أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی وهزیران ههڵدهستێت به دیاریكردنی بهرزترین تێكڕای سوود، یان تێكڕای سوودی بنهڕهت و رسومات و عمولهكان به رهچاو كردنی كێبڕكێ لهنێوان سهرچاوهكانی راكێشانی مایه، یان ههر سوودێك، یان دهسكهوتێك، یان داهاتێكی تر كهوا شایسته دهبێت، یان كهڵهكهبووه لهسهر ههر مایهیهك كه رادهكێشرێت، یان ههر قهرزێكی گهرهنتیكراو بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بهو شێوهیهی بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكات، ئهم دهسهڵاتهش ملكهچ نابێت بۆ هیچ بهرزه تێكڕایهك، یان ههر كۆتێكی تری هاتوو له ههر یاسایهك، یان پێڕهوێك، یان رێنماییهكی تری بهركار له ههرێمدا لهكاتی بهستنی رێككهوتننامهكه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: بڕی بنهڕهت (أصلی) و سوود و بڕه شایستهكانی تری سهر ههر مایهیهك لهو مایانهی لهوانهیه رابكێشرێن و سهرجهم ئهو بڕانهی بهپێی ههر گهرهنتیكردنێكی بهستراو بهپێی ئهم یاسایه شایسته دهبن و گشت رێككهوتن و بهڵگهنامهكانی كه لهم بوارهدا ههرێم گرێیان دهدات ملكهچ نابن بۆ رسوماتی پوولی دارایی، یان لێ بڕینی ههر بڕێك، یان باجێكی تری هاتوو له ههر یاسایهك، یان پێڕهوێك، یان رێنماییهكی تری بهركار له ههرێمدا.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست له دهستهواژهكانی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه: 1/ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2/سهندیكا: سهندیكای ژمێریار و تهدقیقكارانی ههرێمی كوردستانی عێراق. 3/ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا. 4/نهقیب: نهقیبی ژمێریار و تهدقیقكاران. 5/تۆمار: ئهو تۆماره تایبهتییهی سهندیكایه كه بۆ ناونیشان نووسینی ئهندامهكانی ئامادهكراوه. 6/پیشه: ههڵسوڕاندنی پیشهی ژمێریاری و تهدقیقكردنه به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی بیست و یهكهم
ماددهی بیست و یهكهم: نهقیب ئهو دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: یهكهم: نوێنهرایهتی سهندیكا دهكات له ههموو مامهڵهكان لهبهر دهم دهزگا دادوهری و كارگێری و دهسته رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و ئههلییهكان و له كۆنگرهكانیشدا، لهگهڵ راستاندنی مامهڵهكان و بڕوانامهی تایبهت به سهندیكا و، بۆی ههیه ههندێك لهم دهسهڵاتانهی بدات به ههر ئهندامێكی رای لهسهر بێت له ئهندامانی ئهنجوومهن. دووهم: سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهن.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: یهكێتی جوتیارانی كوردستان كه رێكخراوێكه پیشهیی و دیموكراتییه له ههرێمدا دادهمهزرێ، ئهم یهكێتیه شهخسیهتی مهعنهوی خۆی ههیه و داكۆكی له جوتیارانی كوردستان دهكات، بارهگاكهشی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێت و دهشتوانێ لق له پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه و لیژنهگهلیش له مهركهزی قهزاو ناحیهو گوندهكانی ههرێمدا پێك بهێنێ.
ماددهی بیست و پێنج:
ماددهی بیست و پێنج: یهكهم: دارایی یهكێتی لهمانه پێك دێت: 1-رهسمی ئینتیما و بهشداربوونی ساڵانه. 2-دهسنگهو بهخششی لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمیهكان كه پێشكهشی دهكهن به یهكێتی. 3-ئهو پیتاك و باربۆیهی كه ئهندامانی یهكێتی و كهسانی دیكه دهیدهنێ دوای موافهقهتكردنی ئسوڵیی لایهنه پێوهندیدارهكان. 4-قازانجی پرۆژه گهلێ كه یهكێتی بنیادیان دهنێ. 5-قازانجی چاپهمهنیی یهكێتی. 6-رهسمی تهئیدی كهفالهتی دارایی بۆ ئهندامان له موعامهلهی كهفالهت و گرێبهستی نێوان ئهندامهكاندا، وهك لایهنێك، رهسمهكهش به رێژهی (1%) ی ئهو پارهیه وهردهگرێ كه له گرێبهست یان كهفالهتهكهدا ئیقرار كراوه. دووهم: پێویسته لهسهر یهكێتی سجلی دارایی رابگرێ وهك ئهوانهی له یاسای بهركاری كۆمهڵهكاندا هاتووه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ماددهی بیست و یهكهم تایبهته به پێكهاتهكانی مهركهزی وهزارهت ههمواربكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوهی لێ بێت: 1/بهڕێوبهريی گشتيی دیوان، سهرهڕای ئهوانهش كه له پێڕۆكهیدا پێوه بهستراون، ئهمانهشی پێوه دهبهسترێ: أ ـ نووسینگهی وهزیر. ب ـ نووسینگهی بريكاری وەزارەت ج ـ نووسینگهی پێوهندییه رۆشنبیرییهكان. 2/بهڕێوهبهریی گشتيی تهقویم و تاقیكردنهوهكان. 3/بهڕێوهبهريی گشتيی فێركاری فێركاری سانهوی و پیشهیی و پهیمانگاكان. 4/بهڕێوهبهريی گشتيی فێركاريی سهرهتایی و باخچهی ساوایان و لهناوبردنی نهخوێندهواری. 5/بهڕێوهبهریی گشتيی بهرنامه و ئامرازی فێركاری و پلان دانانی پهروهردهیی. 6/ بهڕێوهبهریی گشتيی بزاڤی وهرزشی و دیدهوانی و هونهری. 7/بهڕێوهبهریی گشتيی خوێندنی سریانی. 8/بهڕێوهبهریی گشتيی خوێندنی توركمانی.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم:: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهر كار.
ماددهی پازده:
ماددهی پازده: زهپت كردن 1-یهكێتی جوتیاران بۆی ههیه ههر ئهندامێكی خۆی، كه حاڵهتێ لهم حاڵهتانهی خوارهوه لهسهر ساغ بووه وه له ئهندامێتیی بخات: أ-ئهگهر جینایهتی یان جونحهیهكی ئابڕووبهر بكات. ب-ئهگهر ئههلییهتی له دهست بدات. ج-ئهگهر لهو ئهركانه لابدات كه پێرۆی ناوخۆی یهكێتی گشتی جوتیاران سهپاندوویهتی، سهرهرای ئهوهش كه به نووسراو ئاگادار كرابێتهوه كه ئهركی سهرشانی چییهو دهبێ بیكات. د-ئهگهر شهرتێ له شهرشرووتی ئهندامێتی له دهست بدات. 2-یاسای زهپتیی فرمانبهرانی دهوڵهت بهسهر ئهو فرمانبهرانهدا كه له یهكێتییهكهیدا كاردهكهن دهخرێتهكار.
ماددهی سیازده:
ماددهی سیازده: دهسهڵاتهكانی دهستهی لق: 1-بهكارخستنی بڕیار و راسپاردهكانی كۆنگره و مهكتهبی تهنفیزی. 2-دامهزراندنی كارمهندان بۆ ئیش و كاری لق. 3-ناونیشانكردنی ئهوانهی كه له سنووری پارێزگاكهدا نوێنهرایهتی یهكێتی دهكهن له لیژنه رهسمییهكاندا. 4-پێشكهشكردنی پێشنیاز و راسپاردهی تایبهتی كاروباری لق بۆ مهكتهبی تهنفیزی تا ئیقراریان بكات. 5-خهرج كردنی پارهی پێویست بۆ ئیش و كاری لق له چوارچێوهی بوجهی دارایی خۆیدا. 6-پیاده كردنی ئهو دهسهڵاتانهی كه مهكتهبی تهنفیزی پێیداوه، ههروهها رێكخستنی ناسنامهی ئهندامهكانی بهپێی رینمایی مهكتهبی تهنفیزی.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: سهرۆكی ههیئه بۆی ههیه پێكهاتهكانی ههیئهكه، به خۆی و به بهڕێوهبهرهكان و بهش و هۆبه و نووسینگهكانیشهوه دابنێ و پێكیان بهێنێ، و ئهرك و فرمانیشیان له چوارچێوهی ئهم یاسایهدا دیاریبكاو سهڵاحییاتی بهرپرسهكانی ئیدارهكانیشی دهسنیشان بكاو میلاكیان بۆ دابنێ و موفرهداتی بوجهكهشی پێشنیاز بكاو پێشكهشی سهرۆكی ههرێمی بكا بۆ تهسدیقكردن، بۆیشی ههیه خولی فێربوون و قاڵبوونیش بۆ كارمهندانی بكاتهوه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ماددهی (دووهم) له یاساكه ههموار دهكرێ وبهم شێوهیه خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (بهپێی ئهم یاسایه، سهندیكایێ بۆ رۆژنامهوانان سازدهدرێ، پێی دهڵێن سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستانی عێراق و، بارهگا سهرهكییهشی له ههولێری پایتهختی ههرێم دهبێت و، بۆیشی ههیه لق له پارێزگاكان و له بهغدای پایتهختی عێراقی فیدراڵی بكاتهوه).
ماددهی سی و چوار:
ماددهی سی و چوار: حكومهتی ههرێم پابهند دهبێ به: یهكهم: جێبهجێكردنی پڕۆژهكان به گوێرهی ئهو پلانهی كه له بودجهی وهبهرهێناندا هاتووه لهلایهن وهزارهتهكانهوه و ههریهكهیان به پێی پسپۆڕی خۆیان، و نابێ هیچ وهزارهتێك پڕۆژهیهك جێبهجێ بكات له دهرهوهی پسپۆڕی ئهودا بێت. دووهم: ڕاپۆرتی بهدواداچوونی وهرزیی یان ههر چوار مانگ جارێك بدرێته پهرلهمان لهلایهن وهزارهتی پلاندانانهوه.
ماددهی بیست:
ماددهی بیست: پاداشتی فهرمانبهران نابێت له دوو ملیۆن دینار زیاتر بێت ساڵانه بۆ یهك كهس و لهناو تهرخانكراوه بڕیار لێدراوهكان دا بێت له بودجهی تایبهتمهنددا، جگه لهو پاداشتانهی دهدرێت بهوانهی كه له پرۆژهكانی وهبهرهێناندا كاردهكهن، لهو رێژهیهی كه بۆ بهدواداچوون و سهرپهرشتی دانراوه به گوێرهی رێنماییهكانی كه له لایهن وهزارهتی دارایی و ئابورییهوه دهردهچێت.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ئهمهی خوارهوه له كۆتایی ماددهی شازدهمدا دادهنرێ و دهبێته بڕگهی سێیهمی ماددهكه وبهم شێوهیهی دهخوێندرێتهوه: 3/وهزارهت به پێی رێنمایی تایبهت ههموو پێداویستیهكی پهروهردهیی وهك كهلوپهل (اثاث) و كتێب ولهوازمی قوتابخانهیی و شتی دیكهی لهو جۆره بابهتانه ڕهنێودێنێ و فهراههمیان دهكا.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ماددهی بیست و یهكهم تایبهته به پێكهاتهكانی مهركهزی وهزارهت ههمواربكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوهی لێ بێت: 1/بهڕێوبهريی گشتيی دیوان، سهرهڕای ئهوانهش كه له پێڕۆكهیدا پێوه بهستراون، ئهمانهشی پێوه دهبهسترێ: أ ـ نووسینگهی وهزیر. ب ـ نووسینگهی بريكاری وەزارەت ج ـ نووسینگهی پێوهندییه رۆشنبیرییهكان. 2/بهڕێوهبهریی گشتيی تهقویم و تاقیكردنهوهكان. 3/بهڕێوهبهريی گشتيی فێركاری فێركاری سانهوی و پیشهیی و پهیمانگاكان. 4/بهڕێوهبهريی گشتيی فێركاريی سهرهتایی و باخچهی ساوایان و لهناوبردنی نهخوێندهواری. 5/بهڕێوهبهریی گشتيی بهرنامه و ئامرازی فێركاری و پلان دانانی پهروهردهیی. 6/ بهڕێوهبهریی گشتيی بزاڤی وهرزشی و دیدهوانی و هونهری. 7/بهڕێوهبهریی گشتيی خوێندنی سریانی. 8/بهڕێوهبهریی گشتيی خوێندنی توركمانی.
ماددهی حهفتهم
ماددهی حهفتهم: یهكهم: نابێ كهس دهست بداته ئهم پیشهیه تهنیا ئهو ئهندامانهی سهندیكا نهبن كه ههموو ئهركێكیان به پێی ئهم یاسایه جێبهجێ كردووه. دووهم: پێویسته لهسهر فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندن یان خستنه ئیش بۆ سهندیكا بنێرن، ئهگهر سهربهو بێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ئهرك و فرمانی دهسته: 1. كاروباری تایبهت به بوارگهل و پرۆژهكانی ماددهكهی سهرهوه، بههاودهنگی لهگهلأ كۆمپانیاو دامودهزگای محهللی و بیانی و ئهوانهشیان كه حهز بههاوكۆمهكی دهكهن یان ههر له ههرێمدا ئیش دهكهن، سازبدرێن و بهرهوپیریانهوه بچن و دانوستاندنیان لهگهڵدا بكهن و، پێكهاتن و گڕێبهستیان لهگهڵدا مۆربكهن، یان سهرپهرشتییان بكهن، یان تا جێبهجێكردنیان بهدوویاندا بچن و، كاروبارهكانیش به هاودهنگی لهگهلأ لایهنی پهیوهندیدارو پسپۆری مهركهزیی فیدراڵیشدا رێك بخهن. 2. مۆركردنی گرێبهستیی نهوت و گازو موشتهققاتی دیكه، دوای رهزامهندیی سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران. 3. بهركارخستن و سهرپهرشتیكردنی ئهو گرێبهستییه نهوتیانهی كه بۆ وهبهرهێنان و سوود لێوهرگرتنی سامانی پهترۆلأ لهگهلأ كۆمپانیاكانی نهوتی جیهانیدا مۆركراون. 4. كۆكردنهوهی ههموو ئهو زانیاری و بهیاننامهو لێكۆڵینهوه جیۆلۆجی و جیۆفیزیایی و جیۆكیمیاییانه كه تایبهتن به گواستنهوهو پاڵاوتنی نهوتی خاوو بهسهنعهتكردنی گازو گواستنهوهو دابهشكردنی بهروبوومی نهوت و پترۆكیمیایی ههرێم، ههروهها ئهوانهش كه بهشێوهیهكی ناراستهوخۆ پهیوهندییان به ههرێمهوه ههیه، پێویستیشه تهبویب بكرێن و تاقت بكرێن و بیارێزرێن بهو شێوازه پێشكهوتووانهی له سنعهتی نهوتی جیهاندا بهركارخراون، تا سوودیشیان لێ وهربگیرێ له پرۆژهگهل و ئیش و كاری ههرێمداو بشپارێزرێن. 5. دووباره ههڵسهنگاندنی یهدگی نهوت و گاز له ههرێمدا، لهبهر رۆشنایی سهرههڵداوی نوێ و تیۆر (بیردۆز) و شێوازهگهلی تازه . 6. دانانی پلانێكی ستراتیژیی دوور خایهن و یهكدیتهواو كهر (متكامل) بۆ دامهزراندن و بهرهو چاكتر بردنی سهنعهتی گازو پترۆكیمیاییهكان له ههرێمدا. 7. پاڵپشتی و چاودێریكردنی فرمانی لێكۆڵینهوهی زانستی زهوی و خاك و سهنعهتی نهوت و گازو پترۆكیمیاییهكان له زانكۆو پهیمانگاكانی ههرێمدا، ههروهها، بابهتی لێكۆلینهوهو ئهولهوییاتیان بۆ فهراههم بكرێ. 8. كۆشش بۆ ئهفراندنی كادیر گهلی پسپۆر له بواری نهوت و گازو پترۆكیمیاییهكاندا، ههروهها مهشقدان و بهرهو چاكتر بردنیان لهناوهوهو له دهرهوهی ههرێمدا. 9. بهدوا داچوونی پێشهڤهچوون و سهرههڵداوی نوێ و مونجهزات له بواری نهوت و گازو پترۆكیمیاییهكانداو، فێربوون و گواستنهوهی وهستایی و شارهزایی و تهكنۆلۆژیای هاوچهرخ و لهبار بۆ ههرێم.
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: ههر كهسێ، لهههر ماددهیهك لهو ماددانهی تاقیكردنهوهی تێدا دهكات،گزی بكات، یان لهساڵی یهكهمدا سهرنهكهوتبێ لهپهیمانگه فهسڵ دهكرێ، بهڵام ئهوهی لهساڵی دووهمدا سهرنهكهوێ ئهوه دهتوانێ بۆ تهنیا یهك جار بهو ساڵه دابچێتهوه لهگهڵ دهورهی دووهمدا، مهگهر دهرنهچوونهكهی بههۆی گزییهوه بوو بێت.