أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: ئەنجومەنى دەزگا بەم سەلاحيەتانەى خوارەوە رادەبێ: 1. داڕشتن و ئیقراركردنی سیاسهتی گشتی گهشتوگوزار له ههرێمدا، پاش موافهقهتكردنی ئهنجومهنی وهزیران. 2. تهسدیقكردنی گرێبهستهكانی بنیادنان و بهرهو چاكتر گۆڕینی مونشهئهو پرۆژهگهلی گهشتیاری و، وهبهرهانینیشیان. 3. تهسدیقكردنی رێكهوتننامهگهلی هاوكاریی گهشتیاری كه له گەڵ لایهنهكانی دهرهوهدا بهستراوه، پاش موافهقهتكردنی ئهنجومهنی وهزیران. 4. تهسدیقكردنی پرۆژهی بوجهی ساڵانهو میلاك و حساب وحسابكاریی كۆتایی دهزگاكهو بهرزكردنهوهیان بۆ لایهنی پهیوهندیدار. 5. ئهنجومهنی دهزگا سهڵاحییهتی ههیه، بۆ گەشتوگزار لةباربێت ،بيكات بەموڵكى دەزگا، بەخۆڕايى، تا بتوانێ ئامانجهكانی خۆی به زهمانهت دهستهبهر بكات، بهڵام پێویسته لهسهری بهپێی یاسا بهركارهكان قهرهبووی خاوهنانی مافی تهسهڕوف بهشێوهیهكی عادیلانه له بوجه تایبهتهكهی خۆی بكاتهوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ئهم یاسایه، ئهم عینوانه وهزیفییانهنهی خوارهوه دهگرێتهوه: 1-بریكاری وهزارهت 2- پارێزگار 3- راوێژكار 4- بهرێوهبهری گشتی 5- شارهزا 6- سهرۆكانی زانكۆكان و سهرۆكانی ههیئهتهكانی پهیمانگه هونهریهكان و ئهندامانی ههیئهتی تهدریسی زانكۆو پهیمانگهكان، ئهوانهیان كه پلهی ئوستادیان ههیه 7- خاوهن پله تایبهتهكان 8- سهرۆك و ئهندامانی كۆڕی زانیاریی كوردستان.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئهوانهی لهسهرهوه ناوبراون، تهمهنیان یگاته شهست و پێنج سال خانهنشین دهكرێن و، له حاڵهتی ئهوپهڕی زهروورهتیشدا، لهسهرداوای وهزیر پێوهندیدار، ئهنجومهنی وهزیران بۆی ههیه خزمهتیان بۆ ماوهی (3) سێ سال درێژبكاتهوه، دوای ئهوهش، چار نییهو، دهبێ خانهنشین بكرێن.
ماددهی چوارده:
ماددهی چوارده: بڕگهی (1) له ماددهی شازده ههموار دهكرێ و، بهم شێوهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: 1. سهندیكا بۆی ههیه له پارێزگاكاندا لق بكاتهوه، لیژنهی لق له بێنچ ئهندام پێك دێت ئهندامانی لق لهو رۆژنامهوانه كارایانهی له پارێزگاكهدا به پیشهی رۆژنامهگهرییهوه خهریكن ههڵیاندهبژێرن.
ماددهی پازده:
ماددهی پازده: بڕگهی (4) له ماددهی نۆزده ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: 1. رۆژنامهوانێ بهپێی حوكمهكانی یاسای خانهنشینی رۆژنامهوانانی ههرێم خانهنشین كرابێ دهشێ، له رێگای گرێبهستیی كارهوه له دامودهزگای رۆژنامهگهری و ڕاگهیاند ندا ئیش بكات به رهچاو كردنی ئیمتیازهكانی رۆژنامهوانی كارا.
ماددهی ههژده:
ماددهی ههژده: بڕگهی (شهشهم) له ماددهی بیست دوو ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: 6- داهاتی چاپهمهنیهكانی سهندیكا.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: جێبهجێ كردنی یاسای فیدراڵی بۆ پاراستن و پهرهپێدانی بهروبوومی كشتوكاڵی و سامانی ئاژهڵ ژماره$71$ی ساڵی/1978 له ههرێمی كوردستان – عیراق رادهگیرێ.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ماددهی حهوتهم و ریزبهندییهكهی ههمواردهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: 1. ههیئه (دهسته)ی گشتیی. 2. نهقیب. 3. لیژنهی زهبتی. 4. لیژنهی ریقابه. 5. لقهكانی سهندیكاكه.
ماددهی چوارده:
ماددهی چوارده: ئهم دهزگایه بوجهی تایبهتی خۆی ههیه، بهلایهنی كهم، سێ مانگ بهر له دهست پێكردنی ساڵی دارایی پێشكهشی دهكات به ئهنجومهنی وهزیران، تا له چوارچێوهی بوجهی ههرێمدا تهسدیقی بكات .
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهستی لهم دهستهواژانهی خوارهوه، بۆ ئهم یاسایه، ماناكانی بهرامبهریانه: 1. ههرێم: ههرێمی كوردستانی - عیراق. 2. ئهنجومهنی وهزیران: ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق. 3. دهزگا: دهزگای گشتیی گهشتو گوزار له ههرێمی كوردستانی عێراقدا. 4. سهرۆكی دهزگا: سهرۆكی ئیداری دهزگای گشتیی گهشتو گوزار له ههرێمی كوردستانی عێراقدا. 5. مهبهستی گهشتو گوزار: مهبهست: حهوانهوهیه، بووژانهوهیه، وهرزشه، گهشته، دڵكردنهوهیه، راوهو دیتنی جێگا دێرینهكانی مێژوو ئاسهوارو دیمهنی سروشت و، بزاڤی رابواردنی دیكه. 6. لانهی گهشتو گوزار: ئهو شوینانهی كه مهبهستی گهشتو گوزاری تێدا مهیسهر دهبێ، بهنموونه، وهك: ئوتێل، خواردنگه، گازینۆ، مهنزڵگهو جێگای رابواردنی دیكه. 7. ناوچهی گهشتو گوزار: ئهو جێگایانهیه كه یارای ئهوهن بزاڤی گهشتو گوزاریان تێدا بكرێ و مهبهستی گهشتو گوزاریان تێدا بێتهدی.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: بهپێی ئهم یاسایه ههوارگایهكی گشتی بۆ گهشتو گوزار دادهمهزرێ و پێی دهگوترێ (دهزگای گشتیی گهشتو گوزار له ههرێمی كوردستانی عێراق)و فرمانبهرێك به پلهیهكی تایبهت سهرۆكایهتی دهكا ئهم دهزگایه به ئهنجومهنی وهزیرانهوه پهیوهستهو، كارمهندهكانیشی به بڕیاری سهرهك وهزیران دادهمهزرێن.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ماددهی نۆیهم به ههردوو بڕگهكهشییهوه ههمواردهكرێ و بهم شیوهی خوارهوه دهخوێیندرێتهوه: بهئهندامبوونی سهندیكا بهم جۆره دهبێ: 1. داوایهك به نووسین پێشكهش بكا به ئهنجومهنی سهندیكا، ئهو مادده رۆژنامهوانیانهی لهگهلدابێ كه خۆی بڵاوی كردووتهوه یان ههرشتیكی دی گهواهی ئهوه بدات كه ئیشی رۆژنامهوانی كردووه له ئهنجومهنیش پێویسته له ماوهی سی رۆژدا، كه له رۆژی تۆماركردنی داواكهیهوه دهست پێ دهكا سهیری داواكهی بكاو یهكلای بكاتهوه. خۆ ئهگهر هات و ماوهكهش تێپهری وهێشتا داواكهش به بنبڕی سهیر نهكرابوو ئهوه، لهو بارهدا، به شێوهیهكی ئۆتۆماتیكی به قبوڵكرا ولهقهلم دهدرێ. 2. ئهگهر داواكه قبوڵ نهكرا لایهنی پێوهندیدار پێویسته هۆی قبوڵ نهكردنهكهی پیشان بدات داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی پازده رۆژدا، كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكات یان به تهبلیغ كراو دادهنرێ له دادگای تهمییزی ههرێمی كوردستانی عیراق تانه له بڕیاری قبوڵنهكردنه كه بدات ئیدی بڕیاری تهمییز بنبڕه.
ماددهی ههژده
ماددهی ههژده: 1-له كۆبوونهوهكانی مهكتهبی تهنفیزیدا (نیصاب) به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامهكانی دێتهجێ و بڕیارهكانیشی به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهچێ. ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه لهو بارهدا دهنگی سهرۆك بۆ كام لایان بێت، هی ئهوه. 2-ئهگهر به ههر هۆیهك دەبێ ببێ، جێگای سهرۆك چۆڵ بوو، ئهوه لهو بارهدا جێگرهكهی جێگای دهگرێتهو، جا ئهگهر جێگای جێگرهكهش چۆڵ بوو، ئهوه لهم بارهدا سكرتێر جێگای دهگرێتهوه. 3-ئهگهر، بهجارێ، جێگای سهرۆك و جێگرهكهی و سكرتێریش چۆڵ بوون، ئهوه لهو بارهدا یهكێ له ئهندامه ئهسلییهكانی مهكتهبی تهنفیزی به دهنگدانی نهێنی جێگای دهگرێتهوه. 4-ئهگهر جێگای زۆرینهی ئهندامانی مهكتهبی تهنفیزی چۆڵ بوو، ئهوه لهو بارهدا مهكتهبی تهنفیزی دهبێ له ماوهی دوو مانگدا ههوڵ بدات كۆنگرهیهك ببهستێ یان زۆرینهی ئهندامانی كۆنگرهی پێشتر بۆ كۆبوونهوهیهك بانگهێشت بكات بۆ ئهوهی بهپێی رێسای ئهو دهقانهی لهم یاسایهدا هاتووه كهسانێ ههڵبژێرن جێگای ئهوان بۆ باقیمهنی ماوهكه پڕبكهنهوه به مهرجێ باقی مهنی ماوهكه له (6) مانگ كهمتر نهبێ.
ماددهی دوانزهم
ماددهی دوانزهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێت پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: مهكتهبی تهنفیزی له مانه پێك دێت: 1-سهرۆك: مهرجی ئهوهیه خوێندنهوه و نووسین به باشی بزانێ و تهمهنیشی له (30)سی ساڵ كهمتر نهبێ. 2-شهشه ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ بهمهرجی خوێندنهوه و نووسین و باش بزانن و له بواری كشتوكاڵ و جوتیاریدا ئهزموون و شارهزاییان ههبێ و تهمهنیان له (25) بیست و پێنج ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ماددهی (شهشهم) ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (رۆژنامهوانان له سجلی گشتی سهندیكادا دهكرێن به سێ پۆل: یهكهم: رۆژنامهوانی بهرمهشق: ئهو كهسهیه كه ههر سێ كهناڵهكهی رۆژنامهگهریی كردووه به پیشهی سهرهكیی خۆی، تا دوو ساڵی لهسهریهكیش بهسهر پیادهكردنی ئهم پیشهیهیدا تێنهپهڕێ و ناویشی له سجلی گشتیدا تۆمارنهكرێ و لهو لایهنهوهش كه ئیشی تێدا دهكا تهئیید نهكرێ، نازناوی (رۆژنامهوانی كارا)ی پێ نابهخشرێ و هیچ ئیمتیازێكی وهك ئیمتیازهكانی رۆژنامهوانی كارای پێ نادرێ تا ئهو كاتهی كه ناوی خۆی دهگوازێتهوه بۆ ناو لیستی ئهو پۆله، جا، ئهوجا ماوهی مهشقهكهی دهخرێته سهر ماوهی خزمهتهكهی. ماوهی پلهكاریش بۆ كهسێ بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له رۆژنامهگهری و راگهیاندن یان له هاوتاكانی ئهو بڕوانامهیهدا ههبێ، یهك ساڵه. دووهم : رۆژنامهوانی كارا: ئهو كهسهیه، كه بهرهفتار لهههر سێ كهناڵهكانی رۆژنامهگهریدا، دوو سال كاری كردووه، یان دوو ساڵه كاری تێدا دهكات و كردوونی به پیشهی سهركیی خۆی و، ئهو ماوهیهش كه له بڕگهی یهكهمدا دیاركراوه بهسهر ئیشهكهیدا تێپهڕبووه. سێیهم : رۆژنامهوانی هاوپشك: ئهو كهسهیه كه ئیش و كاری رۆژنامهوانی دهكا، بهڵام نهیكردووه به پیشهی سهرهكی خۆی و، بهڵگهی ئهوشی گرێبهستیگهلێكه كه لایهنه پێوهندیدارهكان بۆی دهسهلمێنن. مافی ئهوهشی ههیه پاش تێپهربوونی ماوهیهك كه له پێنج ساڵی لهسهریهك كهمتر نهبێ ناوی خۆی بگوازێتهوه بۆ سجلی گشتیی رۆژنامهوانان و، پیشهی رۆژنامهگهرییهكهشی بكات به پیشهی ههمیشهیی خۆی.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ئهم دهزگایه بۆ وهدیهێنانی ئهمانهی خوارهوه ههولأ دهدات: 1. دنهدانی بزاڤی گهشتوگوزار، چونكه گهشتوگوزار سهرچاوهیهكی گرنگه له سهرچاوهكانی سامانی نهتهوهیی ههرێم. 2. بهرفراوانكردنی بزاڤی گهشتوگوزار له ههرێمداو، بایهخدان به ناوچه جۆراوجۆرهكانی گهشتو گوزارو، وهبهرهێنانیان بۆ مهبهستی گهشتو گوزار. 3. بهرزكردنهوهی سهویهی گهشتوگوزار لهلانه جۆربهجۆرهكانی گهشتوگوزاری ههرێمدا، به جۆرێ، كه باشترین خزمهتی ههوارههڵدان و هاتوچۆی نێوان ناوچه گهشتوگوزاریهكان بۆ گهشتكاران دابین بكات. 4. بهرهو باشتربردنی بزاڤی گهشتوگوزار له ههرێمدا، چونكه لهههمان كاتدا، بزاڤێكی راگهیاندن و رۆشنبیری و شارستانییهو بهجۆرێكی ئهوتۆش كه زۆرترین گهشتكار له وڵاته جۆر به جۆرهكانی جیهانهوه رابكێشێ و چاویان به كهلهپوورو شارستانیهتی گهلی كوردستان بكهوی و، قوربانیدان و خهباتی ئهم گهلهی تێدا پیشان بدرێ كه له رێگای ئازادیی خۆیدا بهخشیوێتی.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: سهرۆكی دهزگا: سهرۆكی ئیداری و دارایی دهزگاكهیهو، مهرجیشه بڕوانامهی زانكۆیی ههبێ و، خاوهن ئهزموون و لێوهشاوهبێ و خزمهتیشی له پازده سالأ كهمتر نهبێ، به بڕیاری سةرؤك وهزیران دادهمهزرێ. جێگری سهرۆكی دهزگا: مهرجه بڕوانامهی زانكۆیی ههبێ و، خاوهن ئهزموون و لێهاتوبێت و خزمهتیشی له ده سال كهمتر نهبێ، كاتێ سهرۆكی دهزگا دیارنهبێ، ئهم جێگای دهگرێتهوه، ئهمیش به بریاری سةرؤك وهزیران دادهمهزرێ. بهڕێوهبهری گشتی گهشتیاری: مهرجه بڕوانامهی زانكۆیی ههبێ و، له بواری گهشتوگوزاریداو، خزمهتی گهشتیاریشی له ده سال كهمتر نهبێ، بهبڕیاری سهرۆكی وهزیران دادهمهزرێ.
ماددهی بیست و هەشت:
ماددهی بیست و هەشت: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان) دا دهخرێته بهر كار.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: 1. ئهوهی بهپێی ئهم یاسایه خانهنشین بكرێ، مووچهیهكی خانهنشینیی پێ دهبڕێ بهرێژهی (50%)ی دوایین مووچهو دهرماڵهكهی و، بۆ ههر ساڵێ له ساڵهكانی خزمهتیشی له وهزیفه ناوبراوهكانی سهرهوهدا رێژهی (5%) بۆ مووچه خانهنشینییهكهی زیاد دهكرێ، بهمهرجێ مووچهی خانهنشینییهكهی له رێژهی (75%)ی دوایین مووچهو دهرماڵهكهی تێنهپهڕێ. 2. ئهوانهی كه ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه بههۆكاری تهندروستی خانهنشین دهكرێن، یان دهمرن، رێژهی (75%)ی دوایین مووچهو دهرماڵهكهی تێنهپهڕێ، بهبێ ئهوهی گوێ بدرێته ماوهی خزمهته فیعلییهكهی لهو وهزیفانهدا كه ناوبراون.