أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: دهبێ وهزیره پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی سی وشهشهم
ماددهی سی وشهشهم : نابێ مادده ترسناكهكان بهرههم بهێنرێت یان بگوازرێتهوه یان ئاڵوگۆڕی پێ بكرێ یان بهێنرێته ناوهوه یان عهمبار بكرێ تهنیا دوای وهرگرتنی ههموو ئامادهكارییهكانی كهله دهقی یاساو پێڕهوو ڕێنماییه بهركارهكان هاتوون، به جۆرێك ئهوه مسۆگهر بكرێ كه هیچ زیانێكی ژینگهیی لێ نا كهوێتهوه.
ماددهی سی و پێنجهم
ماددهی سی و پێنجه$م: یهكهم/ وهزیری داد دوای دهركردنی فهرمانی ههرێمی به دامهزراندن ئهو دادگابه دیاری دهكا كه دادوهره$كه كاری تێدا دهكا. دووهم/ دادوهر تا ئهو سوێنده لهبه$رده$م سهرۆكی ههرێمدا نهخوا كاره$كهی دهست پێ ناكا (سوێند بهخودا دهخۆم كه له نێوان خهڵكیدا دادپهروهرانه حوكم بده$م به ئهمانهت و به دهسپاكی و بێ لایهنی یهوه یاسا جێ بهجێ بكهم).
ماددهی سی و نۆزدهیهم
ماددهی سی و نۆزده$یهم: یهكهم: پۆله$كانی (أصناف) دادوهران و سنووری مووچهی ههر پۆلێك بهم جۆره$ دهبێ: پۆل مووچه به دینار ـــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ یهكهم 520 ـ 590 دووهم 460 ـ500 سێیهم 380 ـ435 چواره$م 310 ـ370 دووهم: دادوهری له پۆلێكهوه بۆ پۆلێكی تر لهسهر خواستێك كه دهیدا به وهزیری داد و به بڕیاری ئهنجوومهنی دادوهری بهرزده$كرێتهوه بهمه$رجێك كه مووچهكهی گهیشتبێته$ ڕاده$ی ههره$نزمی ئهو پۆله$ی بۆی بهرزده$كرێتهوه. سێ یهم: دهبێ وهزاره$تی داد له كاتی پێشكهشكردنی خواستی پۆله$به$رزی یهكدا ڕای ههریهكێ له دادگای پێداچوونهوهو سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوه و سهرۆكایهتی دهستهی سهرپهرشتكارانی داد لهباره$ی لێهاتوویی دادوهره$كه و شیانی بۆ پله$به$رزی وهربگرێ. چواره$م: وهزاره$تی داد خواستهكه لهگهڵ ئهو ڕایهدا كه له بڕگهی (سێ یهم)ی ئهم مادده$یهدا باسكراوهو لهگهڵ ڕای خۆیشی دا دهدا به ئهنجومهنی دادوهری. پێنجه$م: ئهنجومهنی دادوهری له ههڵسهنگاندنی شیانی دادوهره$كه بۆ پله$به$رزیپشت دهبه$ستێ بهو رایانهی له برگهی (سێ یهم و چواره$م)ی ئهم مادده$یهدا دیاری كراوون و راپۆرته$كانی ساڵانهی سهرۆكهكانی و راپۆرته$كانی سهرپهرشتكارانی داد و ئهو حوكمانهی دادوهره$كه له دهركردنیادا كۆششێكی باشی نواندووه یا بیروڕای یاسایی ئهوتۆی تێدا دهربڕیوون و دهریده$خهن كه دهیخوێنێتهوه و ئاگاداری چالاكی یاسا زانی و دادوهری یهو ئهوسا ئهگهر پهسهندكرا بڕیاری پۆله$به$رزی بۆ دهرده$كا و به پێچهوانهشهوه پۆله$ بهرزی یهكهی بۆ ماوهیهك كه لهشهش مانگ كهمتر نهبێ به بڕیارێكی هۆداری بنبڕ (مسبب و بات) كه دهبێ پێیڕا بگهیهنرێ دوا دهخا.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم : یهكهم: ئهرك و فرمان وئیش وتایبهتییهكان و پێكهاتهكانی وهزارهت به پێڕۆ دیار دهكرێت . دووهم: وهزیر بۆی ههیه، بهڕێوهبهرایهتی یان بهش یان هۆبه بهپێی پێویستی وهزارهت بكاتهوه یان یهكیان بخات یان ئیلغایان بكات.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژانهی خوارهوه ماناكنی بەرامبەریانه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی- عێراق. ئهنجومهنی وهزیران: ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستان. وهزارهت: وهزارهتی مافی مرۆڤ. بهڵگهنامهكانی مافی مرۆڤ: جارنامهی جیهانیی مافی مرۆڤ و ههردوو پهیمانه نێودهوڵهتییهكان و پرۆتۆكۆله پاشبهندهكانی و بهڵگهنامه و رێككهوتنامهكانی دیكهش كه پهیوهندییان به مافی مرۆڤهوه ههیه و لهگهڵ دابو دهستوور و مهبادیئی كۆمهڵگهی كوردستاندا دهلوێ و دهگونجێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئهم وهزارهته وهدیهێنانی ئهم ئامانج و ئهرك و فرمانانه دهگرێته ئهستۆ. 1- راوێژ و رای خۆی دهربارهی مافی مرۆڤ و دهخاته بهردهم ئهنجومهنی وهزیران و ههموو لایهنه رهسمی و غهیره رهسمییهكانی ههرێم. 2- بڵاوكردنهوهی رۆشنبیری تایبهت به مافی مرۆڤ و وهئاگاهێنان و چاوكردنهوهی ههموو چین و توێژهكانی كۆمهڵگهی كوردستان لهم رووهوه، ههروهها، كۆشش كردن له پێناو چهسپاندن و ریشاژۆكردنی ماناكانی لێبووردهیی و هاوكاری كۆمهڵایهتی و دابودهستوور و دروشمی كۆمهڵگهی مهدهنیدا. 3- لهبهر رۆشنایی بهڵگهنامهكانی مافی مهدهنی سیاسی و ئابووری و كهمهڵایهتی و رۆشنبیری مرۆڤ وبەلگەنامەو رێكهوتننامهی دیكهش كه پێوهندیان به مافی مرۆژهوه ههیه و لهگهڵ دروشم و دابودهستووری كۆمهڵگهی كوردستاندا له بارهوه دهگونجێ، دراسهتنامه و لێكۆڵینهوهی دهوری له مهر چۆنێتی چاكتر كردنی ههڵومهرجی مافی مرۆڤ و چۆنێتی بههێز كردن و رێزدار كردنی یهوه ئاماده دهكات. 4- مراوقهبهی ههموو یاسكارییهكی نیشتمانی دهكا تا دڵنیا بێ لهوهی كه لهگهڵ سهرهتاكانی مافی مرۆڤ و ئازادییه بنیچهكانیدا له باربن. 5- ههڵسهنگاندنی رهفتاری دام و دهزگا رهسمی و غهیره رهسمییهكانی بۆ ئهوهی بزانێ تا چهند ئیلتیزامیان به حوكمهكانی بهڵگهنامهگهلی تایبهت به مافی مرۆڤهوه کردووه، لهو رووهوه راپۆرت بۆ سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران پێشكهش دهكات. 6- سهردان و پشكنینی بهنزینخانه و جیگاكانی دهستبهسهر و گیراوهكان به شێوهیهكی دهوری و ئاماده كردنی راپۆرت له بارهی بارودۆخی بهندی و گیرا وو دهستبهسهرهكانهوه. 7- هاوكۆمهكی لهگهڵ رێكخراوهكانی خهمخۆرری مافی مرۆڤ و حزبگهلی سیاسی و كۆمهڵهی ئابووری و كۆمهڵایهتی و هزری و ههموو هاوڵاتیانیش له ههرێمدا، به جۆرێكی ئهوتۆ كه به سهلامهتی رێكهوتننامه نێودهوڵهتییهكان و، یاساكارییهكانی تایبهت به مافی مرۆڤ له ههرێمدا مسۆگهر بكرێ. 8- به هاوكۆمهكی و به تەگبیر لهگهڵ رێكخراوه نێو دهوڵهتیه پهیوهندیدارهكان و لایهنه پهیوهندی دارهكاندا و له بواری مافی مرۆڤدا دهكهوێته چالاكی و ئهو پێشێلكاری و رهفتاره نامرۆڤاییانهش دهخاته روو كه دهرههق به گهلی كوردستان بهرپا دهكرێ. 9- لهمهر حهقیقهتی بارودۆخی مافی مرۆڤ و بزاڤی وهزارهتهكهش، لهم رووهوه، ساڵانه راپۆرت ئاماده دهكا و پێشكهش به سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران و ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی- عێراقی دهكات.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: پزیشكی دهروونی بهرپرس بۆی ههیه پاڵپشت به ههڵسهنگاندنێكی دهروونی هۆدار رێگه له نهخۆشی چوونهژوورهوهی ئارهزومهندانه بگرێت له بهجێهێشتنی دامهزراوهكه بۆ ماوهیهك كه له (72) كاتژمێر تێپهڕ نهكات له یهكێك لهم دوو حاڵهتهی خوارهوه: یهكهم: ئهگهر بینی كهوا چوونهدهرهوهی ئهگهرێكی ڕاستهقینه بۆ ڕوودانی ئازارێكی كتوپڕ یان نزیك لهسهر سهلامهتی یان تهندروستی یان ژیانی نهخۆش یان سهلامهتی یان تهندروستی یان ژیانی كهسانی تر، دێنێته ئاراوه. دووهم: ئهگهر بینی توانای چاودێریكردنی خۆی نیه به هۆی جۆر یان سهختی نهخۆشییه دهروونیهكهیهوه. وه له ههردوو حاڵهتی باسكراودا پزیشك بۆی نییه بهبێ ڕهزامهندی لهم ماوهیهدا هیچ چارهسهریێك بداته نهخۆشهكه جگه له چارهسهریی فریاكهوتن نهبێت. وه پێویسته بۆ ملكهچكردنی بۆ سیستهمی چوونهژوورهوهی نائارهزوومهندانه بهپێی حوكمهكانی مادده (14)ی ئهم یاسایه، لێژنهی تهندروستیی دهروونی له پارێزگاكهدا ئاگادار بكرێتهوهو ههڵسهنگاندنێكی پزیشكی سهربهخۆی بۆ ئهنجام بدرێت و دهكرێت ماوهی ئاماژه پێكراو درێژبكرێتهوه به مهرجێك له (7) رۆژ تێپهڕ نهكات ئهگهر ئهو پاساوانهی لهم ماددهیهدا دهقیان لهسهر كراوه بهردهوام بن و له توانادا نهبێت له ماوهی سێ رۆژی یهكهمی رێگهگرتن له چوونهدهرهوه له دامهزراوهكهدا ههڵسهنگاندنێكی پزیشكی سهربهخۆی بۆ ئهنجام بدرێت، به مهرجێك لێژنهی تهندروستیی دهروونی له پارێزگاكه ئاگادار بكرێتهوه لهو هۆیانهی كهوا بوونهته هۆی درێژكردنهوهی دهسبهسهرداگرتنهكه.
ماددهی چل و یهكهم
ماددهی چل و یهكهم: پێشینترهیی (القدم)ی دادوهران بهپێی پایه و پله$ و ڕۆژی دامهزراندنیان دهبێ و ئهگهر چونییهكی تێكهوت پێشینترین بهو جۆره$ دهبێ كه وهزیری داد بڕیاری لهسهر دهدا.
ماددهی چل و شهشهم
ماددهی چل و شهشهم: ئهو داوایانهی سهباره$ت به ماف بههۆی ئهم یاسایهوه دێنه كایهوه لهلای لیژنهی كاروباری دادوهران دهكرێن و بڕیاره$كانی لهم دادوایانهدا دهشێ لهلایهن وهیزیری داد و ئهو دادوهره$ی بڕیاره$كهی لهدژ دهرچووه له ماوهی سێ ڕۆژدا لهڕۆژی پێراگهیاندنهوه لهلای دهستهی فراوانی دادگای پێداچوونهوه تانووتیان لێ بدرێ و بڕیاره$كهی لهم باره$یهوه بنبڕده$بێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ههر یهك له دایك و باوك یان پێسپێردراو یان ڕاستكار بۆیان ههیه داواكاری پشكنینی نهخۆشی دهروونی كهملێهاته پێشكهش بكهن بۆ ئهوهی له یهكێك له دامهزراوهكانی تهندروستیی دهروونی چارهسهری بۆ بكرێت، به مهرجێك راوێژ بكرێت به پسپۆڕی كۆمهڵایهتی یان ئهوهی نوێنهرایهتی دهكات لهم دامهزراوه لهبارهی ئهم داواكارییهو له ماوهی دوو رۆژی کارکردن له رێكهوتی چوونهژوورهوه لێژنهی تهندروستیی دهروونی له پارێزگاكه ئاگادار بكرێتهوه، ههروهها ههر یهك له دایك و باوك یان پێسپێردراو یان ڕاستكار بۆیان ههیه له ههر كاتێكدا داواكاری چوونهدهرهوه پێشكهش بكهن تهنها ئهگهر مهرجهكانی دهسبهسهری زۆرهكی بهسهر نهخۆشهكهدا بسهپێت ئهوا لهم حاڵهتهدا ئهو رێكارانهی لهم بوارهدا بڕیاردراون دهگرترێنهبهر.
ماددهی چل و حهوتهم
ماددهی چل و حهوته$م: لهو كاروبارانهدا كه لهم یاسایهدا نین حوكمی یاسای خزمه$تی شارستانی (قانون الخدمه المدنیه) و یاسای خانهنشینی شارستانی (قانون التقاعد المدنی) كارپێده$كرێن بهمه$رجێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك نهبن.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهتهكهو، بهرپرسی وەبەرخستنی سیاسهتەکەیەتی وبەرپرسی سەرپهرشتی و ریقابه كردنی لایهنی وە بهكارخستنی ریكهوتننامه نێودهوڵهتی و یاساكارییه ناوخۆییهكانیشهوه، ههر بڕیار و فهرمان و رێنماییهكیش پێوهندی به ئهرك و فرمان و پێكهاته و پسپۆرایهتی و كاروباری دیكهی وهزارتهكهوه ههیه، ههمووی، له لایهن خۆیهوه دهردهچێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: پێكهێنهرهكانی وهزارهتهكه: پێكهێنهرهكانی ئهمانهن: 1- مهكتهبی وهزیر. 2- بهرێوهبهریی گشتی دیوان. 3- بهرێوهبهریی گشتی كاروباری مافی مرۆڤ. 4- راوێژكاران: دهبێ له پێنج كهس زیاتر نهبن.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: پێكهێنهرهكانی ئهم وهزارهته به ئاودامانی به پێرۆ دیار دهكرێن.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت كاری پێ ناكرێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنهكار.
ماددهی پهنجا ودووهم:
ماددهی پهنجا ودووهم: یهكهم: أ-وهزیری داد مافی سهرپهرشتی و چاودێری كردنی بهسهر گشت دادگا و دادوهران و ئهو فهرمانبهر و دهسته و لیژنانهدا ههیه كه دهسهڵاتی دادوهرییان دراوهتێ. ب ـ سهرپهرشتی لهسهر كارهكانی دادگای پێداچوونهوه دادوهرانی لهلایهن سهرۆكهوه دهكرێ بهمهرجێ راپۆرتێكی ساڵانه لهبارهی كارهكانی دادگاوه به وهزیری داد و ئهنجومهنی دادوهری بدا. ج-سهرپهرشتی لهسهر كارهكانی دادگای پێداچوونهوه دادوهرانی لهلایهن سهرۆكهوه دهكرێ بهمهرجێ راپۆرتێكی ساڵانه لهبارهی كارهكانی دادگاوه به وهزیری داد و ئهنجومهنی دادوهری بدا. دووهم: أ-سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه مافی ئهوهی ههیه سهرپهرشتی گشت دادگاكانی ناوچهكهی بكا و بیانشكینی و رێنوێنیان بكا و سهبارهت بهو سهرپێچییانهی (مخالفات) لهبواری ئهركهكانی فهرمانبهری بهڕێوهچوونی كارهبواری ئیداری و ژمێریارییهوه ڕوودهدهن سهرنجیان رابكێشێ و دهبێ راپۆرتی ساڵانهش بدا به وهزارهتی داد وئهنجوومهنی دادوهری له بارهی دادوهرانی ناوچهكهیهوه و تێبینی خۆی لهرووی رهفتار و لێهاتوویان و كاروباری دادگاكانیانهوه رابگهیهنێ. ب ـ سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه بۆی ههیه یهكێك له جێگرهكانی بۆ پشكنینی ههر یهكێ له دادگاكانی ناوچهكهی بنێرێ.
ماددهی پهنجا و یهكهم:
ماددهی پهنجا و یهكهم: نابێ ئهو دادوهرانهی پهیوهندی ژنخوازی یا خزمایهتییان تا ڕادهی چوارهم له نێواندا ههیه لهیهك دهستهی داوهریدا پێكهوه بهشدار بن و نابێ دادوهر تانوتدان له حوكمێك ببینێ كه دادوهرێكی تر بینیبێتی و ئهو جۆره پهیوهندیهی له گهڵیدا ههبێ.
ماددهی یازده:
ماددهی یازده: پهیمانگا لهم بهشانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: بهشی فهحس كردنی زیندووهكان، بزیشكێكی دادگوزاری سهرۆكایهتی دهكات. دووهم: بهشی فهحس كردنی مردووهكان، بزیشكێكی دادگوزاری سهرۆكایهتی دهكات. سێیهم: بهشی تاقیگه. چوارهم: بهشی وێنه گرتن و تیشك، پزیشكێكی لێزان سهرۆكایهتیی دهكات. پێنجهم: بهشی ئاماكاری و لێكۆڵینهوهكان.