أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخاته بهركار.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا دهخرێته بهركار.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: نهقابه كار دهكات بۆ جێبهجێ كردنی ئهم ئامانجانهی خوارهوه:1. بهشداری كردن له پهرهپێدانی ههرێم له بوارهكانی جیۆلۆجیدا.2. بهرزكردنهوهی ئاستی ئهندامهكان له بواری كۆمهڵایهتی و رۆشنبیری و و ئابووری و بهرگری كردن له مافهكانیان و چاودێری كردنی بهرژهوهندییهكانیان.3. رێكخستنی بنهماكانی دهست دانه پیشه.4. پێكهێنانی پهیوهندی و هاوكاری لهگهڵ كۆمهڵ و دهسته و سهندیكا پیشهییهكانی تر له ماو ههرێمی كوردستانی عێراق و دهرهوهی دا.5. كۆشش كردن بۆ دابینكردنی پاشهرۆژی ئهندامهكان له كاتی نهخۆشی و پیری و بیكاری دا.
ماددهی حهڤدهم
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: له حاڵهتێك كه بڕیاری دادوهری به ههڵوهشاندنهوه دهرچوو، له سهر دادگایه پاكتاو كارێك دابمهزرێنێ. دووهم: لهسهر رێكخراو یان تۆڕه تۆمارێك به ههموو ژمێریارییهكان و بنهچهكان (اصول) و داهاتهكان به پاكتاو كار بدات، بنهچهكان یهكهم بۆ دانهوهی قهرزی موستهحهقی رێكخراو یان تۆڕ بهكار دێت و، بنهچهكانی (اصول) دیكهش بۆ موڵكیهتی رێكخراو یان تۆڕێكی دیكه دهگوازرێتهوه كه ههمان ئامانجی ههبێت یان ئامانجهكانی له ئامانجهكانی رێكخراو یان تۆڕه ههڵوهشاوهكهوه نزیك بێت.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: رێكخراوهكه دهبێ ئهم سجل و تۆمارانهی خوارهوه رابگرێ به مهرجێ دایهرهی كاتبی عهدل تهسدیقی كردبن: 1-سجلی ئهندامان و (ئهوانهی سهربه رێكخراوهكهن). 2-سجلی بڕیار و مهحزهرهی دانیشتنهكان. 3-سجلی پرۆژهكان. 4-سجلی حساب و حسابكاری. 5-سجلی ئهموال و كهلوپهلهكان.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: لهسهر داواكردنی وهزیر یان ئهو كهسهی كه وهزیر دهسهڵاتی پێ دهدا ،دادگای بیدائهی ناوچهی ریكخراوهكه دهشێ به بڕیارێ پاش وهرگرتنی پلهی بنبڕی رێكخراوهكه ههڵبوهشێنێتهوه لهم حاڵهتانهی خوارهوه: 1-ئهگهر ماوهی ساڵێك بهسهر دامهزراندنی رێكخراوهكهدا تێپهر بووبێ و، رێكخراوهكه به بێ هیچ هۆكارێكی له دهسهڵات بهدهر، ئیشو كاری خۆی بهپێی دهقی بیرۆكهی دهست پێ نهكردبێ. 2-ئهگهر بزاڤهكانی لهو ئامانجانه لایدابێ كه بۆی دامهزراوه. 3-ئهگهر ئهوهنده لاواز بووبێ كه نهتوانێ عههد و پهیمان و ئیلتیزاماتی دارایی و یاسایی خۆی بهجێ بهێنێ.
ماددهی نۆزده
ماددهی نۆزده: 1-ریكخراوه كوردستانی عراقییه ناحكومییهكان كه ئێستا بهرقهرارن، دهبێ له ماوهی شهش مانگدا كه له رۆژی بهكارخستنی ئهم یاسایهوه دهست پێ دهكا و ههموو بارودۆخێكی خۆیان به جۆرێ بهێننه ژێر بار كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا بگونجێ. 2-ئهم ریكخراوانهش كه حوكمی بڕگه (1)ی ئهم ماددهیه نههێننهجێ، به پێی یاسا به ههڵوهشاوه له قهڵهم دهدرێن.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1-رێكخراو دهستهیهكی سهربهخۆی غهیره حكومییه، له چهند كهسانێكی تهبیعی پێك هاتووه وبۆ وهدیهانێنی ئامانجهكانی خۆی له بواری به هاناچوون و ئاوهدانكردنهوه و بزاڤی مرۆڤایهتیی له ههرێمدا دادهمهزرێ. 2-ئهم رێكخراوه خاوهن شهخسییهتی مهعنهویی خۆیهتی و بۆی ههیه له پێناو وهدیهاێننی ئهو ئامانجانهی دهقهكانیان لهم یاسایهدا هاتووه موڵكایهتیی موڵك و ماڵی دهسههڵنهگر و دەسهەڵگر(الاموال المنقوله وغیر المنقوله)ی ببێ. 3-ئهم رێكخراوه دهشێ، دوای وهرگرتنی رهزامهندی وهزیر، چالاكیی مرۆڤایهتی خۆی له دهرهوهی ههرێمیشدا پیاده بكا. 4-ئهم ریكخراوه بۆ وهدیهانینی ئامانجهكانی خۆی نهبێ ههوڵی وهدهست هانینی هیچ سوود و قازانجێكی ماددی نادات.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: رێكخراو، دارایی خۆی به بوجهیهكی ساڵانه بهرێوه دهبا كه به پێی پێرۆی حسابكاری دایهره رهسمییهكان رێكی دهخاو جێبهجێ دهكا، ههموو حساب و حسابكاریهكیشی دهكهوێته ژێر ركێفی تهدقیقكردنی ریقابهی دارایی ههرێمهوه.
ماددهی بیست وحهوتهم
ماددهی بیست وحهوتهم : یهكهم : وهزیری داد بۆی ههیه به رهزامهندی وهزیری فێركردنی باڵاو لێكۆلێنهوهی زانستی دوو له ئهندامانی دهستهی وانهوتنهوه له زانكۆكانی ههرێم ئینتیداب بكات له وانهی بڕوانامهی دوكتۆرایان له یاسا ههیه وپایهی زانستیان له بروفیسۆری یاریدهر كهمتر نیه و ئهمهش بهرهزامهندی نووسراوی خۆیان دهبێ بۆ كاركردن له ئهنجومهن وهك راوێژكاری خۆتهرخان كهر (متفرغ) بۆ ماوهی (3) سێ سالأ كه قابیلی نوێكردنهوهیه بۆ یهك جار. دووهم : وهزیری داد و بهرهزامهندیی سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه دادوهرانی پۆلی یهكهم به رهزامهندی نووسراوی خۆیان، بۆ كاركردن له ئهنجومهن ئینتیداب بكات وهك راوێژكاری خۆتهرخانكهر بۆ ماوهی سێ سالأ و قابیلی نوێكردنهوهیه بۆ یهك جار و ههموو سیفهتێكی دادوهریشیان دهپارێزن.
ماددهی بیست وپێنجهم
ماددهی بیست وپێنجهم : یهكهم: سهرۆك و جێگری سهرۆك و راوێژكار به مهرسوومێكی ههرێمی لهسهر پێشنیازی وهزیری داد و رهزامهندی سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران دادهمهزرێن. دووهم: راوێژكاری یاریدهدهر به بڕیاری سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و لهسهر پێشنیازی وهزیری داد و راسپێری دهستهی سهرۆكایهتی ئهنجومهنی شوورا دادهمهزرێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه:1. ههریم: ههرێمی كودستانی عێراق.2. سهندیكا: سهندیكای جیۆلۆجیهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق.3. وهزیر: وهزیری پیشهسازی و ووزه.4. دهستهی گشتی: ههموو ئهو ئهندامانهی سهندیكا نوێنهرایهتییان دهكات به گوێرهی ئهم یاسایه.5. ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا.6. لیژنهی بهرزهفتی: ئهو لیژنهیهی كه راسپێردراوه بۆ لێكۆڵینهوه لهو سكاڵانامانهی كه ئهنجومهن بۆی دهنێرێت.7. دهست دانه پیشه: بریتی یه له دهست دانه پیشهی جیۆلۆجی به گوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیاریك ناكرێت گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێت.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: پێویسته لهسهر وهزیره تایبهتمهند ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان) جێبهجێ دهكرێت.
یهكهم
یهكهم: 50 دینار وهك رهسمێكی بڕواوه، له كاتی جێ بهجێ كردنی ئهم داواكارییانهی خوارهوه وهردهگیرێ كه تایبهتن به تۆماركردنی خانوو وبهره. 1/نیشان كردنی وهسیهتنامه له تۆماری خانوو بهرهدا لهسهردهمی ژیانی سهر وهسیهت دا. 2/گۆڕینی سهروهسیهت یا سهرپهرشت یا چاودێر یا گۆڕینی وهقف لهبارهی سهرپهشتی و بهرێوهبردن یان ئهو لایهنهی كه لهسهری وهقف دهكرێ. 3/تۆماركردنی لابردنی خانووبهر یا دارودرهختی رووێنراو لهسهر زهوی خانوو بهرهكه. 4/تۆماركردنی گۆڕانكاریی رێگهی بهكارهێنانی خانووبهره. 5/پشكنین و رووپێوكردن یا چهسپاندنی سنووری خانووبهره. 6/نیشان كردنی ئهو مافانانهی كه له ناشتنی تۆماركراوی دارودهرخت وهدهست دێن به جۆرێكی بن بڕكراو یان وازلێهێنان به قهرهبووكردن یان بێ قهرهبووكردن.
ماددهی پهنجا وههشتهم:
ماددهی پهنجا وههشتهم: یهكهم: ئهگهرلیژنهی كاروباری دادوهران سهیری كرد ئهو كارهی دراوهته پاڵ دادوهرهكه تاوانێك یا كهتنێك پێكدههێنێ بڕیاردهدا بیداته دادگای پهیوهندیدار و دوای ئهوهی وهزیر به پێی یاسای رێك وپێكی فهرمانبهرانی دهوڵهت دهستی لهكار دهكێشێتهوه ئهوراقهكانی بۆ دادگا دهنێرێ. دووهم: ئهگهر دادگای پهیوهندار بڕیاری بێگوناهی (براءه) یا مهرهخهسكردن (افراج)ی دادوهرهكهیدا یا ههر بڕیارێك كه داوا سزاییهكه به كۆتایی بگهیهنێ دهبێ به پێی ئهم یاسایه له بینینی داوا رێك پێكیهكه (الدعوی الانضباطیه) بهردهوام بێ. سێیهمك ئهگهر دادگا بڕیاری گوناهباركردنی داوهركهی دا لیژنه دهبێ به پێی ماددهی (55)ی ئهم یاسایه سزایهكی رێك وپێكی گونجا و لهگهڵ ئهو كارهدا كه دراوهته پاڵی بهسهریدا بدا.
ماددهی پازدهم
ماددهی پازدهم : ئهگهر ناكۆكی له تایبهتمهندیدا كهوته نێوان دادگای دادوهریی كارگێڕیی و دادگای شارستانی لهو بارهدا، ئهو سهرچاوهیه دهستهیهك دادهنێ كه له شهش ئهندام پێكهاتبـێ سێ ئهندامیان له دادوهرهكانی دادگای پێداچوونهوه (تهمیز) دهبێ و سهرۆكی دادگای پێداچوونه ههڵیان دهبژێرێ لهگهلأ سێ ئهندامی تر كه سهرۆكی ئهنجومهن له ناو ئهندامانی ههڵیان دهبژێری و دهسته به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه كۆدهبێتهوه و بڕیارهكهش بنبڕویهكلاكهرهوهیه
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم: یهكهم: خاڵی (1) له بڕگهی یهكهم له ماددهی شازدهیهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێـت: 1- بڕه پارهیهك كه ئهندامان به پێی میكانیزمێكی دیاریكراو لهلایهن ئهنجومهنی تهنفیزی دهیدهن، ئهم بڕه پارهیهش بهم شێوهیه دابهش دهكرێت: أ- 70% حهفتا لهسهد بۆ حسابی سندووقی بیمه. ب- 20% بیست لهسهد بۆ حسابی لق. ج- 10% ده لهسهد بۆ حسابی مهكتهبی سكرتاریهت. دووهم: بڕگهی دووهم له ماددهی شازدهیهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: دووهم: كۆنگرهی گشتی چۆنیهتی خهرجكردن له بڕگهكانی (أ، ب، ج)ی یهكهم دیاری دهكات و پێویسته دهستهی كارگێری لقهكان پابهند بن بهو رێنماییانهی لهم بارهوه دهردهچن، ولیژنه تایبهتهكان (لیژنهی بیمه و لیژنهی یارمهتیدانی ئهندامان) به مهبهستی جێبهكردنی رێنماییانه پێكدههێنرێن. سێیهم: بڕگهی حهوتهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: حهوتهم: رێژهی 10% ده لهسهدی سهرچاوه داراییهكان كه له بڕگهی یهكهم (ج) داهاتووه لهلایهن لقهوه بۆ سهر حیسابی مهكتهبی سكرتارییهت دهگوازریتهوه.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: 1. تازهكردنهوهی ئیجازهی پیشهكه ساڵانه، له مانگی كانونی دووهمدا دهكرێ. ئهگهر ئهندام لهو ماوهیه، بهبێ پاساوی بهجێ، دوابكهوێ، پیشهكهی لێ قهدهغهدهكرێ و، تا دووقات ئابوونهی تازه كردنهوه نهدهات ئیجازهی بۆ ناكرێتهوه. 2. ئهگهر ئهندام بهبێ پاساوی بهجێ دوو ساڵ له سهریهك له تازهكردنهوهی ئیجازهكهی دوابكهوێ، ناوی له تۆمار كوێر دهكرێتهوه،و پیشهكهشی لێ قهدهغه دهكرێ ئهگهر هاتیش و ویستی دووباره تۆمار بكرێتهوه، ئهوه، لهو بارهدا پێویسته دووقاتی ههردوو ئیجازهی ئینتیما و تازه كردنهوهكهش بدات. 3. ئهندام ئهگهر شهرتێ، له شهرتوشروتی ئینتیما له دهست بدات ئهندامێتیهكهشی له دهست دهداو، به بڕیارێكی ئهنجومهنیش پیشهكهی لێ قهدهغه دهكرێ. ئهویش بۆی ههیه له ماوهی (30) رۆژدا –كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا – له دادگای پێداچوونهوهی ههرێم تانه له بڕیارهكه بگرێ، ئیدی بڕیار، بڕیاری ئهم دادگایهیهو بنبره.