أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سیازدهیهم:
ماددهی سیازدهیهم: وهزیرهكان سهبارهت به سیاسهتی گشتی وهزارهت، به هاویهشی لهبهر دهم ئهنجومهنی نیشتامانیدا بهرپرسیارن. بهڵام سهبارهت به كاروباری ههر وهزارهتێك، وهزیرهكهی خۆی له بهر دهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسیاره.
ماددهی چواردهیهم:
ماددهی چواردهیهم: سهرۆكه ئهنجومهن جێگرهكهی یا ههر وهزیرهك، نابێ لهو ماوهیهدا كه له سهر ئهو كارانهیانن هیچ پیشهیهكی سهربهست یا ئیشێكی بازرگانی یا دارایی یا پیشهسازی یا ههر كارێكی ئابووری تر بكهن، ههر وهكهو نابێ هیچ شتێك له ماڵ و موڵكی گشتی بكرێ یا به كرێ بگرێ. یا شتێك له مال و موڵكی خۆیان به كرێ یا به فرۆشتن یا به ئال و گۆر بدهن به دهوڵهت.
ماددهی پانزدهیهم:
ماددهی پانزدهیهم: ئهنجومهنی نیشتامانی كوردستان بۆی ههیه ههر وهزیرێك بجات به دادگا، سهبارهت به تاوانێك كه له كاتی بهجێ هێنانی فهرمانهكهی یا به هۆیهوه درابێته پاڵی، پێنشنیازی تاوان درانه پاڵهكه دهبێت به لایهنی كهمهوه، له لایهن چوار یهكی ئهندامنی ئهنجومهنی نیشتامنی كوردستان دهبێ و بڕیاری به دداگا دانهكهی له لایهن دوو لهسهر سێبهشی ئهندامانی یهوه،. ئهوسا ته كاتی یهكالا كردنهوهی مهسهله، دهستی دهستی له كار دهكێشرێتهوه.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ئهنجوومهن خاوهنی ئهم دهسهڵاتانه دهبێت: 1-دانانی سیاسهتی گتی ههرێم و سهرپهرشتی مردنی بهجێهێنانی به پێ ی یاسا و بڕیاره رهچاو كراوهكان، دوای بڕیاردانی له لایهن ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستان. 2-پێشنیاز كردرن و ئاماده كردنی پرۆژه یاساكان و پێشكهش كردنیان به ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستان بۆ بڕیار لهسهر دانیان. 3-ئامادهكردن پرۆژه پهیرهوهكان و ئاماده كردنیان. 4-ئامادهكردنی پرۆژهی بووجهی گشتی ههرێم. 5-ئامادهكردنی پرۆژهكانی نهخشهی گهشه پێ كردنی ههرێم. 6-قهرز دان و وهرگرتنی به بڕیرای ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستان. 7-جێ بهجێ كردنی یاساكان و پاراستنی ئاسایشی ههرێم و پارێزگاریكردن له مافهكانی هاووڵاتیان و ماڵ و موڵكه گشتییه كان و بهرژهوهندیهكانی گهلی كوردستانی عێراق. 8-رێ نیشان دان و سازكردن و بهدوا داچوونی كار و فرمان وهزارهتهكان دایهرهكانیان و دام و دهزگا گشتییهكان. 9-چاودێریكردنی رهوایی ئهو رێنماییانهی وهزارهتهكان و دام و دهزگاكانی دهری دهكهن. "3" مهرجی تهمهن بۆ وهزیرو ههروهها لابردنی وهزارهتی كاروباری پێشمهرگه بهپێی "یاسای یهكهم ههموار كردنی یاسای ئهنجوومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق ژماره "3"ی ساڵی 1992 بوو كه حوكمی بڕیاری ژماره "35"ی رۆژی 14/12/1994ی ئهنجوومهن دهگرێتهوه. 10-دهركردنی بڕیاری بهرێ كردن و بهجێ هێنانی یاسا رهچاوكاوهكان و چاودێری كردنی چۆنیهتی به ئهنجام گهیاندنیان. 11-دامهزراندنی فهرمانبهران و بهڕێوهبهره گشتییهكان و هاوێشتن و له كار خستنی و خانهنشینكردنیان به پێی یاسا. 12-به دهر له برَگهی (11)ی پێشو و، دامهزراندنی خاوهن پله تایبهتی یهكان و سهرۆكی وهحده ئیداریهكان و دادوهرهكان و ئهندامانی دهزگای (داواكاریی گشتی) به پێشنیازی وهزیری پهیوهندار بڕیاری ئهنجومهن و دواجار به بڕیاری پهیوهندار به پێی یاسا رهچاو كراوهكان دهبێ.
مادهی نۆیهم
مادهی نۆیهم: أ-ههر وهزیره و بهپێی كاری خۆی، ئهم وهزارهتانه بهرێوهدهبهن: 1-وهزارهتی ناوخۆ. 2-وهزارهتی دارایی و ئابووری. 3-وهزارهتی دادوهری. 4- وهزارهتی كارو باری پێشمهرگه. 5-وهزارهتی گواستهوه و گهیاندن. 6-وهزارهتی یارمهتی مرۆژایهتی و هاوكاری. 7-وهزارهتی پیشهسازی ووزه. 8-وهزارهتی رۆشهمبیری. 9-وهزارهتی پهروهرده. 10-وهزارهتی شارهوانی و گهشت و گوزار. 11-تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی. 12-وهزارهتی ئهشغال و نیشته جێبوون. 13-وهزارهتی ئاوادانكردنهوه و گهش پێدان. 14- وهزارهتی كشتوكال و ئاودێری. 15-وهزارهتی ئهوقاف و كاروباری ئاینی. ب:دهشێ ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق چهند وهزیری ههرێمی تیادا بن."4"
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: دهزگایوك بۆ خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی پێك دههێنرێ و به دهستهی سهرۆكایهتی وهزارهتهوه دهبهسترێتهوه. كاروباریشی به پێ ی پێرهوێكی تایبهتی رێك دهخرێ. "4" بڕگهی "ب" خرایه سهر ماددهی (9)ی ئهم یاسایه بهپێی یاسای ژماره (3)ی ساڵی 1996 "یاسای یهكهمین ههمواركردنی یاسای ئهنجوومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق ژماره (3)ی ساڵی 1992" ئهمهش بهگوێرهی بڕیاری ئهنجوومهن ژماره "4"ی رۆژی 23/9/1996.
ماددهی یازدهیهم
ماددهی یازدهیهم: 1-له حاڵهتی لادانی سهرۆكیك یا واز هێنانی یاخود واز هێنانی زۆربهی ئهندامانی ئهنجوومهن، وادادهنرێ كه وهزارهت وازی له كار هێناوه. بهڵام ئهگهر وهزارهتهكه هاوپهیمانی بوو له نێوان دوو دهستهی سهرهكیهكهی ناو ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستان داو ئهگهر وهزیرانی ههر لایهكیان به كۆمهڵ له وهزارهت كشانهوه، وا دادهنرێت كه وهزارهتهكه وازی له كار هێناوه. 2-ئهندامانی ئهنجومهن تا كاتی پێك هێنانی وهزارهتێكی نوێ، لهسهر بهرێوهبردنی ئهركه رهسمییهكانیان بهردهوام دهبن.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: گفتو گۆی ئهنجومهن نهێنی دهبێ، برَیارهكانی به زۆربهی دهنگ و به ئامادهبوونی زۆربهی ئهندامانی دهردهكا، ئهگهر ژمارهی دهنگهكان وهك یهك بوون بڕیاری ئهو لایه جێگر دهبێ كه سهرۆكی لهگهلدا دهبێ، ئاشكرا كردنی بڕیارهكانیشی به رێ و شوێنێك دهبێت كه خۆی دهستنیشانی دهكا.
ماددهی سیازدهیهم
ماددهی سیازدهیهم: وهزیرهكان سهبارهت به سیاسهتی گشتی وهزارهت، به هاویهشی لهبهر دهم ئهنجومهنی نیشتمانیدا بهرپرسیارن. بهڵام سهبارهت به كاروباری ههر وهزارهتێك، وهزیرهكهی خۆی له بهر دهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسیاره.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: سهرۆكه ئهنجومهن جێگرهكهی یا ههر وهزیرهك، نابێ لهو ماوهیهدا كه له سهر ئهو كارانهیانن هیچ پیشهیهكی سهربهست یا ئیشێكی بازرگانی یا دارایی یا پیشهسازی یا ههر كارێكی ئابووری تر بكهن، ههر وهكهو نابێ هیچ شتێك له ماڵ و موڵكی گشتی بكرێ یا به كرێ بگرێ. یا شتێك له مال و موڵكی خۆیان به كرێ یا به فرۆشتن یا به ئال و گۆر بدهن به دهوڵهت.
ماددهی پانزدهیهم
ماددهی پانزدهیهم: ئهنجومهنی نیشتامانی كوردستان بۆی ههیه ههر وهزیرێك بجات به دادگا، سهبارهت به تاوانێك كه له كاتی بهجێ هێنانی فهرمانهكهی یا به هۆیهوه درابێته پاڵی، پێنشنیازی تاوان درانه پاڵهكه دهبێت به لایهنی كهمهوه، له لایهن چوار یهكی ئهندامنی ئهنجومهنی نیشتامنی كوردستان دهبێ و بڕیاری به دداگا دانهكهی له لایهن دوو لهسهر سێبهشی ئهندامانی یهوه،. ئهوسا ته كاتی یهكالا كردنهوهی مهسهله، دهستی دهستی له كار دهكێشرێتهوه.
ماددهی سی و پێنجهم:
ماددهی سی و پێنجهم: ئهنجومهن بۆی ههی بڕیار بدات لهسهر یارمهتی دانی دارایی به هونهرمهند به شێوهی بهخشین (منحه) یاخود قهرز، به پێی ئهو رێنماییانهی كه دهری دهچوێنێ لهم بارانهی خوارهوه: 1. ئهگهر خۆی یان یهكێك له دایك و باوكی (اصوله) یان منداڵهكانی (فروعه) یاخود هاوسهری تووشی نهخۆشییهكی وا بوون پێویست به چارهیهكی تایبهتی بكات. ئهمهش دهبێ به راپۆرتی لیژنهیهكی رهسمی پزیشكی پشتگیری بكرێت. 2. ئهگهر تووشی رووداوێك بوو كه به شێوهیهكی كاتی له پیشهكهی خۆی بخات. 3. ئهگهر تووشی كارهساتێك بوو و زیانی دارایی لێ كهوت كه له توانای خۆیدا نهبێت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانه ئهنجام دهدات: 1. سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی ئهنجومهنی سهندیكا. 2. نوێنهرایهتی كردنی سهندیكا له كن لایهنه تایبهتمهندهكان دهشتوانێ ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی بدا به جێگرهكهی یان ههر كهسێك كه بیهویێ له ئهندامانی ئهنجومهن.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1. مافی بهكارهێنانی دهكوژێنرێتهوه (يطفأ) له زهويیه كشتوكاڵی و ناكشتوكاڵیهكانی موڵكی دهوڵهت كه دهكهونه نێوان قۆناغی جێبهجێ كردنهوه (المرحله قید التنفیذ) له رهنگرێژی بنهرهتی شارهوانییهكانی ههرێمی كوردستان. 2. خاوهنی مافی بهكارهێنان (صاحب الحقوق التصرفیه) لهو زهویانهی بهرێژهیهك قهرهبوو دهكرێتهوه كه یهكسانه به (8%) له كۆتا پانتایی ئهو زهویانهی كه مافی بهكارهێنانی كوژێنراوهتهوه و به ناوی ئهوه وه تۆمار دهكرێ وهك موڵكێكی تهواو (صرف). 3. خاوهن مافی بهكار هێنان بۆی ههیه ئهو پارچهیهی كه پێی دراوه جیاكاری (افراز)ى بكا به مهرجێك هاودژ نهبێ لهگهڵ جۆری ئهو بهكار بردنهی كه بۆی دیاری كراوه له رهنگرێژی بنهرهتی شارهوانییهكاندا. 4. ئهو زهویانهی كه مافی بهكارهێننانیان تێدا كوژێنراوهتهوه و دهكهونه نێوان ناوچه نانیشتهجێییهكانهوه (مناطق غیر سكنیه) خاوهنهكانیان به زهوی تر له ناوچهكانی سوكنا بوون قهرهبوو دهكرێنهوه له ناو سنووری شارهوانییهكاندا كه نرخهكهی هاوسهنگ بێ لهگهڵ ئهو رێژهیهدا.
ماددهی بیست و نۆیهم
ماددهی بیست و نۆیهم: دارایی سهندیكا لهمانه پێك دێ: 1/ئابوونهی خۆنووسین (الانتماء) و ئابوونهی ساڵانهی بهشداربوون. 2/دهرامهت (ایرادات)ی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا سازیان دهدا. 3/رهسمی نووسینگه (اختصاصیه)كان. 4/پیتاك (الاكتتاب) و قازانجی چاپهمهنی و دهسكهوتی ئاههنگێڕانی سهندیكا. 5/دهسنگه(منح) كانی لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و، ئهو پێشكهش و بهخششهش كه (دوای رهزامهندیی لایهنه پێوهنددارهكان) لایهنهكانی دیكه دهیدهنێ.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهندام پێویسته خۆی لهم رهفتارانه لابدات: 1/كهمتهرخهمی یا تهگهرهنانهوه له رێگای جێ بهجێ كردنی یاسا و پێڕۆكانی سهندیكادا و ئهو رێنمایی و بڕیارانهش كه سهندیكا دهریان دههێنێ. 2/ههڵسوڕاندنی پیشه بهبێ تازهكردنهوهی بهشداربوونی ساڵانه. 3/رهچاونهگرتنی رهوشی پیشهگهری و ناوزڕاندن و لهكهداركردنی حورمهتی پیشه، واتا پێویسته رهفتار به پێی دهقی رێساكانی پێڕۆی ناوخۆ بكرێ. 4/ ناوونیشانێكی پیشهیی له خۆی بنێ، یا سیفهتێكی درۆی پیشهیی بهخۆی بدا كه به پێی یاسا و پێڕۆی كارپێكراو تهسدیق نهكرابێ، و بهههر رێگایهكیش بۆی بكرێ راگهیاندنی بۆ بكات. 5/بههۆی كهمتهرخهمییهوه، له ههڵهیهكی هۆنهركاریی گهوره تێوهگلێ، زهرهرو زیانێكی گهوره به پهیوهندداران بگهیهنێ. 6/به پێچهوانهی دهقی پێڕۆی ناوخۆ، یا بهو رێنماییانهی كه سهندیكا دهریان دێنێ، له ههڵسوڕاندنی پیشهكهدا زیاتر پێ درێژ بكا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: 1/خۆنوسین له سهندیكادا، به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه بدرێ به نهقیب، یا به سهرۆكی لق له پارێزگهكاندا، دهشبێ هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێویستی لهگهڵدا بێ. 2/ئهو داواكاریی خۆنووسینه، لهماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی له سهندیكا تۆماركردنییهوه دهست پێ دهكا، دهخرێته بهردهم ئهنجومهن. ئهنجومهنیش ههر لهو ماوهیهدا دهبێ سهیری بكا و بیبڕێتهوه، دهنا ئهگهر ماوهكه بهسهربچێ و ئهنجومهن نهیبڕیبێتهوه، ئهوه لهو بارهدا، داواكارییهكه به قبوڵكراو له قهڵهم دهدرێ. 3/ئهنجومهن بۆی ههیه، به بڕیارێكی هۆنیشاندهر (مسبب) داواكارییهكه بداتهوه دواوه، لهو بارهدا، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستاندا تانه له بڕیارهكه بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی سێیهم: (ههموار)
ماددهی سێیهم: ههموو ئهو كهسانهی كه ئهو منداڵانهیان بهناوی خۆیان تۆماركردووه كه حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه، له لێپرسینهوهی یاسایی دهبووردرێن و سهر له نوێ به ناوی دایك وباوكی شهرعیان بهپێی داواكارییهك كه له لایهن خاوهن بهرژهوهندی یاخود داواكاری گشتی پێشكهش كرابێ تۆماردهكرێن.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی ره سمیی ( وهقایعی كوردستان)هوه جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پێوهندیدارهكانیش حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.