أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههژدهم
ماددهی ههژدهم : بهش یا لقی زانستی: ئهو یهكه بنهڕهتییه زانستیهیه له خوێندنی باڵاو لهو كاتهدا ئهو بهش و لقه زانستییانه دادهمهزرێن كه پێویستی كردهنی به دادهمهزراندنیان ههبێ، به مهرجێك پێنج له مامۆستای پسپۆڕ ههبن كه دووان لهوانه بهلانی كهم خاوهن بڕوانامهی دوكتۆرابن و ئهنجومهنێكی ههیه كه لهمانهی خوارهوه پێكدێ: یهكهم: سهرۆكی بهش یا لق: به بڕیاری سهرۆكی زانكۆ و بهپێشنیاری ڕاگری كۆلێج یا پهیمانگا دادهمهزرێ، به مهرجێك پایهی زانستی له پرۆفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێت بۆ كۆلێج و مامۆستا(مدرس)یش بۆ پهیمانگا و بهڕێوهبردنی بهش یا لق له رووی زانستی و كارگێڕی و پهروهردهیهوه دهگرێتهوه ئهستۆ. دووهم: ژمارهیهك له ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه له (14) پتر نهبێ و له (8)یش كهمتر نهبێ و دهبێ خاوهن بڕوانامهی دكتۆرا بن یاخود لهوانه بن نازناوی زانستی پرۆفیسۆری یاریدهدهر یان ههبێ و ماوهی بهلانی كهم (5) ساڵ خزمهتی زانكۆییان به كردهنی ههبێ. سێیهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتمهندییانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: 1ـ كاركردن له پێناوی پهرهپێدانی پرۆگرامهكان خوێندن و وردهكارییهكانی و كتێبهكانی خوێندن و پێشنیازی ههموار كردنیان یاخود گۆڕینیان لهبهر رۆشنایی راسپاردهی لیژنه زانستییهكان له بهش یان لق و ئهو بهش و لقانهی كه وهكو ئهوانن. 2ـ پێشنیاز كردنی پێداویستیهكانی بهش یان لق لهلایهن ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه و تهكنیكاران و راسپاردن به بانكهێشتنی پرۆفیسۆری میوان. 3ـ بڕیاردان لهسهر پرۆژهكانی توێژینهوهی زانستی كه لهلایهن ئهندامانی بهش یان لق پێشكهش دهكرێن بهپێی پێداویستیهكانی كۆمهڵگای ئابووری و كۆمهڵایهتی و سیاسی و هی دیكه و پێشنیاز كردنی شێوازی زامن كراو بۆ ئهنجامدانیان و راسپاردن به یارمهتیدانی توێژینهوهی زانستی و كتێبه دانراو و وهرگێڕدراوهكان و بایهخدان به توێژینهوهی قوتابییان و دابینكردنی پێداویستیهكانی جێبهجێ كردنیان. 4ـ راسپاردنی بڕیاردان لهسهر پلانهكانی بهشه زانستییهكان له بارهی بانگێشهی پرۆفیسۆره میوانهكانهوه. 5ـ راسپاردنی بڕیاردان لهسهر ناونیشانی نامهكانی زانكۆیی و ناونانی لیژنهكانی تاقیكردنهوهی گشت گر و سهرپهرشتیكارو بهشدار و ئهنجامی گفتوگۆكان. 6ـ جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی ئهنجومهنی كۆلێج یا پهیمانگا. 7ـ دامهزراندنی لیژنه پهروهردهیی و زانستیهكان به پێی پێداویستیهكانی بهش یان لقهكه. 8ـ سهرپهرشتی كردنی بهرێوهچوونی خوێندنهكان و شێوازهكانی دهرس گوتنهوه و ئهزموونهكان و ههڵسهنگاندنی ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه و بهدواداچوونی كاروباری زانستی قوتابییان له ساڵه جیاجیاكانی خوێندن له رێگای سهرپهرشتیكردنی زانستی بهردهوامهوه. 9ـ بهدوا داچوونی پهرهسهندنهكانی زانستی بۆ زانیاری و زانستهكان و ئاراسته كردنی ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه بۆ نوێكردنهوه و پهرهپێدانی بهرنامهی خوێندن و سوود وهرگرتن له تهكنۆلۆجیای تازه تاكو لهگهڵ رێڕهوی پهرهسهندنهكانی زانستی له جیهاندا گونجاو بێت. 10ـ چاودێری كردنی پرۆفیسۆره داهێنهرهكان و قوتابیه سهركهوتووهكان و هاندانیان به شێوهیهكی بهردهوام. 11ـ دانانی پلان و میكانیزم بۆ گۆڕینی پرۆسهی دهرس گوتنهوه بۆ پرۆسهی فێركردن. 12ـ ئاماده كردنی موعیدهكان بۆ تهواو كردنی خوێندنی باڵا به ئامانجی پڕكردنهوهی ناتهواوی له كادیری دهرس گوتنهوه.
ماددهی بیست ویهكهم
ماددهی بیست ویهكهم: ژمێركاری دهسته لهلایهن دیوانی چاودێری داراییهوه وردكاری دهكرێت.
ماددهی ههژدهم
ماددهی ههژدهم: یهكهم:بریاری سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران/ئیدارهی سلێمانی ژماره(89)ی ساڵی2004، كهتایبهته بههاندانی وهبهرهێنان لهههرێمی كوردستاندا،پووچهڵ دهكرێتهوه ودهستهی هاندانی وهبهرهێنان وپێكهاتهكانی ههڵدهوهشێندرێنهوه،كهبهپێی مادهی (16)ی بریاری سهرهوه پێكهاتووه وههموو ماف وپابهندیهكان وسامانه گوێزراوه ونهگوێزراوهكانی دهبنه هی (دهستهی وبهرهێنان)، كهبهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دادهمهزرێت. دووهم:گشت ئهو پرۆژه وهبهرهێنهیانهی موڵهت دراوون لهلایهن دهستهی وهبهرهێنانی دامهزراو بهپێی بریاره پووچهڵكراوهكهی برگهی یهكهمی سهرهوه وئهو پرۆژه وهبهرهێنهریانهی ئیدارهی ههولێر، بهپێی یاسا بهركارهكان موڵهتی پێداوون، به پرۆژهی وهبهرهێنانی یاسایی دادهندرێن وبهردهوام دهبن لهسوود وهرگرتن لهو ئیمتیازو هاندهرانهی پێیان دراوون. سێیهم:گشت پرۆژهكانی دیكهی لهقۆناغی لێتۆژینهوهو ههڵسهنگاندن دان وهێشتا بڕیاری كۆتاییان لهلایهن دهستهی ههڵوهشایهوه،وهك پڕۆژهی وهبهرهێنان پێدهرنهچووه،ڕوانهی ئهو دهستهی وهبهرهێنانه دهكرێن كهبهپێی حوكمهكانی ئهنم یاسایه دامهزراوه وفهرمانگه تایبهتمهندهكانی دهستهش بهردهوام دهبن لهتهواوكردنی ئهو رێكارانهی دهستهی ههڵوهشایهوه پێیان ههڵساوه.
ماددهی شازده:
ماددهی شازده: نهقیب ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه. 1. سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا. 2. نوێنهرایهتی كردنی سهندیكا له لای دهزگا دادوهری و ئیدارییهكان و دهسته رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و راستاندنی معامهلهكان و بهڵگهنامهی تایبهت و به سهندیكا، دهشتوانێ ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی بدا به ههر ئهندامێكی ئهنجومهن كه بیهوێ.
مادهی حهڤدهم
مادهی حهڤدهم: كێشهكانی وهبهرهێنان بهپێی گرێبهستی مۆركراو له نێوان ههردوو لادا یهكلا دهكرێنهوه. ئهگهر له گرێبهستهكهش هیچ برگهیهكی وا نهبوو ئهوا به رێگهیهكی دۆستانه و بهرهزامهندی ههردوو لایهن چارهسهردهكرێن، له حاڵهتێكدا ڕهزامهندی ههردوو لایهن بهدهست نههات، ههردوو لا بۆیان ههیه هانا بهرن بۆ ئهو ناوبژیوانیهی كه حوكمهكانی له یاسا رهچاوكراوهكانی ههرێمدا دیاركراوون، یان بهپێی حوكمهكانی یهكلاكردنهوهی ناكۆكیهكانی ههر رێككهوتنامهیهكی نێودهوڵهتی، یان دووقۆڵی كه عیراق لایهنێك بێت تیایاندا.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: چۆنيەتی و ڕهوشی خوێندن له دامهزراندنی پهیمانگهكهدا به پێڕۆ دیاری دهكرێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: بڕگهی(دووهم) له ماددهی(سێیهم) له یاسای ژماره(9)ی ساڵی 2008دا ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: گرێبهستی بهكرێدانی خانووبهرهی بهكرێدراو جگه له مهبهستی نیشتهجێ بوون كه پێش جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه بهستراوه دڕێژ دهبێتهوه تاكو 15/7/2012 له رۆژی جێبهجێ كردنی یاسای ژماره(9)ی ساڵی 2008هوهو دوای تێپهڕبوونی ماوهی ئاماژهپێكراو دهكهوێته ژێر حوكمهكانی یاسای شارستانی ژماره(40)ی ساڵی1951ی ههمواركراوی كارپێكراو له ههرێمدا.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: 1-وهزیر بۆی ههیه دهستهو لیژنهی ههمیشهییهكانی بۆ جێ بهجێ كردنی ئهركێكی دیاریكراو پێك بێنێ. 2-دام و دهزگاكانی وهزارهت و ئهرك و دهسهڵاتهكانی بهرێوهبهریهتییه گشتییهكان و بهرێوهبهریهتیهكانیان و دهسته و مهڵبهندهكان به پهیرهوێك دهست نیشان دهكرێن. 3-وهزی بۆی ههیه له كاتی پێویستاد له چوار چێوهی بهرێوهبهر یهتیهكاندا لق (شعبه) پێك دێنێ.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: گشت مافهكانی ئهو دام و دهزگایانهی لهمهو بهر به زهزارهتی كشتهكاڵ و ئاودێری ناوهندییهوه بهسترابوونهوه، دهبنه مافی وهزارهتی كشتوكاڵ و ئاودێری ههرێم.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: دهبێ وهزیره پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ به جێ بكهن.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: پێكهێنهكانی وهزارهتهكه ئهمانهن: 1/نووسینگهی وهزیر. 2/نووسینگهی بریكاری وهزارەت. 3/بهڕێوهبهریی گشتيی دیوان. 4/بهڕێوهبهریی گشتيی زهوی و زاری كشتوكاڵ. 5/ بهڕێوهبهریی گشتيی هێلكاری و بهدواداچوون. 6/ بهڕێوهبهریی گشتيی باخ و جهنگهڵ و لهوهڕگاكان. 7/ بهڕێوهبهریی گشتيی ئهبحاس و رێنمایی كشتوكاڵ كردن وتوتن. 8/ بهڕێوهبهریی گشتيی ئاودێری و سهرچاوهكانی ئاو. 9/ بهڕێوهبهریی گشتيی سامانی ئاژهڵ و بهیتهری. 10/ بهڕێوهبهرییه گشتیهكانی كشتوكاڵ له پارێزگاكانی ههرێمدا.
ماددەی دووەم :
ماددەی دووەم : ماددەی شەشەم هەمواردەكرێ وبهم شێوهیهی خوارهوه دەخوێندرێتهوه
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: سهندیكا پێك دێت له: 1. دهستهی گشتی. 2. ئهنجومهنی سهندیكا. 3. لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط) 4. لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكانی ههرێمدا.
ماددهی یازده:
ماددهی یازده: دیوانی وهزارهت لهم دایهرانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: دایهرهی ئیداری: ههموو ئهو كاروباره ئیداری و دارایی و یاساییانه دهگرێته دهست كه ناكهونه ژێر سهڵاحییاتی زانكۆكان و ههیئهی پهیمانگه تهقهنیهكان و ههیئهی باڵای پسپۆره پزیشكییهكانهوه وفرمانبهرێ سهرۆكایهتی دهكا به پلهی بهرێوهبهری گشتی، له كهمیی بڕوانامهی به كالۆریۆسی ههبێ، باشتریش ئهوهیه كه خاوهن بڕوانامهیهكی باڵا یان هاوتای بڕوانامهیهكی باڵا بێت له زانسته ئینسانیهكاندا و خزمهتیشی له دهساڵ كهمتر نهبێ. دووهم: دایهرهی خوێندن و پلاندانان و بهدوا داچوون: ئهو پلانانهی لهلایهن زانكۆكان و، ههیئهی پهیمانگا تهقهنیهكان و، دایهرهكانی مهركهزی وهزارهتهوه ئاماده دهكرێن ههموویان لهپلانێكی یهكخراوی وهزارهتدا كۆدهكاتهوهو لێكیان دهگونجێنێ به ئامانجی ئهوهی به جۆرێكی ئهوتۆ بهرهو چاكتریان ببات كه لهگهڵ پلانی گشتیی بهرهو چاكتر بردن (تطوير)ی ههرێمدا بگونجێ، بهیاننامهو زانیارییه ئامارییهكانیش كۆدهكاتهوهو بهپێی دهروازه دایاندهنێ و شیكاریان دهكات، ههروهها به دواداچوونی بهركارخستنی ئهو بڕیارو راسپاردانهی لهو لیژنانهوه دهردهچن كه دانانی بهرنامهگهلی فێركارییان پێ سپێردراوه، ههروهها گونجاندن و رێكخستنی وهرگرتنی قوتابیان و خۆگواستنهوهیان لهنێوان زانكۆكان و ههیئهتی پهیمانگه تهقهنیهكانداو، دابهشكردنی ئهو قوتابیانهش كه له دهرهوه دێن، ههروهها بهرێوهبردنی حاسوبی ئهلكترۆنی و پێشكهشكردنی ئهو دیراسه تانه شنهش كه پێوهندییان به ئیش و كاری وهزارهتهكهوه ههیه.ئهم دایهرهیه فرمانبهرێ به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دكتۆرای ههبێ و، خزمهتیشی له دهساڵ كهمتر نهبێ. سێیهم: دایهرهی بیعسهو پێوهندییه رۆشنبیریهكان: سهرپهرشتیی ئهو قوتابیانه دهگرێته ئهستۆ كه بۆ خوێندن نێردراون بۆ دهرهوه، ههروهها بهدواداچوونی خوێندن و ههڵسهنگاندنی بروانامهكانیشیان دهگرێته ئهستۆو،پێوهندی رۆشنبیری و زانستیش لهگهڵ دامودهزگا زانستی و رۆشنبیرییهكانی دهرهوهشدا رێك دهخات و بهدووی بهركارخستنی ئهو رێكهوتننامانهشدا دهچێ كه لهم بوارهدا له گهڵیاندا مۆر كراوه، ئهم دایهرهیه فرمانبهرێ به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات، كه بڕوانامهی دكتۆرای ههبێ و خزمهتیشی له دهساڵ كهمتر نهبێ. چوارهم: جیهازی پشكنین: فرمانبهرێ سهرۆكایهتی دهكا به پلهیهكی تایبهت كه بڕوانامهی دكتۆرای ههبێ و، له كهمی پلهی ئوستادی یاریدهدهری ههبێ و له كاروباری زانستی و ئیداریشدا شارهزایی ماوهی ده ساڵ خزمهتی ههبێ، ژمارهیێ پشكنهری پسپۆڕ یاریی دهدهن. ئهم جیهازه مهشروعیهتی رهفتاری زانكۆو كۆلێژو پهیمانگهو بهش و لقهكان یهكلادهكاتهوه كه بزانێ تا چهند لهگهڵ یاسا بهركارهكاندا دهگونجێن. ئهركهكانی ئهم جیهازه به پێڕوَ دیاردهكرێن.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له وهقائیعی كوردستاندا دهخرێته كار و، حوكمهكانی ئهو پهیمانگهیانهش دهگرێتهوه كه ئێستا له ههرێمدا ههن.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران ئهم یاسایه بخاته كار.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم : وهزارهت ههوڵ دهدات ئهم ئامانجانهی خوارهوه بهدی ههیبێنێت: یهكهم : جێبهجێ كردنی سیاسهتی گشتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی كه لهلایهن ئهنجومهنی وهزارهتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی ئامادهكراوه و لهلایهن حكومهتی ههرێمهوه پهسندكراوه. دووهم : هێنانهدی كۆڕانگارییهكی چۆنایهتی و سازان لهگهلأ پهرهسهندنهكانی جیهانی له مهیدانی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی و بهرزكردنهوهیان بۆ ئاستی پێویست له بوارهكانی زانستی و هونهری و تهكنۆلۆجی دا. سێیهم : هینانهدی گونجان و پێگهیشتن له نێوان خوێندنی باڵا و پێداویستیهكانی ههرێم له كادیری زانستی وهونهریی شیاوهوه. چوارهم : كاركردن له پێناوی هێنانهدی هاوسهنگی له نێوان پێشكهوتنی زانسته نهزهرییهكان و ئهوهی پێویسته له ڕووی فراوان كردن و پهرهپێدان له تاقیكردنهوه و كاركردنی پراكتیكی وتاقیگهییهوه. پێنجهم : دابین كردنی پاراستنی (حصانه) زانستی بۆ بیرمهندان و تۆیژهران وداهێنهران و نرخاندنی ئهركه زانستیهكهیان و هاندانی دهست پڕژانی زانستی (التفرغ العلمی) بهمهبهستی دروستكردنی كهسایهتی مرۆڤ به شێوهیهك كه پشت به بیركردنهوهی ئازاد و كاركردنی بهردهوام بۆ بهدیهێنانی كومهڵگایهكی ئازاد و گهشهدار ببهستێ. شهشهم: هاندانی خوێندن و لێكۆڵینهوهی زانستی و پشتگیریی كردنیان و بهرزكردنهوهیان و فراوانكردنی پسپۆڕایهتی هونهریی و تهكنۆلۆژی به جۆرێك كه لهگهلأ پێداویستیهكانی گهشهپێدانی مرۆیی و ماددی لهسهر ئاستی كۆمهڵایهتی وئابووری ورۆشنبیریی وفیكری له ههرێمدا بگونجێ. حهوتهم: وهبهرهێنانی توانا و بهههره زانستیهكان وسوود وهرگرتن له رێگاو شێواز و هۆیه زانستیهكانی هاوچهرخ بۆ رۆیشتن لهگهلأ پێشكهوتنی زانستی و تهكنۆلۆجی له جیهاندا. ههشتهم: هاندانی دهزگاكانی خوێندنی باڵای ئههلی له ههرێمدا. نۆیهم: پاراستنی كه له پووری گهلی كوردستان و گهشهپێدانی و گرنگی دان به مێژوو و بههاكانی و دهرخستنی شوێنهواره شارستانیهكانی و گرنگی دان به رۆشنبیریی گشتی و بههێزكردنی ئینتیمای نیشتمانی. دهیهم: گهشهپێدانی شارهزایی ئهوانهی كه بهلانی كهم زمانێكی بیانی دهخوێنن له مهیدانی پسپۆڕییهكهیان و كارایی شیاویان پێ بدرێ بۆ بهكارهێنانی تهكنۆلۆجیا. یازدهم: بنیاتنانی تیشكۆیهكی زانستی (نواه علمیه)ی تهكنیكی نیشتمانی. دوازدهم: كاركردن له پێناوی كردنی زمانی كوردی به زمانی فێركردن و خوێندن له قۆناعهكانی خوێندنی باڵا له زانسته مرۆییهكاندا وهاندانی وهرگێڕان و دانان و چاپهمهنییه زانستی ورۆشنبیریی و ئهكادیمییهكان بۆ زمانی كوردی.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهم یاسایه له مێژووی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: 1. وهزیر، بۆ جێبهجێ كردنی ئهرك و فرمانی دیاركراو، بۆی ههیه دهسته و لیژنهی دایمی و كاتهكی (رهفتهنی) پێك بهێنێ. 2. وهزیر، به پێی پێویست، بۆی ههیه كردنهوه و تێكهڵكردنی بهڕێوهبهری وبهش وهۆبهكان، ئهنجام بدات. 3. ئهرك وفرمان ودهسهڵاتی پێكهاتهكانی وهزارهت وبهڕێوبهرییه گشتییهكان وبهڕێوبهرییهكانی ناویان و دهستهكانیش (الهیئات) به پێی پێرۆ دیاری دهكرێن.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهر كار.