أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1. مافی بهكارهێنانی دهكوژێنرێتهوه (يطفأ) له زهويیه كشتوكاڵی و ناكشتوكاڵیهكانی موڵكی دهوڵهت كه دهكهونه نێوان قۆناغی جێبهجێ كردنهوه (المرحله قید التنفیذ) له رهنگرێژی بنهرهتی شارهوانییهكانی ههرێمی كوردستان. 2. خاوهنی مافی بهكارهێنان (صاحب الحقوق التصرفیه) لهو زهویانهی بهرێژهیهك قهرهبوو دهكرێتهوه كه یهكسانه به (8%) له كۆتا پانتایی ئهو زهویانهی كه مافی بهكارهێنانی كوژێنراوهتهوه و به ناوی ئهوه وه تۆمار دهكرێ وهك موڵكێكی تهواو (صرف). 3. خاوهن مافی بهكار هێنان بۆی ههیه ئهو پارچهیهی كه پێی دراوه جیاكاری (افراز)ى بكا به مهرجێك هاودژ نهبێ لهگهڵ جۆری ئهو بهكار بردنهی كه بۆی دیاری كراوه له رهنگرێژی بنهرهتی شارهوانییهكاندا. 4. ئهو زهویانهی كه مافی بهكارهێننانیان تێدا كوژێنراوهتهوه و دهكهونه نێوان ناوچه نانیشتهجێییهكانهوه (مناطق غیر سكنیه) خاوهنهكانیان به زهوی تر له ناوچهكانی سوكنا بوون قهرهبوو دهكرێنهوه له ناو سنووری شارهوانییهكاندا كه نرخهكهی هاوسهنگ بێ لهگهڵ ئهو رێژهیهدا.
ماددهی بیست و نۆیهم
ماددهی بیست و نۆیهم: دارایی سهندیكا لهمانه پێك دێ: 1/ئابوونهی خۆنووسین (الانتماء) و ئابوونهی ساڵانهی بهشداربوون. 2/دهرامهت (ایرادات)ی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا سازیان دهدا. 3/رهسمی نووسینگه (اختصاصیه)كان. 4/پیتاك (الاكتتاب) و قازانجی چاپهمهنی و دهسكهوتی ئاههنگێڕانی سهندیكا. 5/دهسنگه(منح) كانی لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و، ئهو پێشكهش و بهخششهش كه (دوای رهزامهندیی لایهنه پێوهنددارهكان) لایهنهكانی دیكه دهیدهنێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهنجومهنی وهزیران لیژنهیهكی تایبهت پێك دههێنێت له (سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیری دارایی و ئابووری و، ههر وهزیرێكی تر) و به یهكهوه ڕادهسپێردرێن به دهسهڵاتی دیاریكردنی حوكم و مهرجهكانی ههر پرۆسهیهك له پرۆسهكانی راكێشانی مایه، یان ههر گهرهنتیكردنێكی قهرز، ههروهها دانووستان كردن به سیفهتی ئهوهی كهوا نوێنهری ئهنجومهنی وهزیرانن و، بهستنی سهرجهم رێككهوتن و بهڵگهنامهكان و ههر ههموار كردنێكیان بهو شێوهیهی بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكات و، خستنه بواری جێبهجێ كردنهوهو، بهرپرسێتی ئهم لیژنهیهش لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا پێكهوهیی (تچامنی) دهبێت. دووهم: به بڕیارێكی ئهنجومهنی وهزیران پێشوهخته حوكم و مهرجهكانی ههر راكێشانێكی مایه، یان گهرهنتیكردنی قهرز له نێوانیشیاندا بۆ نموونه$ (دراوی متمانهپێكراو، بهرزه تێكڕای سوود، یان تێكڕای سوودی بنهڕهت و، بڕی بنهڕهت و رێكهوتی شایستهبوون) بهو شێوهیهی بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكات، دیاری دهكرێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: یهكهم: ئهنجومهنی وهزیران تهخویل دهكرێت به راكێشانی مایه له سهرچاوهی یاسایی و دارایی پاك له رێگهی قهرزكردن و قهرز وهرگرتن و، یان گهرهنتیكردنی قهرز، یان پرۆسهی تری هاوشێوه به بههایهك كه له هیچ كاتێكدا سهرجهمی له (5،000،000،000) پێنج ملیار دۆلاری ئهمریكی زیاتر نهبێت. دووهم: مهرجه سهرجهم قهرز وهرگرتنهكان، یان گهرهنتیهكان، یان ههر پرۆسهیهكی تری هاوشێوه تێپهڕی ئهو بڕه نهكهن، كه له بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیهدا باسكراوه و، دانهوه یان گهرهنتیكردنی دانهوهی رسومات و سوودو خهرجییهكان و ئهو بڕانهی تر كه پێیهوه بهستراونهتهوه لهنێو دهسهڵاتی ئهنجومهنی وهزیران دایه كه لهم یاسایهدا روون كراوهتهوهو، ئهم بڕانهش له نێو بهرزه ئاستی باسكراو له بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیهدا ههژمار ناكرێن.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی وهزیران ههڵدهستێت به دیاریكردنی بهرزترین تێكڕای سوود، یان تێكڕای سوودی بنهڕهت و رسومات و عمولهكان به رهچاو كردنی كێبڕكێ لهنێوان سهرچاوهكانی راكێشانی مایه، یان ههر سوودێك، یان دهسكهوتێك، یان داهاتێكی تر كهوا شایسته دهبێت، یان كهڵهكهبووه لهسهر ههر مایهیهك كه رادهكێشرێت، یان ههر قهرزێكی گهرهنتیكراو بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بهو شێوهیهی بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكات، ئهم دهسهڵاتهش ملكهچ نابێت بۆ هیچ بهرزه تێكڕایهك، یان ههر كۆتێكی تری هاتوو له ههر یاسایهك، یان پێڕهوێك، یان رێنماییهكی تری بهركار له ههرێمدا لهكاتی بهستنی رێككهوتننامهكه.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهندام پێویسته خۆی لهم رهفتارانه لابدات: 1/كهمتهرخهمی یا تهگهرهنانهوه له رێگای جێ بهجێ كردنی یاسا و پێڕۆكانی سهندیكادا و ئهو رێنمایی و بڕیارانهش كه سهندیكا دهریان دههێنێ. 2/ههڵسوڕاندنی پیشه بهبێ تازهكردنهوهی بهشداربوونی ساڵانه. 3/رهچاونهگرتنی رهوشی پیشهگهری و ناوزڕاندن و لهكهداركردنی حورمهتی پیشه، واتا پێویسته رهفتار به پێی دهقی رێساكانی پێڕۆی ناوخۆ بكرێ. 4/ ناوونیشانێكی پیشهیی له خۆی بنێ، یا سیفهتێكی درۆی پیشهیی بهخۆی بدا كه به پێی یاسا و پێڕۆی كارپێكراو تهسدیق نهكرابێ، و بهههر رێگایهكیش بۆی بكرێ راگهیاندنی بۆ بكات. 5/بههۆی كهمتهرخهمییهوه، له ههڵهیهكی هۆنهركاریی گهوره تێوهگلێ، زهرهرو زیانێكی گهوره به پهیوهندداران بگهیهنێ. 6/به پێچهوانهی دهقی پێڕۆی ناوخۆ، یا بهو رێنماییانهی كه سهندیكا دهریان دێنێ، له ههڵسوڕاندنی پیشهكهدا زیاتر پێ درێژ بكا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: 1/خۆنوسین له سهندیكادا، به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه بدرێ به نهقیب، یا به سهرۆكی لق له پارێزگهكاندا، دهشبێ هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێویستی لهگهڵدا بێ. 2/ئهو داواكاریی خۆنووسینه، لهماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی له سهندیكا تۆماركردنییهوه دهست پێ دهكا، دهخرێته بهردهم ئهنجومهن. ئهنجومهنیش ههر لهو ماوهیهدا دهبێ سهیری بكا و بیبڕێتهوه، دهنا ئهگهر ماوهكه بهسهربچێ و ئهنجومهن نهیبڕیبێتهوه، ئهوه لهو بارهدا، داواكارییهكه به قبوڵكراو له قهڵهم دهدرێ. 3/ئهنجومهن بۆی ههیه، به بڕیارێكی هۆنیشاندهر (مسبب) داواكارییهكه بداتهوه دواوه، لهو بارهدا، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستاندا تانه له بڕیارهكه بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی ره سمیی ( وهقایعی كوردستان)هوه جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پێوهندیدارهكانیش حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: 1-پرۆگرام و نهخشهی خوێندن و مهرجهكانی وهرگرتن و بهرێوهبردن و زهبن و ئهزمهنهكان و باوهر نامه بۆ جۆرهكانی خوێندن به ههردوو پلهكانیهوه لهم یاسایهدا كراون، به پێی چهند پێرهوێكی تایبهت دادهنێ كه وهزارهت روو نووسهكانیان (لائحه) ئاماده دهكا.2-وهزارهت بۆی ههیه تاقیمان له ههندێ قوتابخانهدا بكا كه رێكخستنی پرۆگرام و هۆیهكانی فێركردن و شێوازی ئهزموونهكان بگرێتهوه، تا سوود له ئهنجامه وهدهست هاتووهكانی وهربگرێ بڵاوی بكاتهوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ماددهی دهیهم له یاساكه ههمواردهكرێ و بهم شێوهیه دهخوێنرێتهوه: یهكهم: فێركردن له ههردوو قۆناغی بنهڕهتی و ئامادهیی به خۆراییه له قوتابخانه فهرمیهكاندا، ههروهها له پهیمانگاو مهڵبهنده فهرمییهكانی كه له ماددهی دوازدهمی ئهم یاسایهدا هاتوون. دووهم: فێركردن له قۆناغی بنهڕهتی تهوزیمیه بۆ ئهوكهسانهی كه لهسهرهتای ساڵی خوێندن یان له (31)ی مانگی كانوونی دووهمی ئهو ساڵه شهش ساڵ له تهمهنیان تهواو دهكهن.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: جێبهجێكردنی یاسای (ئیمتیازاتی لێكۆڵهرهوانی دادی) حكومهتی ئیتیحادی، ژماره (80)ی ساڵی 2012، و كاركردن به ئهحكامهكانی له ههرێمی كوردستان ـ عێراق.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئیمتیازات و دهسكهوته داراییهكانی كه لهم یاسایهدا هاتووه له بودجهی ئهنجومهنی دادوهریی ههرێم خهرج دهكرێت.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی دادوهریی ههرێم رێنمایی پێویست دهربكات بۆ ئاسانكاری جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی پهنجا و دوو:
ماددهی پهنجا و دوو: 1. دادگاكان قهدهغه دهكرێن له سهیر كردنی ههر دعوایهك كه دژ به زانكۆ یان ههیئهی پهیمانگه تهقهنیهكان یان كۆلیژ یان ههر پهیمانگهیهك یان ههیئهی باڵای پسپۆڕه پزیشكییهكان بگرێتهوه سهبارهت به وهرگرتنی قوتابی و گواستنهوهو تاقیكردنهوهو سزای زهبتی كه بهسهر قوتابیاندا دهسهپێندرێت وهك دهركردنی قوتابی بههۆی دهرنهچوونی له تاقیكردنهوه یان بههۆی دیكهوه تهنها زانكۆ ههیئهی پهیمانگه تهقهنیهكان و ههیئهی باڵای پسپۆڕه پزیشكییهكان بۆیان ههیه ئهو شكاتانه یهكلابكهنهوه كه لهو رووهوه روودهدهن، ئهوهش بهپێی رێنماییگهلێ كه وهزارهت دهریدههێنێ. 2. دادگاكان قهدهغه دهكرێن له سهیركردنی دهعواگهلی راستكردنهوهی بڕوانامهو دهرهجه زانستییه عێراقی و بیانیهكان دوای قۆناغی دواناوهندی ههروهها قهدهغهیه سهیری دهعوای بهخشینی نازناو و بڕوانامهی زانستی فهخری بكهن.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ههردوو بڕگهی یهكهم و دووهم له ماددهی پازدهمی یاساكه ههمواردهكرێن و بهم شێوهیه دهخوێندرێنهوه: 1. مهرجه ئهو كهسهی بۆ فێركردن له قوتابخانه بنهڕهتیهكان دادهمهزرێ به شێوهیهكی پهروهردهیی و زانستی ئامادهكرابێ و واپهسندیشه خاوهنی بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بێت، به تایبهتیش دهرچووانی كولێژهكانی پهروهردهی بنهڕهتی. 2. مهرجه ئهو كهسهی بۆ دهرس گوتنهوه له قوتابخانه ئامادهییهكان دادهمهزرێ، له یهكێك له كۆلێجهكان دهرچووبێ، پسپۆڕبێ له یهكێك له مهیدانهكانی خوێندنی ئامادهیی و بهشێوهیهكی پهروهردهیی و زانستی ئاماده كرابێ و دهرچووی كۆلێجهكانی پهروهرده پهسندتره.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ئهمهی خوارهوه له كۆتایی ماددهی دووهمدا دادهنرێ و دهبێته بڕگهی سێیهمی ماددهكه: 3/وهزیر بۆ ئیدارهی كاروبار و بهجێ هێنانی ئهرك و فرمانی هونهری و پهروهردهیی وهزارهتهكهیدا راوێژكاری دهبێ ببێ و كۆمهكی پێ بكهن، بهڵام نابێ له (3) سێ راوێژكاری زیاتر ههبن.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ماددهی چوارهمی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: لێژنهیهك بهسهرۆكایهتی فهرمانبهرێك پێكدههێنرێت، كه پلهكهی له بهرێوهبهری گشتی كهمتر نهبێت و خاوهن شارهزایی و پسپۆڕیی بێت و ئهندامێتی چوار فهرمانبهری وهزارهت، كه پلهكانیان له بهڕێوهبهر كهمتر نهبێت، به مهرجێك یهكێكیان یاسایی بێت، بۆ تێڕوانینی ئهو ناڕازیی بوونهی كه له لایهن خانهوادهی شههیدان و ئهنفالكراواندا له سهر ئهو بڕیارانهی له بهرێوهبهرایهتیه گشتیهكانی پارێزگاكان دهردهكرێن پێشكهش كراون، وه بڕیارهكانی لێژنه به زۆرینه دهردهكرێن و وهزیر پهسهندیان دهكات. دووهم: ئهو لێژنهیهی لهسهرهوه پێكهێنراوه ئهم ئهركانهی خوارهوه له ئهستۆ دهگرێت: 1- تێڕوانینی ئهو ناڕازیی بوونانهی كه له لایهن خانهوادهی شههیدان و ئهنفالكراواندا پێشكهش كراون بهمهبهستی ئهوهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بیانگرێتهوه. 2- ههر كهسێكی خاوهن بهرژهوهندی مافی ههیه تهزهلوم بكات له لای لێژنهی تایبهت لهو بڕیارهی كه دهریكردووه له ماوهی (30) سی رۆژ له رێكهوتی پێڕاگهیاندنی به بڕیارهكه یان ههژماركردنی بهوهی پێی ڕاگهیێنراوه. 3- پێویسته له سهر لێژنهی تایبهت وهڵامی تهزهلومه پێشكهشكراوهكان بداتهوه له ماوهیهك كه له (60) شهشت رۆژ له رێكهوتی پێشكهشكردنیان تێپهر نهكات. 4- ههر كهسێكی خاوهن بهرژهوهندی مافی ههیه پهنا بباته بهر دادگاكانی باری كهسێتی بۆ ئهوهی بیسهلمێننێت كهوا حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیگرێتهوه پاش ئهوهی لێژنه بڕیار دهدات به ڕهتكردنهوهی تهزهلوم، وه پێشكهشكاری داواكاریهكه له رسوماتی دادوهریی دهبهخشرێت. 5- بڕیاری دادگاكانی باری كهسێتی شیاوی تانهلێدان دهبن لهبهردهم دادگای تهمییز له ماوهی (30) سی رۆژ له رێكهوتی پێڕاگهیاندنی بڕیارهكه یان ههژماركردنی بهوهی پێی ڕاگهیێنراوه.