومه‌ت، به‌مه‌رجێك له‌گه‌ڵ پێداویسته‌ هونه‌ریه‌كانی رێگه‌كه‌دا هاودژ نه‌بێت و زیان به‌ سه‌لامه‌تیی هاتوچۆی نه‌گه‌یه‌نێت. 2ـ مۆركردنی گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ كۆمپانیا پسپۆڕه‌كان بۆ دانانی هۆیه‌كانی ریكلام كردن و راگه‌یاندن له‌ چوارچێوه‌ی قه‌ده‌غه‌كراوی رێگا گشتییه‌كاندا به‌پێی به‌ند و مه‌رجی تایبه‌ت به‌ وه‌زاره‌ت. 3ـ هێشتنه‌وه‌ی ئه‌و باخانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ سه‌ر قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانی رێگایه‌كه‌، ئه‌گه‌ر مانه‌وه‌یان كارنه‌كاته‌ سه‌ر لایه‌نی هونه‌ری و سه‌لامه‌تیی هاتوچۆی سه‌ر رێگایه‌كه‌، به‌مه‌رجێك به‌ شێوه‌یه‌كی رێك و پێك له‌سه‌ر حسابی خاوه‌نه‌كانیان په‌رژین بكرێن. 4ـ هێشتنه‌وه‌ی تازه‌ دامه‌زراوه‌كان و ئه‌و بینایانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ چوارچێوه‌ی قه‌ده‌غه‌كراوی رێگه‌كه‌وه‌، له‌و رێگایانه‌دا كه‌ به‌ر له‌ به‌ركارخستنی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ كراون به‌مه‌رجێ مانه‌وه‌یان هاودژ نه‌بێت له‌گه‌ڵ پێداویسته‌ هونه‌ریه‌كانی رێگایه‌كه‌ و سه‌لامه‌تی هاتوچۆ به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌: أ ـ به‌شه‌كانی ئه‌و بینایانه‌ی كه‌ له‌ (10) ده‌ مه‌تر قوڵتر ده‌ست درێژییان نه‌كردووه‌، ئه‌گه‌ر به‌ لابردنیان زیان به‌ هه‌موو بینایه‌كه‌ بگه‌یه‌نێت. ب ـ كۆڵه‌كه‌كانی كاره‌با و ته‌له‌فۆن قابلۆكانی میحوه‌ری و هێڵی شه‌مه‌نده‌فه‌ر و كه‌ناڵه‌كان و دامه‌زراوه‌كانی پشته‌وه‌ی. ج ـ ئه‌و بینا و دامه‌زراوانه‌ی سه‌ر به‌ فه‌رمانگه‌كانی ده‌وڵه‌ت و خانه‌كانی په‌رستش و گۆڕستانه‌كانن. هه‌شته‌م: دامه‌زراو و پڕۆژه‌گه‌لی وه‌به‌رهه‌مهێن موڵكی هه‌ر كه‌سێك و لایه‌نێك بن، له‌ حوكمه‌كانی به‌ندی شه‌شه‌می ئه‌م مادده‌یه‌ به‌ ده‌رده‌بن و تا ته‌مه‌نی ره‌نێوهێنانیان به‌سه‌ر ده‌چێ، به‌مه‌رجێ هێڵی ره‌نێوهێنانی تازه‌یان بۆ زیاد نه‌كرێت، ئه‌وانه‌ دوای به‌سه‌رچوونی ته‌مه‌نی وه‌به‌رهێنانیان، له‌سه‌ر حسابی ئه‌و لایه‌نه‌ی كه‌ له‌ نوێ دامه‌زراوه‌كه‌ خاوه‌نیه‌تی لاده‌برێن و هیچ قه‌ره‌بوویه‌كیشیان ناكه‌وێت. نۆیه‌م: بیناو دامه‌زراو و شوێنی دیكه‌ی پێویست بۆ خزمه‌تگوزاری رێگا گشتییه‌كان به‌ مۆڵه‌تی وه‌زاره‌ت و به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ پارێزگای په‌یوه‌ندیدار و به‌پێی نه‌خشه‌یه‌ك داده‌مه‌زرێت كه‌ ئاماده‌كراوه‌ یان نه‌خشه‌ی بۆ دارێژراوه‌ و به‌و چۆنیه‌تییه‌ش كه‌ شوێنه‌كه‌ ده‌یخه‌مڵێنی له‌ ناوه‌وه‌ یان له‌ ده‌ره‌وه‌ی قه‌ده‌غه‌كراوی ئه‌و رێگایانه‌ و له‌سه‌ر وه‌زاره‌تیشه‌ رێنمایی تایبه‌تی بۆ ده‌ربچوێنێت. ده‌یه‌م: ناشێ هیچ بینایه‌، یان دامه‌زراو، یان هیچ تازه‌ دامه‌زراوێك یان شاردنه‌وه‌ی ته‌ندروستی دابمه‌زرێت كه‌ به‌كارهێنانیان مه‌ترسی یان بێزاركردن كاریگه‌ری له‌سه‌ر ژینگه‌ی رێگاكه‌و به‌كارهێنه‌ره‌كانی هه‌بێت به‌هۆی دووكه‌ڵ ده‌رهاویشتن یان هه‌ڵم یان غاز یان تۆز یان بۆنی زیانبه‌خش یان شتی له‌و جۆره‌ بابه‌تانه‌یان لێ بكه‌وێته‌وه‌، ته‌نیا له‌و جێگایانه‌دا نه‌بێت كه‌ به‌لای كه‌مه‌وه‌ (500) پێنج سه‌د مه‌تر له‌ قه‌ده‌غه‌كراوی سنووری ڕێگای هاتوچۆی خێرا و رێگا سه‌ره‌كیه‌كان دوور بن و، رێگاش ده‌درێت به‌ خاوه‌نی پارچه‌ كشتوكاڵیه‌كان كه‌ خانوویه‌كی نیشته‌جێبوون بۆ خۆیان به‌پێی یاسا دروست بكه‌ن، به‌مه‌رجێ په‌رژینی ده‌ره‌وه‌ی خانووه‌كه‌ به‌لای كه‌مه‌وه‌ (25) بیست و پێنج مه‌تر له‌ سنووری قه‌ده‌غه‌كراوی رێگاكه‌وه‌ دووربێت و یه‌كسه‌ریش به‌ ڕێگه‌كه‌وه‌ نه‌به‌سترێت، به‌ڵكو به‌ ڕێگه‌كانی خزمه‌تگوزاری هاوته‌ریبـی رێگا خێرا خۆجێیه‌كه‌وه‌ ببه‌سترێته‌وه‌، یان به‌و ڕێگا خۆجێیانه‌وه‌ ببه‌سرێته‌وه‌ كه‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا هه‌ن. یازده‌یه‌م: ڕێگای گونده‌كان و كشتوكاڵیه‌كان له‌ حوكمه‌كانی به‌ندی ده‌یه‌می ئه‌م مادده‌یه‌ به‌ده‌رده‌بن، پڕۆژه‌ كشتوكاڵی و كێڵگه‌كانی په‌له‌وه‌ر و تروكانی هێلكه‌و هاوشێوه‌كانیان نه‌بێت كه‌ ڕێگه‌ به‌ دامه‌زراندیان نادرێت له‌و جێگایانه‌دا نه‌بێت كه‌ مه‌ودای دووریان كه‌متر نه‌بێت له‌ (500) پێنج سه‌د مه‌تر له‌ سنووری قه‌ده‌غه‌كراوی ڕێگایه‌كه‌وه‌.

مادده‌ی هه‌ژده‌

متن المادە :

مادده‌ی هه‌ژده‌: 1-له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی مه‌كته‌بی ته‌نفیزیدا (نیصاب) به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌كانی دێته‌جێ و بڕیاره‌كانیشی به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بووان ده‌رده‌چێ. ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كانیش هاوتا بوون، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا ده‌نگی سه‌رۆك بۆ كام لایان بێت، هی ئه‌وه‌. 2-ئه‌گه‌ر به‌ هه‌ر هۆیه‌ك دەبێ ببێ، جێگای سه‌رۆك چۆڵ بوو، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا جێگره‌كه‌ی جێگای ده‌گرێته‌و، جا ئه‌گه‌ر جێگای جێگره‌كه‌ش چۆڵ بوو، ئه‌وه‌ له‌م باره‌دا سكرتێر جێگای ده‌گرێته‌وه‌. 3-ئه‌گه‌ر، به‌جارێ، جێگای سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و سكرتێریش چۆڵ بوون، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا یه‌كێ له‌ ئه‌ندامه‌ ئه‌سلییه‌كانی مه‌كته‌بی ته‌نفیزی به‌ ده‌نگدانی نهێنی جێگای ده‌گرێته‌وه‌. 4-ئه‌گه‌ر جێگای زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی ته‌نفیزی چۆڵ بوو، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا مه‌كته‌بی ته‌نفیزی ده‌بێ له‌ ماوه‌ی دوو مانگدا هه‌وڵ بدات كۆنگره‌یه‌ك ببه‌ستێ یان زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی كۆنگره‌ی پێشتر بۆ كۆبوونه‌وه‌یه‌ك بانگهێشت بكات بۆ ئه‌وه‌ی به‌پێی رێسای ئه‌و ده‌قانه‌ی له‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ كه‌سانێ هه‌ڵبژێرن جێگای ئه‌وان بۆ باقیمه‌نی ماوه‌كه‌ پڕبكه‌نه‌وه‌ به‌ مه‌رجێ باقی مه‌نی ماوه‌كه‌ له‌ (6) مانگ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی دوانزه‌م

متن المادە :

مادده‌ی دوانزه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێت پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت.

مادده‌ی شازده‌

متن المادە :

مادده‌ی شازده‌: مه‌كته‌بی ته‌نفیزی له‌ مانه‌ پێك دێت: 1-سه‌رۆك: مه‌رجی ئه‌وه‌یه‌ خوێندنه‌وه‌ و نووسین به‌ باشی بزانێ و ته‌مه‌نیشی له‌ (30)سی ساڵ كه‌متر نه‌بێ. 2-شه‌شه‌ ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ به‌مه‌رجی خوێندنه‌وه‌ و نووسین و باش بزانن و له‌ بواری كشتوكاڵ و جوتیاریدا ئه‌زموون و شاره‌زاییان هه‌بێ و ته‌مه‌نیان له‌ (25) بیست و پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی حه‌وته‌م: وه‌زاره‌ت به‌ به‌یاننامه‌یه‌ك ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌رده‌چووێنێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیدا بڵاوده‌كرێنه‌وه‌: یه‌كه‌م: قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانی رێگا گشیتیه‌ خێراكان و سه‌ره‌كی و لاوه‌كی و لادییه‌كان و ئه‌وانی دیكه‌ جگه‌ له‌و به‌شانه‌ی كه‌ به‌ناو چوارچێوه‌ی شاره‌وانییه‌كان ده‌ڕوات كه‌ دیاری كردنیان به‌ر نه‌خشه‌ی بنه‌ڕه‌تی هه‌ر یه‌ك له‌ خۆیان ده‌كه‌وێت. دووه‌م: قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانی ئه‌و پردانه‌ی كه‌ ناشێ كارگه‌ری له‌ بێژنگدانیان تێدا دابنرێت یان كارگه‌ی به‌رد هه‌ڵكه‌ندیان تێدا دابمه‌زرێت یان گۆڕانكاریه‌كی وه‌ها له‌ ئاڕاسته‌ی رووباره‌كه‌دا بكرێت كه‌ ببێته‌ هۆی زیانگه‌یاندن به‌ پایه‌كانی پرده‌كه‌ یان به‌جێگه‌ نزیكه‌كانی. سێیه‌م: قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانی ڕێگا یه‌كتر بڕه‌كان و تونێل و شوێنی په‌ڕینه‌وه‌كان، ئه‌گه‌ر هه‌بوون.

مادده‌ی چواره‌م:

متن المادە :

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م ده‌زگایه‌ بۆ وه‌دیهێنانی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ هه‌ولأ ده‌دات: 1. دنه‌دانی بزاڤی گه‌شتوگوزار، چونكه‌ گه‌شتوگوزار سه‌رچاوه‌یه‌كی گرنگه‌ له‌ سه‌رچاوه‌كانی سامانی نه‌ته‌وه‌یی هه‌رێم. 2. به‌رفراوانكردنی بزاڤی گه‌شتوگوزار له‌ هه‌رێمداو، بایه‌خدان به‌ ناوچه‌ جۆراوجۆره‌كانی گه‌شتو گوزارو، وه‌به‌رهێنانیان بۆ مه‌به‌ستی گه‌شتو گوزار. 3. به‌رزكردنه‌وه‌ی سه‌ویه‌ی گه‌شتوگوزار له‌لانه‌ جۆربه‌جۆره‌كانی گه‌شتوگوزاری هه‌رێمدا، به‌ جۆرێ، كه‌ باشترین خزمه‌تی هه‌وارهه‌ڵدان و هاتوچۆی نێوان ناوچه‌ گه‌شتوگوزاریه‌كان بۆ گه‌شتكاران دابین بكات. 4. به‌ره‌و باشتربردنی بزاڤی گه‌شتوگوزار له‌ هه‌رێمدا، چونكه‌ له‌هه‌مان كاتدا، بزاڤێكی راگه‌یاندن و رۆشنبیری و شارستانییه‌و به‌جۆرێكی ئه‌وتۆش كه‌ زۆرترین گه‌شتكار له‌ وڵاته‌ جۆر به‌ جۆره‌كانی جیهانه‌وه‌ رابكێشێ و چاویان به‌ كه‌له‌پوورو شارستانیه‌تی گه‌لی كوردستان بكه‌وی و، قوربانیدان و خه‌باتی ئه‌م گه‌له‌ی تێدا پیشان بدرێ كه‌ له‌ رێگای ئازادیی خۆیدا به‌خشیوێتی.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی شه‌شه‌م: سه‌رۆكی ده‌زگا: سه‌رۆكی ئیداری و دارایی ده‌زگاكه‌یه‌و، مه‌رجیشه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون و لێوه‌شاوه‌بێ و خزمه‌تیشی له‌ پازده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ، به‌ بڕیاری سةرؤك وه‌زیران داده‌مه‌زرێ. جێگری سه‌رۆكی ده‌زگا: مه‌رجه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون و لێهاتوبێت و خزمه‌تیشی له‌ ده‌ سال كه‌متر نه‌بێ، كاتێ سه‌رۆكی ده‌زگا دیارنه‌بێ، ئه‌م جێگای ده‌گرێته‌وه‌، ئه‌میش به‌ بریاری سةرؤك وه‌زیران داده‌مه‌زرێ. به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی گه‌شتیاری: مه‌رجه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی هه‌بێ و، له‌ بواری گه‌شتوگوزاریداو، خزمه‌تی گه‌شتیاریشی له‌ ده‌ سال كه‌متر نه‌بێ، به‌بڕیاری سه‌رۆكی وه‌زیران داده‌مه‌زرێ.