أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ئهنجومهن ههر سێ مانگ جاریك بهلانی كهم كۆدهبێتهوه ووهزیر بۆی ههیه داوای كۆبوونهوهی نا ئاسایی له كاتی پێویستدا بكات.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهنجومهن ئهم دهستهڵاتانهی خوارهوهی دهبێ: یهكهم: نهخشهكێشانی سیاسیهتی گشتی وهزارهت ودهرخستنی ئامانجهكانی لهبهر رۆشنایی حوكمهكانی ئهم یاسایه ودهسنیشان كردنی بنهمای كارگێڕی وهونهریی وئابووری ودارایی وا كه بهلایهوه پهیڕهو كردنی له وهزارهتدا خزمهتی بهدیهێنانی ئامانجهكانی دهكات. دووهم: وتووێژكردن لهسهر پلانی بهرایی كورت ومام ناوهندیی ودرێژ خایهن كه فهرمانگهكانی وهزارهت ئامادهی دهكهن لهگهلأ دهربڕینی بیروڕا بهرامبهریان و پێشكهش كردنی راسپاردهی گونجاو لهبارهیانهوه. سێیهم: پێشنیازكردنی رێكخستنی وهبهرهێنانی سهرمایهی زێدهی فهرمانگهكانی سهر به وهزارهت، لهگهلأ دهرخستنی رووهكانی وهبهرهێنان به پێی پێویستیهكانی بهرژهوهندیی گشتی ویاسا كار پێكراوهكان ورێنماییه داراییهكان. چوارهم: چاودێری كردنی جێبهجێ كردنی پلانهكان به شێوهیهكی دهوری ودهربڕینی تێبینی وراسپارده له بارهیانهوه. پێنجهم: لێكۆڵینهوه له پرۆژهكانی ئهو یاسایانهی كه وهزارهت دهیهوێ پێشنیازیان بكات. شهشهم: وتووێژكردن لهسهر راپۆرتی گشتی خولی له بارهی ئهو كارانهی وهزارهت، كه فهرمانگهكانی پلان وبهدواداچوون ئامادهی دهكهن لهگهلأ دهربڕینی تێبینی وپیشكهش كردنی راسپاردهكان له بارهیانهوه. حهوتهم: لێكۆڵینهوه له ههموو ئهوانهی كه وهزیر دهیان خاته بهردهم لهگهلأ دهربڕینی بیروڕا لهبارهیانهوه وپێشكهش كردنی پێشنیاز وراسپاردهی گونجاو.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: یهكهم: ئهرك و تایبهتمهندییهكانی پێكهاتهكانی وهزارهت به پێڕهو دهسنیشان دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه به پێی پێویستی كاری وهزارهت بهرێوهبهرایهتی ومهڵبهندی لێكۆڵینهوه وباس وبهش وهۆبهكان له نوێ دابمهزرێنێ یان لێكیان بدات یاخود ههڵیان وهشێنێتهوه ئهگهر پێویستی كرد. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاری جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: پێویسته لهسهرئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی سی:
ماددهی سی: له مهڵبهندی ههر پارێزگایهك دادگایهكی كار له دادوهرێك پێكدێ و تایبهتمهند دهبێ به سهیر كردنی ئهو داواو كاروبارانهی بهپێی حوكمهكانی یاسا دهكهوته چوارچێوهی پسپۆڕیهكهیهوه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئامانجی وهزارهت ئامادهكردنی پێویستییهكانی لهش ساغی تهواوه له رووی جهستهییی و ئهقلی و دهروونیهوه بۆ هاوڵاتییان و دابینكردنی به تهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی بۆ خۆیان له ژاندا و بۆ خێزانهكانیان دوای مردنیان و بهدیهێنانی (چمان)ی كۆمهڵایهتی و ساراپایی بۆ كرێكاران، ئهمانهش بهم رێ و شوێنانهوه دهكرێت: 1-دامهزراندن و بهرێوهبردنی (وحده)ی تهندروستی پارێزهر (وقایه) و چارهسهر كردن (علاج)و پهرهپێدانی و بایهخدان به دام و دهزگاكانی به تهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی و كار و (چمان) و پوخته كردنی كۆمهڵایهتی كه ببنه دام و دهزگایهكی پوخته كردن و راستكردنهوه و فێركاری و ههوڵدان به شێوهیهك كه ژیانێكی سهربهرزانهیان بۆ مسۆگهر بكرێ و لهسهر كێشی (جنوح) به دووربن. 2-بایهخدان به خزمهتگوزاری تهندروستی و سهرهتایی و له گهلیدا به تهنگهوه هاتنی دایكایهتی و منداڵ و تهندروستی قوتابخانهو تهندروستی خێزان و پیری. 3-نههێشتنی نهخۆشی پهتاو دهست بهسهر داگرتن له گواستنهوهی له دهرهوهی ههرێم بۆ ناوهوهی و به پێچهوانهوه یا له شوێنێكهوه بۆ شوێنێكی تر و بهر گرتن له بڵاوكردنهوهی لهسهر زهوی و ناو ئاو له كهش و ههوای ههرێمدا. 4-پاراستنی ژینگه و پوخته كردنی و پهرهپێدانی و پاراستنی شێوازهكانی بوار نهدان به پیس بوونی. 5-بایهخدان به لهش ساغی و سهلامهتی كارگهران له پرۆژهكانی كارداو بهرزكردنهوهی رادهی تهندروستیان و پاراستنیان له بهرامبهرمهترسی نهخۆشیهكانی پیشهو زامدار بوون به هۆی كاره وه دانانی پێوانه و مهرجی تایبهتی بۆیان و سهلامهتی شوێنی كار و چاودێری كردنی جێبهجێ كردنی ئهو پێوانه و مهرجانه. 6-بایهخدان به تهندروستی دهروونی و هاوڵاتی و بهشدار بوون له دابینكردنی پێویستییهكانی. 7-بڵاوكردنهوهی پهروهردهی تهندروستی و هۆشیاریی تهندروستی و ژینگهیی به شێوهیهك كه پاراستنی مرۆڤ و ئامێر مسۆگهر بكا له رێگهی بهرگرتن له روودانی كارهساتی كار و نهخۆشی پیشه. 8-مسۆگهر ركدنی دهرمان و پێویستییهكانی و كهل و پهلی پزیشكی و جۆرا و جۆری پێویست بۆ پێشكهشكردنی خزمهتگوزاری پزیشكی خۆپاراستن، چاره سهركردن و بایهخدان به (عيادة)ی مللی و سهرپهرشتیكردنی و مسۆگهر كردنی ئامێریتایبهتی كهم ئهندامان. 9-بهشدار بوون له پێگهیاندنی كادیرانی تهندروستی یاریدهدهر و بهرز كردنهوهی رادهی زانستی كارگهران له كهرتی تهندروستیدا و پهرهپێدانی لێكۆڵینهوهی پزیشكی و تهندروستی، ههروهها پێگهیاندنی كادی پیشهیی به پێی پێویستی نهخشهی گهشهپێدانی ههرێم به شێوهیهك كه توانای بهرههم هێنان بهرزبكاتهوه و جۆری كارادن چاك بكا و لێكۆلینهوهی زانستی له بوارهكانی تهندروستی كار و بهتهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی كۆمهڵایهتیدا هان بدات. 10-رێكخستن و چاودێری كردنی ئهوانهی پیشهی پزیشكی و تهندروستی و سهلامهتی پیشهیی دهكهن به هاوكاری لهگهڵ لایهنه پهیوهندارهكاندا. 11-بایهخدان به بهتهنگهوه هاتن و راهێنانی ههرزهكاران و كهم ئهندامان و دوواكهوتوان له ئهقلدا و كهروڵاڵ و كوێرهكان له رووی پهروهردهیی و پیشهیی و رهفتارهوه به شێوهیهك كه بهشدار بوونیان له كاری گهشه پێداندا مسۆگهر بكا و ئهو هۆیه دهروونی و كۆمهڵایهتیانه له كایهدا نههێڵێ كه رێگهی ئهوهیان لێ دهگرێ. 12-بایهخدان به بزووتهنهوهی ههرهوهزی له ههرێمدا له رێگهی كۆمهڵانهی ههرهوهزییهوه كه پهیدا دهبن. 13-ههوڵدان بۆ مسۆگهر كردنی دابینی تهندروستی (التأمين الصحي)ب بۆ هاوڵاتی یان.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: 1-وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیاره له رێنیشاندان له كارهكانیدا و سهرپهرشتی و چاودێریكردنی چالاكییهكانی و ههر له وێشهوه ئهو بڕیار و فرمان و رێنماییانه له رووی یااسیی و بهرێوهبردن و هونهریهوه ههیه له چوار چێوهی یاسا و پیرهو و رێنماییه كارپێكراوهكانی تردا ههر وهكو له بهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهو مانایهی كه ئهندامێكی هاوبهشێتی بهرپرسیاره. 2-بریكاری وهزارهت: ئهو ئهركانه بهجێ دێنی كه وهزیر پێیانی دهسپێرێ. 3-بهرێوهبهرێتی دام و دهزگاكانی مهڵبهندی وهزارهت لهمانه پێك دیێن: أ-نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك له پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. ب-نووسینگهی بریكار: فهرمانبهرێك بهرێوهی دهباو چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. ج-بهرێوهبهرێتی راگهیاندن و پهیوهندی: به نووسینگهی وهزیر دهبهسترێتهوه. د- فهرمانگهی یاسایی: به وهزیرهوه دهبهسترێتهوه. 4-ئهنجومهن: له بهرێوهبهره گشتییهكانی دیوانی وهزارهت ئهو فهرمانگانهی پێوهی بهندن و ژمارهیهك له پزیشكه تایبهتكارهكان و ههر فهرمانبهرێك كه وهزیر دایدهنێ پێكدێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: بهرێوهبهراێتی دیوانی وهزارهت و ئهم دام و دهزگایانهی پێ یانهوه بهندن: 1-بهرێوبهرێتی گشتی دیوان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا و بهرێوهی دهبا كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێنهوه: ا-بهشی بهرێوهبردن و كارو باری كهسان. ب-بهشی كاروباری دارایی. ج-بهشی چاودێری پێداچوونهوه. 2-بهرێوبهرێتی گشتی كاروباری تهندروستی: بزیشكێك به پلهی بهرێوهبهرێتی گشتی سهرۆكایهتی دهكا و ئهم بهرێوهبهرێتتیهو بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ-بهرێوهبهرێتی خزمهتگوزاری پارێز (الوقاية) و پارێزگاری كردن له ژینگه كه لهم بهشانه پێكدێ: 1-بهشی پهتاكان (الاوبئة). 2-بهشی پارێزگاری كردن له ژینگه. 3-بهشی تهندروستی سهلامهتی پیشهیی. 4-بهشی دایكایهتی و منداڵی. 5-بهشی تهندروستی قوتابخانهو چاو. 6-بهشی پارێزی تهندروستی. 7-بهشی پشكنینی تهندروستی. ب-بهرێوهبهرێتی خزمهتگوزاری چارهسهركردن، لهك بهشانه پێك دێ: 1-خهستهخانه و مهڵبهندهكانی تهندروستی و عیاده رهسمی و ئههلییهكان. 2-بهشی عیدهكانی پزیشكی. 3-بهشی تهندروستی ددان. 4-بهشی لیژنه پزیشكییهكان. 5-بهشی دهرمان سازی (الصيدلية)و تاقیگهكان (المختبرات). 6-بهشی تهجهیز و شمهكی پزیشكی. 7-بهشی دابین (التأمين)ی تهندروستی. 3-بهرێوهبهرێتی گشتی نهخشه كێشان و فێركردنی تهندروستی: پزیشكێك سهرۆكایهتی دهكا و لهم بهشانه پێك دێ. أ-بهشی نهخشه كێشانی تهندروستی. ب-بهشی نهخشه كێشانی كۆمهڵایهتی. ج-بهشی بهدواداچوون. د-بهشی سهرژمێری. ه-بهشی ئهندازیاری و چاككردنهوه (الصيانة). و-بهشی هێزی كارگهر. ز-بهشی فێركردن و راهێنان. ح-بهشی شمهك هێنان له دهرهوه (استيراد). 4-بهرێوهبهرێتی گشتی به تهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه باوهر نامهی سهرهتای زانكۆی له دهروونناسی (علم النفس) یا كۆمهڵناسی (علم الاجتماع) دا ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ-بهشی خزمهتگوزاری كۆمهڵایهتی و بهتهمهن داچووان (المسنين). ب-بهشی كهم ئهندامان (المعوقين). ج-سنوقی بهتهنگهوه هاتی خێزان. د-بهشی كارو باری كۆمهڵه ههرهوهزییهكان. ه-بهشی راهێنانی پیشهیی ئافرهتان. 5-بهرێوهبهرێتی گشتی (چمان)ی كۆمهڵایهتی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا و كه بروانامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهشی پشكنین و پێداچوونهوهی ئابوونه. ب-بهشی خزمهتگوزاری دوای فرۆشتن. ج-بهشی بهكار خستن (التشغيل). د-بهشی خانهنشینی و بریددان (التعويض). ه-بهشی جێبهجێ كردن. و-سنوقی (چمان) ی كۆمهڵایهتی.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: فهرمانگهی چاكسازی كۆمهڵایهتی و بهشهكانی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی بهرێوهی دهبا كه بروانامهیسهرهتایی زانكۆی ههبێ و فهرمانگهكه كهسایهتی (معنوی) ی خۆی دهبێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهو فهرمانگهو بهشانهی له پارێزگاكانی ههرێمدا به وهزارهتهوه بهندن. 1-فهرمانگهكانی تهندروستی له پارێزگاكاندا. 2-بهشهكانی بهتهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی و خانه و پهیمانگاكانی پابهندیان له پارێزگاكاندا. 3-بهششهكاانی كار و (چمان)ی كۆمهڵایهتی له پارێزگاكاندا.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: أ-ئهرك و تایبهتكاری دام و دهزگاكانه وهزارهت به پهیرهوێك دیار دهكرێن. ب-وهزیر بۆی ههیه بهرێوهبهریهتی بهش و لقی نوێ له كاتی پێویستدا پێكبێنێ. ج-وهزیر بۆه ههیه به پێی پێویست لیژنهی ههمیشهی و كاتی پێكبێنێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێ بهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهل حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: دهبێ وهزیره پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهو یااسیه جێ بهجێ بكهن.
ماددهی یازدهیهم
ماددهی یازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم گوزارشت و زاراوانهی دادێن، ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم: رێكخراو: رێكخراوی ناحكومی، كه كۆمهڵێك كهسی ئاسایی، یان مهعنهویی، كه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه خاوهن كهسایهتیهكی مهعنهوییه و، ههوڵ بۆ بهجێگهیاندنی ئامانج دهدات، كه دابهش كردنی قازانجی تێدا نییه. سێیهم: فهرمانگه: فهرمانگهی رێكخراوهكانی ناحكومی، له ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمدا دهبێت. چوارهم: رێكخراوهكانی كوردستان: ئهو رێكخراوانهن كه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه له ههرێمدا تۆمار كراون. پێنجهم: رێكخراوهكانی عێراق: رێكخراوهكانی تۆماركراو بهگوێرهی یاسای عێراقی، كار و چاڵاكی له ههرێمدا دهكات، بهگوێرهی حوكمهكانی یاسا كارپێكراوهكانی ههرێم. شهشهم: رێكخراوهكانی بیانی: رێكخراوهكانی تۆمار كراو بهگوێرهی یاسای دهوڵهتێكی دی، كارو چاڵاكی خۆیان بهگوێرهی یاسا كارپێكراوهكانی ههرێم دهكهن. حهوتهم: تۆڕی رێكخراوهكان: رێكخراوێكی ناحكومییه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه تۆمار كراوه، له چهندین رێكخراو پێك دێت و خاوهن كهسایهتیهكی مهعنهوییه.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: یهكهم: دوو رێكخراوی تۆمار كراو یان زیاتر مافی دامهزراندنی تۆڕێكیان ههیه له نێوان خۆیاندا. دووهم: 1- ئهو تۆڕی رێكخراوانهی ههوڵ دهدات كهسایهتییهكی مهعنهوی بهدهست بهێنی، دهبێ داوایهكی تۆمار كردن بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه پێشكهش بكات و، كهسایهتیی مهعنهوی به دهست دههێنێت و، سهربهخۆ لهو كهسایهتییه مهعنهویانهی ئهو رێكخراوانهی پێكی دههێنن. 2- ئهو تۆڕهی تۆمار نهكرا بێت یاسایی دهبێت بهڵام كهسایهتیی مهعنهوی بهدهست ناهێنێت. 3- دوو تۆڕ یان زیاتر له تۆڕی رێكخراوهكان بۆیان ههیه بچنه پاڵ یهك و، دهكرێ تۆڕی رێكخراوهكان له رێكخراوی كوردستانی یان عێراقی یان بیانی پێك بێت و، ههر كهسێكی ئاسایی، یان مهعنهوی بۆی ههیه ببێته ئهندام له تۆڕی رێكخراوهكاندا. 4- داوا و مامهڵهی تۆمار كردن له رهسم دهبهخشرێت.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ههر كهسێك بۆی ههیه ببێته نوێنهری رێكخراو یان تۆڕ لهبهردهم دادگاكان و لایهنانی فهرمی و نافهرمی بهگوێرهی پهیڕهوی ناوخۆی رێكخراوهكه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: مهرجهكای ئهندامیهتی و تهمهن و مافی دهنگدان و خۆ پاڵاوتن و مهرجهكانی دیكهش له پهیڕهوی ناوخۆدا دیاری دهكرێن.