أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ماددهی حهوتهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی دادێ دهخوێندرێتهوه: شوقه یان خانووی نیشتهجێ بوون به ناوی داواكاری موڵكهوه له فهرمانگهی تایبهتمهندی تۆماری خانووبهره (تاپۆ) دا وهك ساغه موڵك و رههنكراوه به رههنێكی دڵنیایی كه له بهرژهوهندی وهزارهت تۆمار دهكرێت تا كاتی دانی دوایین قیستی ههقهكهی لهگهڵ رهچاو كردنی بڕگهی (سێیهم) له ماددهی (چوارهم) ی ئهم یاسایه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: بهپێی ئهم یاسایه، ئهنجومهنێ بهناوی (ئهنجومهنی باڵای وهرزشی ههرێمی كوردستانی – عێراق) ساز دهدرێت و به باڵاترین دهستهی كاروباری وهرزشیی ههرێم له قهڵهم دهدرێ و به سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیرانهوه پهیوهست دهبێ و بارهگاكهشی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێ و، لهمانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم/ دهستهی گشتی، لهمانه پێك دێت: 1-سهرۆكهكانی یهكێتییه وهرزشییهكانی ههرێم. 2- سهرۆكهكانی یانه وهرزشییهكانی ههرێم. 3- بهرپرسانی لیژنه گهلی وهرزشیی پارێزگاكان. دووهم: دهستهی تهنفیزی، لهمانهی خوارهوه پێك دێت: 1-سهرۆك. 2- جێگری سهرۆك. 3- سكرتێر. 4- ئهمینداری دارایی. 5- بهرپرسی یانهو یهكێتیه وهرزشییهكان. 6- بهرپرسی مهكتهبی پێوهندیگهل و راگهیاندن. 7- بهرپرسانی لیژنهگهلی وهرزشیی پارێزگاكان. 8- نوێنهری وهزارهتی رۆشنبیری. 9- نوێنهری وهزارهتی پهروهرده. 10- نوێنهری فێركردنی باڵا. 11- نوێنهری وهزارهتی كاروباری پێشمهرگه. 12- نوێنهری وهزارهتی ناوخۆ. 13- نوێنهری لاوانی كوردستان. 14- (3) سێ شارهزای پسپۆر كه سهرۆك به رهزامهندیی ئهنجومهن ناوزهدیان دهكات. سێیهم: لیژنه وهرزشییهكانی پارێزگاكان: لیژنهی پارێزگا له (3) سێ ئهندام پێك دێت كه لهلایهن سهرۆكهكانی یهكێتی و یانه وهرزشییهكانی پارێزگاكهوه ههڵدهبژێردرێن و لیژنهكهش لهناو ئهندامهكانی خۆیدا سهرۆكێك و بهرپرسێكی دارایی بۆ خۆی ههڵدهبژێرێ. ئهركی سهرشانی ئهم لیژنهیه ئهوهیه كه سهرپهرشتی ههموو كاروبارێكی وهرزشیی پارێزگاكه دهكاو راپۆرتگهلی خولاوخول (تقاریر دوریه)یش له بارهی بزاڤی وهرزشییهوه پێشكهش به ئهنجومهن دهكات.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهنجومهن سهربهخۆیی ئیداریی و دارایی خۆی ههیه شهخسییهتی مهعنهویی خۆیشی دهبێت.
ماددهی بیست و چوارهم
ماددهی بیست و چوارهم: دهشێت بهبێ ڕهزامهندی دانهرو بهبێ پێدانی ههر قهرهبووێك: یهكهم: بۆ كتێبخانه گشتییهكان و بنكهكانی دۆكیومێنتكردنه نابازرگانیهكان و ئهو دامهزراوه زانستی و رۆشنبیری و فێركارییانهی كهوا مهبهستیان قازانج نیه، ژمارهیهكی دیاریكراو له بهرنامهكانی كۆمپیوتهر كۆپی بكهن، بهمهبهستی دانانیان له بهر دهستی قوتابیان و دهستهی مامۆستایان، یان ژمارهیهكی دیاریكراو له ههر كارێكی تری تایبهت بۆ پێداویستیهكانی ئهم دامهزراوانه، كۆپی بكهن یان وێنهی لێبگرنهوه، به مهرجێك بهلای كهم یهك دانهی ڕهسهنی كارهكه له بهر دهستیان دابێت لهگهڵ باسكردنی ناوی كارهكهو دانهرهكهی. دووهم: كۆپیكردن یان وێنهگرتن یان تۆماركردنی دانهیهك له كارێكی دیاریكراو بۆ بهكارهێنانی له رێكاری دادگهریی یان كارگێری ئهویش له سنووری پێویستیی ئهم رێكارانه.
ماددهی چلهم
ماددهی چلهم: یهكهم: ههر كهسێك دهستدرێژی كراوهته سهر ههر مافێكی بۆبڕیاردراو بهسهر كارهكهیدا بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، مافی ههیه قهرهبووێكی دادپهروهرانه وهرگرێت، به مهرجێك پێگهی رۆشنبیری دانهر یان خاوهن كارهكهو بههای ئهدهبی یان زانستی یان هونهری كارهكه و ئاستی سوودوهرگرتنی كهسی دهستدرێژیكار له وهسوودهێنانی كارهكه، له كاتی خهملاندنی قهرهبووهكه ڕهچاو بكرێت، ئهو قهرهبووهی لهم حاڵهتهدا بۆ دانهر حوكمی بۆ دهدرێت به قهرزێكی مومتاز به سهر پوختی نرخی فرۆشتنی ئهو شتانهی كهوا له دهستدرێژیكردنه سهر مافهكهی بهكارهاتوون و له سهر ئهو بڕه پارانهی كهوا له داواكه گلدراونهتهوه. دووهم: دادگا بۆی ههیه له سهر داوای كهسی حوكم بۆدراو، بڕیار بدات به بڵاوكردنهوهی ئهو حوكمهی كهوا بهپێی ئهم یاسایه دهریدهكات له یهك یان زیاتر له یهك رۆژنامهی رۆژانه یان ههفتانهو له سهر خهرجی كهسی حوكم لهسهردراو.
ماددەی هەشتەم
ماددەی هەشتەم: یەكەم: یاسای وەزارەتی شارەوانی ژمارە(2)ی ساڵی2007 و، یاسای وەزارەتی گەشت وگوزار ژمارە(20)ی ساڵی 2006 كە لە پەرلەمانی هەرێمی كوردستان ـ عیراقەوە دەرچوون، ئیلغا دەبن. دووەم: هەموو ماف و پەیوەستی و هەبوو و میلاكی وەزارەتی گەشت وگوزار دێتە ئەستۆی وەزارەتەوە.
ماددهی بیست و ههشتهم:
ماددهی بیست و ههشتهم: چوونه پاڵ سهندیكا به داواكارییهكی نووسراو دهبێت و پێشكهش به ئهنجومهن دهكرێت و بهڵگهنامهی پێویستی پێوه دهلكێنرێ و ئهنجومهنیش دهبێ بڕیارێكی یهكلاكهرهوه له بارهی داواكارییهكهی له ماوهی یهك مانگ له مێژووی تۆمار كردنی ئهو داوایهی بدات و له بارهی رهفز كردنیشی پێویسته هۆیهكانی بهدیار بخات و خاوهن داواكه مافی (تهمییز) كردنی ههیه له لای دادگای پێداچوونهوه (التمییز) له ماوهی (30) سی رۆژدا له مێژووی ئاگادار كردنیهوه، ئهگهر هاتوو ئهو ماوهیه كۆتایی هات و داواكارییهكه یهك لا نهكرایهوه، ئهوا ئهو كهسه به وهرگیراو دادهنرێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: 1. دهستهی گشتی پێك هاتووه له ههموو ئهندامهكانی سهندیكا ئهوانهی به گوێرهی ئهم یاسایه وهفایان به پابهندییهكانی خۆیانهوه كردووه به بانگێشتی ئهنجومهن سێ ساڵ جارێك كۆبوونهوهیهكی گشتی ئاسایی ساز دهكا له ههفتهی یهكهمی ئهو مانگهی كه سهندیكای تێیدا دامهزراوه، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و یانزده ئهندام كه له نێوانیاندا (سیانیان یهدهگن) بۆ پڕكردنهوهی ئهندامیهتی ئهنجومهنی سهندیكاو لیژنهی بهرزهفتكاری (الانضباط) به ئامادهبوونی سێ یهكی ئهندامانی دهستهی گشتی رادهی یاسایی (النصاب) به تهواو دهژمێردرێ، وه له كاتی تهواو نهبوونی (النصاب)دا دوای پانزده رۆژ له مێژووی كۆبوونهوهی یهكهم ههڵبژاردن له ههمان شوێن و كاتدا ئهنجام دهدرێت، بهپێچهوانهی ئهوه ئهنجومهنی سهندیكای پێشوو بۆ خولێكی تریش به بهردهوام دهژمێردرێ له كارهكانیدا. 2. ئهندامه ههڵبژێردراوهكان به نهقیبیشهوه كۆدهبنهوه بۆ دابهشكردنی كاروباری ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات) له نێوان خۆیاندا به رێگهی دهنگدانی نهێنی یهوه. 3. برَیاری دهستهی گشتی به زۆربهی دهنگی ئامادهبووانی دهردهچێ. 4. پێویسته دههستهی گشتی ساڵانه كۆبونهوهی ئاسایی خۆی سازبدات بۆ ئهنجامدانی:- 5. پهسهند كردنی بودجه. 6. وتووێژكردن لهسهر راپۆرتی ساڵانه و كارو باری سهندیكا و حیساباتهكهی 7. تهماشاكردنی پێشنیازهكانی ئهنجومهن له بارهی ههمواركردنی یاساكهی یاخود پێرهوی ناوخۆیهكهی. 8. بڕیاردان لهسهر پاكتاوكردنی موڵك و ماڵی سهندیكا و داراییهكهی له كاتی ههڵوهشانهوهیدا. 9. دهكرێ دهستهی گشتی بانگهێشت بكرێت بۆ كۆبوونهوهی نائاسایی لهسهر داخوازی نهقیب و به بڕیاری ئهنجومهنی سهندیكا یان لهسهر داوایهكی نوسراوی سێ یهكێكی ئهندامانی سهندیكا، به مهرجێك هۆیه پێویستییهكانی ئهو داواكارییه له بانگێشتهكهدا به دیار بخرێن.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: دهستهی تهنفیزی، ههر دوو مانگ جارێك، كۆبوونهوهیهكی ئاسایی ساز دهدات و، سهرۆك یان دووسێیهكی ئهندامانیش بۆیان ههیه بۆ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بانگهێشتی بكهن. دووهم: دهستهی تهنفیزی ئهم ئهرك و فرمانانه دهگرێته ئهستۆ: 1-بهرنامهی وهزرشیی وهرزی وهرزش دادهنێ و دهیخاته بهردهست دهستهی گشتی بۆ موسادهقه لهسهر كردنی. 2- ئهرك و فرمان و بزاڤی لیژنه وهرزشییهكانی پارێزگا دیار دهكات. 3- دابهشكردنی كۆمهكی دارایی بهسهر یانهو یهكێتییه وهزرشییهكاندا رێك دهخات. 4- بهپێی یاسا ئیجازه به یانه وهرزشییهكان دهدات. 5- ئیدارهی دهزگاو یاریگه وهرزشییهكان بهڕێوه دهبات. 6- بهپێی یاسا یهكگرتنی دوویانه یان زیاتر ئیقرار دهكات. 7- ئهگهر دهستهی ئیدارهی یانهو یهكێتییه وهرزشییهكان له یاساو عورف و عادهتی وهرزشی لابدهن سزایان بهسهردا دهسهپێنێ، به لهكارخستن و ههڵوهشاندنهوهشیانهوه. 8- سهڵاحییهتی دهرهێنانی فهرمانگهلی ناردنی شاندی بۆ ناوهوهو دهرهوهی ههرێمیش ههیه.
ماددەی دەیەم
ماددەی دەیەم: پێویستە ئەنجومەنی وەزیران و لایەنانی پەیوەندیدار، حوكمەكانی ئەم یاسایە جێبەجێ بكەن.
ماددەی یازدەهەم
ماددەی یازدەهەم: ئەم یاسایە لە رۆژی بڵاوكردنەوەی لە رۆژنامەی فەرمیی (وەقایعی كوردستان)دا جێبەجێ دەكرێت.
ماددهی سی و یهكهم
ماددهی سی و یهكهم: حوكمه تایبهتهكانی دهستلێههڵگرتنی دانهر له مافه داراییهكانی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بهسهر خاوهنی مافه هاوسێكان پیاده دهكرێت. وه لهگهڵ پێشێلنهكردنی ئهو مافه پاوانكارییانهی كهوا ئهم یاسایه بۆ هونهرمهندی بهجێگهینهرو ئێزگهكان دهقی له سهر كردووه، ئهوان بۆیان ههیه تهنها یهكجار، لهبڕی بهكارهێنانی ڕاستهوخۆ یان ناڕاستهوخۆی بهرنامه بڵاوكراوهكانی ئامانجه بازرگانیهكانی پهخشكردن یان گهیاندن بۆ جهماوهر، بهرامبهرێكی دارایی دادپهروهرانه وهربگرن، ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێكنهكهوتبن.
ماددهی سی و سێیهم
ماددهی سی و سێیهم: یهكهم: بڵاوكارو چاپكارو بهرههمهێنهری كارهكان، به هاوبهشی له نێوانیاندا، پابهند دهبن، بهلای كهم، به سپاردنی پێنج دانه له كارهكه ـ بهگوێرهی حاڵهتهكان ـ بهمهبهستی دۆكیومێنتكردنی له لای ههر لایهنێك كهوا وهزارهت دیاری دهكات. دووهم: نهسپاردن نابێته هۆی پێشێلكردنی ئهو مافانهی دانهر كهوا لهم یاسایهدا دهقیان له سهر كراوه. سێیهم: سپاردن دهبێته گرێنهیهك له سهر خاوهندارێتی كاره سپێردراوهكهو دهكرێت پێچهوانهی ئهم گرێنهیه به گشت رێگهكانی سهلماندن، بسهلمێنرێت. چوارهم: ئهو كارانهی كهوا له رۆژنامهو گۆڤارو ناوبهناوهكان بڵاودهكرێنهوه له سپاردن دهبهخشرێن تهنها ئهگهر كارهكه به تهنهایی بڵاوبكرێتهوه.
ماددهی سی وحهوتهم
ماددهی سی وحهوتهم: لهگهڵ پێشێلنهكردنی ههر سزایهكی توندتر كه ههر یاسایهكی تری بهركار له ههرێمدا دهقی له سهر دهكات، ئهوا سزا دهدرێت به بهندكردن بۆ ماوهیهك له سێ مانگ كهمتر نهبێت و له ساڵێك زیاتر نهبێت و به غهرامهیهك له سهد ههزار دینار كهمتر نهبێت و له پێنج سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت یان به یهكێك لهم دوو سزایه، ههر كهسێك: یهكهم: ههر زانیاریێكی هاتوو له ههر شێوهیهكی ئهلیكترۆنی كارهكه، بهبێ ڕهزامهندی خاوهن ماف تیایدا، بسڕێتهوه یان بگۆڕێت، بۆ مسۆگهركردنی بهڕێوهبردنی مافهكان. وه ئهو زانیارییانهی بهمانهی خوارهوه ناسراون، به زانیاری تایبهت به مسۆگهركردنی بهڕێوهبردنی مافهكان ههژمار دهكرێن: 1- كار یان تۆماری دهنگیی بهجێگهینهریی. 2- دانهر یان بهجێگهینهر یان بهرههمهێنهری دهنگیی. 3- خاوهنی ماف له كارێك یان بهجێگهیاندنێك یان تۆماركردنێكی دهنگیی. 4- ئهو مهرجانهی پێویستن بۆ سوودو كهڵك وهرگرتن له كارێك یان بهجێگهیاندنێك یان تۆماركردنێكی دهنگیی، بێنهئاراوه. 5- ههر ژمارهیهك یان جفرهیهك هیما بكات بۆ دهرخستنی ئهم زانیارییانه. دووهم: بهبێ ڕهزامهندی خاوهن ماف، چهند دانهیهك له كارێك یان بهجێگهیاندنێكی چهسپاو یان تۆماركردنێكی دهنگیی، دابهشیان بكات یان هاوردهیان بكات بهمهبهستی دابهشكردنیان یان پهخشیان بكات یان بۆ جهماوهر بیانگوازێتهوه، چ زانیاری ههبێت لهمبارهیهوه یان هۆی تهواوی ههبێت بۆ زانین.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهرك و فرمانهكانی سهرۆك: سهرۆك ئهم ئهرك و فرمانانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: 1-سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهی دهستهی گشتی و دهستهی تهنفیزی دهكات. 2- لهبهردهمی دادگاو لایهنهكانی دیكهی حكومهت و لایهنی دیكهشدا نوێنهرایهتیی ئهنجومهن دهكاو، دهشتوانێ كهسێكی تر له جیاتی خۆی بۆ ئهو ئهركه دابنێ. 3- بهپێی بنیچه یاساییهكان ههموو گرێبهست و پێكهاتنه وهرزشییهكان ئیمزا دهكات. 4- لهگهڵ ئهمینداری داراییدا ئیزنهكانی صهرف و صكوك ئیمزا دهكات. 5- ههندێ له ئهرك و فرمانهكانی خۆی بۆ ئهو ئهركه دابنێ. 6- ئهرك و فرمان و سهڵاحیاتی سكرتێرو ئهمینداری دارایی دهسنیشان دهكات.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: بۆ گهیشتن به قهرهبوێكی دادوهرانه بۆ كهسانی پهیوهندیدار دهشێ لاری بوون (اعتراض) نیشان بدان لهسهر بڕیاری لیژنه تایبهتمهنده جێبهجێ كارهكانی حوكمهكانی ئهم بڕیاره له لای دادگا بهرای شوێنی عهقارهكه له ماوهی (15) رۆژدا له مێژووی ئاگادار كردبوون به بڕیارهكهوه، بڕیاری دادگاش بن بڕه، وه لهسهر دادگاكانیشه كه به پهله سهیری ئهم لاری بوونانه بكهن.
المادة الثانية عشرة
المادة الثانية عشرة – اذا حضر المحكوم عليه غيابيا او قبض عليه خلال الستة اشهر من تاريخ اعلان الحكم فللهيئة المختصة ان تقرر توقيفه او اطلاق سراحه بكفالة ان كانت الجريمة مما يجوز اطلاق السراح فيها بالكفالة حتى تتم محاكمته حسب الاصول المنصوص عليها في هذا القانون . وللمحكمة عند اعادة المحاكمة ان تؤيد قرار التجريم السابق او تبدله او تلغيه وتبرئ المتهم ولها ايضا ان تؤيد العقوبة او تخفضها او تلغيها . واذا كانت المحكمة التي اصدرت الحكم الغيابي موجودة ولسكن غير منعقدة فتجتمع بذات هيئتها السابقة لاعادة المحاكمة ويعين اخرون بدلا عنهم ان تعذر ذلك .
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: دهستهی گشتی ئهمانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: 1-سهرۆك و ئهندامانی دهستهی تهنفیزی ههڵدهبژێرێت – تهنیا نوێنهرانی وهزارهتهكان و لاوانی كوردستان و ئهو شارهزایانهشی لێ دهرچێ كه به دامهزراندن دادهمهزرێن. 2- گفتوگۆ لهسهر مهحزهری كۆبوونهوهكانی پێشتر دهكات. 3- راپۆرتی چالاكی و پلانه جۆربهجۆرهكانی ساڵی تازهی ئهنجومهن تهسدیق دهكات. 4- گفتوگۆ لهسهر ئهو پێشنیازانه دهكات كه یهكێتی و یانه وهرزشییهكان پێشكهشی دهكهن، ئهوجا بهر له كۆبوونهوه، له كهمی به مانگێك به نووسین پێشكهشی دهكات به مهكتهبی یهكێتی و یانهكانی ئهنجومهن. 5- راپۆرتی حساباتی كۆتایی ساڵی دارایی رابوردووی ئهمینداری دارایی ئهنجومهن تهسدیق دهكات. 6- بوجهی ساڵانهی ئهنجومهن ئاماده دهكات و پێشكهشی دهكات به لایهنه پێوهندیدارهكان. 7- دروشمی ئهنجومهن دیار دهكات.
ماددهی چوارده
ماددهی چوارده: ئهنجومهن بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ سانا كردنی بهركارخستنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
ماددهی پازده
ماددهی پازده: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت ناخرێته بهركار.