أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهوانه له ماوهی پلهداركردنهكهدا، رێگایان پێ نادرێ كه دوای دهوامی رهسمی ئیختیصاصاتی خۆیان له تاقیگه تایبهتییهكاندا پیاده بكهن، ماوهی پلهداركردنهكهشی (پێنج) ساڵه بۆ ئهوانهی كه خولی تاقیگهییهكه تهواو دهكهن، بهڵام بۆ ئهوانهی كه ناچنه خولهكهوه ماوهكه دهبێته (ده) ساڵ و لهم بارهیاندا لیژنهی هونهریی وهزارهت، لهرووی نهزهری و عهمهلیشهوه ههڵیاندهسهنگێنێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: سندوقێك پێك دێت بهناوی (سندوقی كۆمهك بۆ تووشبوانی شێرپهنجه)، خاوهنی كهسایهتی مهعنهوییهو له ڕووی دارایی وكارگێرییهوه سهربهخۆ دهبێت و به وهزارهتی تهندروستیهوه دهبهسترێتهوه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه ئهمانهی خوارهوه دهگرێتهوه: یهكهم: ئهو رێگا گشتییانهی دهكهونه دهرهوهی سنووری شارهوانییهكان، ههروهها ئهو ئاوباره و جێگاپهڕینهوه و تونێل و یهكتربڕانهش كه دهكهونه چوارچێوهی قهدهغهكراوهكانیان و، ئهو دامهزراو و گۆڕهپانانهش كه خزمهت بهو رێگایانه دهبهخشن. دووهم: ههموو جۆره پردێك كه دهكهونه سنووری شارهوانییهكان و دهرهوهشیان كه وهها ناسراون سهر به وهزارهت بن، ئهوهش تهنها بهشه سهرگیراوهكانی پردهكه دهگرێتهوه نهك تهنیشتهكان.
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: به غهرامهیهك سزا دهدرێت له (250000) دوو سهدو پهنجا ههزار دینار كهمتر نهبێت وله (500000) پێنج سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت، ههر كهسێك: یهكهم: زیانێكی ئهوتۆ به ڕێگا گشتیهكان بگهیهنێت كه ببێته مایهی بهربهست دانان لهبهردهم هاتوچۆ و مهترسی لهسهر بهكارهێنهری ڕێگایهكه دروست بكات. دووهم: ئاگاداركردنهوه به ڕۆژ و، رووناككردنهوه به شهو پشت گوێ بخات لهو جێگایانهدا كه كاری ههڵكهندنی تێدا دهكرێت یان لهسهر ڕێگه گشتیهكان مادده گهلێك فڕێ درابێت. سێیهم: بهكارهێنانی ڕێگه گشتییهكان به ههڵكهندن یا بهكارهێنانی بێ مۆڵهت یان بیناكردنی كاتی یان ههمیشهیی سهرهرای ئهوهش خهرجییهكانی دهست درێژییهكهش لادهدات. چوارهم: سهرپێچی له ڕێساكانی بهكارهێنانی ڕێگا خێرایهكان كردبێت، كه لهلایهن فهرمانگه تایبهتمهندهكانهوه ڕاگهیهنراون.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: پێویسته لایهنانی پهیوهندیدار حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: راوێژكار بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: بهرێوهبهرییهکی گشتی نوێ به ناوی (بهڕێوهبهری گشتیی پۆلیسی هاتوچۆ) سهر به وهزارهتی ناوخۆ دادهمهزرێ، بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكا روتبهكهی لە روتبەی عهقیدی پۆلیس كهمتر نهبێ.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: وهزارهتی پیشهسازیی به ههماههنگی لهگهلأ وهزارهتی تهندروستی (چاودێری جۆری) دهخاته سهر تووتنی خۆماڵی بۆ دڵنیابوون له هاوجووت بوونی لهگهلأ ئهو مواسهفاتانهی كه له دهوڵهتاندا كاریان پێ دهكرێ.
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: دهبێ وهزیری تهندروستی رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ریكلام كردن بۆ جگهره یا تووتن یان پێكهاتهكانی له ههموو شوێنهكان له ههرێم وله ههموو هۆیهكانی راگهیاندن قهدهغه دهكرێ و سهرپێچیكهر به غهرامهیهك سزادهدرێ له (چوارسهد ههزار)دینار كهمتر نهبێ و له (دوو ملیۆن) دیناریش زیاتر نهبێ و ناچار دهكرێ ئهو سهرپێچییه لاببات.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: وهزارهتی تهندروستی به ههماههنگی لهگهلأ وهزارهته پهیوهندیدارهكاندا هوشیار كردنهوهی تهندروستی بۆ قهدهغه كردنی جگهره كێشان له ههموو هۆیهكان بڵاودهكاتهوه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: پێشینهی هاوسهری بهگوێرهی ئهم بنهمایانه دهدرێت: یهكهم: دهبێ ئهو كهسهی داوای پێشینه دهكات، هاووڵاتیی ههرێمی كوردستان ـ عێراق بێت و تێیدا نیشتهجێ بێت. دووهم: داواكاری پێشینه تهمهنی ههژده ساڵی تهواو كرد بێت. سێیهم: دهبێ گرێبهستی هاوسهریی لهلای دادگاكانی تایبهتمهندی ههرێم كرد بێت. چوارهم: نابێ سوودی له پێشینهیهكی دیكهی هاوسهری وهرگرت بێت. پێنجهم: ئهگهر فهرمانبهر بوو نابێ خاوهن پلهی تایبهت بێ. شهشهم: ژن و پیاو بۆ مهبهستی مافی پێشینه بهیهك كهس دادهندرێن.
ماددهی دوزادهیهم:
ماددهی دوزادهیهم: به غهرامهیهك سزا دهدرێت كهمتر نهبێت له (300000)سێ سهد ههزار دینار و، زیاتر نهبێت له (750000) حهوت سهد و پهنجا ههزار دینار، ههركهسێك: یهكهم: دهست درێژی كرده سهر قهدهغهكراوی رێگا گشتییهكان به ههڵكهندن یان بهكارهێنان بهبێ مۆڵهت یان بیناكردنی كاتی یان ههمیشهیی سهرهرای ئهوهش خهرجییهكانی دهست درێژیهكهش لادهدات. دووهم: بووبێته هۆی پهكخستنی هاتوچۆ لهسهر رێگا گشتیهكان لهدهرهوهی سنووری شارهوانییهكان. سێیهم: نیشانهیهكی هاتوچۆ یان زیاتری ههڵكێشابێت، یان پهرژینی سهلامهتی لادابێت، یان تهلبهندی لادابێت، یان ئاوباره و، پردهكانی شێواندبێت، یان زیانی پێگهیاندبن، یان جێگهكانی، یان ئاڕاستهكانی گۆڕیبن. چوارهم: كارگهرانی وهزارهت یان ئهو لایهنهی كه گرێبهستی لهگهڵدا مۆركراوه له ئهنجامدانی ئهركهكانیان قهدهغه كرد بێت یان بهربهستی بۆ دانابن. پێنجهم: 1. سهرپێچی له حوكمهكانی ماددهی (8)ههشتهمی ئهم یاسایهدا كردبێت. 2. سهرپێچی له حوكمهكانی ئهو ڕێنماییانه یان لهو بهیاننامانه كردبێت كه به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهرچووبن.
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: یهكهم: شوفێر یان خاوهن ئهو ئۆتۆمبێلهی كه سهرپێچی له كێشانهكانی سهنگه میحوهریهكان دهكات به غهرامهیهكی دارایی سزا دهدرێت، بهم شێوهیهی خوارهوه. 1. له ههر (100) سهد كیلۆ غرامی زیاده بار (5000) پێنج ههزار دینار غهرامه دهكرێ تا دهگاته یهك تهن. 2. له ههر (100) سهد كیلۆ غرامی زیاده بار (10000) ده ههزار دینار غهرامه دهكرێ تا چوار تهن. 3. له ههر بارێكی زیاده (15000) پازده ههزار دینار له ههر (100) سهد كیلۆ غرام غهرامه دهكرێت ئهگهر باره زیادهكهی له چوار تهن زیاتر بێت تا دهگاته ههشت تهن لهو باره زیادهیه. دووهم: ئهو ئۆتۆمبێلهی سهرپێچی له كێشانی قورساییه میحوهریهكان دهكات دهستی بهسهردا دهگیرێت تا ئهو كاتهی باره زیادهكهی بهتاڵ دهكرێت و بۆ دهرهوهی وێستگهی كێشانهكه لهسهر مهسرهفی سهرپێچیكارهكه دهگوازرێتهوئهگهر بارهكهی لهو سنووره بترازێت كه له بهندی سێیهمی بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیهی سهرهوهدا هاتووه. سێیهم: كرێی زهویانه به بڕی (20000) بیست ههزار دینار لهههر شهوێ وهرگرتدراوه كه ئۆتۆمبێلهكه بهدهست بهسهردا گیراوی له گۆڕهپانی دهست بهسهردا گرتنهكهدا دهمێنێتهوه و، ئهوهش له رۆژی سهرپێچ كردنهكهوهیه.
ماددهی سێ یهم:
ماددهی سێ یهم: سهندیكا كهسایهتی یهكی مهعنهوی دهبێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: برگهی، أ-2 له ماددهی بیستی یاساكه ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (2- پێشكهشكردنی پێشنیاز بۆ ههمواركردنی یاسای سهندیكاكه).
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: شارهوانی لهم شوێناندا دادهمهزرێنرێ. 1-مهڵبهندی پارێزگا و ناحیه، چمارهی دانیشتوانی ههر چهندی بێ. 2-ئهو گوندانهی ژمارهی دانیشتوانیان له سێ ههزا ركهمترنین، لهسهر پێشنیازی بهرێوهبهری گشتی شارهوانییهكان و پهسهند كردن له لایهن وهزیرهوه. 3-ئهو شارهوانیانهی پێش كاركردن بهم یاسایه لهو گوندانهی دامهزراون كه ژمارهی دانیشتوانیا لهو رادهی سهرهوه كهمتر نیند دهمێننهوه. بهڵام وهزیر لهسه رپێشنیاری بهرێوهبهری گشتی شارهوانییهكان بۆی ههیه ههڵیان وهشێنێتهوه. 4-نزیكترین شارهوانی لهو شوێنانهی پێویست به دامهزراندنی شارهوانی تیایاندا ناكا، خزمهتگوزاری یان پێشكهش دهكا.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: وهزارهت داوا دهكات: (نیشانهی دهستكاری نهكردن لهسهر ئهو زهوییانه له تۆمارهكانی عهقاریدا دابنرێت كه حوكمهمانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه، ئهمهش بۆ ماوهیهك كه له یهك ساڵ زیاتر نهبێت له رۆژی دانانی نیشانهكهوه. دووهم: وهزارهت بۆی ههیه دهست بهسهر ئهو زهویانهدا بگرێت كه دهقهكانیان له بهندی یهكهمی ئهم ماددهیهدا هاتوون، ئهوانهی كهوتوونهته دهرهوهی سنووری شارهوانییهكان، ئهمهش دوای خهمڵاندنی بههای پاشكۆكانی له دامهزراو چێنراو و زهرعهتهكان لهلایهن لیژنهیهكهوه كه بهسهرۆكایهتی سهرۆكی یهكهی كارگێڕی و ئهندامیهتی نوێنهری وهزارهت و نوێنهری تۆماری خانووبهره و نوێنهری كشتوكاڵ و نوێنهری یهكێتی جوتیاران و نوێنهری وهزارهتی دارایی و نوێنهری بهڕێوهبهرایهتی خانووبهرهی دهوڵهت له پارێزگا یان له یهكهی كارگێڕی و خاوهن زهوی یان ئهوهی نوێنهرایهتی دهكات و، لیژنهش بۆی ههیه بۆ مهبهستی ناوبراو پهنا بۆ شارهزایهك یان زیاتر ببات. سێیهم: ئهو لیژنهیهی كه دهقهكهی له بهندی (دووهم)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه، بنهماكانی ئهو خهمڵاندنه پێڕۆ دهكات كه له یاسای به موڵككردنی ژماره (12)ی ساڵی 1981 و ههموارهكانیدا هاتووه. چوارهم: وهزارهت و ههر كهسێكیش كه پێوهندیی ههبێت به پاشكۆكانی ئهو زهویهوه كه بهپێی حوكمهكانی بهندی (دووهم)ی ئهم ماددهیه خهمڵێندراوه، بۆیان ههیه له ماوهی (15) رۆژدا له رۆژی پێڕاگهیاندنهوه لهبهردهمی دادگای بهرایی تایبهتمهند به جێگای عیقارهكه ناڕهزایی لهسهر كۆنووسی خهمڵاندنهكه دهرببڕن، دادگاش لهماوهی (15) رۆژدا سهیری ناڕهزاییهكه دهكات و بڕیارهكهشی بهر تانه لێدان دهكهوێت لهلایهن سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوه وه به سیفهتی پێداچوونهوهی.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: وهزارهت له ماوهی (180) سهد و ههشتا رۆژدا له رۆژی دهست بهسهرداگرتنهكهوه دهست به موڵك كردنی ئهو زهویانه دهكات كه له مادده (4)ی ئهم یاسایه دهقنووس كراون، ئهمهش بهپێی حوكمهكانی یاسای به موڵك كردن ژماره (12)ی ساڵی 1981 و ههمواركراوهكانی و، بههاكهشی لهو رۆژهوه دهخهمڵێندرێ كه نیشانهی ههڵسوكهوت نهكردنی لهسهر دانراوه یان لهو رۆژهوه كه داوای به موڵك كردنی كراوه یان كامهیان باشتر بێت بۆ ئهو كهسهی كه بهناوی دهكرێت. دووهم: له حاڵهتێكدا كه نهكرا ناونیشانی خاوهن پهیوهندی به زهویهكان و پاشكۆكانییهوه وهربگیرێت ئهوا ژمارهی پارچهكان لهو كهرتانه بهلای كهمهوه دوو جاران له رۆژنامهیهكی رۆژانه رادهگهیهندرێ و (90) نهود رۆژیش مۆڵهت به پهیوهندیدارهكان دهدرێت ئهگهر له ناوهوهی ههرێم دابن و (180) سهد و ههشتا رۆژیش بهو كهسانه دهدرێت كه له دهرهوهی ههرێمدا بن بۆ سهردان و چهسپاندنی مافهكانیان و به تێپهڕبوونی ماوهی ناوبراویش پارچه زهویهكان به موڵكراو دادهنرێن. سێیهم: بهبێ بهرامبهر ئهو چواریهكه یاساییهی كه دهقهكهی له یاسای موڵكداركردندا هاتووه، وهرگیردرێت ئهمهش بهپێێ ئهو حوكمانهی كه دهقنووس كراون و ئهم حوكمهش بهسهر ههموو ئهو زهویانه جێبهجێ دهكرێت حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه بهبێ ئهوهی گوێ بدرێته رهگهز و جۆر و جێگا و، ئهو یاسایهش كه موڵكداریهكهی پێكراوه ئهگهر چوار یهكه یاسایهكه پێشتر بهههر هۆیهك بێت وهرنهگیرابێت. چوارهم: زهویه قهدهغهكراوهكانی رێگا گشتیهكان كه بهناوی وهزارهتی داراییهوه بهموڵك كراون، تۆمار دهكرێن و تایبهت دهبن به وهزارهته وه تۆمارهكانی عیقاریی ئهو زهویانهش ههموار دهكرێن كه بهر له كارپێكردنی ئهم یاسایه به موڵككردنیان تهواو بووه. پێنجهم: له حاڵهتێكدا ئهگهر وهزارهت پێویستی بهههر رووبهره زهوییهك نهما كه دهقهكهی لهبهندی (چوارهم) ی ئهم ماددهیهدا هاتووه، ئهوا خاوهنداریهتییهكهی بۆ سهرۆكایهتی شارهوانییهكان یان بۆ بهڕێوهبهرایهتیی شارهوانییه تایبهتمهندهكان، بهبێ بهرامبهر دهگهڕێتهوه ئهگهر كهوتبووه چوارهچێوهی سنوورهكهیهوه و دهستیشی لهسهر ههڵدهگیرێت و دهدرێتهوه به وهزارهتی دارایی ئهگهر كهوتبووه دهرهوهی ئهو سنوورانهوه. شهشهم: وهزارهت لهجیاتی فهرمانگه فهرمیهكانی ههرێم، سهرپهرشتیی ئهو زهویانه دهكات كه حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه و، بههاو دهنگیش لهگهڵ یهكه كارگێریهكاندا دهست درێژی لهسهر لادهبات.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: به نیازی دامهزراندنی شارهوانییهك وهزارهت نهخشه و وهسفی سنووری شارۆچكهكه ئاماده دهكاو له رۆژنامهی رهسمی بڵاوی دهكاتهوه و بۆ ماوهی (30) رۆژ له شێوێنه گشتییهكاندا ههڵدهواسرێ. لهو ماوهیهدا نارهزایی (اعتراچ) وه تێبینی فهرمانگهكانی هاوڵاتی یانی لهسهر وهردهگیرێن و لهبهر رۆشناییان وهزیر ئهوهی به باش بزانێ بریاری لهسهر دهدا و دهكرێ له ماوهی ده رۆژدا له رۆژی دهرچوونی بڕیارهكهیهوه له لای ئهنجومهنی وهزیران نارهزایی لهسهر دهرببردرێ. بڕیاری وهزیر ئهگهرلهو ماوهیهدا نارهزایی درنهبردرا ههروهها بڕیاری ئهنجومهنی وهزیران ئهگهر نارهزایی دهربردرا بوو لهم بارهیهوه بڕیاری كۆتایی دهبێ.