أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی حهفتهم:
ماددهی حهفتهم: 1. ئهندامی كارای كۆڕ مهرجه دهبێ: أ. كورد، یا عێراقی بێ و، تهمهنی گهیشتبێته (40) ساڵ. ب. شارهزاییهكی تهواو له زمانی كوردی و له لقێك یا زیاتر له لقهكانی زانیاری دا ههبێ و، بهرههمێكی رهسهنیشی تێدا ههبێ، یا شارهزاییهكی باشی له یهكێ له زمانه زیندوو یا كۆنهكاندا ههبێ، ههروهها له دیاری كردنی دهستهواژهكاندا به توانا و كارامه بێت. 2. ئهندامی یاریدهدهر (مؤازر)ی كۆر مهرجه دهبێ: أ. شارهزای رێزمانی كوردی بێت. ب. زانیاریهكی فراوان و بهرههمێكی باشی له یهكێك له لقهكانی زانیاریدا ههبێ. ج. تهمهنی له (30) ساڵ كهمتر نهبێ. 3. ئهندامی شهرهف مهرجه دهبێ:- أ. خزمهتێكی باشی له یهكێك له لقهكانی زانیاریدا پێشكهش كردبێ. ب. تهمهنی له (50) ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی سی وچوارهم
ماددهی سی وچوارهم : نابێ هیچ كهسێك به دروست كردن یان عهمباركردن یان ژێر زهوی خستن یان نقووم كردن یان بهكارهێنان یان چارهسهركردن یان خۆلێ رزگاركردن له مادده تیشكاوهرهكان یان ههر ماددهیهك یان پیسییهكی مهترسیداری شل یان رهق یان گازی ههڵسێت، تهنیا به پێی ئهو رێماییانه نهبێ كه وهزارهت به ههماههنگی لهگهلأ لایهنه بهرپرسهكان دهریان دهكات.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: كۆر پیك دێ له: 1. ئهندامه كاراكان (أعضاء عاملین) كه ژمارهیان له (9) كهس كهمتر نهبێ و له (15) كهس زیاتر نهبێ و (5) كهس لهو ئهندامانه (متفرغ) دهبن. 2. ئهندامانی یاریدهدهر (مؤازرین). 3. ئهندامانی شهرهف.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ماددهی پازدهمی یاساكه ههڵدهوهشێتهوهو ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: ماددهی پازدهم: یهكهم: رهسمی تۆماركردنی ناو لیستهكه وهك ئهمهی خوارهوه دهبێت. 1. (75000) حهفتاو پێنج ههزار دینار بۆ ئهو كهسهی له (40)ساڵ تێپهڕ بێت وزیاتر له (3)ساڵ بهسهر وهرگرتنی بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكهیدا ڕابوردبێ. 2. (50000)پهنجا ههزار دینار بۆ ئهو كهسهی كهپێشتر كاری دادوهری كردبێ یان بۆ ماوهیهكی بهردهوام كهله (3)ساڵ كهمتر نهبێت سهرۆكی داواكاری گشتی یان داواكاری گشتی یان ڕاوێژكاری یاسایی له فهرمانگهكانی ههرێم بووبێ یان بۆ ماوهی كهله (5)ساڵی بهردهوام كهمتر نهبێت جێگری داواكاری گشتی بووبێت. 3. (45000) چل و پێنج ههزار دینار بۆ ئهو كهسهی له (40)ساڵ تێنهپهڕیبـێ و، (3) ساڵیش بهسهر وهرگرتنی بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكهیدا ڕانهبوردبێ و، ههروهها بۆ ئهو كهسهش كه ماوهیهك پارێزهرایهتی كردبێ له (3) زیاتر نهبێت. 4. (80000) ههشتا ههزار دینار بۆ ئهو كهسهی كه تهمهنی له (40) ساڵ تپپهڕیبـێ و، ماوهی (3)ساڵ بهسهر وهرگرتنی بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكهیدا ڕانهبوردبێ. 5. (90000) نهوهد ههزار دینار بۆ ئهو كهسهی كه پێشتر بهحوكم، ناوی له لیستهكهدا دهركرابێ. دووهم: رهسمی فراوان كردنی دهستهڵات ( رهسمی پله بهندی) وهك ئهمهی خوارهوه دهبێت: 1. (30000) سی ههزار دینار له مهشقكارهوه بۆ موماریس. 2. (50000) پهنجا ههزار دینار له موماریسهوه بۆ ڕاوێژكار. سێیهم: ئابوونهی بهشدار بوونی ساڵانه وهك ئهمهی خوارهوه دهبێت: 1. (30000)سی ههزار دینار بۆ پارێزهری مهشقكار. 2. (40000) چل ههزار دینار بۆ پارێزهری موماریس. 3. (50000) پهنجا ههزار دینار بۆ پارێزهری ڕاوێژكار.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: فەرمانبهرانی دیوان، لە ڕووی دامهزراندن و گواستنهوه و تهفیعهوه دهكهونه ژێر حوكمی یاسای خزمهتی مهدهنی و یاسای میلاك و یاسای بهرزهپتیی فەرمانبهرانی دهوڵهت كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا پێچهوانه نهبێ.
ماددهی چواردهم
ماددهی چواردهم: یهكهم: دیوان حساباتی ههموو ئهو لایهنانهی كهوتبنه ژێر ركێفی ریقابهی داراییهوه وریقابه و تهدقیقی دهكا تا دڵنیابێ لهوه كه یاسا وپێرۆ و ڕێنماییهكان به دروستی به پێی رێسا و ئوسوڵ و پێودانگی كارپێكراو رێگا و شێوازی باوو بهردهست خراونهته كار و، بۆیشی ههیه كه: 1/ههموو موعامهلهكانی خهرجی گشتی (الانفاق العام)، به مووچه و دهرماڵه و خهڵاتیشهوه فهحس و تهدقیق بكا تا له دروستییان دڵنیا بێ. 2/دڵنیا بێ لهوه كه له (ئیعتيمادات)ی بهشه بودجهی خۆی زیاد نهرۆیشتبێ. 3/دڵنیا بێ لهوه كه ئهو داراییه گشتییه لهو پێناوهدا خرابێته كار كه بۆی دانراوه و، بهفیرۆ نهچوه، یا دهست بڵاوی، یا خراپ رهفتاریی تێدا نهكراوه ،و داهات و سوودهكانیشی له سهنگ دهدا. دووهم: فهحس و تهدقیقكردنی معامهلهكانی خهمڵاندن و به ئهنجام گهیاندنی جیبایه و داهاتی گشتی، بۆ ئهوهی له دروستیی شێوازی ئیجرائاتی كارپێكراوو سهلامهتیی جێبهجێ كردنیان دڵنیابێ. سێیهم: پێشكهشكردنی كۆمهكی هونهری لهههموو بوارێكی حسابكاری و ریقابهكاری و ههموو كاروبارێكی ئیداری و رێكخستنیش كه پهیوهنديی پێیانهوه ههبێ، ههروهها له دانان و بهرچاوتر گۆڕینی رێسا و ئوسوڵ و پێودانگی حسابكاری و ریقابهكاریشدا هاوبهشی دهكا. چوارهم: خولی خوێندن و بهكارخستن، بۆ فهرمانبهران و هی دیكهش رێك دهخا و، ئهنجومهن بۆی ههیه به پێی یاسا كارپێكراوهكان دهرماڵهشیان بداتێ. پێنجهم: ههموو لایهنێ كهوتبێته ژێر ركێفی ریقابهی داراییهوه، دیوان ڕای خۆی دهربارهی خشته و بهیانات و راپۆرتهكانیان كه پهیوهندییان به ئیش و bزاڤ و بارودۆخی داراییهوه ههبێ دهردهبڕێ، وبۆیشیان روون دهكاتهوه كه تا چ رادهیێك به پێی یاسا و رێسا و ئوسوڵی كارپێكراوی حسابی رێك خراون و تا چ راددهیهكیش لهگهڵ حهقیقهتی مهركهزی دارایی و ئهنجامهكانی ئهو bزاڤانهدا یهك دهگرنهوه. شهشهم: دیوان راپۆرتێكی (نیوساڵ جارێ) پێشكهش به ڕابهری bزاڤی رزگاریخوازی گهل و سهرۆكی ئهنجومهنی نیشتمانيی و سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران دهكات و رای خۆی تێدا دهربارهی دۆخی دارایی و ئیداری وئابووری بواری ریقابهی دارایی له ههرێم و ئهو ئهرك وفەرمانهش كه خۆی ئهنجامی داوه دهردهبڕێ. حهوتهم: دیوان مافی ئهوهی ههیه ههموو بهڵگهنامه و ئیزباره و معامهله وكاغهزێ پێوهندییان به كاروباری ریقابهی دارایی ئاشكرا و نهێنیشهوه ههبێ، ببینێ، تهنها ئهوه نهبێ كه ڕابهری bزاڤی رزگاریخوازی، لهسهر پێشنیازی سهرهك وهزیران وهلای دهخا.
ماددهی دوازده
ماددهی دوازده: سهرۆكی دیوان بۆی ههیه بهڕێوبهرایهتی و بهش و هۆبهی نوێ له پێكهاتهكانی دیواندا بكاتهوه یان دابخات.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: دیوان لهمانه پێك دێ: یهكهم: 1/سهرۆكی دیوان: دهبێته سهرۆكی ئهنجومهن. 2/نوێنهر(نائب)ی سهرۆك: دهبێته نوێنهری سهرۆكی ئهنجومهن. 3/بهڕێوهبهره گشتییهكانی دیوان: دهبنه ئهندامانی ئهنجومهن. دووهم: بهڕێوهبهری گشتيی كاروباری ئیداری و دارایی و یاسایی و هونهریی دیوان، بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتیی دهكا و ئهم ئهرك و فەرمانانهی دهبێ: 1/تهیار و ئامادهكردنی خزمهتگوزاریی ئیداری و دارایی و یاسایی بۆ ههموو پێكهاتهكانی دیوان. 2/ئهرك و فەرمانی هونهری و پیشهیی كه بۆ ئیش وكاری ریقابه پێویستن، ههروهها ئهركی دۆزینهوهی شێوازی بهرهو باشتر بردنی ریقابهكاری و زیاتر چالاك كردن و بهرزكردنهوهی ئاستی كار ههڵسوڕاندن به تهگبیر و هاوكۆمهكی لهگهڵ دایهرهو بهڕێوهبهرییهكانی دیكهی دیواندا.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: نوێنهری سهرۆك و بهڕێوهبهره گشتیيهكانیش لهسهر پێشنیاری سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران، به فهرمانی ڕابهری bزاڤی رزگاریخوازانهی كورد دادهمهزرێن، بهڵام فهرمانبهرانی دیكه، ئهوه، سهرۆكی ئهنجومهن خۆی دایاندهمهزرێنێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئهو رهسمهی كه له زنجیرهی (21)ی ماددهی (دووهم)دا هاتووه ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی لێ دێت: (2%) به مهرجێ له (1000) ههزار دینار زیاتر نهبێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ئهندامی خانهنشین له ههموو مافێكی كه لهو یاسایهدا دهقی گرتووه بێ بهری دهكرێ له كاتی حوكم بهسهر دادانی له تاوان، یان كهتنێكی ئابرۆبهردا، یان حوكم بهسهردادانی به بهندكردنی ههتا ههتایه، یان كاتی، یان ئیعدام له یهكێك لهو تاوانانهی كه ئاسایشی ناوخۆ، یان ئاسایشی دهرهوهی حكومهتی ههرێمی كوردستان دهئهنگێوون.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم : لهههر پارێزگایهكی ههرێمدا ئهنجومهنێك بهناوی (ئهنجومهنی پاراستنء چاككردنی ژینگه له پارێزگادا)دادهمهزرێ و ئهنجومهنی پاراستن و چاككردنی ژینگه له ههرێم پێكی دههێنێت و پارێزگار یاخود جێگرهكهی له كاتی ئاماده نهبوونی سهرۆكایهتی دهكات و ئهم ئهرك و دهستهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: یهكهم: بهدوا داچوونی جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی ئهنجومهن، ئهوانهی پهیوهندیدارن به پارێزگاكهوه. دووهم: رادهربڕین له كێشهكانی ژینگهیی له پارێزگاكهدا. سێیهم: پێشنیاركردنی پلانی پاراستنی ژینگه و بهدوا داچوونی جێبهجێ كردنهكهی و پێشكهش كردنی راپۆرتی دهوری له بارهی چالاكی یان واقیعی ژینگهیی له پارێزگا كه بۆ ئهنجومهن.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم : به پێی ئهم یاسایه ئهنجومهنێك دادهمهزرێ به ناوی ( ئهنجهمهنی پاراستن و چاككردنی ژینگه له ههرێمدا) پهیوهندی به وهزارهتهوه دهبێ، سهرۆكی ئهنجومهن یان رێپێدراوی نوێنهرایهتی دهكات، و له ههریهك لهم ئهندامانه پێك دێت:- یهكهم : وهزیر : سهرۆك . دووهم : جێگری وهزارهت : جێگری سهرۆك . سێیهم : بهرێوهبهری گشتی كاروباری هونهری و پاراستن له تیشكاوهر له وهزارهتدا : ئهندام یا بڕیاردهر چوارهم : بهرێوهبهره گشتیهكان له وهزارهتدا : ئهندام . پێنجهم : نوێنهری وهزارهت و ئهو دهستانهی كه پهیوهندیدارن به ژینگهوه كه وهزیر دهسنیشانیان دهكات بهمهرجێ له پلهی بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ : ئهندام. شهشهم : نوێنهری رێكخراوهكانی ژینگهی ناوخۆیی. حهوتهم : وهزیر بۆی ههیه میوانداری ههر كهسێك پێی شیاو بێت،بكات، بۆ ئاماده بوونی دانیشتنهكانی ئهنجومهن له كاتی پێویستی له ناوهوهو دهرهوهی ههرێم و پرس و رایان پێ بكات بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانیان ههبێت.
ماددهی بیست و سێیهم:
ماددهی بیست و سێیهم: دارایی سهندیكا له مانهی خورهوه پێك دێ:1. پارهی ئهندامێتی و بهشداری ساڵانه.2. بهخششی پێشكهشكراو له لایهن لایهنه رهسمی و نارهسمییهكانهوه 3. بهخشین و پێدانی پێشكهشكراو له لایهن ئهندامهكان و خهڵكی ترهوه.4. دهسكهوتی ئهم ئاههنگانهی بۆ بهرژهوهندی سهندیكا ساز دهكرێن.5. قازانجی چاپهمهنییهكانی سهندیكا.6. قازانجی ئهو پرۆژانهی سهندیكا دهیهوێ دایبمهزرێنێ یان پێی ههڵدهستێت.7. كرێی پشتگیری كردنی فهرمانبهری سهندیكا و ئهو شههادانهی ئهنجومهن دهری دهكات.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: بهپێڕهو ئهرك وتایبهتمهندییهكانی پێكهاتهی وهزارهت دهسنیشان دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه بهرێوهبهرایهتی نوێ یان بهش یا هۆبه لهناو پێكهاتهی وهزارهت دابنێ یان لێكیان بدات یاخود ههڵیان بوهشێنێتهوه به پێی پێویستی كارهكه لهكاتی پێویستدا. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجی كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: (400/869/234/1) دینار بۆ مهسرهفی ساڵی 1993ی ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عێراق و وهزارهتهكان و بهرێوهبهریتییهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق تهرخان دهكرێت.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: كاركردن به بڕگهكانی یهكهم ودووهم و سێیهم له ماددهی ژماره (1) له یاسای داواكاری گشتی ژماره (159)ی ساڵی 1979ی ههمواركراو له ههرێمی كوردستان رادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه:ـ یهكهم: پاراستنی سیستهمی ههرێمی كوردستان وبنچینهكانی و مالأ وسامانی گشتی له چوارچێوهی چاودێری مهشروعییهت و چهسپاندنی سهروهریی یاسا وچاك پیادهكردنی حوكمهكانی. دووهم: بهشداریی كردن لهگهلأ دادوهریی ولایهنه پسپۆرهكان له ئاشكراكردنی خێرای كاره تاوانكارییهكان و كاركردن بۆ زوو یهكلاكردنهوهی كێشهكان و خۆلادان له دواخستنی دادگایی كردنهكان بهبێ هۆ، بهتایبهتی ئهو تاوانانهی كه پهیوهندییان به ئاسایشی ههرێم و سیستهمی دیموكراتیهوه ههیه.
ماددهی بیست وههشت
ماددهی بیست وههشت: لیژنهی بهرزهپتی له ههڵسوڕاندنی كارهكانی خۆیدا بهپێی رێساكانی یاسای بهرزهپتی فرمانبهرانی دهوڵهت رهفتار دهكا.
ماددهی پازده
ماددهی پازده: 1/ ئهگهر له كۆبوونهوهی دهستهی گشتیدا، زۆرینهی زۆری ئهندامانی سهندیكا ئاماده نهبن، نیصاب نایهتهجێ، لهو بارهدا، كه نههاتهجێ، ئهوا دهستهی گشتی، دوای پازده رۆژ، لهههمان كات و جێگای دیاركراودا كۆدهبێتهوه، لهم بارهدا، نیصاب به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان دێته جێ، ئهوجا ههموو بڕیارێ به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهدرێ و، ئهگهر هات و دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه، لهو بارهدا دهنگی نهقیب بهر كام تا بكهوێ، هی ئهوه. 2/ئهندامێ ئهگهر له ههڵسوڕاندنی پیشهكهی بێیهش كرابێ، ناشێ له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتیدا بهشداری بكات.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: دهستهواژهی (سهرۆكی ههرێم) شوێنی دهستهواژهی (سهرۆك كۆمار) ودهستهواژهی (مهرسوومی سهرۆكایهتی ههرێم) شوێنی (مهرسوومی كۆماری) و دهستهواژهی (ئهنجومهنی دادوهری) شوێنی (ئهنجومهنی داد) دهگرنهوه، لهگهلأ لادانی دهستهواژهی (ئهنجومهنی سهركردایهتی شوڕش) له ههر شوێنێك كه له یاسای داواكاری گشتی دا هاتبـێ بۆ مهبهستی پیادهكردنی حوكمهكانی له ههرێمی كوردستاندا.