أحكام القانون

مادده‌ی حه‌وته‌م : یه‌كه‌م : ده‌زگاكانی خوێندنی باڵا له‌ زانكۆ و ده‌سته‌ و كۆلێج و په‌یمانگا و سه‌نته‌ری توێژینه‌وه‌ حكومی و نا حكومیانه‌ پێكدێن و ئه‌م ده‌زگایانه‌ی خوێندن به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ ده‌لكێن: 1. زانكۆی سلێمانی. 2. زانكۆی دهۆك. 3. زانكۆی كۆیه‌. 4. زانكۆی هه‌ولێری پزیشكی. 5. ئه‌نجومه‌نی باڵای كوردستانی بۆ پسپۆڕییه‌ پزیشكیه‌كان. 6. ده‌سته‌ی خوێندنی ته‌كنیكی هه‌ولێر/ سلێمانی. 7. ده‌سته‌ی كوردستانی بۆ خوێندنه‌ ستراتیجیه‌كان و توێژینه‌وه‌ زانستیه‌كان. 8. هه‌ر ده‌زگایه‌كی دیكه‌ی حكومی كه‌ هه‌نه‌ یان دوای ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ له‌ نوێ داده‌مه‌زرێن. دووه‌م :زانكۆی كوردستان (كه‌ به‌ پێی فه‌رمانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان ژماره‌(3915)ی رۆژی 4/2/2006 دامه‌زراوه‌ و تایبه‌تمه‌ندیی خۆی ده‌پارێزێ).

مادده‌ی سی ودووه‌م: ئه‌نجوومه‌ن ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-لێكۆڵینه‌وه‌ی نه‌خشه‌ی سه‌ره‌تایی وه‌زاره‌ت وپێشكه‌شكردنی تێبینی له‌ باره‌یه‌وه‌. 2- لێكۆڵینه‌وه‌ له‌و كێشانه‌ی وه‌زیر بۆیانی ده‌نێرێ. 3-تێروانینی پله‌به‌رزی و گواستنه‌وه‌و به‌خواستندان(الترفیع والنقل والاعاره‌)ی دادوه‌ران و لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ ره‌وشت و ره‌فتارو لێهاتووییان و سه‌رپه‌رشتی كردنی پاراستنی سه‌ربه‌خۆیی دادوه‌ری (استقلال القچاء). "5" به‌گوێره‌ی بڕیاری ژماره‌ (10) له‌ رۆژی 3/5/1994 تایبه‌ت به‌ یاسای ژماره‌ (2)ی ساڵی 1994 (یاسای یه‌كه‌م هه‌مواركردنی یاسای ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ریی ژماره‌ (14)ی ساڵی 1992. 4-ده‌ركردنی بڕیاری پاڵاوتنی ئه‌وانه‌ی ته‌واوی مه‌رجه‌كانی دامه‌زراندنیان به‌دادوه‌ر تێدایه‌ و ئه‌گه‌ر داواكارانی دامه‌زراندن پتر له‌ پێویست بوون ئه‌وا ئه‌نجوومه‌ن ده‌یانخاته‌ به‌ر تاقیكردنه‌وه‌یه‌كه‌وه‌ و ئه‌وسا بڕیاری پاڵاوتنی سه‌ركه‌وتووترینیان ده‌دا. 5-لیژنه‌یه‌ك به‌ناوی (لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران)ەوه‌ له‌ سێ ئه‌ندام پێك ده‌هێنرێ كه‌ ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ره‌تای هه‌ر ساڵێكدا له‌ ئه‌ندامانی خۆی هه‌ڵیانده‌بژێرێ و ئیشی تێڕوانینی كاروباری دابینكردنی ڕێك و پێكی (الامور الانچباگیه‌)ی دادوه‌ران ده‌بێ و بڕیاری لیژنه‌كه‌ش ده‌شێ له‌لای ده‌سته‌ی فراوانی دادگای پێداچوونه‌وه‌ له‌لایه‌ن وه‌زیر و ئه‌و دادوه‌ره‌وه‌ كه‌ بڕیاره‌كه‌ی له‌دژ ده‌رچووه‌ له‌ ماوه‌ی سێ ڕۆژدا له‌ ڕۆژی پێڕاگه‌یاندنی یه‌وه‌ تانووتی لێ بدرێ و بڕیاره‌كه‌ی له‌م باره‌یه‌وه‌ ئیتر بنبڕ (بات) ده‌بێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م : یه‌كه‌م : له‌ هه‌ریه‌ك له‌ سه‌نته‌ری وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانیدا سندووقێك بۆ خوێندنی باڵا داده‌مه‌زرێ و خاوه‌ن كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی ده‌بێ (سه‌ر به‌ خۆیی دارایی وكارگێریی وشیاوی یاسایی) و داهاته‌كانی له‌مانه‌ پێكدێن. 1. رێژه‌ی (10%) له‌ قازانجه‌كان: 2. خوێندنی ئێواران. 3. نوسینگه‌كانی خزمه‌تگوزاری زانستی و راوێژكاریی. 4. كرێی پشكنینه‌كانی تاقیگه‌یی و توێژینه‌وه‌ زانستیه‌كان. 5. ئه‌و ره‌سمانه‌ی كه‌ له‌ زانكۆ و كۆلێجه‌ و په‌یمانگا نا حكومیه‌كان وه‌رده‌گیرێن. 6. به‌خشین و به‌خشش و پیتاك و وه‌قف كردن و باربوو (ئیكتیتاب) به‌ پێی یاساكارییه‌ په‌یڕه‌و كراوه‌كان. 1. زانكۆی سه‌لاحه‌دین/ هه‌ولێر. دووه‌م : ئه‌و داهاتانه‌ی كه‌ به‌ده‌ست دێن به‌ڕێژه‌ی(50%) بۆ مه‌به‌سته‌كانی هاندانی كارمه‌ندان خه‌رج ده‌كرێ و ئه‌وه‌ی ده‌مێنێته‌وه‌ش بۆ مه‌به‌ستی چاككردن (صیانه‌) و چاره‌سه‌ركردنی خنكاندنه‌كانی تایبه‌ت به‌ پرۆسه‌ی خوێندن و په‌ره‌سه‌ندنه‌كان له‌ وه‌زارهتدا ته‌رخان ده‌كرێ. سێیه‌م : به‌ڕێوه‌بردنی سندووقه‌كه‌ ئه‌نجومه‌نێك ده‌یگرێته‌ ئه‌ستۆ.

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌نجومه‌ن سه‌ربه‌خۆیی ئیداریی و دارایی خۆی هه‌یه‌ شه‌خسییه‌تی مه‌عنه‌ویی خۆیشی ده‌بێت.

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ. 1-جێبه‌ جێ كردنی سیاسه‌تی گشتی حوكمه‌تی هه‌ریچمه‌ كوردستانی عێراق و كاركردن بۆ پاراستنی ئاسایشی ناوخۆ به‌ دانانی نه‌خشه‌ی كاری تایبه‌تی بۆ دام و ده‌زگاكانی وه‌زالاه‌ت. 2-كاكردن بۆ سه‌روه‌ره‌ی یاسا چه‌سپاندنی سیسته‌می گشت و دابین كردنی حه‌وانه‌وه‌ و دڵنیایی بۆ هاوڵاتیان و پارێزگاری كردن له‌ ماڵ و موڵكیان . 3-هاریكاری و رێكخست له‌گه‌ل َ ئه‌و وه‌زاره‌ت و فه‌رمانگایانه‌ی تایبه‌تكارن له‌و ئه‌ركانه‌دا و كه‌ په‌یوه‌ندیان به‌ ئاسایش و پاراستی سیسته‌مه‌وه‌ هه‌یه‌ بۆ به‌دیهێنانی به‌رژه‌وه‌ندی گشتیی. 4-كاركردن بۆ رێگه‌ گرتن له‌ روودانی تاوان و پێشبینی كردنی روودانی تاوان به‌ به‌دیهێنانی ئاسایشێكی به‌رده‌وام و دڵنیایی و كاركردن بۆ چه‌سپاندنی ئاسایش و سه‌قامگیر بوونی هه‌میشه‌یی و بایه‌خدان به‌ لایه‌نی پارێز (وقایه‌) له‌ رووی تاواندا. 5-كاركردن له‌ پێناو پاراستنی سه‌ربه‌ستییه‌ دیموكراتتییه‌كان و مافه‌كانی مرۆڤ له‌ كوردستانی عێراقدا و به‌ كار هێنانی شێوازی یاسایی و زانیاریانه‌ له‌ چاره‌سه‌ركردنی دژ كاری و گیر و گرفتی گشتی و تایبه‌تی دا. 6-پارێزگاری كردن له‌ ئادابی گشتی له‌ هه‌رێمدا. 7-به‌رهه‌ڵستی كردنی جاسوسییه‌ت و قاچاخچیه‌تی و دزه‌ كردن و پاراستنی ئابووری هه‌رێم و ئاسایشی ئه‌و ئابوورییه‌ و رێگه‌ گرتن له‌ هاتنی ناشه‌رعی بۆ ناو هه‌رێم.

مادده‌ی سی و سێ یه‌م: ئه‌وه‌ی به‌دادوه‌ر داده‌مه‌زرێ ده‌بێ ئه‌م مه‌رجانه‌ی تێدابن: 1ـ عێراقی بێ و زمانی كوردی بزانێ و ئه‌هلی یه‌تی مه‌ده‌نی ته‌واوی هه‌بێ. 2ـ ته‌مه‌نی له‌ سی ساڵ كه‌متر نه‌بێ و خاوه‌ن هاوسه‌ر بێ. 3ـ حوكم نه‌درابێ به‌ تاوانێكی ئاسایی یان كه‌تنێكی (جنحه‌) له‌كه‌داركه‌ری شه‌ره‌ف. 4ـ ره‌وشتی جوان بێ و ناوبانگی باش بێ و ده‌ستپاك و بێ لایه‌ن ناسرابێ. 5ـ مه‌رجه‌كانی رێك وپێكی جه‌سته‌ی تێدابن و كه‌م ئه‌ندام نه‌بێ. 6ـ باوه‌ڕنامه‌ی به‌كالۆریۆس له‌ یاسادا یان ئه‌وه‌ی هاوتای بێ وه‌رگرتبێ. 7ـ أ ـ دوای ده‌رچوونی له‌ كۆلیجی یاسا یا به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ ده‌ ساڵ پارێزه‌ری یا وه‌زیفه‌یه‌كی شێوه‌ دادوه‌ری كردبێ یا له‌ په‌یمانگای دادوه‌ری ده‌رچووبێ. ب ـ ماوه‌ی كاركردنی له‌و وه‌زیفانه‌ی بڕگه‌ی (أ) دا پێنج ساڵ ده‌بێ ئه‌گه‌ر باوه‌ڕنامه‌ی ماجستێری له‌ یاسادا وه‌رگرتبێ و سێ ساڵ ده‌بێ ئه‌گه‌ر باوه‌ڕنامه‌ له‌دكتۆرای وه‌رگرتبێ ئیتر ئه‌و كاركردنه‌ی له‌ پێش وه‌رگرتنی باوه‌ڕنامه‌كه‌دا بووبێ یا له‌دوای. ج ـ ماوه‌ی كاركردن له‌ پارێزه‌ری و ئه‌و وه‌زیفه‌یه‌ی له‌بڕگه‌ی (أ)دایه‌ بۆ مه‌به‌ستی دامه‌زراندن له‌ یه‌ك ده‌درێن. د ـ ده‌بێ له‌ تاقیكردنه‌وه‌یه‌كدا به‌ نووسین بێ یا به‌ده‌می سه‌ركه‌وتووبێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: 1-هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2-وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی ناوخۆ. 3-وه‌زیر: وه‌زیری ناوخۆ. 4-بریكاری وه‌زاره‌ت: بریكاری وه‌زاره‌تی ناوخۆ.

مادده‌ی چواره‌م: ئامانجی سه‌ره‌كی دیوان بریتیه‌ له‌ پارێزگاری كردن له‌ موڵك و ماڵی گشتی له‌ رێگای پیاده‌كردنی چاودێری كردنێكی كاریگه‌رانه‌ به‌پێی ئه‌و پسپۆڕایه‌تی و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی كه‌ ئه‌م یاسایه‌ پێی داوه‌.

مادده‌ی سێزده‌م: یه‌كه‌م: ئه‌م كارو ره‌فتارانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ به‌ سه‌رپێچی دارایی داده‌نرێن: 1-پابه‌ند نه‌بوون به‌ یاساو بڕیارو پێڕه‌و ورێنمایی و به‌یانه‌ داراییه‌كان. 2- پشتگوێ خستن و كه‌مته‌رخه‌می نواندن كه‌ ده‌بنه‌ هۆی له‌ ده‌ست چوون و به‌فیڕۆ دانی دارایی گشتی یاخود زیان گه‌یاندن به‌ ئابووری نیشتمانیی. 3-پێشێلكردنی یاسای به‌رزه‌فتكردنی فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت یاخود هه‌ر یاسایه‌كی دیكه‌ كه‌ كاری پێ ده‌كرێت، ئه‌گه‌ر له‌ ئه‌نجامدا زیان به‌ دارایی گشتی گه‌یاند. 4- شاردنه‌وه‌ی په‌ڕاوو موسته‌نه‌دو ئه‌و تۆمارانه‌ی كه‌ بۆ كاری چاودێری و وردبینی پێویستن به‌بێ بوونی پاساوی گونجاو. 5 ـ وه‌ڵام نه‌دانه‌وه‌ی نووسراوه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی چاودێری و سه‌رپێچی و تێبینیه‌كانی و له‌به‌رچاو نه‌گرتنیان. 6 ـ ئه‌نجام نه‌دانی كاری پێویست سه‌باره‌ت به‌ یه‌كلایی كردنه‌وه‌ی ئه‌و سه‌رپێچییانه‌ی كه‌ له‌ راپۆرته‌كانی دیواندا هاتوون. دووه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌ سه‌ر به‌ چاودێری دیوانن له‌ حاڵه‌ته‌كانی (تزویر)و(اختلاس) وئه‌و سه‌رپێچییه‌ داراییانه‌ ئاگاداری بكه‌نه‌وه‌ كه‌ له‌ بڕگه‌كانی(1 و2)ی به‌ندی(یه‌كه‌م)له‌م مادده‌یه‌دا هاتوون، ئه‌مه‌ش له‌كاتی ئاشكرابوونی به‌بێ ئه‌وه‌ی ئه‌و ئاگادار كردنه‌وه‌یه‌ ببێته‌ هۆی هه‌ڵنه‌سانی ئه‌و لایه‌نانه‌ به‌كاری پێویست، هه‌روه‌ها پێویسته‌ دیوان له‌ ئه‌نجامی لێكۆڵینه‌وه‌ له‌و سه‌رپێچیانه‌ ئاگادار بكاته‌وه‌، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ش به‌ سه‌رپێچی ئه‌م یاسایه‌ داده‌نرێت.

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م: 1 ـ سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ له‌ نێوان جێگرانی سه‌رۆك یا پێشینترین دادوه‌رانیدا داده‌مه‌زرێنرێ ئه‌گه‌ر ماوه‌ی خزمه‌ته‌ دادوه‌ریه‌كه‌ی له‌ بیست و پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بوو. 2 ـ جێگری سه‌رۆك له‌ نێوان دادوه‌رانی پێداچوونه‌وه‌ دا داده‌مه‌زرێنرێ ئه‌گه‌ر خزمه‌تی دادوه‌ری یه‌كه‌ی له‌ بیست و دوو ساڵ كه‌متر نه‌بوو. 3 ـ دادوه‌ر له‌ دادگای پێداچوونه‌وه‌دا له‌وانه‌ی پۆلی یه‌كه‌م یا له‌وانه‌ داده‌مه‌زرێنرێ كه‌ ماوه‌ی خزمه‌تی دادوه‌ری یه‌كه‌یان له‌ بیست ساڵ كه‌متر نییه‌. 4ـ سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ و جێگره‌كه‌ی و دادوه‌رانی دادگای پێداچوونه‌وه‌ به‌ فه‌رمانێكی هه‌رێمی له‌سه‌ر بڕیاری ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران داده‌مه‌زرێنرێت.

مادده‌ی چواره‌م: داواكردنی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ به‌ پێی ئه‌م رێكارانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێ: یه‌كه‌م: داوای قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ پێشكه‌ش به‌و لیژنانه‌ ده‌كرێت كه‌ له‌ دادگاكانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ پێك هێنراون و حكومه‌تیش ئاكامی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌كه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت پاش ئه‌وه‌ی بڕیاری لیژنه‌كان پله‌ی كۆتایی وه‌رده‌گرن. دووه‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ پاش تێپه‌ڕبوونی ساڵێك به‌سه‌ر وه‌رگرتنی بڕیاری ئازاد كردنی یان حوكمدان به‌بێ تاوانی پله‌ی كۆتایی گوێ له‌ داواكاری قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ ناگیرێ. سێیه‌م: مافی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ له‌ كاتی مردنی خاوه‌ن ماف ته‌نها بۆ هاوسه‌ر و مندالأ ودایك وباوك ده‌گوازرێته‌وه‌.

ماده‌ی حه‌وته‌م: 1-وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ چوار چێوه‌ی دام و ده‌زگاكانی به‌رێوه‌به‌رێتیییه‌ گشتیییه‌كان و له‌ كاتی پێویستدا به‌رێوه‌به‌رێتی یا به‌ش یا لقی نوێ پێك بێنێ یا بیانخاته‌ پاڵ یه‌كتر. 2-ئه‌رك و ده‌سه‌ڵاته‌كانی وه‌زاره‌ت به‌ په‌یره‌وێك دیاری ده‌كرێن. 3-وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌ پێی پێویست لیژنه‌ی هه‌میشه‌یی یا كاتی پێك بێنێ.

مادده‌ی چواره‌م : یه‌كه‌م: وه‌زیر : سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسه‌ له‌ كاره‌كانی و ئاراسته‌كردنی سیاسه‌ته‌كانی و سه‌رپه‌رشتی و چاودێری كردنی و، له‌وه‌وه‌ هه‌موو بڕیار و فه‌رمان و رێنماییه‌ك ده‌رده‌چن له‌ باره‌ی هه‌ر شتێكی په‌یوه‌ندیی به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و پێكهاته‌كانی و ده‌سته‌ڵات و هه‌موو كاروبارێكی هونه‌ریی و دارایی وكارگێڕی و ریكخستنه‌وه‌ هه‌بێ به‌ پێی حوكمه‌كانی یاسا و به‌رپرسیشه‌ له‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌و ناوه‌ی ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ تێیدا و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سته‌ڵاته‌كانی بدات به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت یان به‌ڕێوه‌ به‌ره‌گشتیه‌كان یاخود ئه‌وه‌ی به‌ شیاوی ده‌زانێ له‌ وه‌زاره‌تدا و به‌ شێوه‌یه‌كی تایبه‌تیش ئه‌م ده‌سته‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دات: 1. پێشنیازكردنی كردنه‌وه‌ی زانكۆ و ده‌سته‌كان له‌سه‌ر راسپارده‌ی ئه‌نجومه‌ن. 2. پێشنیازكردنی دامه‌زراندنی بریكاری وه‌زاره‌ت و سه‌رۆكه‌كانی زانكۆ وده‌سته‌كان و راوێژكاران و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كان و به‌رزكردنه‌وه‌یان بۆ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 3. پێشنیازكردنی دامه‌زراندنی راگر و یاریده‌ده‌ره‌كانی سه‌رۆكی زانكۆكان و ده‌سته‌كان له‌سه‌ر داوای سه‌رۆكی زانكۆ یاخود ده‌سته‌ و به‌رزكردنه‌وه‌یان بۆ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 4. پێدانی مۆڵه‌تی دامه‌زراندنی زانكۆ و كۆلێج و په‌یمانگا به‌رزه‌كان و سه‌نته‌ره‌كانی توێژینه‌وه‌ی زانستی نا حكوومی به‌ پێی یاسا و رێنمایی و به‌رزه‌فته‌كان. 5. ئاماده‌كردنی راپۆرتی ساڵانه‌ له‌ باره‌ی خوێندنی باڵا له‌ هه‌رێم و به‌رزكردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 6. پێشكه‌ش كردنی پرۆژه‌ی بودجه‌ی ساڵانه‌ی وه‌زاره‌ت و پێكهاته‌ و ده‌زگاكانی به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 7. خه‌رج كردنی كرێ و ده‌رماڵه‌ و قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ و پێدانی و یاداشت به‌ كارمه‌ندانی وه‌زاره‌ت و غه‌یری كارمه‌ندانی له‌وانه‌ی كه‌ خزمه‌تگوزاری پێشكه‌ش به‌ وه‌زاره‌ت ده‌كه‌ن به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌. 8. راگرتنی خوێندن له‌ زانكۆكان یا كۆلێجه‌كان یاخود په‌یمانگا حكومی و ئه‌هلیه‌كان بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ ده‌ رۆژ زیاتر نه‌بێ. 9. په‌سندكردنی كۆنووسی ئه‌نجومه‌نه‌كانی زانكۆ و ده‌سته‌ حكومیه‌كان و ئاگاداربوون له‌ كۆنووسی دانیشته‌كانی زانكۆ نا حكومیه‌كان. 10. به‌دواداچوونی پلانه‌ پێویسته‌كان بۆ په‌ره‌پێدانی به‌رنامه‌كان و هاندانی بزووتنه‌وه‌ی توێژینه‌وه‌ی زانستی و دانان و وه‌رگێڕان له‌ ده‌زگاكانی خوێندنی باڵادا. 11. ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس و تنه‌وه‌ له‌ سه‌نته‌ری وه‌زاره‌ت ده‌رماڵه‌ی ده‌سپه‌رژاوی زانكۆ ده‌یانگرێته‌وه‌. 12. ره‌زامه‌ندنی ده‌ربڕین له‌سه‌ر نێردراو و زه‌ماله‌ و مۆڵه‌تی خوێندن و ئیعاره‌ و ناردنه‌ ده‌ره‌وه‌ی عیراق. دووه‌م: ئه‌مانه‌ به‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌لكێن: 1. نووسینگه‌ی وه‌زیر، فه‌رمانبه‌رێك به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ به‌لانی كه‌م بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی هه‌بێ و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. 2. سكرتارییه‌ت. 3. به‌شی راگه‌یاندن. 4. به‌شی وردبینی و چاودێری دارایی. 5. به‌شی یاسایی. 6. نووسینگه‌ی به‌ڕێوه‌بڕدنی پرۆژه‌ زانستیه‌كان. سێیه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت: 1. یارمه‌تی وه‌زیر ده‌دات بۆ ئاراسته‌كردنی وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كاروباره‌ كاگێڕیی و دارایی و رێكخستنه‌كان له‌ چوار چێوه‌ی ئه‌و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی كه‌ وه‌زیر پێی داوه‌، به‌ مه‌رجێك خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دوكتۆرا بێت و پایه‌ی زانستی له‌ پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر كه‌متر نه‌بێ وشاره‌زایی و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ پازده‌ سالأكه‌متر نه‌بێ. 2. نووسینگه‌ی بریكار فه‌رمانبه‌رێك به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی هه‌بێ. چواره‌م: ده‌زگای سه‌رپه‌رشتی و بیمه‌ی چۆنیه‌تی(QA) ئه‌ركی لێكۆلێنه‌وه‌ له‌ باشی جێبه‌جێ كردنی ئه‌ركه‌كانی زانكۆ و ده‌سته‌كان و راده‌ی ره‌وایه‌تی هه‌ڵس وكه‌وت و گونجانیان له‌گه‌لأ یاساكارییه‌ كار پێكراوه‌كان له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ و فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌یه‌كی تایبه‌ت له‌ هه‌ڵگرانی بڕوانامه‌ی دكتۆرا به‌ پایه‌ی به‌لانی كه‌م پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر بێ و شاره‌زایی له‌ كاروباری زانستی و كارگیریی دا هه‌بێ كه‌ له‌ پازده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێكی پسپۆڕ یاریده‌ی ده‌ده‌ن و ئه‌ركه‌كانی به‌ پێڕه‌و ده‌سنیشان ده‌كرێن. پێنجه‌م: راوێژكاران: وه‌زیر چوار راوێژكاری ده‌بێ به‌ پله‌ی تایبه‌تی بۆ هه‌ریه‌ك له‌ كاروباره‌كانی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی و خوێندنی ته‌كنیكی و خوێندنی پزیشكی، به‌مه‌رجێك پله‌ی زانستییان له‌ پروفیسۆری یاریده‌ده‌ر كه‌متر نه‌بێ و خزمه‌تی زانكۆییان له‌ (20) بیست سالأ كه‌متر نه‌بێ و خاوه‌ن شاره‌زایی شیاوه‌ییه‌كی ته‌واو بن. شه‌شه‌م: سه‌نته‌ری وه‌زاره‌ت له‌م فه‌رمانگانه‌ی خواره‌وه‌ پێكدێ:ـ 1. فه‌رمانگه‌ی كارگێڕیی ودارایی: فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی بێ و خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دوكتورا بێ و وا به‌په‌سند ده‌زانرێ كه‌ پسپۆڕبێ له‌ به‌ڕێوه‌بردن یان یاسا هه‌بێ و، خزمه‌ت و شیاوی و شاره‌زایی كارگێڕی ته‌واوی هه‌بێ بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ ده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ. 2. فه‌رمانگه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ و پلاندانان و به‌دواداچوون: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی دوكتۆرای هه‌بێ و به‌ پایه‌ی به‌لانی كه‌م پروفیسۆری یاریده‌ر بێ وخزمه‌تی زانكۆیی له‌ ده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ. 3. فه‌رمانگه‌ی نێردراوان و په‌یوه‌ندییه‌ رۆشنبیرییه‌كان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی دوكتۆرای هه‌بێ و به‌لانی كه‌م به‌ پایه‌ی پرۆفیسوری یاریده‌ده‌ر بێت و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ ده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ. 4. فه‌رمانگه‌ی توێژینه‌وه‌ و په‌ره‌پێدان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی دوكتۆرای هه‌بێ و به‌لانی كه‌م به‌ پایه‌ی پرۆفیسوری یاریده‌ده‌ر بێ و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ ده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ. 5. فه‌رمانگه‌ی ئه‌ندازیاری و پرۆژه‌كان: ئه‌ندازیارێكی راوێژكاری به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ شاره‌زایی له‌ پازده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ و ئاماده‌كردن و وردبینی دیزاین و كه‌شفه‌ ئه‌ندازیارییه‌كانی بیناكانی وه‌زاره‌ت ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانیه‌وه‌ جێ به‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیش بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زاره‌ت به‌ دیهێنانی ئه‌م ئه‌ركانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: دانانی ستراتیجییه‌ت و پلان بۆ گه‌شه‌پێدان به‌ خوێندنی باڵا وتوێژینه‌وه‌ی زانستی به‌ پێی ئه‌و سیاسه‌ته‌ی كه‌ حكومه‌تی هه‌رێم دایده‌نێ. دووه‌م: دانان و په‌سندكردنی پلانی پێویست بۆ په‌ره‌پێدانی به‌رنامه‌كان و هاندنی بزووتنه‌وه‌ی دانان و توێژینه‌وه‌ی زانستی و وه‌رگێڕان له‌ زانكۆكان و ده‌زگا زانستیه‌كانی دیی دا. سێیه‌م: دانانی پلانی پێویست بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی زانستی كادیری فێركردن له‌ مه‌یدانی خوێندنی باڵا، به‌ هۆی ئاماده‌كردنی مامۆستاكانی زانكۆ و شاره‌زای پسپۆڕ له‌ رۆڵه‌كانی هه‌رێم و چاودێركردنی زانا و بیرمه‌ندان و گرنگی دان به‌ توێژینه‌وه‌ی زانستی و چاودێری كردنی به‌هره‌ی داهێنان و دۆزینه‌وه‌ و هاندانی وپشتگیریی كردنی وكاركردن له‌ پێناو فه‌راهه‌مكردنی پێویستیه‌ هونه‌ری و ماددیی ومه‌عنه‌وییه‌كان كه‌ یاریده‌ی توێژه‌ران و داهینه‌ران ده‌ده‌ن بۆ به‌دواداچوونی كاره‌ زانستیه‌كانیان به‌ متمانه‌ و دڵنیاییه‌وه‌. چواره‌م: داننان به‌ ده‌زگا زانكۆیی و زانستیه‌ نا عیراقیه‌كان و په‌سه‌ندكردنی بنچینه‌كانی هاوتایی بۆ پله‌و بڕوانامه‌ زانستیه‌كانیان. پێنجه‌م: پێشنیازكردنی كردنه‌وه‌ی زانكۆی حكومی و ده‌زگاكانی خوێندنی باڵا یان هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌یان یاخود لێكدان و لێك جیاكردنه‌وه‌ یان یاخود گواستنه‌وه‌یان له‌ ناو هه‌رێمدا. شه‌شه‌م: ره‌زامه‌ندی ده‌ربڕین له‌ سه‌ركردنه‌وه‌ی كۆلێج و په‌یمانگای نوێ له‌ هه‌رێمدا یان كه‌رتكردنیان یان لێكدانی ئه‌وانه‌ی هه‌نه‌ له‌گه‌لأ یه‌كدا. حه‌وته‌م: پشتگیریی كردنی هاوكاری و ئاڵوگۆڕكردنی رۆشنبیریی و زانستی له‌گه‌لأ زانكۆ و ده‌زگاكانی خوێندنی باڵای ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم. هه‌شته‌م: چاودێری كردنی ئه‌وانه‌ی دێن بۆ هه‌رێمی كوردستان یان لێی ده‌رده‌چن له‌ قوتابی ومامۆستا و توێژه‌ر و دابین كردنی پێویستییه‌ زانستی و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانیان وهاندانی گه‌ڕانه‌وه‌ی خاوه‌ن كه‌ فائه‌ته‌كانی نیشتمانی له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم. نۆیه‌م: پێشنیازكردنی پرۆژه‌ی یاساو ئه‌و پێڕه‌وانه‌ی كه‌ به‌ خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستیه‌وه‌ په‌یوه‌ستن. ده‌یه‌م: ئاماده‌كردنی پرۆژه‌ی بودجه‌ی گشتی بۆ وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانی. یازده‌م: هه‌ڵسه‌نگاندنی ده‌زگاكانی خوێندن سه‌ر به‌ وه‌زاره‌ت و دانانی میكانیزمێك بۆ چاكسازییه‌ پێویسته‌كان له‌ لایه‌ن خودی ده‌زگای خوێندنه‌كه‌وه‌. دوازده‌م: به‌ دواداچوونی كاری ده‌زگاكانی خوێندن و توێژینه‌وه‌ی زانستی به‌ شێوه‌یه‌ك ئاستی زانستی به‌ پێی به‌رزه‌فت و پێوه‌ری جیهانی به‌كار هاتوو بپارێزێ و رێكاری پێویست بۆ دابین كردنی بگرێته‌ به‌ر. سێزده‌م: ئاڵوگۆڕكردنی زانایان و بیرمه‌ندان وئه‌وانه‌ی ده‌رس ده‌ڵێنه‌وه‌ له‌گه‌لأ زانكۆكان و ده‌زگا زانستییه‌ عیراقی وبیانیه‌كان وئینتیدابكردنیان. چوارده‌م: كاركردن له‌ پێناوی فه‌راهه‌مكردنی كورسی خوێندن بۆ سه‌ركه‌وتووه‌كان بۆ خوێندنی باڵا له‌ ده‌ره‌وه‌ به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا.

مادده‌ی دووه‌م : وه‌زاره‌ت هه‌وڵ ده‌دات ئه‌م ئامانجانه‌ی خواره‌وه‌ به‌دی هه‌بێنێت: یه‌كه‌م : جێبه‌جێ كردنی سیاسه‌تی گشتی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی ئاماده‌كراوه‌ و له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌ په‌سندكراوه‌. دووه‌م : هێنانه‌دی كۆڕانگارییه‌كی چۆنایه‌تی و سازان له‌گه‌لأ په‌ره‌سه‌ندنه‌كانی جیهانی له‌ مه‌یدانی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی و به‌رزكردنه‌وه‌یان بۆ ئاستی پێویست له‌ بواره‌كانی زانستی و هونه‌ری و ته‌كنۆلۆجی دا. سێیه‌م : هینانه‌دی گونجان و پێگه‌یشتن له‌ نێوان خوێندنی باڵا و پێداویستیه‌كانی هه‌رێم له‌ كادیری زانستی وهونه‌ریی شیاوه‌وه‌. چواره‌م : كاركردن له‌ پێناوی هێنانه‌دی هاوسه‌نگی له‌ نێوان پێشكه‌وتنی زانسته‌ نه‌زه‌رییه‌كان و ئه‌وه‌ی پێویسته‌ له‌ ڕووی فراوان كردن و په‌ره‌پێدان له‌ تاقیكردنه‌وه‌ و كاركردنی پراكتیكی وتاقیگه‌ییه‌وه‌. پێنجه‌م : دابین كردنی پاراستنی (حصانه‌) زانستی بۆ بیرمه‌ندان و تۆیژه‌ران وداهێنه‌ران و نرخاندنی ئه‌ركه‌ زانستیه‌كه‌یان و هاندانی ده‌ست پڕژانی زانستی (التفرغ العلمی) به‌مه‌به‌ستی دروستكردنی كه‌سایه‌تی مرۆڤ به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ پشت به‌ بیركردنه‌وه‌ی ئازاد و كاركردنی به‌رده‌وام بۆ به‌دیهێنانی كومه‌ڵگایه‌كی ئازاد و گه‌شه‌دار ببه‌ستێ. شه‌شه‌م: هاندانی خوێندن و لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی و پشتگیریی كردنیان و به‌رزكردنه‌وه‌یان و فراوانكردنی پسپۆڕایه‌تی هونه‌ریی و ته‌كنۆلۆژی به‌ جۆرێك كه‌ له‌گه‌لأ پێداویستیه‌كانی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی و ماددی له‌سه‌ر ئاستی كۆمه‌ڵایه‌تی وئابووری ورۆشنبیریی وفیكری له‌ هه‌رێمدا بگونجێ. حه‌وته‌م: وه‌به‌رهێنانی توانا و به‌هه‌ره‌ زانستیه‌كان وسوود وه‌رگرتن له‌ رێگاو شێواز و هۆیه‌ زانستیه‌كانی هاوچه‌رخ بۆ رۆیشتن له‌گه‌لأ پێشكه‌وتنی زانستی و ته‌كنۆلۆجی له‌ جیهاندا. هه‌شته‌م: هاندانی ده‌زگاكانی خوێندنی باڵای ئه‌هلی له‌ هه‌رێمدا. نۆیه‌م: پاراستنی كه‌ له‌ پووری گه‌لی كوردستان و گه‌شه‌پێدانی و گرنگی دان به‌ مێژوو و به‌هاكانی و ده‌رخستنی شوێنه‌واره‌ شارستانیه‌كانی و گرنگی دان به‌ رۆشنبیریی گشتی و به‌هێزكردنی ئینتیمای نیشتمانی. ده‌یه‌م: گه‌شه‌پێدانی شاره‌زایی ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌لانی كه‌م زمانێكی بیانی ده‌خوێنن له‌ مه‌یدانی پسپۆڕییه‌كه‌یان و كارایی شیاویان پێ بدرێ بۆ به‌كارهێنانی ته‌كنۆلۆجیا. یازده‌م: بنیاتنانی تیشكۆیه‌كی زانستی (نواه‌ علمیه‌)ی ته‌كنیكی نیشتمانی. دوازده‌م: كاركردن له‌ پێناوی كردنی زمانی كوردی به‌ زمانی فێركردن و خوێندن له‌ قۆناعه‌كانی خوێندنی باڵا له‌ زانسته‌ مرۆییه‌كاندا وهاندانی وه‌رگێڕان و دانان و چاپه‌مه‌نییه‌ زانستی ورۆشنبیریی و ئه‌كادیمییه‌كان بۆ زمانی كوردی.

مادده‌ی سێیه‌م: شیركه‌تی بیری ئیرتیوازی لێ دان ومه‌ركه‌زه‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌ی كشتوكاڵی و ته‌تبیقی یه‌كان، كه‌ له‌ بڕگه‌ی نۆی مادده‌ی چواره‌می یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی (1992)دا هاتووه‌ ئیلغا ده‌كرێ و هه‌ر موڵك و ماڵێكیشی بووبێ، موڵك و ماڵی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری هه‌رێمن.

مادده‌ی یازده‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ گیراوه‌ یا به‌ندكراوه‌ی سوودی وه‌رگرتبـێ له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ وله‌ ماوه‌ی سێ ساڵ له‌ به‌ردانی گه‌ڕایه‌وه‌ سه‌ر ئه‌نجامدانی تاوان وله‌سه‌ری له‌لایه‌ن دادگای تایبه‌تی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ 3 سالأ كه‌متر نه‌بێ حوكم درا ئه‌وا بڕیاری لێبوردنه‌كه‌ی یا كه‌مكردنه‌وه‌ی حوكمه‌كه‌ی لێ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ وهه‌موو سزا كه‌وتووه‌كه‌یشی به‌سه‌ریدا ده‌سه‌پێزێ ئه‌گه‌ر تاوانێكی كرد و، نیوه‌ی ماوه‌ی سزاكه‌ی هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر تاوانه‌كه‌ی كه‌تن بوو،هه‌روه‌ها ئه‌و ئیجرائاتانه‌ش راده‌گیرێ كه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ سوودی لێ وه‌رگرتووه‌و له‌وكێشه‌یه‌ش ئیجرائاتی له‌ سه‌ر وه‌رده‌گیرێ كه‌راگیرابوو.

مادده‌ی حه‌وته‌م: حوكمه‌كانی مادده‌ (5.4.2.1)ی ئه‌م یاسایه‌، حوكمدراوه‌ گه‌ڕاوه‌كان وئه‌وانه‌ی ئه‌م تاوانانه‌یان ئه‌نجامداوه‌ ناگرێته‌وه‌:ـ یه‌كه‌م: تیرۆر كردن. دووه‌م: كوشتنی ئه‌وبیانیانه‌ی كه‌ له‌ هه‌رێمدا كارده‌كه‌ن. سێیه‌م: ئه‌وكوشتنه‌ی دزی له‌گه‌لأ دابێ. چواره‌م:بازرگانی كردن به‌مادده‌ بێهۆشكه‌ره‌كان. پێنجه‌م: ئه‌وتاوانانه‌ی دژی ئاسایشی ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم بن. شه‌شه‌م: ده‌ست پیسی ودزینی پاره‌وسامانی هه‌رێم. حه‌وته‌م: ته‌زویركردنی نووسراوی فه‌رمی په‌یوه‌ندیدار به‌ ئابووری وئاسایشی هه‌رێم. هه‌شته‌م: ته‌زویر وقه‌ڵپكردنی پاره‌ ودراو. نۆیه‌م: به‌رتیل. ده‌یه‌م: پڕدان وخراپكردنی ئافره‌ت ونێربازی ومێبازی له‌گه‌لأ مه‌حره‌مه‌كان. یازده‌م: كوشتن له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی نامووس(عه‌یب شۆرین).

مادده‌ی یه‌كه‌م: زیاده‌ باجێكه‌ له‌سه‌ر زیاتر له‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار له‌ كۆی داهاتی (عه‌قاره‌كان)ی ئه‌وه‌ی له‌سه‌ریه‌تی (المكلف) وه‌رده‌گرێ و ده‌سه‌پێندرێ، به‌و مافه‌شه‌وه‌ كه‌ له‌ عه‌قاره‌ وه‌قف كراوه‌كانیشه‌وه‌ هه‌یه‌تی، دوای لێده‌ركردنی بڕه‌ باجی بنچینه‌یی و بێ قه‌یدی یاسایی (السماح القانونی) به‌ پێی ئه‌م رێژانه‌ی خواره‌وه‌:- (5%) تاكو ده‌گاته‌ (5000) پێنج هه‌زار دینار. (8%) ئه‌وه‌ی له‌ (5000) پێنج هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (7000)حه‌وت هه‌زار دینار. (10%) ئه‌وه‌ی له‌ (7000) حه‌وت هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (10000) ده‌ هه‌زار دینار. (15%) ئه‌وه‌ی له‌ (10000) ده‌ هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار. (17%) ئه‌وه‌ی له‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (20000) بیست هه‌زار دینار. (20%) ئه‌وه‌ی له‌ (20000) بیست هه‌زار دینار پتر بێت.