أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆزدهیهم
ماددهی نۆزدهیهم: دهزگا بۆی ههیه بۆ جێبهجێ كردنی كارو ئهركهكانی و وهدهست هێنانی ئامانجهكانی ههماههنگی لهگهڵ وهزارهته تایبهتمهندهكاندا بكات، به هۆی ئهو فهرمانگانهی كه كار و ئهرك و سروشتیان لهگهڵ دهزگا وهك یهكن.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: سهرۆكی دهزگا به پلهیهكی تایبهتی به یڕیارێك له لایهنی تایبهت به پێی یاسا كارپێكراوهكان دادهمهزرێ، به مهرجێك خزمهتگوزاری و بهشداری بهرچاوی ههبێ له بزوتنهوه بۆ ماوهیهكی گونجاو كه بۆ بهرێوهبردنی دهزگا بیشێنێ و بتوانێ كارو ئهركهكانی جێبهجێ بكات و، دهسهڵاتهكانی خۆی به پێی یاسا بهكار بێنێ و پێویسته شیاویێكی خوێندنی وای ههبێ كه ئهنجومهنی وهزیران دڵنیا بێ له وهرگرتنی فرمانی سهرۆكی دهزگاكه.
ماددهی ههشتهم :
ماددهی ههشتهم : پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و، لایهنه پهیوهندیداره كانیش، حوكمهكانی ئهم یاسایهجێبهجێ بكهن.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئهو ماوهیهی كه پێشمهرگه له انو شۆرشدا له رۆژی چوونه رێزیهوه بهسهری بردووه بۆ مهبهستی خزمهت و خانهنشینی به خهباتی (فعلی) دادهنرێ.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكهم: ئهنجومهنهنێك سهرپهرشتیی پهیمانگهكه دهكات پێی دهڵێن: ئهنجومهنی پهیمانگه، لهمانهی خوارهوه پێك دێت. 1- جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه ...... سهرۆكه. 2- گهورهترین (كۆنترین) دادوهری دادگای پێداچوونهوه .... جێگره. 3- سهرۆكی ئهنجومهنی شوورای ههرێم ... ئهندامه. 4- سهرۆكی دهستهی سهرپهرشتكاری دادوهری ... ئهندامه. 5- سهرۆكی دهستهی سهرپهرشتكاری دادی ... ئهندامه. 6- سهرۆكی داواكاری گشتی (الادعاء العام) ... ئهندامه. 7- عهمیدێك لهعهمیدهكانی كۆلیجهكانی یاسا لهههرێمدا كه وهزیری فێركردنی باڵا و توێژینهوهی زانستی دهست نیشانی دهكا بهپێی راوێژ لهگهڵ وهزیری داد... ئهندامه. 8- بهڕێوهبهری گشتیی پهیمانگهكه بهپێی راوێژ لهگهڵ وهزیری داد.... ئهندامه و بڕیاردهره. 9- نهقیبی پارێزهرانی كوردستان .... ئهندامه. دووهم: ئهركوفهرمانی سهرۆك، لهكاتی پێوارییدا (غیاب) دهكهوێته سهر شانی جێگرهكهی.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: خزمهتی ئهو ئهفسهرانی ماددهی یهكهم دهیانگرێتهوه، به خزمهتی فعلی دادهنرێ بۆ مهبهستی زیادهی ساڵانه و پله بهرزی و خانهنشینی و لهگهڵ رهچاو كردنی لێهاتوویی و پایه (المنصب)دا روتبهیهكی زیادهشیان دهدرێتێ بهمهرجێ له (لیوا) تێپهر نهكا.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ههموو ئهو ئهفسهرانهی له داوی رێككهوتنامهی 11/ ئازارری /1970 وه ههتا راپهرینی گهلهكهمان له ئازاری 1991 دا له ریزی شۆرشی چهكدارانهی كوردیدا بوون و بهبێ لێدابران تیایدا بهردهوام بوون دهگێردرێنهوه بۆ خزمهت كردن له وهزارهتی كارو باری پێشمهرگهدا.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێكدێ:ـ یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته وبهرپرسه له بهرێوهبردنی كارهكانی وئاراستهكردنی سیاسهتهكهی وسهرپهرشتی وچاودێری كردنی ولهوهوه ههموو ئهو بڕیار و فهرمان ورێنماییانه دهردهچن كه پهیوهندییان به ئهركهكانی وهزارهت وپێكهاتهكانی ودهستهڵات وههموو كاروباره هونهری وكارگێریی ورێكخستن به پێی حوكمهكانی یاساوه ههیه و لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیران بهرپرسه بهو ناوهی كه ئهندامێكی هاوكاره لهو ئهنجومهنهدا و بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكاری وهزارهتهكه،یان بهرێوهبهرهگشتیهكان یان ههر فهرمانبهرێكی وهزارهتهكه بسپێرێ، كه خۆی به باشی بزانێ. دووهم: بریكاری وهزارهت: یارمهتی وهزیر دهدات له ئاراستهكردنی كاروباری وهزارهت وسهرپهرشتی كردنی كارهكانی له چوارچێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه لهلایهن وهزیرهوه پێی دهدهرێ و دهبێ بڕوانامهی بهرایی پسپۆڕی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. چوارهم:نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وچهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. پێنجهم: راوێژكاران: ژمارهیان له چوار كهس زیاتر نابێ ودهبێ خاوهن بڕوانامهی بهرایی زانكۆبن و خاوهن شارهزایی و كارامهیی بن ودوانیان له موسلمانان ویهكیكیان مهسیحی وئهوی دیكهیان ئێزدی دهبێت. شهشهم:پشكنێری گشتی له وهزارهت: بهپلهی بهرێوهبهری گشتی دهبێ ووهزیر دهیپاڵێوی ودهبێ بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وپسپۆڕی بێت. حهوتهم:بهرێوهبهرایهتی گشتی كاروباری كارگێریی ودارایی: بهرێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی و پسپۆڕی بێت. ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی حهج وعومره:بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێت. نۆیهم: بهرێوهبهرایهتی گشتی ئایینی مهسیحی:بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێت. دهیهم:بهڕێوهبهرایهتی گشتی ئایینی ئێزدی:بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێت. یازدهم:بهڕێوهبهرایهتیه گشتییهكانی ئهوقاف وكاروباری ئایینی له پارێزگاكانی ههرێم: ههر یهك لهوانه بهرێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی و پسپۆڕیی بێت.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهنجومهنی دهزگا پێك دێت له: 1- سهرۆكی دهزگا سهرۆك. 2- جێگری سهرۆكی دهزگا جێگر. 3- بهرێوهبهرانی گشتی ئهندام. 4- ئهنجومهن بۆی ههیه له كاتی پێویستدا پهنا بباته بهر شارهزایان، بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانیان ههبێت. دووهم: ئهنجومهن كۆبوونهوهی دهوری دهبهستێت و بۆی ههیه له كاتی پێویستدا كۆبوونهوهی نائاسایی گرێ بدات و بڕیارهكانیشی به زۆرینه دهردهچن و له كاتی یهكسان بوونی دهنگدا، ئهو لایهنه قبوولأ دهكرێت كه سهرۆك دهنگی لهگهڵ داوه.
ماددهی چواردهم
ماددهی چواردهم: یهكهم: بهردهوام بوون له جێبهجێ كردنی پرۆژهی بووژاندنهوه و پهرهپێدانی توانا مرۆییهكانی كوردستان، له پێناو پێگهیاندنی كادیرانی پسپۆر له بواری جیاجیادا كه ههرێم پێویستی پێییانه، له رێی زهماله و نێرده و توێژینهوه و خولی مهشقهوه به سهرپهرشتیی دهستهی باڵا كه به سهرۆكایهتیی سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیرانی (پهروهرده، خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی و، پلاندانان) كه به گوێرهی پهیڕهوی پهسندكراو (راستێندراو) له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه پێك هاتووه. دووهم: خهرج كردنی ئهو بڕه پارهیهی بۆ سندووقی پرۆژهكه تهرخان كراوه، بهردهوام دهبێت و وهزارهتی دارایی و ئابووری بۆ پشتیوانی كردن له سندووقهكه له كاتی پێویستدا، زێده بڕه پارهی پێویست دابین دهكات.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: كاروباری دهزگا:- یهكهم: دامهزراندنی بهڕێوهبهرانی گشتی له دهزگا له لایهن سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیرانهوه به گوێڕهی یاساكانی كار پێ كراو دهبێت، به مهرجێك شارهزایی وپسپۆری و ساڵانی راژهو دهست پاكی رهچاو بكرێن و پلهشیان له پلهی عهمید كهمتر نهبێت. دووهم: بهڕێوهبهران لە دهزگادا له لایهن سهرۆكهكهیهوه به راسپاردهی ئهنجومهنی دهزگا دادهزمهزرێن، به مهرجێك له ههڵبژاردنهكهدا شارهزایی وپسپۆری و ساڵانی راژهو دهست پاكی رهچاو بكرێن و پلهشیان له پلهی موقهدهم كهمتر نهبێت. سێیهم: ژمێریاریی دهزگا له ژێر وردبینی و چاودێریی لیژنهیهكی تایبهتدا دهبێت، كه له لایهن سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیرانهوه بۆ ئهو مهبهسته پێك دههێندرێت. چوارهم: ههموو ئهو یاسایانهی بهسهر هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆدا پهیڕهو دهكرێن، بهسهر ئهفسهرو كارمهندانی دهزگای ئاسایشی ههرێمی كوردستانیشدا پیاده دهكرێن.
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: یاسای دهستهی گشتیی ئاسایشی ههرێمی كوردستان ـ عیراق ژماره (46) ی ساڵی 2004ی ئاسایشی ههڵدهوشێتهوه.
ماددهی سێزدهیهم
ماددهی سێزدهیهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی چواردیەم
ماددهی چواردیەم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له رۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان) دا كاری پێ دهكرێت.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: كار به دهقی هیچ یاسا یان بڕیارێك ناكرێت كه لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكوك بێت.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: سهرۆكی دهزگا بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایهو پهیڕهوی ناوخۆی تایبهت به دهزگاكه دهربكات.
ماددهی ههژده:
ماددهی ههژده: 1-له كۆبوونهوهكانی مهكتهبی تهنفیزیدا (نیصاب) به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامهكانی دێتهجێ و بڕیارهكانیشی به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهچێ. ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه لهو بارهدا دهنگی سهرۆك بۆ كام لایان بێت، هی ئهوه. 2-ئهگهر به ههر هۆیهك دەبێ ببێ، جێگای سهرۆك چۆڵ بوو، ئهوه لهو بارهدا جێگرهكهی جێگای دهگرێتهو، جا ئهگهر جێگای جێگرهكهش چۆڵ بوو، ئهوه لهم بارهدا سكرتێر جێگای دهگرێتهوه. 3-ئهگهر، بهجارێ، جێگای سهرۆك و جێگرهكهی و سكرتێریش چۆڵ بوون، ئهوه لهو بارهدا یهكێ له ئهندامه ئهسلییهكانی مهكتهبی تهنفیزی به دهنگدانی نهێنی جێگای دهگرێتهوه. 4-ئهگهر جێگای زۆرینهی ئهندامانی مهكتهبی تهنفیزی چۆڵ بوو، ئهوه لهو بارهدا مهكتهبی تهنفیزی دهبێ له ماوهی دوو مانگدا ههوڵ بدات كۆنگرهیهك ببهستێ یان زۆرینهی ئهندامانی كۆنگرهی پێشتر بۆ كۆبوونهوهیهك بانگهێشت بكات بۆ ئهوهی بهپێی رێسای ئهو دهقانهی لهم یاسایهدا هاتووه كهسانێ ههڵبژێرن جێگای ئهوان بۆ باقیمهنی ماوهكه پڕبكهنهوه به مهرجێ باقی مهنی ماوهكه له (6) مانگ كهمتر نهبێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: دهزگا مووچهی خانهنشینی و پاداشت بۆ شههیدان و كهم ئهندامان، ئهو خێزانانهی كه ئهو مووچانانهیان دهكهوێ تهرخان دهكات و به پێی یاساكاری تایبهت به وانهوه بۆیان سهرف دهكات و چاودێری خێزانهكانیشیان دهكات و فێركردن و شیاوی كۆمهڵایهتی و پیشهییان بۆ دابین دهكات و بۆ رێزلێنان له خۆبهخت كردنیان ژیانێكی سهربهرزانهی شیاو به پله و پایهیان بۆ دهستهبهر دهكات.
ماددهی حهفتهم
ماددهی حهفتهم: شوقه یان خانووهكهی نیشتهجێبوون له فهرمانگهی تۆمارگهی خانووبهرهی تایبهتمهند به مولكی صرف بهناوی داواكار تۆمار دهكرێت و مهرونه (رهن) دهكڕێت بۆ بهرژهوهندی حكومهت بهرامبهر ئهو قهرزهی ماوهتهوه، لهگهلأ رهچاوكردنی بڕگهی (سێیهم) له ماددهی چوارهمی ئهم یاسایه.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێ بهجێ دهكرێ.