أحكام القانون

مادده‌ی پێنجه‌م: ماوه‌ی سه‌رۆكایه‌تيی ئه‌نجومه‌ن (4) چوار ساڵە و تازه‌بوونه‌وه‌شی له‌باردا هه‌یه‌ به ‌بڕیارێكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی بۆیشی هه‌یه‌ له‌سه‌ر داواكاریی سه‌ره‌ك وه‌زیران له‌و مه‌نسه‌به‌ ئیعفای بكات و ڕابه‌ری بزاڤی رزگاریخوازانەی گه‌لی كوردیش بۆی هه‌یه‌ قبوڵی ده‌ست له‌كار هه‌ڵگرتنی بكات.

مادده‌ی شه‌شه‌م: دیوان له‌مانه‌ پێك دێ: یه‌كه‌م: 1/سه‌رۆكی دیوان: ده‌بێته‌ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 2/نوێنه‌ر(نائب)ی سه‌رۆك: ده‌بێته‌ نوێنه‌ری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 3/به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی دیوان: ده‌بنه‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن. دووه‌م: به‌ڕێوه‌به‌ری گشتيی كاروباری ئیداری و دارایی و یاسایی و هونه‌ریی دیوان، به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا و ئه‌م ئه‌رك و فەرمانانه‌ی ده‌بێ: 1/ته‌یار و ئاماده‌كردنی خزمه‌تگوزاریی ئیداری و دارایی و یاسایی بۆ هه‌موو پێكهاته‌كانی دیوان. 2/ئه‌رك و فەرمانی هونه‌ری و پیشه‌یی كه‌ بۆ ئیش وكاری ریقابه‌ پێویستن، هه‌روه‌ها ئه‌ركی دۆزینه‌وه‌ی شێوازی به‌ره‌و باشتر بردنی ریقابه‌كاری و زیاتر چالاك كردن و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی كار هه‌ڵسوڕاندن به‌ ته‌گبیر و هاوكۆمه‌كی له‌گه‌ڵ دایه‌ره‌و به‌ڕێوه‌به‌رییه‌كانی دیكه‌ی دیواندا.

مادده‌ی نۆیه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن كه‌ به‌ ره‌فتاری ره‌سمی ئه‌رك و فەرمانی ریقابه‌ی دارایی، به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ هه‌ڵده‌سوورێنێ، ناشێ به‌هۆی ئه‌و ئه‌رك و فەرمانه‌وه‌ ته‌عقیباتی یاسایی ده‌رهه‌ق بكرێ مه‌گه‌ر به‌ وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندیی ڕابه‌ری بزاڤی رزگاریخوازانه‌ی گه‌لی كورد به‌ڵام ده‌رهه‌ق به‌ نوێنه‌ری سه‌رۆك و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان و فەرمانبه‌ره‌كانی دیكه‌ ئه‌وه‌ به‌ ره‌زامه‌ندی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن ته‌عقیباتی یاسایی ده‌رهه‌ق ده‌كرێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: 1/نوێنه‌ری سه‌رۆك پله‌ی تایبه‌تی هه‌یه‌. 2/ئه‌وه‌ی به‌ نوێنه‌ری سه‌رۆك دابمه‌زرێ، ده‌بێ ئه‌م شه‌رت وشروتانه‌ی تێدا هه‌بێ: أ ـ ده‌بێ هاووڵاتی هه‌رێم بێت و نشینه‌ی هه‌رێم بێت. ب ـ ده‌بێ بڕوانامه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی زانكۆی له‌ زانسته‌كانی دارایی یا ئابووری یان یاساییدا هه‌بێ و له‌ ئه‌رك و فەرمانێكیشدا په‌یوه‌ندی به‌ ریقابه‌ی داراییه‌وه‌ هه‌بێ بۆ ماوه‌یه‌ك وه‌زیفه‌ی دیبێ له‌ (12) ساڵ كه‌متر نه‌بێ، به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی بڕوانامه‌ی ماجستێری له‌ یه‌كێ له‌و زانستانه‌دا هه‌بێ، ئه‌وه‌ ئه‌بێ خزمه‌تی له (10) ساڵ كەمتر نەبێ وئەوەش كە دكتۆرای وەرگرتووە دەبێ خزمەتی لە‌ (7) ساڵ كه‌متر نه‌بێ. ج ـ نابێ به‌ تاوانێ حوكم درابێ سیفه‌تی ده‌ستپاكی یان ناوبانگی نه‌نگ كردبێ. دووه‌م: ئه‌وه‌ی به‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی دابمه‌زرێ ده‌بێ ئه‌م شه‌رت وشروته‌ی تێدا بێ: 1/ ده‌بێ هاووڵاتی هه‌رێم بێت و نشینه‌ی هه‌رێم بێت. 2/ده‌بێ، لە كەمی، بڕوانامه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی زانكۆی له‌ پسپۆرییه‌كدا پێوه‌نديی به‌ ریقابه‌ی داراییه‌وه‌ هه‌بێ ببێ و، ده‌بێ دوای وه‌گرتنی بڕوانامه‌كه‌ش له‌ ئه‌رك وفەرمانێكدا پێوه‌نديی به‌ ریقابه‌ی داراییه‌وه‌ هه‌بێ بۆ ماوه‌یه‌ك به‌ كردار وه‌زیفه‌ی دیبێ له‌ (10) ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی یازده‌: سه‌رۆكی دیوان و نوێنه‌ره‌كه‌ی و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتیيه‌كان و كارمه‌ندانی ریقابه‌ و ته‌دقیقكردن، خۆیان بۆ ئه‌رك و فەرمانی وه‌زیفه‌كه‌یان ته‌رخان ده‌كه‌ن، بۆشیان نییه‌ له‌ كتێب دانان و موحازه‌ره‌ به‌ولاوه‌، له‌ دوای ده‌وامی ره‌سمیش هیچ پیشه‌ و كارێ هه‌ڵسوڕێنن.

مادده‌ی دوازده‌: سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌ به‌ڕێوبه‌رایه‌تی و به‌ش و هۆبه‌ی نوێ له‌ پێكهاته‌كانی دیواندا بكاته‌وه‌ یان دابخات.

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و گرێبه‌ستانه‌ی به‌كرێدانی خانوبه‌ره‌ بۆمه‌به‌ستی غه‌یری نیشته‌جێیوون، دوای به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌، مۆرده‌كرێن ده‌كه‌ونه‌ ژێركاری حوكمه‌كانی یاسای شارستانی ژماره‌ (40)ی ساڵی 1951ی هه‌مواركراو. دووه‌م: گرێبه‌سته‌كانی ئه‌و خانوبه‌ره‌ی كه‌ بۆ غه‌یری مه‌به‌ستی نیشته‌نی به‌كرێ دراون و به‌ر له‌ به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌ مۆركراون، بۆ ماوه‌ی دوو ساڵ له‌ رۆژی كۆتایی هاتنی ماوه‌ی گرێبه‌سته‌كه‌وه‌ درێژ ده‌كرێنه‌وه‌ و، پاش كۆتایی ئه‌و ماوه‌یه‌ش، كرێیه‌كه‌ی ده‌كه‌وێته‌ ژێر كاری حوكمه‌كانی یاسای شارستانی ژماره‌ (40)ی ساڵی 1951 ی هه‌مواركراو.

مادده‌ی هه‌شته‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كانیش حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌ سمیی ( وه‌قایعی كوردستان)ه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی پێنجه‌م: بڕیاری ژماره‌(32) له‌ 6/2/2003 كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی هه‌رێمی كوردستان ـ عیراقه‌وه‌ ده‌رچووه‌، هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م: حوكمه‌كانی مادده‌ی ( چواره‌م)ی یاسای به‌كرێدانی خانوبه‌ره‌، له‌هه‌رێمی كوردستان ـ عیراقدا له‌كار ده‌خرێن و، ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ جێیان ده‌گرنه‌وه‌: یه‌كه‌م: نابێ ساڵانه‌ی ئه‌و خانوبه‌رانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌، له‌و گرێبه‌ستانه‌ی كه‌دوای به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌ مۆرده‌كرێن، له‌م رێژانه‌ی خواره‌وه‌ زێتربن: 1/ (4%) چوار له‌سه‌دی به‌های گشتی ئه‌و خانوبه‌ره‌ یان ئه‌و شوققانه‌ی بۆ نیشته‌نی ئاماده‌كراون و بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش به‌كرێ ده‌درێن. 2/ (6%) شه‌ش له‌سه‌دی به‌های گشتی ئه‌و خانوبه‌ره‌ یان ئه‌و شوققانه‌ی كه‌ ژوور،ژوور، بۆنیشته‌نی به‌كرێ ده‌درێن. 3/ (8%) هه‌شت له‌سه‌دی به‌های گشتی ئه‌و خانوبه‌ره‌ یان ئه‌و شوققانه‌ی كه‌ بۆ مه‌به‌ستی غه‌یری نیشته‌نی به‌كرێ ده‌درێن. دووه‌م: كرێی ساڵانه‌ی ئه‌و خانوبه‌رانه‌ی كه‌حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌، له‌و گرێبه‌ستانه‌ی پێش به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌ مۆركراون، به‌پێی ڕێژه‌كانی بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌ هه‌موار ده‌كرێت. سێیه‌م: مه‌به‌ست له‌به‌های گشتی خانوبه‌ره‌ له‌م یاسایه‌دا كۆی به‌های زه‌ویه‌كه‌و بینایه‌كه‌یه‌ له‌وكاته‌دا كه‌ ده‌سه‌ڵاتی دارایی بۆ جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یخه‌ملێنێ.

مادده‌ی نۆزده‌: ئه‌م ئوسوڵ و ره‌فتارانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ سه‌رپێچی كردنی ئه‌م یاسایه‌ داده‌نرێت: 1/ئیلتزام نه‌كردن به‌ یاسا و پێڕۆ و رێنمایی و به‌یاناتی داراییه‌وه‌. 2/پشتگوێ خستن یا كه‌مته‌رخه‌می كه‌ ده‌بێته‌ هۆی به‌ فێڕۆدانی دارایی گشتی یان زیادبوونی ئه‌رك و مه‌سره‌ف (كلفه‌) یان زیادبوونی خه‌رج یان بزربوون یا فه‌وتان. 3/وه‌ڵام نه‌دانه‌وه‌ی نامه‌كانی دیوان، یان به‌ گوێ نه‌كردنی تێبینیيه‌كانی، یان دواخستنی وه‌ڵامه‌كان پتر له‌و ماوه‌یه‌ی كه ‌بۆی دانراوه‌ به‌ بێ ئه‌وه‌ی هیچ مه‌عزه‌ره‌تێك هه‌بێ. 4/شاردنه‌وه‌ی كاری سه‌رپێچی، یان دواخستنی ئاگاداركردنه‌وه‌ی دیوان له‌ ره‌فتاری سه‌رپێچی. 5/به‌كار نه‌خستنی ده‌سه‌ڵاتی یاسایی و ئیداری بۆ وه‌ستاندنی پێ لێ راكێشانی ره‌فتاری سه‌رپێچی و به‌ربڕكردنی سه‌رپێچیكاران. 6/جێ به‌جێ نه‌كردنی ئه‌و بڕیار و رێنماییانه‌ی له‌ ده‌سه‌ڵاتی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌رده‌چن.

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: لیژنه‌یه‌ك له‌ دادگاكانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ كه‌ له‌ مادده‌ (14)ی یاسای ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری ژماره‌ (33)ی ساڵی 2007 دا هاتووه‌ له‌ سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌و ئه‌ندامیه‌تی دوو له‌ دادوه‌رانی بۆ هه‌ر یه‌ك له‌ دادگاكانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ پێك ده‌هێنرێ بۆ ته‌ماشاكردنی داواكاری قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌و بڕیاره‌كانیشی شایانی تانوت لێدانن له‌به‌رده‌م ده‌سته‌ی گشتی دادگای پێداچوونه‌وه‌ (التمییز). دووه‌م: دادگاكانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ له‌ شوێنی نیشته‌جێی داواكاری قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ یان شوێنی گلدانه‌وه‌ یان گرتن یان حوكمدان تایبه‌تمه‌نده‌ به‌ ته‌ماشاكردنی داواكاری قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی ئه‌ده‌بی له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌و ئازارو ناخۆشیانه‌ ده‌خه‌مڵێرێ كه‌ زیان پێكه‌وتوو تووشی هاتووه‌ و ئه‌وه‌ی كه‌ كاری له‌ ناوبانگ یان پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی یان وه‌زیفی كردووه‌. دووه‌م: قه‌ره‌بووی ماددی له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌وه‌ی له‌ ده‌ستی چووه‌و ئه‌و زیانه‌ی له‌ ماوه‌ی گلدانه‌وه‌ یان گرتن یان حوكمدانه‌كه‌ی ده‌خه‌مڵێندرێ. سێیه‌م: پێویست له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی بڕیاره‌كانی حوكمدان به‌بێ تاوانی (براءه‌) و ئازاد كردنی ئه‌و كه‌سه‌ی بێتاوانی ده‌سه‌لمێندرێ یان ئازاد ده‌كرێت له‌ دوو رۆژنامه‌ی رۆژانه‌ی هه‌رێمدا بڵاوبكاته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م: 1-وه‌زیر سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنوێنی كردنی له‌ كاره‌كانیدا و له‌سه‌رپه‌رشتی و چاوردێری كردنی چالاكی یه‌كانیدا و له‌ویشه‌وه‌ ئه‌و رێنمایی وبڕیار و فرمانانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوه‌ندی یان به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و دام وده‌زگاكانی و گشت كاروباره‌ ئیداری و دارایی رێك و پێكی هونه‌ری یه‌وه‌ له‌ چوارچێوه‌ی حوكمی یاساوپێره‌ودا هه‌یه‌ له‌به‌رامبه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌ سیفه‌تی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شێتی به‌رپرسیاره‌و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی به‌ بریكار و به‌ڕێوه‌یه‌ری گشتی یه‌ وهه‌ر كه‌سێ خۆی په‌سه‌ندی ده‌كا بسپێرێ. 2-بریكار به‌رپرسیاره‌ له‌ جێ به‌جێ كردنی سیاسه‌تی وه‌زاره‌ت و نه‌خشه‌ بۆ كێشانی هێنده‌ی په‌یوه‌ندی به‌و تایبه‌تكاری یانه‌وه‌ هه‌بێ كه‌ وه‌زیر پێیانی ده‌سپێرێ.

مادده‌ی بیسته‌م: له‌ باره‌گای یه‌كێتی لیژنه‌یه‌ك پێك دێ به‌ سرۆكایه‌تی دادوه‌رێك كه‌ سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیدار ده‌بێ و ئه‌ندامیه‌تی نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی ناوخۆ و داریی و ئابووری و پیشه‌سازی و ووزه‌ و نوێنه‌رێكی یه‌كێتی بۆ ساغ كردنه‌وه‌ی دروستی هه‌ڵبژاردن و بریاره‌كانیش بنبڕ ده‌بن.

مادده‌ی پازده‌م: یه‌كه‌م: ده‌بێ وه‌زاره‌ته‌كان هاووڵاتییان به‌ مافی كه‌مئه‌ندام و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت هۆشیار بكه‌نه‌وه‌ و، كار بۆ پێشكه‌ش كردنی یارمه‌تیی پێوست بكرێت و به‌باشی ره‌فتاریان له‌گه‌ڵدا بكرێت و تێكه‌ڵ به‌ كۆمه‌ڵ بكرێن. دووه‌م: وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان كه‌ خزمه‌تگوزاری و ئاسانكاری و هاندان پێشكه‌ش به‌ كه‌مئه‌ندامان و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت بكات.

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زاره‌ت له‌م دام و ده‌زگایانه‌ پێكدێ: 1/ مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت كه‌ پێكدێ له‌ : أ/ نووسینگه‌ی وه‌زیر: مووچه‌خۆرێك به‌ پله‌ی به‌وه‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا كه‌ ده‌بێ له‌كارمه‌ندان وپسپۆران بێ. ب/نووسینگه‌ی بریكار:مووچه‌ خۆرێك له‌ كامه‌ندان وپسپۆران سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا. ج/فه‌رمانگه‌ی یاسایی كه‌ په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ وه‌زیردا ده‌بێ. 2/به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی یه‌كان: هه‌ریه‌كێ له‌ به‌ڕێوبه‌رێتی یه‌ گشتیه‌كان مووچه‌ خۆرێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ ده‌بێ باوه‌ڕنامه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و له‌بواری پسپۆریدا له‌ كارمه‌ندان ولێهاتوویی بێ چه‌ند به‌ڕێوبه‌رێتی و به‌شێكشیان پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌ كه‌ هه‌ریه‌كێ له‌ به‌ڕێوبه‌رێتی مووچه‌خۆرێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا كه‌ ده‌بێ باوه‌ڕنامه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی زانكۆیی هه‌بێ و له‌بواری پسپۆریدا له‌ كارمه‌ندان و لێهاتووان بێ و هه‌ر به‌شێكیش مووچه‌خۆرێك له‌ كارمه‌ندان و پسپۆران سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا. أ-به‌رێوبه‌ری گشتی كاروباری به‌ڕێوه‌بردن ودارایی كه‌ ئه‌م به‌ڕێوبه‌رێتیی یانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌. یه‌كه‌م/به‌ڕێوبه‌ری كاروبارو به‌رێوه‌بردن و كه‌سان. دووه‌م/به‌رێوبه‌رێتی كاروباری دارایی و پێداچوونه‌وه‌. ب- به‌ڕێوبه‌رێتی گشتی نه‌خشه‌دانان و به‌دواداچوون كه‌ ئه‌م به‌رێوبه‌رێتی و به‌شانه‌ پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌. یه‌كه‌م/به‌رێوبه‌ری نه‌خشه‌دانان و لێكۆڵینه‌وه‌. دووه‌م/به‌ڕێوبه‌رێتی به‌دواداچوون وپشكین. سێ یه‌م/ به‌رێوبه‌رێتی سه‌رژمێری وكۆمپیوته‌ر. چواره‌م/به‌ڕوبه‌رێتی هێزی كارگه‌ و په‌ره‌پێدان. پێنجه‌م/ به‌شی خزمه‌تگوزاری ئه‌ندازیاری. جـ-به‌ڕێوبه‌رێتی گشتی شاره‌وانیه‌كان كه‌ ئه‌م به‌ڕێوبه‌رێتی و به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌. یه‌كه‌م/به‌رێوبه‌رێتی موڵك و زه‌وی وزار. دووه‌م/ به‌ڕێوبه‌رێتی كاروباری هونه‌ری كه‌ ئه‌م به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌. أ/به‌شی لێكۆڵینه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌. ب/ به‌شی سكێچ كێشانی. ج/به‌شی ئه‌ندازیاری هاتووچۆ د/به‌شی كارگه‌ و ماشینه‌كان. سێیه‌م/ به‌ڕێوبه‌رێتی نه‌خشه‌دانان و به‌دواداچوون. چواره‌م/به‌شی كاروباری به‌ڕێوه‌بردن ودارایی . پێنجه‌م/ سه‌رۆكایه‌تی شاره‌وانیه‌كانی مه‌ڵبه‌نده‌كانی پارێزگاكانی هه‌رێم وبه‌ڕێوبه‌رێتیه‌كانی شاره‌وانی یان. د/به‌ڕێوبه‌رێتی گشتی نه‌خشه‌دانانی ئاوه‌دانی كه‌ ئه‌م به‌ڕێوبه‌رێتانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌. یه‌كه‌م/ به‌ڕێوبه‌رێتیلێكۆڵینه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌ و سكێچ كێشان به‌راشكاوی. دووه‌م/به‌ڕێوبه‌رێتی سكێچ كێشانی بنچینه‌یی و جوداكردنه‌وه‌. سێ یه‌م/به‌ڕێوبه‌رێتیه‌كانی نه‌خشه‌دانانی ئاوه‌دانی له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا. ه/به‌ڕێوبه‌رێتی گشتی ئاووئاوه‌ڕۆ كه‌ ئه‌م به‌ڕێوبه‌رێتی یانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: یه‌كه‌م: به‌رێوبه‌رێتی ئیش پێكرنو چاككردنه‌وه‌. دووه‌م:به‌ڕێوبه‌رێتی گه‌نجینه‌كان. سێیه‌م: به‌ڕێوبه‌رێتی كاروباری به‌ڕێوه‌بردن دارایی. چواره‌م: به‌ڕێوبه‌رێتی یه‌كانی ئاوو ئاوه‌ڕۆ له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا. و/ ده‌سته‌ی گشتی گه‌شتوگوزار كه‌ ئه‌رك ودام و ده‌زگاكانی په‌یڕه‌وێكی تایبه‌تی رێكده‌خرێ. ز/یه‌كه‌م/ ئه‌نجومه‌نێكی راوێژكاری به‌ناوی ئه‌نجومه‌نی راوێژكاری وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شتوگوزاره‌وه‌ پێكدێ كه‌ وه‌زیر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ش ئه‌ندامی ده‌بن: 1-بریكاری وه‌زاره‌ت. 2-به‌ڕێوبه‌ری گشتی نه‌خشه‌دانان وبه‌دواداچوون جێگری سه‌رۆك مقرری ئه‌نجومه‌ن. 3-به‌ڕێوبه‌ری گشتی ئاوو ئاوه‌ڕۆ. 4-سه‌رۆكی ده‌سته‌ی گشتی گه‌شتوگوزار. 5-به‌ڕێوبه‌ری گشتی شاره‌وانیه‌كان. 6-به‌ڕێوبه‌ری گشتی نه‌خشه‌دانانی ئه‌وه‌دانی. 7-به‌ڕێوبه‌ری گشتی به‌ڕێوه‌بردن ودارایی. 8-راوێژكاری یاسایی. 9-سه‌رۆكه‌كانی شاره‌وانی مه‌ڵبه‌نده‌كانی پارێزگاكانی هه‌رێم. دووه‌م: ئه‌ركه‌كانی ئه‌نجومه‌ن. 1-دارشتنی ئامانجه‌ گشتیه‌كانی نه‌خشی وه‌زاره‌ت. 2-لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و نه‌خشه‌ سه‌ره‌تاییانه‌ی له‌لایه‌ن به‌ڕێوبه‌رێتی گشتی نه‌خشه‌دانانه‌وه‌ ئاماده‌كراون وبه‌دواداچوو له‌به‌ر رۆشنایی ئه‌و نه‌خشانه‌ی له‌لایه‌ن دام وده‌زگاكانی وه‌زارهته‌وه‌ پێشكه‌شكراون وبڕیار له‌سه‌ردانیان. 3-به‌دواداچوونی نه‌خشه‌ی وه‌زاره‌ت وچاودێری كردنی جێ به‌جێكردنی. 4-پێشنیازكردنی سیاسه‌تی دارایی وئابووری وه‌زاره‌ت. 5-لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و پرۆژه‌ی یاسا وپه‌یره‌و رێنمایی یانه‌ی په‌یوه‌ندی یان به‌ كاروئانجه‌كانی وه‌زاره‌توه‌ هه‌یه‌ وهه‌ر تێبینی و ئامۆژگاری یه‌كیش كه‌ په‌سه‌ندیان ده‌كا. 6-لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و راپۆرته‌ ده‌وری یه‌ گشتی یه‌ی وه‌زاره‌ت كه‌ له‌لایه‌ن به‌رێویه‌رێتی گشتی نه‌خشه‌دانان و به‌دواداچووندا ئاماده‌كرێ و لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌وكۆسپانه‌ی دێته‌ رێگای و پێشنیازكردنی چاره‌سه‌ری عه‌مه‌لی بۆیان. سێیه‌م: ئه‌نجوومه‌ن له‌سه‌ر داوای وه‌زیر كۆ ده‌بێته‌وه‌ (نصاب)ی كۆبوونه‌وه‌ش به‌ ئاماده‌ بوونی سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌ن و دووله‌سێ به‌شی ئه‌ندامانیك

مادده‌ی پێنجه‌م: أ/ئه‌رك و تایبه‌تكارییه‌كانی دام وده‌زگاكانی وه‌زاره‌ت به‌ په‌یره‌وێك دیاری ده‌كرێن. ب/وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌رێوبه‌رێتی به‌ش و لقی نوێ به‌ پێی پێویست پێكبێنێ یا بیانخاته‌ پاڵ یه‌كتر. ج/وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌پێی پێویست لیژنه‌ی هه‌میشه‌یی یا كاتی پێكبێنێ.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ژوور نابێ هیچ یارمه‌تی یان یاریده‌ی دارایی یا پیتاك یا سلفه‌یه‌ك بدا به‌ پێی په‌سه‌ند كردن له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی یه‌كێتی یه‌وه‌ ته‌نیا بۆ جێبه‌جێ كردنی (التزام) ه‌كانی نه‌بێ.