أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم:1. كاروباری لقهكانی نهقابه له لایهن لقهكهوه له پارێزگاكان بهرێوه دهچێت.2. لیژنهی لق پێك دێت له سهرۆك و چوار ئهندام كه ئهندامانی لق ههڵیان دهبژێرن و ههڵبژاردنهكه به دهنگدانی نهێنی دهبێت و ههر سێ ساڵ جاریك و لیژنهكه له نێوان ئهندامانیدا جێگرێك بۆ سهرۆك و سكرتێرێك ههڵدهبژێرێت.3. له كۆبوونهوه گشتییهكانی ئهندامانی لقدا ههمان پرۆسهی تایبهت به دهستهی گشتی پهیرهوی دهكرێت كه له ماددهی دهیهمی ئهم یاسایهدا ئاشكرا كراوه و دهسهڵاتی ههیه ئیستیقالهی سهرۆكی لیژنهی لق و ئهندامهكانی قبوڵ بكات و ئیقالهیان بكات و جێگرهوهكهیان ههڵبژێرێت بۆ ماوهی خولهكهو ههروهها پركردنهوهی ئهو شوێنانهی كه بهتاڵ دهبن له لیژنهكه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێكدێ:- یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسه له كارهكانی و ئاراستهكردنی سیاسهتهكانی و سهرپهرشتی و چاودێری كردنیان و به سهرپهرشتی ئهویش ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهكی به ههرچی پهیوهندی به ئهركی وهزارهت و پێكهاتهكانی و دهسهڵات و ههموو كاروباره یاسایی و هونهریی و دارایی و كارگێری و رێكخستنهوه ههیه جێبهجێ دهكرێن به پێی حوكمهكانی یاسا و بهرپرسیشه بهرامبهر ئهنجومهنی وهزیران بهو ناوهی كه ئهندامێكی هاوكاره لهو ئهنجومهنهدا و بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی بداته بریكاری وهزارهت یان بهرێوهبهر گشتیهكان یاخود ئهوهی به گونجاوی دهزانێ له وهزارهتدا. دووهم: بریكاری وهزارهت: یارمهتی وهزیر دهدات له ئاراستهكردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروباری یاسایی و هونهریی و دارایی و كارگێریی و رێكخستن له چوارچێوهی ئهو دهسهڵاتهی كه له لایهن وهزیرهوه پێی دهدرێ به مهرجێك بڕوانامهی بهرایی زانكۆی له یاسادا ههبێت و خاوهن شارهزایی و كارامهیی بێت كه له پانزده ساڵ كهمتر نهبێت. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر بهرێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی له یاسا ههبێت و چهند فهرمانبهرێكیش یاریدهی دهدهن. چوارهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر بهرێوهی دهبات كه بڕوانهمهی بهرایی زانكۆی له یاسا ههبێت و چهند فهرمانبهرێكیش یاریدهی دهدهن. پێنجهم: بهڕیوهبهرایهتی گشتی داد: بهرێوهبهرێكی گشتی بهرێوهی دهبات كه دهبێ دادوهر بێت و بهلایهنی كهم دهبێ له سنفی دووهم بێت. شهشهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی پهیمانگهی دادوهری: بهڕێوهبهرێكی گشتی بهرێوهی دهبات كه دهبێ دادوهر بێ له سنفی یهكهم.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: یهكهم : ئامانجی وهزارهت بهدیهێنانی دادپهروهرییه له ههرێم و پاراستنی مافی هاووڵاتیانه له ڕێگهی جێبهجێ كردن و ئامادهكردنی یاساكان و ڕێزگرتن له ناوهڕۆكهكانیان به جۆرێكی وا بهرگری له مافی مرۆڤ بكات و لهگهلأ جاڕنامهی گهردوونی مافی مرۆڤ و عههد و پهیمانه نێودهوڵهتییه پهیوهندیدارهكان پێیهوه بگونجێ. دووهم : وهزارهت بۆ بهدیهێنانی ئامانجهكانی ئهم ئهركانه دهگرێته ئهستۆ: 1- به یاسا كردن و سهیركردنی ناكۆكییه كارگێڕی و دادوهریهكان و دهستهبهر كردنی یهكێتی یاساكاریی و دهربڕینی بیروڕا لهبارهی كاروباری یاسایی بۆ كوردستانی عێراق و دهزگاكانی. 2- تۆماركردنی تهسهروفی خانووبهره و حوكمهكانی دادوهریی لهبارهی مافی عهقاری و ڕیكخستن و بههێز كردنی تهسهروفی یاسایی و چهسپاندنی ئهو مافانهی لێیهوه دروست دهبن و سیفهتی فهرمیان بخرێته سهر. 3- چاودێری كردنی كاروباری ناكامان له ڕووی كۆمهڵایهتی و ڕۆشنبیری و پهروهردهیی و مرۆڤایهتیهوه به ههماههنگی كردن لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا. 4- پاراستنی دهسكهوتهكانی مافهكانی ههرێم و مافی هاووڵاتیان و ئاسانكاریی كردنی رێكاری جێبهجێ كردنی حوكمهكان و بڕیارهكان. 5- ئامادهكردنی پلانی تایبهت به وهزارهت و بهدوداچوونی جێبهجێ كردنهكهی. 6- دهركردن و بڵاوكردنهوه و دابهشكردنی رۆژنامهی فهرمی (وهقائعی كوردستان) به ههردوو زمانی كوردی و عهرهبی بۆ دابین كردنی ئاگاداری فهرمانگه و دهزگاكانی ههرێم و هاووڵاتیان له یاساكارییه دهرچووهكاندا. 7- ئامادهكردن و شیاندنی دادوهر و ئهندامانی داواكاری گشتی و كادیری یاسایی بۆ كارمهندانی وهزارهت و فهرمانگه و دهزگاكانی دیكهی ههرێم. 8- پێداچوونهوه و وردبینی كردن و پشكنینی تۆمارهكانی وهزارهت و ههموو فهرمانگهكانی، بۆ دابین كردنی دادوهریی و دهستپاكی و شیاویی له جێبهجێ كردنی كارو چاڵاكیهكانی دا. 9- بهستنی كۆبوونهوه له گهڵ دادوهرهكان به دادوهرهكانی دادگای تهمییز و كارمهندانی فهرمانگهكانی دیكهی دادهوه، بۆ دهستهبهركردنی بهدیهێنانی ئامانجهكانی وهزارهت. 10- ههماههنگی كردن له گهڵ ئهنجومهنی دادوهریی و لایهنه پهیوهندیدارهكان به مهبهستی پیادهكردنی یاساكان و بهدیهێنانی دادپهروهریی و ئامانجهكانی وهزارهت. 11- بهشداریكردن له نرخاندنی یاسا كارپێكراوهكان بۆ زانینی ڕادهی گونجانی لهگهڵ واقعی پهرهسهندوو و پهیوهندیی به مافی گشتی و بهرژهوهندی كۆمهڵگای كوردستانییهوه. 12- لێكۆڵینهوه له دیارده كۆمهڵایهتیه جیاوازهكان و بهشداریكردن له چاودێری كردنی دیاردهی تاوانكردن و ناكۆكیهكان و چۆنیهتی چارهسهركردنیان به هاوكاریكردن له گهڵ فهرمانگهكانی دیكهی پهیوهندیدار له ههرێمدا. 13- هاوكاری كردن لهگهلأ لایهنه دادیهكانی دهوڵهتی فیدرالی بۆ وهرگرتنهوهی تاوانكاران وجێبهجێكردنی حوكم وبڕیارهكانی دادوهری.
ماددهی چل و حهوتهم
ماددهی چل و حهوتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ئهندامانی داواكاری گشتی ئهوانهی له خزمهتكردندا بهردهوامن به پێی پله وپۆلین وكۆنی ئهو پۆستهی تێیدان، له كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه به دادوهر دهژمێردرێن، ههمان ئهو حوكمانهی بهسهر دادوهراندا پیاده دهكرێ دهیانگرێتهوهو، ههموو ماف و تایبهتكاریهكانی دادوهرانیش دهیانگرێتهوه.
ماددهی چل وههشتهم
ماددهی چل وههشتهم: ئهم یاسایه دوای تێپهڕبوونی 90 رۆژ له مێژووی بڵاوكردنهوهی لهڕۆژنامهی فهڕمی (وهقائعی كوردستان) دا جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ساڵانی خزمهتكردنی ئهندامانی داواكاری گشتی كه دهكهونه ژێر حوكمی ماددهی (1)ی ئهم یاسایه و پۆلین و پۆستهكانیان و كۆنییان، بۆ مهبهستی پیادهكردنی حوكمهكانی یاسای دهسهڵاتی دادوهریی ههرێمی كوردستان ژماره (14)ی ساڵی 1992ی ههمواركراو، یا ههر یاسایهكی دیكه كه جێگای دهگرێتهوه، دهژمێردرێ.
ماددهی چل و حهوتهم:
ماددهی چل و حهوتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهندامانی داواكاری گشتی ئهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه له كارهكانیان بهردهوام دهبن كه له دهقی یاسای داواكاری گشتی ژماره (159)ی ساڵی 1979 ی ههمواركراو دا هاتووه.
ماددهی پازده
ماددهی پازده: 1/ ئهگهر له كۆبوونهوهی دهستهی گشتیدا، زۆرینهی زۆری ئهندامانی سهندیكا ئاماده نهبن، نیصاب نایهتهجێ، لهو بارهدا، كه نههاتهجێ، ئهوا دهستهی گشتی، دوای پازده رۆژ، لهههمان كات و جێگای دیاركراودا كۆدهبێتهوه، لهم بارهدا، نیصاب به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان دێته جێ، ئهوجا ههموو بڕیارێ به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهدرێ و، ئهگهر هات و دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه، لهو بارهدا دهنگی نهقیب بهر كام تا بكهوێ، هی ئهوه. 2/ئهندامێ ئهگهر له ههڵسوڕاندنی پیشهكهی بێیهش كرابێ، ناشێ له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتیدا بهشداری بكات.
ماددهی بیست وههشت
ماددهی بیست وههشت: لیژنهی بهرزهپتی له ههڵسوڕاندنی كارهكانی خۆیدا بهپێی رێساكانی یاسای بهرزهپتی فرمانبهرانی دهوڵهت رهفتار دهكا.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: كاركردن به بڕگهكانی یهكهم ودووهم و سێیهم له ماددهی ژماره (1) له یاسای داواكاری گشتی ژماره (159)ی ساڵی 1979ی ههمواركراو له ههرێمی كوردستان رادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه:ـ یهكهم: پاراستنی سیستهمی ههرێمی كوردستان وبنچینهكانی و مالأ وسامانی گشتی له چوارچێوهی چاودێری مهشروعییهت و چهسپاندنی سهروهریی یاسا وچاك پیادهكردنی حوكمهكانی. دووهم: بهشداریی كردن لهگهلأ دادوهریی ولایهنه پسپۆرهكان له ئاشكراكردنی خێرای كاره تاوانكارییهكان و كاركردن بۆ زوو یهكلاكردنهوهی كێشهكان و خۆلادان له دواخستنی دادگایی كردنهكان بهبێ هۆ، بهتایبهتی ئهو تاوانانهی كه پهیوهندییان به ئاسایشی ههرێم و سیستهمی دیموكراتیهوه ههیه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: بهپێڕهو ئهرك وتایبهتمهندییهكانی پێكهاتهی وهزارهت دهسنیشان دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه بهرێوهبهرایهتی نوێ یان بهش یا هۆبه لهناو پێكهاتهی وهزارهت دابنێ یان لێكیان بدات یاخود ههڵیان بوهشێنێتهوه به پێی پێویستی كارهكه لهكاتی پێویستدا. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجی كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی یازده
ماددهی یازده: رۆژنامهوانی ئهگهر دووچاری نهخۆشییهك هات و به بڕیارێكی لیژنهیهكی پزیشكیی پسپۆڕ و رهسمی دهركهوت كه له كارو پیشهی بهردهوامی رۆژنامهوانی كهوتووه، ئهوه خانهنشین دهكرێ و، بهپێی ئهمانهی خوارهوه مافی خانهنشینی پێ دهدرێ: 1. ماوهی خزمهتی رۆژنامهوانی یهكهی چهند مانگ بووبێ، ههر مانگهو موستهههقی (2,500) دوو دینارو نیوە، مانگی نا تهواویشی به مانگی تهواو بۆ حساب دهكرێ بۆ مهبهستی خانهنشینی، به مهرجێ له دوو سهد و پهنجا دینار كهمتر نهبێ. 2. ئهگهر رۆژنامهوانی خانهنشین ئهمری خوا بكات، ئهوه لهو بارهدا، مافی خانهنشینی یهكهی، له رۆژی مهرگی یهوه دهچێ بۆ خاووخێزانی و لهم حاڵهتهدا دهقی حوكمهكانی یاسای كارپێكراوی خانهنشینی مهدهنیی بهسهردا دهخرێته كار.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: رۆژنامهوان شایستهی تهواوی مافهكانی خانهنشینه: یهكهم: ئهگهر رۆژنامهوانێ له كاتی كارو پیشه رۆژنامهوانی یهكهیداو بهو هۆیهوه ئهمری خوا بكا یان شههید ببێ، ئهوه لهو بارهدا خاووخێزانی موستهههقی مافی خانهنشینی دهبن. دووهم: ئهگهر له كاتی كارو پیشه رۆژنامهوانی یهكهیداو بهو هۆیهوه دوچاری پهككهوتهیی بوو و، به تهواوی و بهردهوام له كارو پیشه رۆژنامهوانی یهكهی خست، به مهرجێ بڕیاری لیژنهیهكی پزیشكیی پسپۆڕو رهسمیی بۆ دهرچووبێ.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه كاری پێدهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی ( وهقائیعی كوردستان)یشدا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ماددهی شهشهمی یاساكه ههڵدهوهشێتهوهو ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: ماددهی شهشهم: كۆكردنهوه له نێوان ئهندامێتی سهندیكاو فهرمانبهرییه گشتییهكاندا ناكرێت.
ماددهی بیست و سێیهم
ماددهی بیست و سێیهم: رێكخراوهكانی دهست بهكار له ههرێمدا لهسهریانه رهوشی خۆیان لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا له ماوهی یهك ساڵ له رۆژی بڵاوبوونهوهی بگونجێنن.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: یاسای رێكخراوه كوردستانیه ناحكومیهكانی ژماره (15)ی ساڵی 2001 و بڕیاری ژماره (297)ی ساڵی 1999 ههڵدهوهشێندرێتهوه.
ماددهی بیست و حهوتهم
ماددهی بیست و حهوتهم: ئهرك و پسپۆڕایهتی پێكهاتهكانی فهرمانگه به پهیڕهوێك دیاری دهكرێت.