أحكام القانون

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ ده‌یه‌وێ ئه‌م ئامانجانه‌ی خواره‌وه‌ بێنێته‌دی: 1. ره‌نگڕشتن و به‌ركارخستنی سیاسه‌تی هه‌رێم له‌ بواری فێركردنی باڵاو لێكۆلینه‌وه‌ی زانستیدا 2. وه‌دیهێنانی گۆڕانكاریه‌كی چۆنایه‌تی له‌ بزاڤی زانستی و خوێندنی باڵاداو به‌رزكردنه‌وه‌یان تا ئاقاری پێویست له‌ بواری زانستی و هونه‌ری و ته‌كنۆلۆجیدا. 3. وه‌دی هێنانی هاوگونجان و ته‌واوكاری له‌ نێوان بزاڤی زانستی و فێركردنی باڵاو نێوان پێداویستی هه‌رێم له‌ كادیری زانستی و هونه‌ریدا. 4. كۆشش بۆ وه‌دی هێنانی هاوسه‌نگی له‌نێوان پێشڤه‌چونی زانستی نه‌زه‌ری و نێوان ده‌سه‌به‌ركردنی پێداویستیه‌كانی وه‌ك به‌رفراوانبوون و به‌رو چاكتربردنی (تطوير)ی ئه‌زموون و موماره‌سه‌ی ته‌تبیقی و تاقیگه‌یی (المختبریه‌). 5. زامنكردنی (حصانه‌)ی زانستی بۆ هزرمه‌ندو زانا و لێكۆڵكاران و رێزنان له‌ كۆششی زانستیان و دنه‌دانی خۆته‌رخان كردنی زانستی . 6. دنه‌دان و پشتگیریكردنی دیراسه‌و لێكۆلینه‌وه‌ی زانستی و به‌رزڕاگرتنیان و به‌رفراوان كردنی پسپۆڕیی هونه‌ری و ته‌كنۆلۆجی به‌جۆرێ كه‌ له‌ گه‌لَ پێداویستی فراژوكردنی به‌شه‌ری و ماددیی هه‌رێمدا بگونجێن. 7. ناردن و ئاڵوگۆڕ كردنی زاناو هزرمه‌ندو ئوستادان له‌ گه‌لَ زانكۆ و داموده‌زگا زانستیه‌كانی عێراق و بیانیدا. 8. چابو ككردنی وزه‌و به‌هره‌ی زانستی و سوود وه‌رگرتن له‌ رێگا و شێوازو ئامرازگه‌لی هاوچه‌رخی زانستی تا پێ به‌پێ له‌گه‌لَ پێشڤه‌چونی زانستی و ته‌كنۆلۆجیی جیهان بڕوات. 9. خزمه‌تكردنی كلتووری گه‌لی كوردستان و گرنگی دان به‌ مێژووی گه‌لی كوردستان و به‌دیارخستنی ئاسه‌واره‌ شارستانیه‌كانی . 10. پشتگیری و دنه‌دانی زانكۆ ئه‌هلییه‌كان و كۆمه‌ڵه‌ زانستیه‌كان له‌ هه‌رێمدا .

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌نجومه‌نی پارێزگا ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: یه‌كه‌م: هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن وجێگره‌كه‌ی له‌ نێوان ئه‌ندامانی به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن له‌ یه‌كه‌م دانیشتنی ئه‌نجومه‌ندا كه‌ پارێزگار بانگه‌وازی بۆ ده‌كات له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ مێژووی په‌سه‌ندكردنی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كان و له‌بارێكدا كه‌ بانگه‌واز بۆ دانیشتنه‌كه‌ نه‌كرا ئه‌وا ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ له‌ خۆیه‌وه‌ كۆ ده‌بێته‌وه‌ له‌ كاتژمێر دوازده‌ی نیوه‌ڕۆی رۆژی شازده‌م له‌ مێژووی په‌سه‌ندكردنی ئه‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ و دانیشتنه‌كه‌ش به‌ سه‌رۆكایه‌تی به‌ ته‌مه‌نترین ئه‌ندام ده‌بێ. دووه‌م: 1- له‌ سه‌ر كار لادانی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن یان جێگره‌كه‌ی له‌ سه‌رداوای سێیه‌كی ژماره‌ی ئه‌ندامانی و به‌ره‌زامه‌ندیی دوو له‌سه‌ر سێی ئه‌ندامانی سه‌رۆك یان جێگره‌كه‌ی به‌ لادراو داده‌نرێت هه‌ر كاتێ مه‌رجێكی ئه‌ندامێتی له‌ ده‌ست بدات یان یه‌كێ له‌م هۆیانه‌یان له‌سه‌ر ساغ بووه‌وه‌: ا- ده‌ست پیسیی یان خراپ به‌كارهێنانی پایه‌ی فرمانه‌كه‌ی. ب ـ بوون به‌ هۆی به‌ فیڕۆ دانی دارایی گشتی. ج ـ خه‌مساردی یان كه‌مته‌ر خه‌می نواندن به‌ ئه‌نقه‌ست له‌ جێبه‌جی كردنی ئه‌ركه‌كه‌ی. 2- سه‌رۆك یان جێگره‌كه‌ی بۆیان هه‌یه‌ تانووت له‌ بڕیاری لادانیان بده‌ن له‌ لای دادگای كارگێریی تایبه‌ت له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ مێژووی پێڕاگه‌یاندنی بڕیاره‌كه‌ به‌ پێی حوكمه‌كانی یاسای ئه‌نجومه‌نی شوورای هه‌رێمی كوردستان ژماره‌ی (14)ی ساڵی 2008دا. سێیه‌م: 1- هه‌ڵبژاردنی پارێزگار له‌ نێوان ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن له‌ ماوه‌یه‌كدا كه‌ ئه‌و په‌ڕی (30) سی رۆژ له‌ مێژووی به‌ستنی یه‌كه‌مین دانیشتنیه‌وه‌. 2- ئه‌گه‌ر هیچ كامێك له‌ پالێوراوه‌كان زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی به‌ ده‌س نه‌هێنا ئه‌وا كێبڕكێ له‌ نێوان ئه‌و دوو پاڵێوراوه‌ ده‌بێ كه‌ زۆرترین ده‌نگیان به‌ده‌ست هێناوه‌ و ئه‌وه‌ی زۆرینه‌ی ده‌نگه‌كان له‌ ده‌نگدانی دووه‌مدا بباته‌وه‌ ئه‌و به‌ ده‌رچوو داده‌نرێت . چواره‌م: 1- لێپچینه‌وه‌ كردن له‌گه‌لأ پارێزگار یان یه‌كێك له‌ جێگره‌كانی له‌سه‌ر داوای سێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌بێ و له‌ كاتی قه‌ناعه‌ت نه‌هاتنی زۆرینه‌ی ساده‌ به‌ وه‌ڵامه‌كانی لێپچینه‌وه‌ له‌گه‌لأ كراودا، ئه‌وا داوای لادانیان( الاقاله‌ ) له‌ دانیشتنێكی دووه‌مدا ده‌خرێته‌ ده‌نگدانه‌وه‌ و پارێزگار یان یه‌كێك له‌ جێگره‌كانی به‌ لادراو داده‌نرێن دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌نی ئه‌نجومه‌ن به‌ زۆرینه‌ی دوو له‌سه‌ر سێی ده‌نگی ئه‌ندامانی و، داواكاریی لادانه‌كه‌ یان راسپاردنی، ده‌بێ پشت به‌ یه‌كێك له‌و هۆیانه‌ ببه‌ستێ كه‌ له‌ بڕگه‌ی دووه‌می ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌. 2- پارێزگار و دوو جێگره‌كه‌ی بۆیان هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ مێژووی پێڕاگه‌یاندیه‌وه‌ تانووت له‌ بڕیاری له‌سه‌ر كار لادانیان له‌ دادگای كارگێڕی تایبه‌تمه‌ند بده‌ن. پێنجه‌م: 1- ئاماده‌كردنی پرۆژه‌ی بودجه‌ی ئه‌نجومه‌ن بۆ تۆماركردنی له‌ پروژه‌ی بودجه‌ی پارێزگادا. 2- په‌سه‌ندكردنی پرۆژه‌ی بودجه‌ی پارێزگا كه‌له‌لایان پارێزگاره‌وه‌و به‌ ره‌زامه‌ندی زۆرینه‌ی ره‌های ئه‌ندامانی ره‌وانه‌ی كراوه‌، به‌و مه‌رجه‌ی پێوه‌ره‌ یاسایی و سیسته‌میه‌كان له‌ دابه‌شككردنی ته‌رخانكراوه‌كان بۆ سه‌نته‌ری پاریزگا و قه‌زاو ناحیه‌كان ره‌چاو بكرێن و پاشان بۆ وه‌زاره‌تی دارایی حكومه‌تی هه‌رێم به‌رز بكرێته‌وه‌. شه‌شه‌م: نه‌خشه‌كێشانی سیاسه‌تی گشتی بۆ پارێزگا به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ته‌كان و دانانی پلانی ستراتیژی بۆ گه‌شه‌ پێدانی به‌ جۆریك كه‌ له‌گه‌لأ گه‌شه‌پێدانی نیشتمانی و هه‌رێمدا بگونجێ. حه‌وته‌م: بڕیاردان له‌سه‌ر پێڕه‌وی ناوخۆ بۆ كاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن له‌ ماوه‌ی مانگێك له‌ مێژووی یه‌كه‌م دانیشتنیه‌وه‌. هه‌شته‌م: ده‌رچوواندنی بڕیار و پێڕه‌و و رێنماییه‌كان و پێشكه‌ش كردنی راسپارده‌كان بۆ رێكخستنی كاروباری كارگێریی و دارایی و چاككردنی به‌ڕێوه‌بردنی خزمه‌تگوزارییه‌ گشتیه‌كان له‌ پارێزگا دا. نۆیه‌م: پێشنیازكردنی پرۆژه‌ یاسا تایبه‌تیه‌كان به‌ په‌ره‌پێدانی پارێزگا و به‌رزكردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌ رێگه‌ی وه‌زاره‌تی په‌یوه‌ندیداره‌وه‌. ده‌یه‌م: ده‌ستنیشان كردنی پێشینیه‌كانی(اولویات) پارێزگا له‌ پرۆژه‌كان و بۆی هه‌یه‌ هه‌ر پرۆژه‌یه‌كی خۆجێیه‌تی له‌ ناو بودجه‌ی ساڵانه‌دا هاتبێت بۆ وه‌زاره‌تێك هه‌مواربكات به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵیدا به‌ ره‌زامه‌ندیی زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی به‌ مه‌رجێك ئه‌و هه‌مواركردنه‌ نه‌بێته‌ مایه‌ی زیادبوونی ڕاده‌ی خه‌رج كردنی باسكراو له‌ پلانه‌كان و هه‌روه‌ها به‌و مه‌رجه‌ی كه‌ له‌گه‌لأ كارایی جێبه‌جی كردنی ئامانجه‌ نیشتمانیه‌كان له‌ هه‌رێمدا ناكۆك نه‌بێ و بۆی هه‌یه‌ هه‌ر پرۆژه‌یه‌كی تر به‌ره‌زامه‌ندیی دوو له‌ سه‌ر سێی ژماره‌ی ئه‌ندامانی هه‌موار بكا یاخود رایبگرێ. یازده‌م: چاودێری كردنی گشت چالاكییه‌كی ده‌سته‌كانی جێبه‌جێ كردنی خۆجێیه‌تی بۆ زامن كردنی باش جێبه‌جێ كردنی كاره‌كانی بێجگه‌ له‌ دادگاكان و یه‌كه‌ سه‌ربازییه‌كان و پاسه‌وانی هه‌رێم(پێشمه‌رگه‌) زانكۆ و كۆلێجه‌كان و په‌یمانگاكانی فێركردنی باڵا و تۆژینه‌وه‌ی زانستی و ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی كه‌ تایبه‌تمه‌ندیی فیدرالییان هه‌یه‌ له‌ پارێزگاكه‌دا. دوازده‌م: 1- ره‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ر پاڵاوتنی سێ پالێوراو له‌ ئه‌سڵی پێنج پاڵێوراو كه‌ پارێزگار بۆپڕكردنه‌وه‌ی پۆستی هه‌ردوو جێگری پارێزگا پێشكه‌شیان ده‌كات و فه‌رمانی دامه‌زراندنی دوانیان له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ ده‌رده‌چێ. 2- ره‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ر پاڵاوتنی سێ پالێوراو له‌ ئه‌سڵی پێنج كه‌س كه‌ پارێزگار بۆپڕكردنه‌وه‌ی پۆستی به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كان له‌ پارێزگادا پێشكه‌شیان ده‌كات و فه‌رمانی دامه‌زراندنی یه‌كێكیان له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ ده‌رده‌چێ. 3- پێشنیاركردنی له‌سه‌ركار لادانی به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كان له‌ پارێزگا به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ده‌نگی ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ر داوای پارێزگار یان 1\5 پێنجیه‌كی ژماره‌ی ئه‌ندامانی وبێرزكردنه‌وه‌ی له‌ رێگای وه‌زیری پسپۆره‌وه‌ بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانیش مافی لادانی هه‌یه‌ به‌ به‌ پشت به‌ستن به‌ بڕگه‌ی دووه‌می ئه‌م مادده‌یه‌. سێزده‌م: ره‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ر پێشنیازی به‌جێ گه‌یاندنی گۆڕانكاریی كارگێڕیی له‌ قه‌زا و ناحیه‌ و گونده‌كان به‌لێكدانیان و له‌ نوێ دانان وگۆڕینی ناو و سه‌نته‌ره‌كانیان و ئه‌وه‌ی لێیان ده‌كه‌وێته‌وه‌ له‌ پێكهاته‌ی كارگێڕی له‌ چوار چێوه‌ی سنووری پارێزگا و ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر پێشنیازی پارێزگار یاخود سێیه‌كی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن ده‌بێ. چوارده‌م: پێكهێنانی لیژنه‌ی هه‌میشه‌یی و كاتی له‌ نێوان ئه‌ندامانی بۆ چاودیری كردنی ده‌زگا یان چالاكی ده‌سته‌كانی جێبه‌جێ كار له‌سه‌ر ئاستی پارێزگا و بۆی هه‌یه‌ پشت به‌ شاره‌زا و راوێژ كاران ببه‌ستێ. پازده‌م : هه‌ڵبژاردنی دروشمێك بۆ پارێزگا كه‌ له‌ كه‌له‌پووری مێژوویی و شارستانیه‌كه‌یه‌وه‌ وه‌رگیرا بێ. شازده‌م: پێشنیاز كردنی قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ی زیان پێكه‌وتووان له‌ حاڵه‌تی روودانی كاره‌سات و داوا له‌ حكومه‌تی هه‌رێم بكا له‌ سنووری پارێزگادا یارمه‌تی پێشكه‌ش بكه‌ن. حه‌ڤده‌م: ده‌رچوواندنی بڵاوكراوه‌یه‌كی خۆجێیه‌تی، هه‌موو بڕیار و پێڕه‌وو رێنمایی و ئه‌و فه‌رمان و چالاكییانه‌ی تێدا بلاوبكرێته‌وه‌ كه‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌ریان ده‌كات تاكو هاووڵاتییان ئاگاداربن لێیان.

مادده‌ی حه‌وته‌م: پارێزگار به‌ له‌سه‌ر كار لادراو داده‌ندرێ له‌كاتی له‌ ده‌ستدانی یه‌كێك له‌ مه‌رجه‌كانی ئه‌ندامیه‌تی دوای ده‌رچوونی بڕیاری ئه‌نجومه‌نی پارێزگا له‌م باره‌یه‌وه‌ و پارێزگار بۆی هه‌یه‌ له‌ به‌رده‌م دادگای كاڕگێری تایبه‌تمه‌ند له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ رۆژی پێیراگه‌ یاندینه‌ه‌وه‌ تانه‌ له‌ بڕیاره‌كه‌ بدات.

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زا له‌ رێگه‌ی هه‌ڵبژاردنی راسته‌و خۆی گشتییه‌وه‌ داده‌مه‌زرێ و پێكدی له‌ (7) حه‌وت ئه‌ندام بۆ ئه‌و قه‌زایه‌ی ژماره‌ی دانیشتوانی له‌ (50)هه‌زار كه‌س كه‌متره‌ و بۆ هه‌ر (50) په‌نجا هه‌زار كه‌سی زیاد له‌ راده‌ی ناوبراو ئه‌ندامێكیان دێته‌ سه‌ر به‌ مه‌رجێك لیستی پاڵێوراوان به‌جۆرێك رێك بخرێ كه‌ رێژه‌ی نوێنه‌رایه‌تی ئافره‌ت له‌ ئه‌نجومه‌ندا له‌ (30%)ی ژماره‌ی ئه‌ندامانی كه‌مترنه‌بێ.

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زا ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: یه‌كه‌م: هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زا له‌ نێوان ئه‌ندامانی به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی له‌ یه‌كه‌م دانیشتنی ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی كه‌ له‌سه‌ر بانگهێشتی قایمقام له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ مێژووی په‌سندكردنی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كان ده‌به‌سترێ و دانیشتنه‌كه‌ش به‌ سه‌رۆكایه‌تی به‌ته‌مه‌نترین ئه‌ندام ده‌بێ و له‌ بارێكدا كه‌ پاڵێوراوه‌كه‌ به‌ زۆرینه‌ی پێویست ده‌رنه‌چوو، دووباره‌ هه‌ڵبژاردن له‌ نێوانی ئه‌و دوو پاڵێوراوه‌دا ده‌كرێ كه‌ زۆرینه‌ی ده‌نگیان وه‌رگرتووه‌ وكامه‌ی زیاتر ده‌نگی وه‌رگرت ئه‌و ده‌رده‌چێ. دووه‌م: له‌ بارێكدا كه‌ ئه‌نجومه‌ن بانگهێشت نه‌كرا بۆ كۆبوونه‌وه‌ ئه‌وا ئه‌نجومه‌ن له‌ خۆیه‌وه‌ له‌ سه‌عات دوازده‌ی نیوه‌ڕۆی رۆژی دوایی به‌ سه‌رۆكایه‌تی به‌ ته‌مه‌نترین ئه‌ندام كۆده‌بێته‌وه‌. سێیه‌م: هه‌ڵبژاردنی قایمقام له‌ نێوان ئه‌ندامانی و به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی ده‌بێ و ئه‌گه‌ر هیچ پالێوراوێك زۆرینه‌ی پێویستیان نه‌هێنا، ئه‌وا كێبڕكێ له‌ نێوان ئه‌و دوو كه‌سه‌ ده‌بێ كه‌ زۆرترین ده‌نگیان وه‌رگرتووه‌ و ئه‌و كه‌سه‌ به‌ براوه‌ داده‌نرێ كه‌ زۆرینه‌ی ده‌نگه‌كان به‌ده‌ست دێنێ. چواره‌م: له‌ كار لادانی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی خۆجییه‌تی یان قایمقام به‌ زۆرینه‌ی 2\3ی ژماره‌ی ئه‌ندامانی ده‌بێ له‌ حاڵه‌تێك دا كه‌ یه‌ك له‌و هۆیانه‌ی له‌سه‌ر ئیسپات بوو كه‌ له‌ مادده‌ی (شه‌شه‌م/دووه‌م)ی ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌. پێنجه‌م: ئاماده‌كردنی پرۆژه‌ی بودجه‌ی یه‌كه‌ی كارگیریی قه‌زا و ره‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین له‌سه‌ر پلانه‌كانی بودجه‌ی فه‌رمانگه‌كانی سه‌ر به‌خۆی و ناردنی بۆ پارێزگار. شه‌شه‌م: نه‌خشه‌كێشانی سیاسه‌تی گشتی بۆ به‌رێوه‌بردنی قه‌زا و چاودێری كردنی ده‌زگا جێبه‌جێ كاره‌كانی و رێكخستنی كاره‌ كارگێڕییه‌كان. حه‌وته‌م: سه‌رپه‌رشتی كردنی به‌رنامه‌ی خزمه‌تگوزاریه‌ گشتیه‌كان بۆ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ له‌ قه‌زادا. هه‌شته‌م: ده‌ربڕینی هاوكاریی و هه‌ماهه‌نگی و راوێژ له‌گه‌لأ ئه‌نجومه‌نی كارگێڕی ناحیه‌كان به‌ جۆرێك كه‌ هاوسه‌نگی و به‌رژه‌وه‌ندیی گشتی به‌دی بێنن. نۆیه‌م: په‌سندكردنی دیزاینه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كان له‌ قه‌زادا به‌هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ ئه‌نجومه‌نی پارێزگا و له‌ چوارچێوه‌ی نه‌خشه‌ی گشتی حكومه‌تی هه‌رێم دا. ده‌یه‌م: چاودێری كردن و هه‌ڵسه‌نگاندنی چالاكیه‌ په‌روه‌رده‌یی و ته‌ندروستیه‌كان له‌ سنووری قه‌زا و پێشكه‌ش كردنی راسپارده‌ له‌ڕێگای ئه‌نجومه‌نی پارێزگاوه‌. یازده‌م: چاودێریكردنی رێكخستنی به‌كارهێنانی زه‌وی گشتی له‌ ناو رووبه‌ری جوگرافی قه‌زا و كاركردن له‌سه‌ر په‌ره‌پێدانی كشتوكالأ و ئاودێری و دارستان و سامانی ئاژه‌ڵی تێیدا. دوازده‌م: هه‌ر تایبه‌تمه‌ندییه‌كی تر كه‌ ئه‌نجومه‌نی پارێزگا پێیده‌دات به‌مه‌رجێك له‌گه‌لأ یاسایه‌ كارپێكراوه‌كاندا ناكۆك نه‌بێ. سێزده‌م: دانانی پێڕه‌وی ناوخۆ بۆ ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زا.

مادده‌ی شازده‌م: ده‌رچوانی یه‌یمانگه‌كه‌ ده‌كرێن به‌م دوو پله‌یه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: پله‌ی (أ): هه‌موو ئه‌وانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ موعه‌دده‌لی هه‌موو مادده‌كانیان و لێ توێژینه‌وه‌كه‌یان بۆ هه‌ردوو ساڵه‌كه‌ له‌(80%) كه‌متر نییه‌و، یه‌ك ساڵیشی پێ ده‌درێ بۆ مه‌به‌ستی زیاده‌ و ته‌رفیع. دووه‌م: پله‌ی (ب): هه‌موو ئه‌وانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ موعه‌دده‌لی هه‌موو مادده‌كانیان ولێ توێژینه‌وه‌كه‌یان ده‌كاته‌ (70%) له‌سه‌د و، تا (79%) حه‌فتاونۆ له‌سه‌د بۆ هه‌ردوو ساڵه‌كه‌، ماوه‌ی (6) شه‌ش مانگیشیان بۆ مه‌به‌ستی زیاده‌ و ته‌رفیع پێده‌درێت.

ماده‌ی بیست: نه‌قیب، سه‌ره‌رای ئه‌و ئةركوفرمانة‌ تایبه‌ته‌ی ئه‌نجومه‌ن پێی ده‌به‌خشێ، ئه‌م ئه‌ركانه‌ش ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: 1. له‌به‌رده‌می هه‌موو لایه‌نه‌كاندا نوێنه‌ری سه‌ندیكایه‌. 2. بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ده‌خاته‌ به‌ر كار. 3. له‌سه‌ر بڕیاری ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بانگهێشتی هه‌یئه‌ی گشتی ده‌كا بۆ كۆبوونه‌وه‌. 4. سه‌رۆكایه‌تیی كۆبوونه‌وه‌ی هه‌یئه‌ی گشتی وئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ده‌كات. 5. ئیمزاكردنی سه‌نه‌دگه‌لی سپاردن وسه‌رفكردنی ئه‌موالی سه‌ندیكا. 6. ئاماده‌كردنی بوجه‌ی ساڵانه‌و، راپۆرتی كۆتایی بۆ حساب وحسابكاریی كۆتایی و، راپۆرتی ساڵانه‌ی بزاڤ و چالاكیی سه‌ندیكاو، پێشكه‌شكردنیان به‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا، له‌ واده‌ی دیاركراوی خۆیاندا. 7. به‌پێی میلاك، كه‌ ئه‌نجومه‌ن ته‌سدیقی كردووه‌، كارمه‌ندان بۆ سه‌ندیكا داه‌دمه‌زرێنی و، كاروباری خزمه‌ت و زه‌پتیشیان به‌جێ ده‌گه‌يينىَ. دووه‌م: نه‌قیب بۆی هه‌یه‌، هه‌ندێ له‌ فرمانه‌تایبه‌ته‌کانی خۆی، به‌ نوێنه‌ره‌كه‌ی یان یه‌كێ له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن بسپێرێ.

مادده‌ی پازده‌م: هه‌ر كه‌سێ، له‌هه‌ر مادده‌یه‌ك له‌و ماددانه‌ی تاقیكردنه‌وه‌ی تێدا ده‌كات،گزی بكات، یان له‌ساڵی یه‌كه‌مدا سه‌رنه‌كه‌وتبێ له‌په‌یمانگه‌ فه‌سڵ ده‌كرێ، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌ساڵی دووه‌مدا سه‌رنه‌كه‌وێ ئه‌وه‌ ده‌توانێ بۆ ته‌نیا یه‌ك جار به‌و ساڵه‌ دابچێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ ده‌وره‌ی دووه‌مدا، مه‌گه‌ر ده‌رنه‌چوونه‌كه‌ی به‌هۆی گزییه‌وه‌ بوو بێت.

مادده‌ی چوارده‌م: له‌تاقیكردنه‌وه‌ی كۆتاییدا، به‌ده‌رنه‌چوو داده‌نرێ، هه‌ر كه‌سێ: یه‌كه‌م: نمره‌ی سه‌ركه‌وتنی، له‌یه‌ك مادده‌ زیاتردا، یان له‌مادده‌یه‌ك و لێ توێژینه‌وه‌ی ده‌وری یه‌كه‌مدا به‌ده‌ست نه‌هێنا، یان له‌یه‌كێكیاندا و موعه‌دده‌لی گشتی. دووه‌م: مكمل بووبێ و، نمره‌ی سه‌ركه‌وتنی له‌تاقیكردنه‌وه‌كانی موكمیلاندا به‌ده‌ست نه‌هێنابێ، یان له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك به‌شداریی تێدا نه‌كردبێ.

مادده‌ی یازده‌: یه‌كه‌م: سه‌ندیكا له‌م پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: 1. هه‌یئه‌ی گشتی. 2. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. لیژنه‌ی زه‌پتی. 4. هه‌یئه‌تگه‌لی لقه‌كان له‌ پارێزگاكاندا. دووه‌م: 1. هه‌یئه‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌ندامان یان له‌ هه‌موو ئه‌و نوێنه‌رانه‌ پێك دێت كه‌ ئیلتیزامی خۆیان به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ به‌جێ هێناوه‌. ئه‌م هه‌یئه‌ته‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكاكه‌داو به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌ن، و له‌سه‌ر بانگهێشتی نه‌قیب، هه‌ر سێ ساڵ جارێك – كه‌ له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی، له‌ باره‌گاكه‌ی خۆیدا، بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌ن سازده‌دات، (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ یان دوو سێیه‌كی نوێنه‌ران دێته‌جێ، جا، ئه‌گه‌ر نه‌هاته‌جێ، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، دوای كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م به‌ پازده‌ رۆژ، هه‌ڵبژاردنێكیدى، لة هةمان كات و جيَطةدا دةكرىَ، لةم بارةدا (نصاب) بة ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان یان سیێه‌كی نوێنه‌ران دێته‌جێ، ده‌نا، ئه‌گه‌ر له‌م باره‌شدا نه‌هاته‌جێ، ئه‌وا، ئه‌نجومه‌ن بۆ خولێكی تریش له‌ ئیشی خۆیدا به‌رده‌وام ده‌بی. 2. ئه‌گه‌ر هات و ژماره‌ی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی گشتی له‌ (500) ئه‌ندام تێپه‌ڕی، ئه‌وه‌ـ له‌و باره‌داـ هه‌ڵبژاردن له‌ رێگای نوێنه‌ره‌كانه‌وه‌ ده‌كرێت و، رێژه‌ی نواندنیش له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ یان له‌لایه‌ن جێگری ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ دیارده‌كرێ. 3. هه‌یئه‌ی گشتی ئه‌م ئیشانه‌ ده‌كات: 4. ته‌سدیقكردنی بوجه‌و وحساب و حسابكاریی كۆتایی. 5. ئیقراكردنی پێرۆی ناوخۆو هه‌مواركردنی و، سه‌یركردنی ئه‌و پێشنیارانه‌ش كه‌ بۆ هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا كه‌ پێشكه‌ش ده‌كرێن.

مادده‌ی دوازده‌م: ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی ناحیه‌ ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: یه‌كه‌م: هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی ناحیه‌ له‌ نێوان ئه‌ندامانی به‌ زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی له‌ یه‌كه‌م دانیشتنی كه‌ ده‌یبه‌ستێ له‌سه‌ر بانگهێشتی به‌رێوه‌به‌ری ناحیه‌ له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ مێژووی په‌سه‌ندكردنی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كان ده‌بێ و دانیشتنه‌كه‌ به‌ سه‌رۆكایه‌تی به‌ ته‌مه‌نترین ئه‌ندام ده‌به‌سترێ. و ئه‌گه‌ر پاڵێوراوه‌كه‌ به‌ زۆرینه‌ی پێویست سه‌رنه‌كه‌وت، ئه‌وا هه‌ڵبژاردن له‌نێوان ئه‌و دوو پالێوراوه‌دا دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌ كه‌ زۆرترین ده‌نگیان هێناوه‌ و ئه‌وه‌ ده‌یباته‌وه‌ كه‌ زۆرینه‌ی به‌ده‌ست دێنێ. دووه‌م: له‌ حاڵه‌تی بانگهێشت نه‌كردنی ئه‌نجومه‌ن بۆ دانیشتن، ئه‌نجومه‌ن له‌خۆیه‌وه‌ له‌كاتژمێر دوانزده‌ی نیوه‌ڕۆی رۆژی پاشتر داده‌نیشێ و به‌ته‌مه‌نترین ئه‌ندام سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات. سێیه‌م: به‌ڕێوه‌به‌ری ناحییه‌ له‌ نێوان ئه‌ندامانی و به‌زۆرینه‌ی ره‌های ژماره‌ی ئه‌ندامانی هه‌ڵده‌بژێردرێ و ئه‌گه‌ر هیچ كام له‌پاڵێوراوه‌كان زۆرینه‌ی پێویستیان به‌ده‌ست نه‌هێنا، كێبڕكێ له‌نێوان ئه‌و دووه‌دا ده‌كرێ كه‌ زۆرینه‌ی ده‌نگه‌كانیان به‌ده‌ست هێناوه‌ و، ئه‌وه‌ش ده‌یباته‌وه‌ كه‌زۆرینه‌ی ده‌نگه‌كان به‌ده‌ست دێنێ. چواره‌م: له‌كارلادانی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی خۆجێییه‌تی یان به‌ڕێوه‌به‌ری ناحییه‌ به‌زۆرینه‌ی ده‌نگی 2/3 ی دوو له‌سه‌ر سێی ژماره‌ی ئه‌ندامانی له‌كاتی هاتنه‌دی یه‌كێك له‌ هۆیه‌كانی كه‌ له‌ بڕگه‌ی ((دووه‌م))ی مادده‌ی شه‌شه‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌. پێنجه‌م: ئاماده‌كردنی پڕۆژه‌ی بودجه‌ی ناحییه‌ و پیشاندانی ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر پلانی بودجه‌ی فه‌رمانگه‌كانی سه‌ر به‌و و ره‌وانه‌ كردنی بۆ ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زا. شه‌شه‌م: چاودێری رێكخستنی به‌كارهێنانی زه‌وی وزاری گشتی له‌نێو رووبه‌ری جوگرافی ناحییه‌ و كاركردن له‌پێناو په‌ره‌پێدانی كشتوكاڵ و ئاودێری و دارستان و سامانی ئاژه‌ڵی ناوی. حه‌وته‌م: نه‌خشه‌كێشانی سیاسه‌تی گشتی به‌ڕێوه‌بردنی ناحییه‌ و چاودێری كردنی ده‌زگا جێبه‌جێكاره‌كانی و رێكخستنی كرده‌وه‌كانی به‌ڕێوه‌بردن. هه‌شته‌م: سه‌رپه‌رشتی كردنی به‌رنامه‌كانی خزمه‌تگوزاری بۆ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی ناحییه‌كه‌. نۆیه‌م: پیشاندانی ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر دیزاینه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كانی ناحییه‌ به‌ به‌هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زا و له‌ چوارچێوه‌ی نه‌خشه‌ی گشتی حكومه‌تی هه‌رێم. ده‌یه‌م: چاودێری و هه‌ڵسه‌نگاندنی چاڵاكییه‌ په‌روه‌رده‌یی و ته‌ندروستییه‌كان له‌سنووری ناحییه‌كه‌ و پێشكه‌ش كردنی راسپارده‌ له‌سه‌ریان له‌رێگای ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زاوه‌. یانزده‌م: هه‌ر ده‌سه‌ڵاتێكی دیكه‌ كه‌ ئه‌نجومه‌نی پارێزگا یاخود ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زا پێی ده‌دا به‌مه‌رجێك له‌گه‌ڵ یاسا كارپێكراوه‌كاندا ناكۆك نه‌بن. دوانزده‌م: چاودێری كردنی فه‌رمانگه‌ خۆجێیه‌كان و به‌رزكردنه‌وه‌ی راسپارده‌ی پێویست له‌و باره‌یه‌وه‌ بۆ ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زا. سیانزده‌م: دانانی پێڕه‌وی ناخۆ بۆ ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی ناحیه‌.

مادده‌ی سێزده‌م: له‌ بارێكدا كه‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی ناحیه‌ له‌گه‌لأ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زاز ناكۆك بوو، ئه‌وا بڕیاری ئه‌نجومه‌نی خۆجێیه‌تی قه‌زا ئه‌وله‌ویه‌تی ده‌بێ ئه‌گه‌ر په‌یوه‌ندیی به‌ هه‌موو قه‌زاكه‌وه‌ هه‌بوو.

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: پێویسته‌ پاڵێوراو بۆ ئه‌ندامیه‌تی ئه‌نجومه‌نه‌كان ئه‌م مه‌رجانه‌ی لێ بێته‌دی: 1. پێویسته‌ عیراقی بێ و به‌ ته‌واوی شیاو بێ وبیست وپێنج ساڵی له‌ ته‌مه‌نی له‌ كاتی خۆ پالاوتنی دا ته‌واو كرد بێ. 2. پێویسته‌ بۆ پاڵێوراوی ئه‌نجومه‌نه‌كانی پارێزگاكان و ئه‌نجومه‌نه‌كانی خۆجێیه‌تی قه‌زاكان به‌لانی كه‌م بڕوانامه‌ی ئاماده‌یی یان هاوتاكه‌یان هه‌بێ و بۆ پالێوراوی ئه‌نجومه‌نه‌ خوجێیه‌كانی ناحیه‌كانیش بڕوانامه‌ی بنه‌ڕه‌تی یان هاوتاكه‌یان هه‌بێ. 3. پێویسته‌ خوو ره‌وشت و ناوبانگی باش بێ و به‌ هیچ تاوان و كه‌تنێكی ئابڕووبه‌ر حوكم نه‌ درا بێ. 4. پێویسته‌ له‌ رۆڵه‌كانی یه‌كه‌ كارگێڕییه‌كه‌ بێت به‌ پێی تۆماری باری شارستانی یان به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ (ده‌) سالأكه‌متر نه‌بێ لێی دانیشتبێ به‌مه‌رجێك نیشته‌جێ بوونه‌كه‌ی بۆ مه‌به‌ستی گۆڕانكاری دیموگرافی نه‌بێت. 5- نابێ له‌كه‌سه‌كانی هێزه‌ چه‌كداره‌كان و هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ بێ. 6- نابێ به‌شداریی له‌و تاوانانه‌دا كردبێ كه‌ رژێمی به‌عس نه‌خشه‌ی بۆ كێشابوون یان جێبه‌جێی كردبوون یان ئه‌نجامی دابوون. دووه‌م: ماوه‌ی خولی هه‌ڵبژاردن چوار ساڵی ساڵنامه‌ییه‌ له‌یه‌كه‌م دانیشتنیه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات و به‌كۆتایی هاتنی ساڵی چواره‌م كۆتایی دێت. سێیه‌م: پێویسته‌ ئه‌ندام خۆی بۆ كاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن ته‌رخان بكات.

مادده‌ی پازده‌م: 1. سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نه‌كان سه‌رۆكایه‌تی دانیشتنه‌كانی ئه‌نجومه‌نه‌كانیان ده‌كه‌ن و له‌ به‌ڕێوه‌بردنی دانیشتنه‌كان به‌رپرسیارن و ڕاده‌ی یاسایی تێیاندا به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ره‌ها ته‌واو ده‌بێ. 2. سه‌رۆك به‌رنامه‌ی كۆبوونه‌وه‌كه‌ به‌ ئه‌ندامان راده‌گه‌یه‌نێ و ده‌شێ ئه‌ندام پێشنیازی زیادكردنی مادده‌یه‌ك یا زیاتر بۆ سه‌ر به‌رنامه‌كه‌ بكات و زۆرینه‌ش بۆیان هه‌یه‌ ئه‌مه‌ قه‌بوول بكه‌ن یا ره‌تی بكاته‌وه‌. 3. ئه‌نجومه‌نه‌كان بۆیان هه‌یه‌ داوای ئاماده‌بوونی هه‌ر فه‌رمانبه‌رێك بكه‌ن له‌و كاروباره‌ی كه‌ په‌یوه‌ندیی به‌فرمانه‌كه‌یه‌وه‌ هه‌یه‌. 4. ده‌نگدان له‌ ئه‌نجومه‌نه‌كان به‌ئاشكرایی ده‌بێ و ده‌شێ بكرێته‌ نهێنی له‌سه‌ر داوای زۆرینه‌ی ژماره‌ی ئه‌ندامان و بڕیاره‌كان به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌ بووان وه‌رده‌گیرێت و له‌كاتی یه‌كسان بووندا، ئه‌و لایه‌نه‌ په‌سند ده‌كرێ كه‌ سه‌رۆك ده‌نگی بۆ ده‌دا.

مادده‌ی شازده‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆك و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نه‌كان ئه‌م سوێنده‌ی خواره‌وه‌ له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی پارێزگادا ده‌خۆن: (سوێند به‌ خودای گه‌وره‌ ده‌خۆم كه‌ پارێزگاریی له‌یه‌كێتی هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق و سه‌لامه‌تی خاكه‌كه‌ی بكه‌م و چاودێری به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی گه‌ل بكه‌م و پابه‌ندبم به‌ ده‌ستوور و یاسا كارپێكراوه‌كان له‌هه‌رێمدا و به‌دڵسۆزی و راستگۆیی و ده‌سپاكی و بێ لایه‌نیه‌وه‌ كاری خۆم ئه‌نجام بده‌م و خودا شاهێده‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ده‌یڵێم). دووه‌م: پارێزگار ئه‌و سوێنده‌ی كه‌ له‌ (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌ له‌به‌رده‌م سه‌رۆكی هه‌رێم به‌ئاماده‌بوونی وه‌زیری ناوخۆ ده‌خوات. سێیه‌م: قایمقام و به‌ڕێوه‌به‌ری ناحیه‌ ئه‌و سوێنده‌ی سه‌ره‌وه‌ كه‌ له‌ (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌ له‌به‌رده‌م وه‌زیری ناوخۆ به‌ ئاماده‌بوونی پارێزگار ده‌خۆن.

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن به‌هه‌ر هۆیه‌ك كورسیه‌كه‌ی له‌ ده‌ستدا ئه‌وا پاڵێوراوی دوای ئه‌و له‌ لیسته‌كه‌ به‌ پێی ئه‌و زنجیره‌ی تێدا هاتووه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش بۆ لیسته‌ ناهاوپه‌یمانه‌كانه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن به‌هه‌ر هۆیه‌ك كورسیه‌كه‌ی له‌ده‌ستدا و له‌ناو لیستی هاوپه‌یماندا بوو، ئه‌وا پالێوراوی دوای ئه‌و له‌هه‌مان كیانی سیاسی هاوپه‌یمان له‌ناو لیستی هه‌ڵبژاردنی هاوپه‌یماندا جێی ده‌گرێته‌وه‌. سێیه‌م: ئه‌گه‌ر كورسییه‌ به‌تاڵه‌كه‌ تایبه‌ت به‌ لیستێك بوو و پاڵێوراوی نه‌مابوو، ئه‌وا ئه‌و كورسیه‌ بۆ پاڵێوراوێكی تر له‌ كیانێكی سیاسی دیكه‌ ته‌رخان ده‌كرێ كه‌ راده‌ی نزمی له‌ ده‌نگه‌كانی پێویست بۆ وه‌ده‌ست هێنانی كورسی به‌ده‌ست هێنابێ و به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ش كورسیه‌كه‌ی به‌ به‌تاڵی ده‌مێنێته‌وه‌. چواره‌م: ئه‌گه‌ر كورسییه‌ به‌تاڵه‌كه‌ و تایبه‌ت بوو به‌ ئافره‌ت، مه‌رج نییه‌ ئافره‌تێكی تر جێی بگرێته‌وه‌، مه‌گه‌ر ئه‌مه‌ كاربكاته‌ سه‌ر رێژه‌ی نوێنه‌رایه‌تی ئافره‌ت.

مادده‌ی یازده‌م: هه‌ر ده‌نگده‌رێك مافی هه‌ڵبژاردنی خۆی به‌ خۆی له‌و بازنه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌دا پیاده‌ ده‌كات كه‌ ناوی له‌ تۆماری ده‌نگده‌راندا تۆمار كراوه‌.

مادده‌ی دوازده‌م: یه‌كه‌م: هه‌ر پارێزگایه‌ك به‌ پێی سنووری كارگێڕیی فه‌رمی خۆی ده‌بێته‌ بازنه‌یه‌كی هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكاندا. دووه‌م: هه‌ر قه‌زاو ناحیه‌یه‌ك به‌ پێی سنووری كارگێریی، فه‌رمی خۆی ده‌بێته‌ بازنه‌یه‌كی هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌نجومه‌نه‌ خۆجێییه‌كانی قه‌زاو ناحیه‌كاندا.

المادة الثانية والعشرون فقدان حق متعهد النقل لحدود المسؤولية القانونية لا يحق لمتعهد النقل الاستفادة من حدود المسؤولية القانونية تحت أي من مواد هذه الاتفاقية اذا تم اثبات ان الخسارة او التلف او التأخير في تسليم البضاعة قد نتج عن فعل او تقصير من متعهد النقل او أي من تابعيه ، وذلك بقصد احداث هذه الخسارة او التلف او التأخير او عن تهور وبعلم رجحان وقوع الضرر .

مادده‌ی سیازده‌م: یه‌كه‌م: له‌ئه‌نجامی كۆتاییدا، به‌(مكمل) داده‌نرێ له‌هه‌ر ساڵێكی دراسیدا، هه‌ر كه‌سێ: 1- نمره‌ی سه‌ركه‌وتنی له‌یه‌ك مادده‌دا، بۆ هه‌ر فه‌سڵێكی دراسی به‌ده‌ست نه‌هێنابێ، یان له‌و لێ توێژینه‌وه‌یه‌دا كه‌ده‌بێ پێشكه‌شی بكات، یان موعه‌دده‌لی گشتی بۆ ساڵێكی دراسی له‌ (60%) كه‌متر بووبێ. 2- له‌تاقیكردنه‌وه‌ی كۆتاییدا (ده‌وری یه‌كه‌م) دواكه‌تبێ به‌هۆی نه‌خۆشییه‌كی رێگره‌وه‌، كه‌ به‌راپۆرتی لیژنه‌یه‌كی پزیشكی فه‌رمی سه‌لما بێت و ئه‌نجومه‌نی په‌یمانگه‌ش قبوڵی كردبێت. دووه‌م: (مكمل) له‌ موعه‌دده‌لی گشتیدا بۆی هه‌یه‌، یه‌ك مادده‌ یان زیاتر بۆ تاقیكردنه‌وه‌ هه‌ڵبژێرێ، بۆ ئه‌وه‌ی نمره‌ی سه‌ركه‌وتن له‌ مه‌جموعدا به‌ده‌ست بهێنێ. سێیه‌م: مكمل له‌فه‌سڵی دراسیدا له‌مادده‌یه‌كی دیراسه‌ی ته‌تبیقیدا به‌نووسین له‌تاقیكردنه‌وه‌ی موكمیله‌كان ئیمتیحان ده‌دات و، هه‌ڵسانگاندنی فه‌سڵیشی بۆ ده‌مێنێته‌وه‌.