أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دوازده:
ماددهی دوازده: داهاتهكانی ئهم دهزگایه لهمانهی خوارهوه پێك دێت: 1. ئهو مزه (رسوم) و قازانجانهیه كه له بزاڤهكانیهوه دێنه دهست. 2. كرێی لانهكانی گهشتیارییه. 3. ئهو بهخشش و یارمهتی و دیارییانهش كه بهپێی یاساو پێڕۆ و رێنماییگهلی بهكار پێشكهش بهدهزگاكه دهكرێن. 4. بهخششی ساڵانهو، ههر دهرماڵهیهكی دی كه حكومهتی ههرێمی كوردستان پێشكهشی بكات.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: بڕگهی(یهكهم) له ماددهی حهوتهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: دهكرێ خۆ كاندید بكرێت بۆ لیستهكانی بهشدار له ههڵبژاردن به چهشنێك ژمارهی كاندیدهكان له دوو هێندهی ژمارهی ئهو كورسیانهی بۆ بازنهی ههڵبژاردن تهرخان كراون، زیاتر نهبن.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ماددهی(ههشتهم) له یاسایهكه ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی دادێ جێی دهگرێتهوه: ماددهی ههشتهم: یهكهم: دهنگه راستهكانی بازنهی ههڵبژاردن كۆ دهكرێنهوه و دابهشی سهر ژمارهی كورسیی تهرخان كراو بۆ ئهو بازنهیه دهكرێن بۆ بهدهست هێنانی دابهشی ههڵبژاردن. دووهم: ئهو دهنگهراستانهی كه لیست له بازنهی ههڵبژاردندا بهدهستی هێناون كۆدهكرێنهوه و به سهر دابهشی ههڵبژاردندا دابهش دهكرێن بۆ دیاری كردنی ژمارهی كوردسیی تهرخان كراو بۆ ئهو لیسته. سێیهم: ریزبهندی كاندیدهكانی لیست له سهر بنهمای ژمارهی ئهو دهنگانهی ههر كاندیدێك بهدهستی هێناون رێك دهخرێتهوه و، ئهو كاندیدهی زۆرترین ژماره دهنگی بهدهست هێناوه له پێشهوه دادهندرێت و بهم جۆره تا كۆتایی لیستهكه، به مهرجێك له نێو ههر سێ كاندیدی لیستهكهدا ژنێك / ئافرهتێك دابندرێت، به چاوپۆشین له ژمارهی دهنگی كاندیدانی پیاو بۆ مسۆگهر كردنی بهدی هێنانی نوێنهرایهتی كردنی ئافرهتان به رێژهیهك له30% كهمتر نهبێت له كورسییهكانی یهك بازنهی ههڵبژاردندا.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ماددهی(دهیهم) له یاسایهكه ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی دادێ جێی دهگرێتهوه: ماددهی دهیهم: یهكهم: ئهگهر ئهندامی ئهنجومهن لهبهر ههر هۆیهك كورسییهكهی خۆی له دهست دا، كاندیدی دوای ئهو له رووی ژمارهی ئهو دهنگانهی له نێو لیستهكهیدا بهدهستی هێناون، جێی دهگرێتهوه. دووهم: ئهگهر كورسی بهتاڵ تایبهت بوو به لیستێك كه كاندیدی نهما بوو یان هی لیستێكی تاك بوو، كورسییهكه بۆ كاندیدێكی دی له لیستێكی دیكهدا تهرخان دهكرێت، به پهیڕهو كردنی ماوهی ههر بههێز و به پێچهوانهشهوه كورسییهكه به بهتاڵی دهمێنێتهوه.
ماددهی dوازدهم:
ماددهی dوازدهم: خاوهن زهوی كشتوكاڵی یان ئهوهی زهویهكی به درهختی بهردار چاندووه و ههندێ داری دارستانی لهسهر روواوه به چڕیی (10%) كهمتر، مافی ههیه ئهم دارانه ببڕێتهوه وبیانگوازێتهوه وبیانكات به خهڵوز و، سوككردنی دارهكانی دارستان بهپێی مۆڵهتێك كه خاوهنهكانی له فهرمانگهی دارستانی ناوچهكه، دوای بهسهركردنهوهی شوێنهكه، وهری دهگرن.
ماددهی نۆزده:
ماددهی نۆزده: یهكهم: وهسفی یهكه یهكهی ئهو زهبرانه (الوقعات)ی کە له دادگا یان له لایهنی لێ پێچانهوهی پێوهندیدارهوه هەواڵەی تیمارگهی دادگوزای دهكرێن تۆمار دهكرێ، ئهوانه دوای ساغكردنهوهی ناسنامهی شهخسی یان لاشهی مردووهكهو دڵنیایی له سهلامهت و دروستیی مادده نێردراوهكان- كه بهپێی رێنماگهلێ دیار دهكرێن و بۆ ئهم مهبهسته دهردهچن- ئینجا له سجلێكی تایبهتیدا تۆمار دهكرێن. دووهم: بهڕێوهبهری پهیمانگا، یان پزیشكی دادگوزاری له پارێزگاكهدا زهبركه ( (الوقعه) ههواڵهی بهشی تایبهت دهكات، یان ئهگهر پێویست بێت ههواڵهی لیژنهێكی دهكات كه له (3) پزیشك پێك دێت. سێیهم: زهبرهكانی جورمی سهربه ئاكار و ئهخلاق و رهفتاری گشتی و خهمڵاندنی تهمهن دهخرێته بهر دهست لیژنهیهك له (3) پزیشك پێك دێت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: خاوهن دارستانه تایبهتهكان بۆیان ههیه، بهپێی ئهو مهرج ء ستاندهره هونهریانهی وهزارهت دیاری دهكات، دارستانهكانیان وهبهربهێنن به داهێنان و سووككردنیان، وه گۆڕینی دارستانهكان به درهختی بهردار كه گونجاو بێت لهگهڵ ناوچهكه بهو مهرجهی مۆڵهتیان له وهزارهتهوه پی بدرێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: بهرێوهبهری پهیمانگا به فهرمانی وهزیر دادهمهزرێت، كه یهكێك بێت له وانهی بڕوانامهی پسپۆریان له پزیشكی دادگوزاریدا ههبێ و بۆ ماوەیەکیش لە حەوت ساڵ کەمترنەبێ پیشەکەی بە سەربردبێ یان یەکێک بێت لە پزیشکە دادگوزارییەکان و ماوهیهك ئهم پیشهیهی بهسهر بردبێ له دوازده ساڵ كهمتر نهبێ، باشتریش ئهوهیانه كه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له یاساشدا ههبێ.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: سهرۆكی دهزگا بهم سهڵاحییاتهی خوارهوه ڕادهبێ : 1. بهرێوهبردنی كاروباری دهزگاو، سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی و سهرپهرشتی كردنی دایهرهكانی. 2. نواندنی دهزگا لهبهردهم دادگاو دایهره پێوهندیدارهكاندا. 3. ئیمزاكردنی ئهو موخابهراتهی له دهزگاكهوه دهردهچن. 4. پێشنیازكردنی بوجهی گهشتوگوزارو ئامادهكردنی میلاك و بوجهی ساڵانهو حساب و حسابكاریی كۆتایی. 5. بۆ ههر حاڵتێ، بهجیا، موافهقهت دهكات بڕێ پاره خهرج بكرێ له پێنج ملیۆن دینار نهترازێ
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: یهكهم: كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت مافی سوود وهرگرتنی ههیه له ئیمتیازاتی تایبهت بۆ ئاسان گواستنهوهی و بهجێ گهیاندنی كاروباری رۆژانهی ئهویش به گوێرهی جۆر و پلهی كهمئهندامییهكهی، حكومهت و كهرتی تایبهتیش كار بۆ ئاماده كردنی ژینگهی گونجاو دهكات بۆ ئاسان كردنی جوولهی كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت و دابین كردنی ئاسانكاریی پێویست تا بتوانن ئامرازهكانی گواستنهوهی گشتیی بهكار بهێنن. دووهم: ههموو كهسێكی كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت مافی سوود وهرگرتنی له ژینگهیهكی شیاو ههیه، ههروهها گهیشتن به ههر شوێنێك كه خهڵكی دی دهتوانن بیگهنێ، به جۆرێك سهربهخۆیانه ئازادیی جوولانهوه و به ئاسانی گهیشتن به شوێنان و بهدهست هێنانی خزمهتگوزاریی پێویستیان بۆ دابین بكات. سێیهم: حكومهت كار دهكات بۆ ناچار كردنی لایهنی فهرمی و نافهرمی كه پابهندی مهرج و مواسهفاتی جیهانی و تهكنیكی و ئهندازهیی و تهلارسازانه بن، كه دهبێ له بینا و دامهزراو و یاریگای گشتی و پهرستگا و شوێنانی گشتی و تایبهتدا، به كۆن و نوێیانهوه ههبن، كه كهسانی كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت پێویستییان پێیانه. چوارهم: دهبێ فهرمانگهكانی هاتوچۆ نیشانهكانی جووڵه و هاتوچۆ بۆ كهمئهندامان و خاوهن پێداویستیی تایبهت بخهنه نێو تاقی كردنهوهی بهخشینی مۆڵهت به شۆفێران.
ماددهی دوازدهم
ماددهی دوازدهم: یهكهم: حكومهت زامنی وهدهستهێنانی كهمئهندام و خاوهن پێداویستی تایبهت دهكات له خزمهتگوزاریی تهندروستی بهخۆڕایی و ئاسانكاریی پێویستیشیان پێشكهش دهكات ئهگهر حاڵهتهكه پێویستیی به چارهسهر كردن ههبوو له دهرهوهی ههرێم. دووهم: حكومهت كار دهكات بۆ: 1- پێشكهش كردنی خزمهتگوزاریی خۆپارێزی و چارهسهركردن و پهره پێدانی خزمهتگوزاریی پشكنینی پێش وهخته كه ئامانجی كهم كردنهوهی رێژهی كهمئهندامییه له نێو كۆمهڵدا. 2- دابین كردنی ئامێری شیاندن و قهرهبووكارانه و ئامیری پزیشكی پێویست و دابین كردنی تهكنهلۆژیای نوێ بۆ یارمهتیدانی كهمئهندامان و خاوهن پێداویستیی تایبهت.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، ناخرێته بهركار.
ماددهی بیست و سێ:
ماددهی بیست و سێ: سزا ئهدرێت بهگرتن بۆ ماوهیهك له حهوت ساڵ زیاتر نهبێت ههر كهسێك، بهنیاز خراپی، بهرههمی دارستانی پێ گیرا یان كڕی، كه ئهزانێت ئهوهی پێ یهتی پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایهیه وه كهسی ههڵگر سزا ئهدرێت بهبهندكردن به مهرجێك بهشدار نهبێت له ئهنجامدانی ئهو تاوانهی كه ئهو بهرههمانهی پێ گیراوه.
ماددهی بیست و شهش:
ماددهی بیست و شهش: كاركردن به یاسای دارستانی عێراقی ژماره (75)ی ساڵی 1955، له ههرێمی كوردستان – عێراق، دهوهستێنرێت.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: یهكهم: ئهنجومهنی پهیمانگا له مانه پێك دههێنرێ: 1-بهڕێوهبهری پهیمانگا- سهرۆكی ئهنجومهنهكهیه. 2-نوێنهرێكی وهزارهتی پێشمهرگه، وهزیری پێشمهرگه، له ناو پزیشكه سهربازیهكاندا ههڵی دهبژێرێ- بە ئهندام. 3-نوێنهرێكی وهزارهتی ناوخۆ، وهزیری ناوخۆ له ناو ئهفسهرهكانی پۆلیسدا ههڵی دهبژێرێ و روتبهكهی له (مقدم) كهمتر نهبێ و بڕوانامهی بهكاۆریۆسی له یاسادا ههبێ ، یان فرمانبهرێكی حقوقی خاوهن شارهزایی و ئهزموون بێت له وهزارهتی ناوخۆ- به ئهندام. 4-نوێنهرێكی ئهنجومهنی فێركردنی باڵا و لێكۆڵینهوهی زانستی لەههرێم، ئهنجومهن له ناو مامۆستایانی ماددهی پزیشكی دادگوزاریی زانكۆكانی ههرێمدا دایدهنێ- به ئهندام 5-دادوهرێك كه له پلهی دووهم كهمتر نهبێ، وهزیری داد دایدهنێ- به ئهندام. 6-موددهعییهكی گشتی كه له پلهی دووهم كهمتر نهبێ، وهزارهتی داد دیدهنێ- به ئهندام. 7-سهرۆكانی بهشهكانی پهیمانگای پزیشكی دادگوزاری- دهبنه ئهندام. 8-سێ پزیشكی دادگوزاری، وهزیر دایانندهنێ- ئه ئهندام. 9-پزیشكێكی پسپۆر، بۆ ماوهی دوو ساڵ- کە یارای تازهكردنهوهشە- وهزیر دایدهنێ- به ئهندام. دووهم: ئهنجومهنی پهیمانگاكه، ههر سێ مانگ جارێك كۆدهبێتهوه.سهرۆكی ئهنجومهنیش بۆی ههیه، كهی پێویست بێت بانگێشتی بكات بۆ كۆبوونهوه، نیصابیش به ئامادهبوونی دوو له سێی ئهندامانی ئهنجومهن دێته جێ و بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهچێ وئهگهر دهنگهكانیش هاوتابوون ئهوه، لهو بارهدا دهنگی سهرۆك بۆ كام تایان بووبێ، هی ئهوه. سێیهم: ئهنجومهن بۆی ههیه ههر كهسێكی شارهزا و پسپۆر، به باشی بزانێ، بانگی بكات بۆ كۆبوونهوهكه، بهڵام مافی دهنگدانیان نابێت.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: ماوهی لهوهڕاندن له دارستان و لهوهڕگاكاندا بهپێی وهرز و ناوچه جیاوازهكان، به ههماههنگی لهگهڵ كارگێڕییه خۆجێیهكاندا، دیاری دهكرێت.
ماددهی بیست و پێنج:
ماددهی بیست و پێنج: پێویسته لهسهر وهزیری كشتوكاڵ وسهرچاوه ئاوییهكان رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی ههژده:
ماددهی ههژده: دهستهی گشتی گهشتو گوزارو ههموو تهشكیلاتهكانی كه دهقهكانیان له یاسای ژماره (15)ی ساڵی (1992)ی وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزاری ههرێمی كوردستانی عێراقدا هاتووه، ئیلغادهكرێن و، ههموو موڵك و ماڵێكی گواستهنی و ناگواستهنیی له مونشهئات و خانووبهرهو لانهی گهشتیاری و زهوی وزاری تهرخانكراو، به خانووی گهشتیاری و ئوتێل و شارو گوندو خواردنگهو كۆشكی گهشتیاری و ههر موڵك و ماڵێكی دیكهشهو، ههر ههمووی، دهبن به موڵكی دهزگای گشتی گهشتوگوزارو، بهناوی دهزگاكهوه له دایهرهی عیقاریدا تۆماردهكرێن.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ئهوانهی بهپێی ئهم یاسایه خانهنشین دهكرێن و دهرماڵهی هاوسهرێتی و منداڵاننیان بهردهكهوێ، ئهوه، بهپێی ئهو رێژانه پێیان دهدرێ كه لهیاسا بهركارهكاندا هاتوون.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهوهی خانهنشین بكرێ، بهرتهقای كۆی مووچهو دهرماڵهی شهش مانگی پێ دهبهخشرێ به پێودانگی دوایین مووچهو دهرماڵهكهی. ئهو بهخششه له ههرێمدا تهنیا یهك جاره.