أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه پیاده دهكرێت بهسهر ئهو چالاكیه بهرههمهێنانهو بازرگانی و خزمهتگوزارییانهی كهسانی سروشتی و مهعنهوی له ناو ههرێمدا پێی ههڵدهستن، ههروهها حوكمهكانی پیاده دهكرێت بهسهر ههر چالاكیێكی ئابوری كه له دهرهوهی ههرێم ئهنجام دهدرێت و ئاساواری ناوهخۆیی لێدهكهوێتهوه. دووهم: ئهو بڕیارانهی وهزارهت به ڕهزامهندی ئهنجومهنی وهزیران بۆ دیاریكردنی نرخی كهلوپهل و خزمهتگوزارییه بنهڕهتییهكان، پاڵپشت به بوونی بارودۆخێكی بهدهرو لهناكاو بۆ ئهو ماوهیهی كه بارودۆخی ئاماژه بۆكراو پێویستی پێیهتی، دهریدهكات، له حوكمی بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیه بهدهر دهكرێن.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: یهكهم: دادگای تاوانهكان له مهڵبهندی دادگای تێههڵچوونهوه به سێ دادوهر و بهسهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه یان یهكێك له جێگرهكانی و ئهندامیهتی دوو جێگری دیكهی یان یهكێكیان و دادوهرێك یاخود به ئهندامیهتی دوو دادوهر كه پۆلی ههر یهكێكیان له پۆلی دووهم كهمتر نهبێ دهبهسترێ. دووهم: دادگای تاوانهكان له پارێزگاكانی تر كه دادگای تێههڵچوونهوهیان تێدانیه به سهرۆكایهتی جێگری سهرۆك له مهڵبهندی پارێزگا و ئهندامیهتی دوو دادوهر دهبهسترێ كه پۆلی ههر یهكهیان له پۆلی دووهم كهمتر نهبێ. سێیهم: ناونانی سهرۆك و ئهندامه ئهسڵیهكانی دادگای تاوانهكان و یهدهگهكان بهبڕیاری ئهنجومهنی دادوهریی و له سهرپێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهبێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكا.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: دهبێ وهزیره پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكهن.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: ئهوهی لهپهیمانگه وهردهگیرێت و ئامادهكرێت بۆ قازێتی یان بۆ ئهندامی داواكاری گشتی، پێویسته ئهمانهی ههبێت: 1- پێویسته جنسییهی عێراقی بێت و، شایانی تهواوهتی ههبێت. 2- ههردوو زمانی كوردی و عهرهبی بهخوێندن و بهنووسین بهرهوانی بزانێت. 3- پێویسته رهوشت و ناوبانگی باش بێت و، بهجینایهتی دهسهنقهستی غهیره سیاسی یان بهجونحهی ئابڕوهبهر حوكم نهدرابێ و، لهوهپێش له پهیمانگه دهرنهكرابێ تهنیا مهگهر بهنهخۆشییهكی ناچاری و سهلمێنراو بهراپۆرتی لیژنهی پزیشكیی رهسمی لهبهر هۆی ناچاری. 4- دهبێ لهههموو ئهو نهخۆشی و كهمئهندامییانه سهلامهت بێ كه رێگهی ئیشهكهی لێ دهگرن. 5- دهبێ له زانكۆیهكی عێراقی یان له زانكۆیهكی بڕواپێكراوهوه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی وهدهست هێنابێ، بهمهرجێ خوێندنی تێدا رێك و پێك بێت و، له (باشه)ش كهمتر نهخهمڵێنرابێ . 6- تهمهنی له (40) ساڵ زیاتر نهبێ. 7- دهبێ بۆ ماوهی (8) ساڵ بهكردار لهدهزگاكانی وهزارهتی داد، یان ئهنجومهنی دادوهری، یان دادگاكانی پهیوهست بهوان كاری كردبێ، یان بۆماوهی لانی كهم له (8) ساڵ كهمتر نهبێ پارێزهرایهتی كردبێ یان وهزیفهیهكی یاسایی لهدایهرهكان و بهڕێوهبهرایهتییه یاساییهكانی وهزارهت و دهزگا حكومییهكاندا كردبێ، بهمهرجێ ههر ساڵهی لانی كهم (5) دهعوای گرتبێ جا ئهوهی بڕوانامهی ماجستێری لهیاسادا هێنابێ، دوو ساڵی لهو دوو ماوهیه بۆ دادهشكێ و، ئهگهر بڕوانامهی دكتۆرای لهیاسادا هێنابێ (5) ساڵی بۆ دادهشكێ، ئهو كاركردنهش بهر لهوهرگرتنی بڕوانامهكان بوو بێت، یان پاش وهرگرتنیان هیچ فهرقی نییه. 8- پێویسته حیزبی نهبێت یان سهر بههیچ لایهنێكی سیاسی نهبێت، ئهگهر حیزبی بوو ئهوا پێویسته كاتێ بۆ پهیمانگاكه پێشكهش دهكات پهیوهندی خۆی بهحیزبهوه ببچڕێت. 9- پێویسته لهتاقی كردنهوهی بهنووسین و بهزارهكیدا لهو یاسایانهدا سهركهوێت كه ئهنجومهنی پهیمانگاكه بڕیاری دهدات. 10- پێویسته لهو رووبهڕوو بوونهوهیهدا سهركهوێت كه ئهنجومهنی پهیمانگاكه لهگهڵی ئهنجامی دهدات. دووهم: ئهو پارێزهرانهی له پهیمانگهكه بۆ مهبهستی ئامادهكردن و شیاندن قبوڵ كراون، لهحوكمهكانی بڕگهی (7، 8)ی (یهكهم)ی ئهم ماددهیه دهبووردرێن.
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: یهكهم: سهندیكا لهمانهی خوارهوه پێك دێ: 1/ دهستهی گشتی 2/ئهنجوومهنی سهندیكا 3/لیژنهی بهرزهفتی 4/دهستهی لقهكانی پارێزگاكان دووهم: 1/ دهستهی گشتی له ههموو ئهندامان یان ئهو نوێنهرانهی كه ئهركی سهرشانی خۆیان به پێی ئهم یاسایه جێ بهجێ كردووه پێك دێ و بهرزترین دهسهڵاته له سهندیكا و ههر سێ ساڵ جارێك كه له مێژووی ههڵبژاردنەکەوه دهست پێ دهكا له ههفتهی یهكهمی مانگی ئادار كۆبوونهوهیهكی ئاسایی له بارهگای خۆی دهبهستێ و ئهمهش به بڕیاری ئهنجوومهنی سهندیكا و بانگهێشتی نهقیب دهبێ بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندامی ئهصلی و دوو ئهندامی یهدهگ بۆ پڕكردنهوهی ئهندامیهتی ئهنجوومهن ولیژنهی بهرزهفت كردن ونیسابیش به ئامادهبوونی دووسێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی یا نوێنهرانی تهواو دهبێت وكاتێك كه نیساب تهواو نهبوو، ئهوا ههڵبژاردن دوای پازده ڕۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم دهكرێ له كات وشوێنی دیاری كراودا لهو كاتهدا به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان یا نوێنهران نیساب تهواو دهبێ به پێچهوانهش ئهنجوومهنهكه به بهردهوام بوو دادهنرێ له كارهكهی وبۆ دهورهیهكی دیكه. 2/له بارێكدا كه ئهندامانی دهستهی گشتی له (500) ئهندام پتر بوون، ئهوا ههڵبژاردنهكه له رێگهی نوێنهرانهوه دهبێ ورێژهی نواندنیان لهلایهن ئهنجوومهنی سهندیكا یان ئهوهی جێی دهگرێتهوه به ئهندامانی ئهنجوومهنی سهندیكاوه دهسنیشان دهكرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: یاسای رێكخستنی بریكارنامهی بازرگانی عیراقی ژماره(51)ی ساڵی 2000 له ههرێمی كوردستاندا جێبهجێ دهكرێ و كار به حوكمهكانی دهكرێت تاكو یاسایهكی تایبهت به رێكخستنی بریكارنامه ی بازرگانی له ههرێمدا دهردهچوێنرێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: 1. دهستهی گشتی كۆبوونهوهیهكی ئاسایی دهبهستێت بهمهبهستی كارپێكردنی پسپۆریهتهكهی به گوێرهی ئهم یاسایه له ماوهی ههر (3) سێ ساڵ جارێك به بڕیاری ئهنجومهن، وهنهقیب به پۆستی تۆمار كراو بانگهێشتهكه دهنێرێت بۆ ئهندامهكان بهلای كهمهوه مانگێك پێش رۆژی كۆبوونهوهكه و تێیدا رۆژی كۆبوونهوهكه و شوێنهكه و خشتهی كارهكانی باس دهكرێت و به لای كهمهوه له دوو رۆژنامهدا بڵاو دهكرێتهوه. 2. ئهگهر ئهو پرۆسانهى له بڕگهی (1)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه پهیرهو نهكران بۆ بانگهێشتی دهستهی گشتی تا تێپهرینی مانگێك بهسه ئهو دوو ساڵهدا ئهوا وهزیر ههڵدهستێت به بانگێشتی ئهندامان بۆ دابین كردنی كۆبوونهوهكه له ماوهی مانگێكدا. 3. ههڵبژاردنی نهقیب و جێگرهكهی و ئهندامانی ئهنجومهن و ئهندامانی لیژنهی چهسپاندن ههر (3) سێ ساڵ جارێك له لایهن دهستهی گشتی له ماوهی كۆبوونهوهی گشتی ئاساییدا دهكرێت.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: سهندیكا پێك دێت له: 1. دهستهی گشتی. 2. ئهنجومهنی سهندیكا. 3. لیژنهی بهرزهفتی (لجنه الانضباط). 4. لقهكانی سهندیكا له پارێزگا و قهزاكان.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهو پێشمهرگهیەش كه تووشی كهمئهندامی بووه وپلهی زهبوونيیهكهی له (50%) كهمتره، لهسهر حهز وئارهزووی خۆی ههواڵهی یهكه جێنهگۆڕه (الوحدات الثابته) كانی ریزهكانی پێشمهرگه دهكرێ كه لهوێ كار بكات.
ماددهی بیستءدووهم
ماددهی بیستءدووهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دادگایهكی بهرایی بۆ سهیركردنی جۆرێك یا زیاتر له داواكان دابمهزرێنێ.
ماددهی چل وحهوتهم
ماددهی چل وحهوتهم: دادوهر بۆی ههیه ههر كاتێك ویستی دهست لهكار بكێشێتهوهو لهو بارهشدا مافی وهرگرتنی مووچهی خانهنشین بوون ورێزلێنانی بهپێی یاسای خزمهت و خانهنشینی مهدهنی ههیهو مافی ئهو مۆڵهتانهشه له دهست نادات ههیه كه ههقیهتی.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه بۆ خواستهكانی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1-شۆرش: شۆرشی رزگاری خوازی كوردستانییه كه له 11/9/1961 هوه ههڵگیرسا. 2-پێشمهرگه: ههر كهسێك چووبێته رێزی شۆرشهوه له رووی سیاسی یان سهربازییهوه خهباتی بۆ یهدیهێنانی ئامانجهكانی كردبێ و لێیانی لانهدابێ و هاوكاری لهگهڵ دوژمنانی بزوتنهوهی رزگاریخوازی كوردستانی دا نهكردبێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه ئهو ئهفسهرانه ناگرێتهوه كه له ئهنجامهكانی شۆرش لایان داوه و هاریكاریان لهگهڵ دوژمنانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی كردووه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێبه جێ دهكرێ و تهنیا بۆ ماوهی سێ مانگ كاری پێ دهكرێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: پێویسته وهزیره پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه كار.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ههموو ئهو ئهفسهرانهی له داوی رێككهوتنامهی 11/ ئازارری /1970 وه ههتا راپهرینی گهلهكهمان له ئازاری 1991 دا له ریزی شۆرشی چهكدارانهی كوردیدا بوون و بهبێ لێدابران تیایدا بهردهوام بوون دهگێردرێنهوه بۆ خزمهت كردن له وهزارهتی كارو باری پێشمهرگهدا.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ماددهی چوارهمی یاساكه ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی دادێ جێی دهگرێتهوه: ماددهی چوارهم: ئهكادیمیا كار بۆ بهجێ گهیاندنی ئهم ئامانجانهی دادێ دهكات: یهكهم: پاراستنی زمانی كوردی و كار كردن بۆ ئاماده كردنی توێژینهوه، كه رهنگه زهمینهی گونجاو بۆ یهكخستنی زاراوهكانی به سوود وهرگرتن له شێوهزارهكانی بخولقێنێ. دووهم: بهرز كردنهوهی ئاستی توێژینهوهی كوردی بۆ هاوشان رۆیشتن لهگهڵ پێشكهوتنی زانستی و كولتووری. سێیهم: زیندوو كردنهوهی كولتووری كورد له زانست و وێژه و هونهر و پیشان دانی رۆڵی زانایانی كورد تێیدا. چوارهم: بایهخ دان به لێكۆڵینهوه له مێژووی كورد و كوردستان و شارستانیهتهكهی. پێنجهم: وردبوونهوه له ناونیشانی تابلۆی شهقامه گشتییهكانی شار و شارۆچكهكان و ناوی قوتابخانهكان و شوێنهكانی خوداپهرستی و نووسینگه و شوێنانی بازرگانی و نابازرگانی له رووی زمانهوه و راسپاردن به دووباره ناونانهوهیان به ناوی ناودارانی كوردستان و هێماكانی و ئاگادار كردنهوهی لایهنانی پهیوهندیدار بۆ گرتنهبهری ئهوهی پێویسته لهبارهیانهوه. شهشهم: گرێدانی پهیوهندی لهگهڵ ئهكادیمیاكانی زانستی و زانكۆكان و ناوهندهكانی توێژینهوهی زانستی و بهتین كردن و بههێز كردنی له ناوهوهی ههرێم و دهرهوهیدا. حهوتهم: كار كردن بۆ دهوڵهمهند كردنی دهستهواژهكان و یهكخستنیان له پرۆگرامهكانی پهروهرده و فێركردن به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی پهروهرده.
یەكەم:
یەكەم: 1-هەموو ئەو زەوی وزارە كشتوكاڵییانەی كە موڵكی پوختی (صرف) ئەشخاصی تەبیعین و زەوییەكانی موڵكی دەوڵەت كه كەسانێك مافی تەسەڕوفیان تێدا هەیە كە لە چوارچێوەی ئەو پارچە زەویانەی لەم خشتە هاوپێچانەدا دیاری كراون و هاووڵاتیان بەشێوەیەكی نایاسایی بەر لە ساڵی (1975) خانووی نشینەییان لەسەر دروست كردووەو بەپێی تەصامیمی بنەڕەتی كەوتوونەتە ناو ناوچە نشینەكانەوە بەناوی ئەو شارەوانییەوە تۆمار دەكرێن كە ئەو زەوییانەیان تێدایە. 2- پێویستە لەسەر شارەوانییەكان ئەو زەویانە بەپێی واقیعی حاڵی خانووە دروستكراوەكان دابڕ دابڕ (فرز) بكەن و قەرەبووی خاوەن ئەو زەوییانەو خاوەن كێَڵگە تەصەڕوفكراوەكان بدەنەوە بەوەی كە هەر مەترێكی چوارگۆشە لە زەویی موڵكی صرفی ئەشخاص (200)دوو سەد فلسی بدەنێ و، هەر مەترێكی چوارگۆشەیش كە موڵكی دەوڵەتەو كەسانێك مافی تەصەڕوفیان تێیدا هەیە (50) پەنجا فلسی بدەنێ. 3- ئەو پێ لێ ڕاكێشاوە (المتجاوز)ی كە خانووی نشینەی خۆی لەسەر ئەو زەوییانە دروست كردووە یان وەرەسە شەرعیەكانی مافی ئەوەی هەیە كە بەرامبەر بە هەر مەترە چوارگۆشەیەك (4) چوار دینار بدات پارچەكەی بكات بە موڵكی خۆی.