أحكام القانون

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ له‌ (وه‌قایعی كوردستان) دا ده‌خرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ستی له‌م ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌، له‌م یاسایه‌دا، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: 1. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی - عیراق. 2. ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 3. ده‌سته‌: ده‌سته‌ی گشتیی نه‌وت و گازو پترۆكیمیاییه‌كانی. 4. سه‌رۆكی ده‌سته‌: سه‌رۆكی ده‌سته‌ گشتیی نه‌وت و گازو پترۆكیمیاییه‌كانی.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ده‌شێ بانگهێشتی ده‌سته‌ی گشتی بۆ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نائاسای بكرێت، له‌ یه‌كێك له‌م دوو حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌دا: 1. به‌ بڕیارێكی هۆدار كه‌ زۆربه‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن یاخود زۆربه‌ی ئه‌ندامه‌كانی لقه‌كانی سه‌ندیكا ده‌یده‌ن. 2. به‌ داواكاریه‌كی هۆداری نووسراو كه‌ له‌ سه‌دا ده‌ی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی پێشكه‌شی ئه‌نجومه‌نی ده‌كه‌ن و، ده‌بێ ئه‌نجومه‌نیش بانگهێشتنێك ده‌ربچوێنێ و كاتی كۆبوونه‌وه‌ له‌ ماوه‌ی (15) رۆژ له‌ گه‌یشتنی داواكارییه‌كه‌ دیاری بكات. دووه‌م: نابێت له‌ كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی ده‌سته‌ی گشتی باسی هسچ شتێك بكرێت ته‌نیا ئه‌و كارو بارانه‌ نه‌بن كه‌ له‌ خشته‌ی كاردا هاتوون و كۆبوونه‌وه‌كه‌یان بۆ كراوه‌.

مادده‌ی شانزده‌‌م: ئه‌نجومه‌نێك كاروباری سه‌ندیكا به‌رێوه‌ ده‌بات و له‌مانه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: نه‌قیب: مه‌رجه‌ ماوه‌ی ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌ی له‌ (10) ده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێت. دووه‌م: جێگری نه‌قیب و چوار ئه‌ندام له‌وانه‌ی ماوه‌ی ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌یان له‌ (7) حه‌وت ساڵ كه‌متر نه‌بێت. سێیه‌م: سه‌رۆكه‌كانی هۆبه‌كانی سه‌ندیكا له‌ وانه‌ی ماوه‌ی ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌یان (5) پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م: ئه‌م بڕگه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خرێته‌ سه‌ر مادده‌ی دووه‌می یاسای ژماره‌ (16)ی ساڵی 1992 و ده‌بێته‌ بڕگه‌ (8)ی: 8/ ئه‌گه‌ر ماڵه‌ ده‌ست به‌سه‌رداگیراوه‌ كه‌ كه‌لاوه‌یه‌كی به‌تاڵ بووبێ و به‌هۆی شووره‌ بونه‌ كردنییه‌وه‌ ده‌ستی به‌سه‌ردا گیرابێ وخاوه‌نه‌كه‌ی چووبێته‌ پاڵ بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد یا به‌و هۆیه‌وه‌ گیرابێ له‌ ماوه‌ی جێ به‌جێ بوونی بڕیاری (ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی شۆرش)ی ژماره‌(1223)ی ڕۆژی 13/11/1981 چاره‌سه‌ركردنی ئه‌نجامه‌كانی ئه‌و بڕیاره‌ی سه‌ره‌وه‌ به‌م جۆره‌ ده‌بێ: أ/ئه‌گه‌ر كه‌لاوه‌كه‌ تا كاتی ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ هێشتا هه‌ر به‌تاڵ بوو ده‌درێته‌وه‌ به‌ خاوه‌نه‌ ئه‌سڵه‌ییه‌كه‌ی و به‌ناوییه‌وه‌ تۆمار ده‌كرێ وهه‌ر كریارێكیش مافی گه‌رانه‌وه‌ی بۆ سه‌ر ئه‌وه‌ی پێش خۆی هه‌یه‌ به‌و پاره‌یه‌ی له‌بری نرخه‌كه‌یدا داوێتێ. ب/ئه‌گه‌ر كریاری یه‌كه‌می موڵكه‌ ده‌ست به‌سه‌رداگیراوه‌كه‌ خانووبه‌ره‌ی له‌سه‌ر بیناكرد بوو به‌ پێی تۆماری موڵكداریی خاوه‌نه‌ ئه‌سڵییه‌كه‌ سه‌رپشك ده‌كرێ له‌ نێوان هه‌ڵگرتنه‌وه‌ی خانووبه‌ره‌كه‌ به‌ نرخه‌كه‌ی یا فرۆشتنی زه‌وییه‌كه‌ به‌ خاوه‌نی خانووبه‌ره‌كه‌ به‌ نرخی كاتی ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌. ج/ئه‌گه‌ر كه‌لاوه‌كه‌ خانووبه‌ره‌ی له‌سه‌ر كرابێ و به‌ پێی تۆماری موڵكداریی خاوه‌ندێتیه‌كه‌ی له‌ده‌ست كریاری یه‌كه‌مدا نه‌مابێ، دواكریار ده‌بێ نرخی كه‌لاوه‌كه‌ به‌ پێی كاتی ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ بدا به‌ خاوه‌نه‌ ئه‌سڵییه‌كه‌ وهه‌ر كریارێكیش بۆی هه‌یه‌ بگه‌رێته‌وه‌ سه‌ر پێش خۆی به‌و پاره‌ زیاده‌یه‌ی ده‌یدا. د/حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ گشت ئه‌و كێشانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ تایبه‌تن به‌ ده‌ست به‌سه‌رداگرتنی كه‌لاوه‌ به‌هۆی شووره‌ بونه‌كردنییه‌وه‌ و كه‌ له‌وه‌و به‌ر له‌لایه‌ن ئه‌و لیژنانه‌وه‌ی به‌ پێی مادده‌ی نۆیه‌می یاسای ژماره‌ (16)ی ساڵی 1992 پێكهاتبوون بڕیاریان تیادا ده‌رچووه‌، ئیتر سا گه‌یشتبنه‌ پله‌ی بنبڕ یا نه‌گه‌یشتبن.

مادده‌ی چوارده‌: 1-ریكخراو له‌ مزو کرێی ده‌مه‌زراندن و (رسوم التأسیس) مزوکرێی ته‌سدیقكردنی سجله‌كانی سه‌رفرازه‌ (عه‌فو ده‌كرێ). 2-سرۆكایه‌تیی ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران یان ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌سه‌ڵاتی داوه‌تێ بۆی هه‌یه‌ به‌ پێی به‌ند و به‌ست (ضوابط) رێكخراوه‌كه‌ له‌ باج و مزوگرێی گومرگ عه‌فو بكا تا رێكخراوه‌كه‌ ئامانجه‌كانی خۆی بهێنێته‌ دی.

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: لیژنه‌ی لق ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: یه‌كه‌م: جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و لیژنه‌كانی. دووه‌م: دامه‌زراندنی كارمه‌ندی لق و ده‌ست نیشان كردنی مووچه‌كه‌یان دوای ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌ن ره‌زامه‌ندی خۆی له‌سه‌ر ده‌رده‌بڕێت. سێیه‌م: ده‌ستنیشان كردنی ئه‌و كه‌سه‌ی ده‌بێته‌ نوێنه‌ری لق له‌ لیژنه‌ ره‌سمییه‌كان و هی تر له‌ پارێزگادا. چواره‌م: پێشكه‌ش كرنی پێشنیاز و راسپارده‌ی تایبه‌ت به‌ كار و باری لق به‌ ئه‌نجومه‌ن تاكو بڕیاری خۆی له‌ باره‌یانه‌وه‌ بدات. پێنجه‌م: ئاماده‌كردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ی مه‌زه‌نده‌ كراو بۆ لق و به‌رزكردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌نجومه‌ن بۆ راستاندنی. شه‌شه‌م: سه‌رف كرنی خه‌رجی پێویست له‌ بودجه‌ بۆ به‌رێوه‌بردنی كارو باری لق. حه‌وته‌م: پیكه‌وه‌ نانی لقه‌ لیژنه‌ بۆ به‌دیهێنانی مه‌به‌سته‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگادا. هه‌شته‌م: به‌كار هێنانی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌ن به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ پێی ده‌دات.

مادده‌ی حه‌وته‌م: مادده‌ی یازده‌هه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: أ ـ لێكۆڵینه‌وه‌ و گفتوگۆ و پێشكه‌شكردنی پێشنیاری هه‌مواری یاسای بیمه‌ (الچمان) به‌ هه‌موا حاڵه‌تهكانیه‌وه‌. ب ـ لێكۆڵینه‌وه‌ و گفتوگۆی یاسای یه‌كێتی و پێشكه‌شكردنی پێشنیار بۆ هه‌مواركردنی. ج ـ لێكۆڵینه‌وه‌ و گفتوگۆ كردن له‌سه‌ر په‌یره‌وی ناوخۆی یه‌كیتی و په‌سه‌ندكردنی. د ـ لێكۆڵینه‌وه‌ رێكخستنی ئه‌رك و فرمانی لیژنه‌كانی كۆنگره‌ی گشتی و په‌سه‌ندكردنی راپۆرتی كارگیری و دارایی. ه ـ لێكۆڵینه‌وه‌ و هه‌ڵسه‌نگاندنی كاره‌كانی یه‌كێتی له‌ ماوه‌ی نێوان هه‌ر دوو كۆنگره‌دا. و ـ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی یه‌كێتی و ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سكرتاریه‌ت.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی هه‌شته‌می یاساكه‌ هه‌موار بكرێ، به‌م شێوه‌یه‌ بخوێندرێته‌وه‌: 1) ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌ندامانی سه‌ندیكا، یا بریكاره‌كان، كه‌ به‌ پێی ئەم یاسایه‌ ئیلتزاماتی خۆیان به‌جێ هێناوه‌ پێكدێت، ئه‌م ده‌سته‌ گشتیه‌ش به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاتی سه‌ندیكاكه‌ داده‌نرێ, وهه‌ر (3) سێ ساڵیش جارێ له‌ مانگی كانوونی دووه‌مدا، كۆبوونه‌وه‌ی گشتی ئاسایی خۆی له‌ باره‌گای سه‌ندیكاكه‌، به‌ بڕیارێكی ئه‌نجوومه‌ن وله‌سه‌ر داواكردنی سه‌رۆكی سه‌ندیكا (نقیب) ده‌گێڕێ، وله‌و كۆبونه‌وه‌یه‌دا سه‌رۆكی سه‌ندیكا وهه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گیش بۆ ئه‌ندامێتی ئه‌نجوومه‌ن وئه‌ندامی لیژنه‌ی (ئينزيبات) هه‌ڵده‌بژێرێ, (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو له‌سێی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی دێته‌ جێ و ئه‌گه‌رنه‌شهاتبا جێ ئه‌وا له‌و باره‌دا دوای تێپه‌ڕبوونی پازده‌ رۆژ به‌سه‌ر كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌مدا هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌مان كات و جێگه‌دا ئه‌نجام ده‌درێ و(نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌نجامدانی ده‌سته‌ی گشتی دێته‌ جێ و ئه‌گه‌ر نه‌شهاتبا‌ جێ، ئه‌وا ئه‌نجوومه‌نی پێشتر بۆ خولێكی دیكه‌ش به‌رده‌وام ده‌بێت. 2) ئه‌گه‌ر هات و ژماره‌ی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا له‌ (500) ئه‌ندام زیاتر بوو، ئه‌وا هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ له‌رێگه‌ی بریكاره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێ، و رێژه‌ی نواندنیش له‌لایه‌ن ئه‌نجوومه‌ن یا ئه‌وه‌ی كه‌ فرمانی هه‌ڵده‌سوڕێنێ به ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكاكه‌شه‌وه‌ دیاری ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: بڕه‌ پاره‌و سنوورگه‌لی ره‌سمه‌ عه‌دلییه‌كان كه‌ ده‌قه‌كانیان له‌ مادده‌گه‌لی (10، 15/ یه‌كه‌م و دووه‌م، 16، 17، 19، 20/ یه‌كه‌م – أ، ب، ج، 21/ یه‌كه‌م، 22/ یه‌كه‌م، 23/ یه‌كه‌م و دووه‌م، 24، 25، 26، 27/ یه‌كه‌م، 28/ یه‌كه‌م و سێیه‌م و چواره‌م، 29، 34/ یه‌كه‌م و دووه‌م و سێیه‌م، 35/ یه‌كه‌م و دووه‌م، 37، 42/ یه‌كه‌م و دووه‌م، 43، 44، 45، 49/ سێیه‌م و چواره‌م و پێنجه‌م، 53/ شه‌شه‌م و ده‌یه‌م)ی یاسای ژماره‌ (114)ی هه‌موار كراوی ساڵی (1981)ی ره‌سمه‌ عه‌دلییه‌كاندا هاتووه‌، له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا له‌كار ده‌خرێن.

مادده‌ی حه‌وته‌م: ده‌سه‌ڵات به‌وه‌زیری دارایی وئابووری ده‌درێ كه‌ ل ته‌رخان كراوی گشتی په‌سه‌ندكراوی ماوه‌ی 1/9/1996 تاكو 31/12/1996 به‌ڕێژه‌ی (1%) له‌ كۆی گشتی ئه‌و ته‌رخان كراوه‌ بخاته‌ سه‌ر كۆی گشتی ته‌رخان كراوی په‌سه‌ندكراو له‌ بودجه‌ی بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌: 1/ته‌رخان كردنی پاره‌ی پێویست بۆ بودجه‌ی كارگێڕییه‌ تازه‌ دروست كراوه‌كان له‌ ماوه‌ی نێوان 1/9/1996 تاكو 31/12/1996 . 2/ته‌رخان كراوی نوێ بخرێته‌ سه‌ر بودجه‌ی وه‌زاره‌ت وكارگێڕییه‌كان بۆ ئه‌و باره‌ كتوپڕیانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بڕیاری له‌سه‌ر ده‌ده‌ن.

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی سێیه‌م هه‌ڵده‌وه‌شێنرێته‌وه‌و، ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌: (ئامانجی وه‌زاره‌ت:-پێگه‌یاندنی نه‌وه‌یه‌كی خوێنده‌وارو هۆشیارو نیشتمان په‌روه‌رو، ده‌ستپێك به‌ بیركردنه‌وه‌ی زانستی و، گۆشكراو به‌ زانست ومه‌عریفه‌و ئاكاری باش وله‌ خۆگر بۆ ده‌رهاوێشته‌كانی په‌ره‌سه‌ندنی شارستانی و، زانا به‌ مافه‌كانی مروڤ و، بڕوادار به‌ سه‌ره‌تاكانی دیموكراسی وهاووڵاتی بوون وئه‌ركه‌كانی و، تێگه‌یشتوو بۆ سه‌ربه‌ستی وبه‌رپرسێتی له‌ كه‌مه‌ره‌ی كۆمه‌ڵگه‌داو، فه‌راهه‌مكردنی هه‌ڵی فێربوون بۆ هه‌ركه‌سێك ئاره‌زومه‌ند بێ یان پێویستی پێی هه‌بێت).

مادده‌ی شه‌شه‌م: هه‌یئه‌كه‌ بۆ وه‌دیهێنانی ئه‌م ئامانجانه‌ی خواره‌وه‌ تێده‌كۆشێ: 1- له‌م ڕێگایانه‌ی خواره‌وه‌، ئه‌و بناغه‌و بنه‌مایانه‌ ده‌پارێزێ كه‌ سیسته‌می فیدراڵی دیموكراتی و په‌رله‌مانی و فره‌لایه‌نیی ده‌وڵه‌تی ئیتتیحادیی عێراقی له‌سه‌ر بنیاد ده‌نرێ: أ- بۆ پاراستنی ماڵ و گیانی هاووڵاتییانی هه‌رێم خه‌بات ده‌كا. ب- هه‌وڵ ده‌دا ئاسایش و سه‌قامگیری له‌ هه‌رێمدا ده‌سته‌به‌ر بكا و، موڵك و ماڵی گشتی بپارێزێ. ج- ئازادیی گشتی و ئازادیی تایبه‌ت ده‌پارێزێ، و هه‌لومه‌رجێكی له‌بارو زه‌رووری ئه‌وتۆش ده‌ڕه‌خسێنێ كه‌ هاووڵاتییان بتوانن به‌پێی ئیعلان و په‌یمان و به‌ڵگه‌نامه‌گه‌لی مافی مرۆڤی نێوده‌وڵه‌تی مافه‌كانی خۆیان موماره‌سه‌ بكه‌ن. د- پاراستنی پێڕۆ و دابوده‌ستووری گشتی و ئه‌خلاق. 2- له‌ناوبردنی بێهۆشكه‌ره‌كان. 3- له‌ناوبردنی تیرۆر و تۆقاندن. 4- له‌ناوبردنی سیخوڕی. 5- أ- زانیارییه‌كان كۆده‌كاته‌وه‌، و ئه‌و هه‌ڕه‌شانه‌ش كه‌ ئارِاسته‌ی ئاسایشی نیشتمانیی كۆماری ئیتتیحادیی عێراق ده‌كرێن هه‌ڵیانده‌سه‌نگێنێ، و له‌ ڕێگای سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمه‌وه‌ ده‌یانگه‌یه‌نێته‌ ده‌زگاگه‌لی تایبه‌ت به‌ ئاسایشی نیشتمانیی فیدراڵی. ب- به‌پێی میكانیزمێ كه‌ یاساكان دیاریان ده‌كه‌ن، تۆمه‌تباران و تاوانكاران و ده‌عواكانیان له‌نێوان ده‌زگاكانی ئاسایشی فیدراڵی و ئاسایشی هه‌رێمدا ئاڵوگۆڕ ده‌كات.

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كێتی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ ئامانج ده‌گرێ:ـ یه‌كه‌م: كاربۆ به‌كارخستنی شاره‌زایی یاسادانه‌ری وفه‌رهه‌نگی وزانستی ئه‌ندامانی یه‌كێتی ده‌كات بۆده‌ڵه‌مه‌ندكردنی ئه‌و پرۆژه‌و پێشنیازانه‌ی كه‌ پێشكه‌ش به‌ په‌رله‌مانی كوردستان ده‌كرێن وبه‌شداریش ده‌كه‌ن له‌ په‌ره‌پێدانی ئه‌و یاسایانه‌ی له‌ هه‌رێمدا به‌ركارن. دووه‌م: ئاماده‌كاری ئه‌و توێژینه‌وه‌و لێكۆلینه‌وانه‌ی به‌ كاری په‌رله‌مانیه‌وه‌ په‌یوه‌ندارن. سێیه‌م: بڵاوكردنه‌وه‌ی وشیاری وفه‌رهه‌نگی دیموكراسی په‌رله‌مانی وسه‌ره‌تاكانی مافی مرۆڤ. چواره‌م: كاربۆ چوونه‌ پاڵی ئه‌و رێكخراوه‌و یه‌كێتیه‌ نێوده‌وڵه‌تیانه‌ ده‌كات كه‌ ئامانجیان هاوشێوه‌ی یه‌كێتیه‌كه‌یه‌. پێنجه‌م: كاربۆ به‌شداری كردن له‌ بوار وچالاكیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كانی ئه‌و رێكخراوانه‌ ده‌كات كه‌ به‌ كاری په‌رله‌مانیه‌وه‌ په‌یوه‌ندارن. شه‌شه‌م: داكۆكی كردن له‌ مافه‌كانی گه‌لی كوردستان له‌ هه‌موو بواره‌ نیشتمانی ونێوده‌وڵه‌تیه‌كاندا. حه‌وته‌م: داكۆكی كردن له‌ مافه‌كانی ئه‌ندامان وكاركردن بۆ دامه‌زراندنی ناوه‌نده‌ كۆمه‌ڵایه‌تی وفه‌رهه‌نگیه‌كان بۆیان. هه‌شته‌م: كاربۆ به‌گه‌ڕخستنی میكانزمه‌كانی داكۆكی له‌ مافه‌ ده‌ستوری ویاساییه‌كانی هاووڵاتیان ده‌كات.

مادده‌ی چواره‌م: بڕگه‌ی (4) له‌ مادده‌ی چواره‌م هه‌موارده‌كرێ و، بڕگه‌یه‌كی دیكه‌ش بۆ مادده‌كه‌ زیاد ده‌كرێ و ده‌بێته‌ بڕگه‌ی (5) و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌:- 4- زمانه‌كانی توركمانی وسریانی وئه‌رمه‌نی ده‌كرێت به‌ زمانی فێركردن له‌و ناوچانه‌دا كه‌ ئه‌وانه‌ی به‌م زمانانه‌ ده‌دوێن چرییه‌كی نیشته‌نی پێك ده‌هێنن، به‌ پێی به‌ندو به‌ستی (چوابگ)په‌روه‌رده‌یی، به‌مه‌رجێك فێركردنی زمانی كوردی وعه‌ره‌بی ئیلزامی بێت. 5- گۆرینی به‌رنامه‌كانی خوێندن، بۆ سه‌رجه‌م قۆناغه‌كانی خوێندن به‌ پێی داخوازیه‌كانی سه‌رده‌م، به‌ جۆرێك له‌گه‌ڵ سیاسه‌تی پرۆسه‌ی په‌روه‌رده‌یی وپه‌ره‌پێدان، له‌ هه‌رێمی كوردستان گونجا بێت.

مادده‌ی چل وهه‌شته‌م: داوا له‌و مافانه‌ به‌رزده‌كرێته‌وه‌ كه‌ له‌م یاسایه‌دا ده‌ركه‌وتووه‌ بۆ لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ری و بڕیاره‌كانیشی له‌م داوایانه‌دا قابیلی تانه‌ لێدانن له‌به‌رده‌م ده‌سته‌ی فراوان له‌ دادگای پێداچوونه‌وه‌ له‌لایه‌ن سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ وله‌لایه‌ن ئه‌و دادوه‌ره‌ی كه‌ بڕیاره‌كه‌ی له‌ دژی ده‌ركردووه‌ له‌ماوه‌ی(30) سی رۆژ له‌ مێژووی پێڕاگه‌یاندنی و بڕیاره‌كه‌شی له‌و باره‌یه‌وه‌ بنبڕه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری بۆی هه‌یه‌ گواستنه‌وه‌ له‌ نێوان پشتوانه‌ی یه‌ك ده‌روازه‌ بكات به‌ده‌ر له‌ به‌شی مووچه‌ كه‌ ده‌شێ بۆی بگوێزرێنه‌وه‌ و نابێ لێی بگوازرێته‌وه‌. دووه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری بۆی هه‌یه‌ گواستنه‌وه‌ له‌ نێوان پشتیوانه‌ی ده‌روازه‌كانی بودجه‌دا بكات له‌ پێناوی فه‌راهه‌مكردنی تواناكانی خه‌رج كردن بۆ ئه‌و كارگێڕیانه‌ی كه‌ بڕیار ده‌درێ له‌ وه‌زاره‌تێك بكرێنه‌وه‌ و به‌ وه‌زاره‌تێكی دیكه‌وه‌ بلكێندرێن و وه‌زیری تایبه‌تمه‌ندیش بۆی هه‌یه‌ گواستنه‌وه‌ له‌ناو یه‌ك به‌ش و یه‌ك یه‌كه‌ی خه‌رجكردندا بكات. سێیه‌م: ناشێ گواستنه‌وه‌ له‌ ته‌رخان كراوه‌كانی گه‌شه‌سه‌ندن له‌نێوان پارێزگاكاندا بكرێت.

مادده‌ی هه‌شته‌م : وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ته‌كانی تر ئاماده‌كردنی تاكه‌كانی میلاكاتی هه‌موو وه‌زاره‌ته‌كانی هه‌رێمی كوردستان–عێراق بۆ ساڵی دارایی 2010 ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ و په‌سندی ده‌كات و ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ڕۆشنایی تێچووی مووچه‌كانی په‌سه‌ندكراوی نێو بودجه‌دا ده‌بێ.

مادده‌ی پانزده‌هه‌م: گوژمه‌ی (120) ملیار دینار ته‌رخان ده‌كرێ بۆ سندوقی پرۆژه‌ی گه‌شه‌پێكردن و په‌ره‌پێدانی توانا مرۆییه‌كانی كوردستان له‌ حیسابی تایبه‌تی بۆ ئاماده‌كرنی كادیری پسپۆر له‌و بواره‌ جیاجیانه‌ی كه‌ هه‌رێم پێویستی پێی ده‌بێ. ئه‌مه‌ش له‌رێگه‌ی زه‌مالات و به‌عپات و توێژینه‌وه‌ و خولی راهێنانه‌وه‌ ده‌بێ كه‌ له‌ ژێر چاودێری ده‌سته‌یه‌كی باڵا به‌سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و جێگیره‌كه‌ی و وه‌زیره‌كانی (په‌روه‌رده‌، فێركردنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی، پلاندان) ده‌بێ و به‌پێی په‌یره‌وێك جێبه‌جێ ده‌كرێ كه‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌ری ده‌چوێنێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: داهاته‌كانی بودجه‌ی ساڵی دارایی 2013ی هه‌رێمی كوردستان – عێراق، به‌ بڕی (15.257.849.000.000) پازده‌ تریلیۆن و دوو سه‌دو په‌نجاو حه‌فت ملیارو هه‌شت سه‌دو چل و نۆ ملیۆن دینار ده‌خه‌مڵێنرێت به‌گوێره‌ی ئه‌وه‌ی له‌ خواره‌وه‌ ڕوون كراوه‌ته‌وه‌: یه‌كه‌م: به‌شی هه‌رێم به‌گوێره‌ی یاسای بودجه‌ی گشتیی ئیتیحادیی كۆماری عێراق بۆ ساڵی دارایی 2013 كه‌ ده‌گاته‌ (14.406.735.000.000) چوارده‌ تریلیۆن و چوار سه‌دو شه‌ش ملیارو حه‌فت سه‌دو سی و پێنج ملیۆن دینار. دووه‌م: داهاتی خۆماڵی كه‌ ده‌گاته‌ (651.114.000.000) شه‌ش سه‌دو په‌نجاو یه‌ك ملیارو سه‌دو چوارده‌ ملیۆن دینار. سێیه‌م: بڕه‌ پاره‌ی پترۆدۆلاری ئه‌وه‌ی له‌ناوخۆ به‌كارهێنراوه‌ له‌ نه‌وتی خاوی به‌رهه‌مهێنراوی هه‌رێم وپاڵاوته‌كراوی پاڵاوگه‌كانی هه‌رێم و به‌رهه‌مهێنراوی گازی سروشتی هه‌رێم، وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ خواره‌وه‌ دێت: 1. (80.000.000.000) هه‌شتا ملیار دینار بۆ ساڵی دارایی 2013. 2. (120.000.000.000) سه‌دو بیست ملیار دینار بۆ شایسته‌كانی هه‌رێم له‌ پترۆدۆلار بۆ ساڵه‌ داراییه‌كانی نێوان ساڵی 2010 تاوه‌كو ساڵی 2012.