أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: برگهی (أ) له ماددهی حهوتهمی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: 1. دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانهی یهكێتی پێكدێت كه پابهندن به بڕگهكانی ئهم یاسایهوه و، به بهرزترین دهسهڵات تێیدا دادهنرێت و ههموو چوار سالأ جارێك له بارهگای یهكێتی بهمهبهستی گرێدانی كۆنگرهی گشتی كۆ دهبێتهوه، له رێگهی نوێنهرانیانهوه به رێژهیهك كه ئهنجومهنی تهنفیزی، بۆ ههڵبژاردنی سهرۆكی یهكێتی و ئهندامانی مهكتهبی سكرتاریهت دیاریدهكات كه ژمارهیان دهگاته 15 ئهندامی سهرهكی و 4 ئهندامی یهدهگ و، نیسابیش به دوو لهسهر سێی ئهندامان تهواو دهبێت، ئهگهر نیساب تهواو نهبوو ههڵبژاردن دوای تێپهڕینی 15 پازده رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم ئهنجام دهدرێت، و نیساب به تهواوبوو دادهنرێت ژمارهی نوێنهرانی ئامادهبوو ههرچهند بێت. دووهم: بڕگهی (ب) له ماددهی حهوتهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: سهرۆكی یهكێتی و ئهندامانی ئهنجومهنی تهنفیزی و مهكتهبی سكرتاریهت وسهرۆك لقهكان دهبنه ئهندامانی كۆنگره، و ئهنجومهنی تهنفیزیش بۆی ههیه ژمارهیهك له مامۆستایانی بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستان و كهسایهتیه پهروهردهییهكانی ههرێم وهك ئهندامی كۆنگره زیاد بكات و رهزامهندی لهسهر ئهو مهرجانهی بۆ ئهم كاره پێویستن بدات، به مهرجێك كه له 15 نوێنهر پتر نهبن.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: ماددهی سێزدهیهمی یاساكه ههمواردهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: یهكهم: أ- مهكتهبی سكرتاریهت به دهستهی گشتی ئهنجومهنی تهنفیزیی یهكێتی دادهنرێت، لهنێو ئهندامانیشدا دوو جێگر ههڵدهبژێرێت و كارهكان له نێوان ئهندامانیدا دابهش دهكات، سهرۆكی یهكێتی ئامادهی كۆبونهوهكانی مهكتهبی سكرتاریهت دهبێت و به ئامادهبوونیشی كۆبوونهوه كه به سهرۆكایهتی ئهو گرێدهدرێت. ب- له مهكتهبی سكرتاریهت ڕهچاوی نوێنهرایهتی نهتهوهكانی توركمان و كلدان سریان ئاشوور دهكرێت. دووهم: بڕگهی دووهم له ماددهی سێزدهیهم لادهبرێت. سێیهم: خاڵی پێنجهمی بڕگهی سێیهمی ماددهكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: 5. كاركردن بۆ بههێزكردنی پهیوهندیی لهگهلأ سهندیكا و رێكخراوه پیشهیی و جهماوهرییهكانی ههرێم و دهرهوهی، بهشێوهیهك كه خزمهت به بهرژهوهندیی گشتی مامۆستایان و پرۆسهی پهروهرده له كوردستان ـ عیراقدا بكات.
ماددهی بیست و هەشت:
ماددهی بیست و هەشت: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان) دا دهخرێته بهر كار.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: پێناسهی (دهرمانساز) كه لهماددهی یهكهمی یاساكهدا هاتووه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: ( دهرمانساز: ههر ئهندامی له ئهندامانی سهندیكاكهیه، بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له دهرمانسازیدا یان هاوتای ئهو بڕوانامهیه له یهكی له زانكۆكانی عیراق یان له ههر زانكۆیی، لایهنی پسپۆڕی هاوتاكردنی بڕونامهكان ددانی پێدا نابێ، وهگرتبێ)
مادهی دوازدهیهم:
مادهی دوازدهیهم: یهكهم: دهسهڵاتهكانی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه ئهمانهن: 1-بهڕێوهبردنی دادگا. 2-سهۆكایهتیكردنی دهستهی سهرۆكایهتی. 3-سهرۆكایهتی كردنی دهستهی گشتی و دهستهی فراوان یا ههریهكێ له دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه. 4-پشكنینی كار و باری دادگای پێداچوونهوه. 5-ناردنی ئهو تانووتانهی پێشكهش به دادگا دهكرێن بۆ وهرگرتنی رهسم و ئهمانهت و تۆمار كردنیان. 6-مۆڵهتدان به دادوهرانی دادگا و مووچه خۆران و كرێكارانی. 7-نووسینی راپۆرتی ساڵانه له بارهی مووچه خۆرانهوه. 8-ئیمزا كردنی نووسراوه رهسمییهكان بۆ وهزارهتهكان. دووهم: دهسهڵاتهكانی جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه ئهمانهن: 1-بهجێهێنانی كارهكانی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه له كاتی ئاماده نهبوونیدا. 2-سهرۆكایهتی كردنی یهكێك له دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه. 3-بهشداریكردن له دهستهی سهرۆكایهتی دا. 4-ئیمزا كردنی ئهو نووسراوانهی داوا كۆتایی پێهێنراوهكانی لهگهڵ بڕیارهكانی دادگای پێداچوونهوهدا پێ دهنێردرێنهوه. 5-ههر دهسهڵاتێك كه سهرۆك دهیداتێ.
ماددهی سییهم
ماددهی سییهم: پێوسته لهسهر وهزیره پێوهنددارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه كار.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ناشێ ئهندامان نووسینگهی پسپۆری دابنێن به بێ ئیجازه وهرگرتن له سهندیكاوه. سهندیكا (100) سهد دینار رهسمی ساڵانهی ئهو ئیجازەيە وهردهگرێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: 1/ به پێی ئهم یاسایه، سهندیكایهك بهناوی ((سهندیكای ژمێركار وتهدقیقكارانی ههرێمی كوردستانی عێراق)) دادهمهزرێ، كهسایهتییهكی مهعنهويی دهبێ و بارهگاكهی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێ و، بۆیشی ههیه له جهرگهی پارێزگاكانی ههرێمدا لق بۆ سهندیكا بكاتهوه. 2/به رهزامهندی لایهنه پهیوهنددارهكان، لیژنهیهكی ئامادهكاری پێك دێ له (15) ئهندام كهمتر نهبێ، تا ههڵبژاردنی گشتيی سهندیكا وسهرپهرشتی كردنی لهماوهی (3) سێ مانگدا ئهنجام دهدرێ.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: 1/ئهندامانی سهندیكا، ئهوانهیان كه سهر به دایهرهی رهسمی، یان نیمچه رهسمییهكانن، مافی خۆیانه (بهرهزامهندیی دایهرهكانیان) دوای دهوامی رهسمی به پیشهی خۆیانهوه خهریك بن. 2/ ئهو ئهندامهی، به پێی ئهو بڕگهیهی سهرهوه، له پیادهكردنی پیشهی خۆی بهربهست كرابێ، به پێی حوكمهكانی ئهو یاسا وپێڕۆ و رێسايانهی كه له دایهرهكهی خۆیدا، لهكاردایه، مافی دهرماڵهی پیشهيی دهكهوێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: دهستهواژهی (ناوچه كوردستانییهكانی دهرهوهی ئیدارهی ههرێم) جێگهی دهستهواژهی (ناوچه ناكۆكی لهسهرهكان) دهگرێتهوه له ههر شوێنێك كه لهم یاسایهدا هاتبێت.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: دارایی سهندیكا له مانهی خواره وه پێك دێ: 1. رهسمی ئهندامیهتی. 2. پارهی بهشدار بوونی ساڵانه. 3. پێبهخشینهكانی حكومهتی ههرێم. 4. دهسكهوتی ئاههنگهكان و پیتاكی گشتی كه سهندیكا پێی ههڵدهستێ به گوێرهی یاسای پهیرهو كراو. 5. قازانجی ئهو پرۆژانهی سهندیكا پێیان ههڵدهستێ. 6. قازانجی چاپهمهنیهكانی سهندیكا. 7. بهخشش و له قهبهركردنهكانی كه له لایهن ئهندامان و غهیری ئهوان پێشكهش دهكرێن به مهرجێك كار له رێرهوی سهندیكا نهكا و ئاگاداری لایهنه تایبهتمهندهكان بهو كاره بكرێ. دووهم: ئوسوڵی ژمێریاری گشتی بهسهر دارایی سهندیكادا پیاده دهكرێ. سێیهم: رهسمی ئهندامیهتی پارهی بهشداری بوون به گوێرهی پێرهوی ناوخۆ دیاری دهكرێ.
ماددهی چوارده:
ماددهی چوارده: یهكهم:1-مهندوبهكانی پارێزگا، كه بۆ ئهندامێتیی كۆنگرهی گشتی ههڵبژێردراون، دوای تهواو بونی ئیش و كارهكانی كۆنگره كۆ دهبنهوه به سهرپهرشتی مهكتهبی سكرتارییهت بۆ ههڵبژاردنی دهستهی لق كه له حهوت ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێت. 2- دهستهی لق له كۆبوونهوهی یهكهمیدا سهرۆكی لق و بهرپرسانی لیژنه تایبهتكارهكان ههڵدهبژێرێ. دووهم: دهستهی لق ئهم كارو فرمانانهی خوارهوه بهڕێ دهخات: 1-بهكارخستنی موقهڕهڕات و راسپاردهكانی مهكتهبی سكرتارییهت. 2- لهچوارچێوهی بودجهی ساڵانهی یهكێتیدا گفتوگۆ لهسهر بودجهی ساڵانهی لق دهكات و رێنماییگهلی دارایی و سندوقی زامنكاری و سندوقی وهفات و سندوقی نهخۆشییه سهخت و ترسناكهكان دهخاته بهركار.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: 1. نابێ پزیشكی مۆڵهتدراو پتر له عیادهیهك له ههرێمدا بكاتهوه. 2. نابێ پزیشك عینوانی پسپۆرییهك لهههر لقێك له لقهكانی پزیشكی ههڵگرێ تهنیا دوای وهرگرتنی ئهو لهقهبه دهبێ بهرێگایهكی ئوسووڵی لهلایهنێكی تایبهتمهند وتۆماركردنی له سهندیكادا. 3. پزیشكی سهر به دهوڵهت وههموو كهرتهكانی دیكه بۆی ههیه دهست بداته پیشهكهی له دهرهوهی كاتی دهوامی رهسمی دا به پێی ئهو ههلومهرجهی كه سهندیكا بۆیانی دیاركردووه. 4. حوكمهكانی رێككهوتننامه وگرێبهندهكان بۆ ئهندامه كوردهكان وبیانییهكان وئهوانهی له پارێزگاكانی دیكهی عێراق دێن پێویسته رهچاو بكرێن، له كاتێكدا گهر رێيان پێ بدرێ دهست بدهنه پیشهكه.
ماددهی ههژدهههم:
ماددهی ههژدهههم: 1/ (نصاب) له ئهنجومهندا، به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامان دێته جێ و، بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهدرێ و، ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه، لهوبارهدا، دهنگی نهقیب بۆ كام تایان بێ، هی ئهوه. 2/ئهگهر هات و، جێگای نهقیب، بهههر هۆیهك دهبێ، ببێ، چۆڵ بوو، ئهوه، لهو بارهدا، نوێنهرهكهی جێگای دهگرێتهوه، خۆ، ئهگهر هات و جێگای نوێنهری نهقیبیش چۆڵ بوو، ئهوا، سكرتێر، بۆ باقیمهنی ماوهكه جیگای دهگرێتهوه. 3/ئهگهر، ههر جێگایهكی ئهنجومهن، به ههر هۆیهك دهبێ، ببێ، چۆڵ بوو، ئهوه، لهو بارهدا، ئهندامێ له ئهندامه ئهسڵییهكان، به دهنگدانی نهێنی جێگای دهگرێتهوه، خۆ ئهگهر هات و جێگای ئهمیش چۆڵ بوو، ئهمه، لهم بارهدا، یهكێ له دوو ئهندامه یهدهگهكه، كامیان دهنگی زۆرتری بووبێ، ئهوهیان جێگای دهگرێتهوه. 4/ئهگهر پلهوپایه (جێگاكانی) زۆرینهی ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوون، ئهوه، لهو بارهدا پێویسته لهسهر ئهنجومهن، له ماوهی دوو مانگدا، ههیئهی گشتی بانگهێشت بكا، بۆ ئهوهی كۆببێتهوه و كهسانێ به ههمان ئهو شێوهیهی كه لهم یاسایهدا دیاركراوه، بۆ باقیمهنی ماوهكه بهمهرجێ لهشهش مانگ كهمتر نهبێ ههڵبژێرێ.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: 1/لیژنهی زهپتی له سهۆكێك و دوو ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ كه ئهنجومهنی سهندیكا دایان دهنێ بهمهرجێ سهرۆكهكهی ئهندامێ بێ له ئهندامهكانی ئهنجومهن. 2/لیژنهی زهپتی تایبهته به سهیركردنی ههموو ئهو سهرپێچيیانهی كه دهقهكانیان لهم یاسایهدا هاتووه و، لهو مهسهله وشكاتانهش دهپێچێتهوه كه ئهنجومهن بۆی ههواڵه دهكا و، دهشتوانێ یهكێ له ئهندامهكانی خۆی راسپێرێ كه لێیان بكۆڵێتهوه و راپۆرتێك له بارهیانهوه پێشكهش بكات. 3/لیژنهی زهپتی لهسهر ئهو رێسایانهی له یاسای زهپتی فرمانبهرانی دهوڵهتدا هاتووه، رهفتار دهكا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: 1/خۆنوسین له سهندیكادا، به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه بدرێ به نهقیب، یا به سهرۆكی لق له پارێزگهكاندا، دهشبێ هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێویستی لهگهڵدا بێ. 2/ئهو داواكاریی خۆنووسینه، لهماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی له سهندیكا تۆماركردنییهوه دهست پێ دهكا، دهخرێته بهردهم ئهنجومهن. ئهنجومهنیش ههر لهو ماوهیهدا دهبێ سهیری بكا و بیبڕێتهوه، دهنا ئهگهر ماوهكه بهسهربچێ و ئهنجومهن نهیبڕیبێتهوه، ئهوه لهو بارهدا، داواكارییهكه به قبوڵكراو له قهڵهم دهدرێ. 3/ئهنجومهن بۆی ههیه، به بڕیارێكی هۆنیشاندهر (مسبب) داواكارییهكه بداتهوه دواوه، لهو بارهدا، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستاندا تانه له بڕیارهكه بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی دوانزدهیهم:
ماددهی دوانزدهیهم: یهكهم: لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات) ئهم كارانه دهكا: 1. توێژینهوه لهو شكایهتانهی كه بۆی دێن. 2. جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی و راسپاردهكانی هۆبهكان و لێژنهكانی سهندیكا. دووهم: دهبێ لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات) ئهو مهسهلهو كێشانهی كه تاوان پێك دێنن بنێرێت بۆ دادگای تایبهتمهند و، دهرچوونی حوكمی بێتاوانی یان بهردانی رێ لهوه ناگرێ كه لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات) بڕیاری خۆی له حهق ئهو ئهندامه به پێی یاسا بدات.
ماددهی ههژدهیهم:
ماددهی ههژدهیهم: یهكهم: لیژنهكانی هۆبهكان ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوهیان ههیه. 1. لێكۆلینهوه له وانهی له ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهكانی هۆبهكانی ترهوه بۆی دێن. 2. لێكۆلینهوه لهو پێشنیازه تایبهتیانهی كه له لایهن ئهندامانی هۆبهوه خراونهته بهردهمی و دهربڕینی بیر و رایان بهرامبهری و له پاشان ناردنیان بۆ ئهنجومهنی سهندیكا بۆ بڕیار لهسهردانیان. 3. جێ بهجێ كردنی بریارهكانی ئهنجومهنی سهندیكا و دهستهی هۆبه. 4. ئهنجامدانی ئهو دهسهڵاتانهی كه ئهنجومهن به گوێرهی ئهو یاسایه پێی دهدات. دووهم: ئهنجومهنی سهندیكا بۆی ههیه راسپاردهكانی لیژنهكانی هۆبهكانی رهت بكاتهوه و بۆیان بنێرێتهوه تاكو دووباره چاوی پێدا بگێرنهوه، بهمهرجێك هۆیهكانی دهست نیشان بكات و كاتێك كه لیژنهی هۆبه سوور بوو لهسهر رای خۆی لهو بارهدا ئهنجومهن بۆی نییه رهتی بكاتهوه تهنیا به بڕیاری زۆرینهی دوو لهسهر سێی ئهندامانی نهبێت. سێیهم: لیژنهی هۆبه بۆی نییه پهیوهندی به فهرمانگهكانی دهوڵهت و دهزگا رهسمیهكان و ئههلییهكانهوه بكات تهنها له رێگهی ئهنجومهنهوه نهبێت.
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: یهكهم: له مهڵبهندی ههر پارێزگایهكدا دادگایهكی تاوان پێك دههێنرێ و ئهو داوا سزاییانه دهبینێ كه به پێی حوكمی یاسا بۆی دیاری كراون. دووهم: دهشێ زیاتر له یهك دادگای تاوان له پارێزگایهكادا پێك بهێنرێت كه به بهیاننامهیهكی وهزیری داد رهدهگهیهنرێت كه تیایدا تایبهتكاری حۆرهكی و شوێنهكی (النوعی و المكانی) و مهلچبهندی كۆبوونهوهی دیاری دهگرێن. سێ یهم: دهشێ دداگای تاوان لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دداگای تاوان وبهیاننامهیهك كه سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهری دهكا له دهرهوهی مهڵبهندی پارێزگادا كۆ ببێتهوه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1. به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك دادهمهزرێندرێ به ناوی سهندیكای دهرمانسازی له ههرێمدا و كهسایهتیهكی مهعنهوی و سهربهخۆی دارایی و بهرێوهبردنی دهبێ، بارهگاكهشی له پایتهختی ههرێم دهبێ و بۆی ههیه لق له ناوهندی پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه. 2. سهندیكا لهسهر داواكاریهك پێك دههیێنرێ، كه ئهوانهی پێشكهشی دهكهن به لایهنی پسپۆر، له (15) كهس كهمتر نهبن و، له حهوت ساڵیش كهمتر نهبێ دهستیان دانبێته ئهو پیشهیه و، به دهستهی ئامادهكار دادهنرێن بۆ بهرێوهبردنی كارهكانی سهندیكا تاكو ههڵبژاردن ئهنجام دهدرێ.