أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: دهستهی گشتی ههر به سێ ساڵ جارێك كۆبوونهوهكانی به مهبهستی ههڵبژاردن له سێ یهكی كۆتایی مانگی كانوونی دووهمدا دهبهستێت. دووهم: رای یاسایی (النصاب) له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی بۆ ههڵبژاردن به ئامادهبوونی زیاتر له نیوهی ئهندامان له كاتێكی دیار كراودا دهبێت. سێیهم: ئهگهر رادهی یاسایی (النصاب) له كۆبوونهوهی ناوبراودا تهواو نهبوو كۆبوونهوهیهكی تر له نیوهی مانگی شواباتی ههمان ساڵدا دهبهسترێ و رادهی یاسایی (النصاب) به بێ لهبهر چاوگرتنی ژمارهی ئامادهبووان تهواو دهبێت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: دهستهی گشتی تایبهتمهندی له وانهی خوارهوهدا دهبێت: یهكهم: راستاندنی حیساب كاری ساڵی پێشوو و بڕیاردان لهسهر بوودجهی خهملێندراو. دووهم: گفتوگۆ كردن لهسهر راپۆرتی ساڵانه و كاروباری سهندیكا و حساباتهكانی. سێیهم: سهیر كردنی پێشنیاری ههموار كردنی یاسای سهندیكا و پێرهوهكانی. چوارهم: بڕیاردانی پاكتاكردنی موڵك و ماڵ و دارایی سهندیكا له كاتی ههڵوهشاندنهوهیدا.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: ئهنجومهن له یهكهم كۆبونهوهیدا به دهنگدانی نهێنی یهكێك له ئهندامه ههڵبژێردراوهكان به جێگری سهرۆك ههڵدهبژێرێ.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: ئهو ئهندامانهی فهرمانبهر نین، له پۆلی تایبهتی (300) دینار و پۆلی مومتاز (250) دینار و پۆلی یهكهم (150) دینار و پۆلهكانی تر (100) دینار خهڵاتی مانگانهیان دهدرێتێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشهو دهستهواژانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه:- یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستانی –عێراق. دووهم: ئهنجومهنی وهزیران: ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستان ـ عێراق. سێیهم: وهزارهت: وهزارهتی گواستنهوه له ههرێمی كوردستان ـ عێراق. چوارهم: وهزیر: وهزیری گواستنهوه له ههرێمی كوردستانی ـ عێراق. پێنجهم: دهزگا: دهسهڵاتی فڕۆكهخانهكانی شارستانی له ههرێمی كوردستانی ـ عێراق. شهشهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی كارگێڕی دهزگا. حهوتهم: سهرۆكی دهزگا: سهرۆكی دهزگای فرۆكهخانهكانی شارستانی ههرێمی كوردستانی ـ عێراق. ههشتهم: نهخشهسازی بنچینهیی فڕۆكهخانه: نهخشهسازیء هێلكاریهكانی ئاكاره بنچینهییهكانی فڕۆكهخانهء پاشكۆكانی پێش دامهزراندنء پاش دامهزراندنیء فراوانكردنی ئایندهی. نۆیهم: بهكارخهری فڕۆكهخانه: ههر كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی، فرۆكهخانهكه یان بهشێكی دهخاتهكار. دهیهم: وهبهرهێنهری فرۆكهخانه: كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی كه فرۆكهخانهكه وهبهردههێنێء بهڕێوهی دهبات چ خودی خۆی یان بههۆی كهسان یان لایهنی پهیوهست بهخۆی. یازدهم: بهكارخهری ئاسمانی (وهبهرهێنهر): ههركهسێكی سروشتی یان مهعنهوی یان دهزگا یان كۆمپانیا، ئهركی بهكارخستنی فڕۆكه دهگرێته ئهستۆ، بۆ مهبهستهكانی گواستنهوهی ئاسمانی ناوخۆیی یان نێودهوڵهتی بهشێوهیهكی ڕاستهوخۆ یان ناڕاستهوخۆیان بهشێوهیهكی بهكرێدان یان پێشكهشكردن یان بهكارخستنی خزمهتگوزاریهكانی ئاسمانی یان ههر كارگوزارییهكی دیكه، چ بۆ حیسابی خۆی بێ یان لهبری كهسێكی دیكه یان دهزگایهك یان كۆمپانیایهكی دیكهء دهستهی فرۆكهوانهكان ملكهچی فهرمانهكانی دهبن. دوازدهم: خزمهتگوزاریهكانی سهرزهوی: مهبهست له خزمهتگوزاری سهرزهوی ههموو ئهو خزمهتگوزاریانهیه كه له فرۆكهخانهكان پێشكهش دهكرێن بههۆی كۆمپانیاكان یان دامهزراوهكانی تایبهتمهند كه لهلایهن دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراقی پشتی پێ دهبهسترێ بۆ پێشوازیكردنء ڕاگواستنی فرۆكهو ڕێبوارانء ئهوهی فرۆكهكان دهیگوازنهوه له كهلءپهلء كاڵاءپۆسته لهوانهش داگرتنء باركردنء ههروهها بارو بۆ كردنی فرۆكهكان بهخواردنهوهو كهرهستهكانی خواردهمهنی شتی دیكهش، ههر لهدهرهوهی باڵاخانهكانی فرۆكهخانهء لهناو شوێنی جولانهوهی فرۆكهكان تاوهكو سهركهوتن بۆ ناوفرۆكه بهرلهفڕینیء ئهو كهرهستانهی ئهو خزمهتگوزاریانهی پێ پێشكهش دهكرێ دهبێ هاوشێوهی ئهو تایبهتمهندییه پێوانهییانه بێ كهلهلایهن دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراقی بۆ ههموو خزمهتگوزارییهكان پشتی پێ ببهسترێ. سیازدهم: پێوانهكانی نێودهوڵهتی: ههرچییهك لهپاشكۆكانء قهواڵهكانی ڕێكخراوی فڕۆكهوانی شارستانی نێودهوڵهتی (ICAO) ههمواركراوهكانی دا هاتبێت. چواردهم: پێوانهكانی ناوخۆیی: ههر پێوانهیهك لهیاسای فرۆكهوانی شارستانی عێراقی و ههمواركراوهكانیدا هاتبێت لهگهڵ لهبهرچاوگرتنی دهسهڵاتهكانی ههرێم لهم مهیدانهدا بهجۆرێك لهگهڵ دهقهكانی دهستووری عێراقیدا ناكۆك نهبێت. پازدهم: فرۆكهخانه: ڕووپێوێكی دیاریكراوه لهسهر ڕووبهری زهوی یان ئاو لهوانهش باڵاخانهء دامهزراوو كهرهستهكانی تایبهتكراوه سهراپای یان بهشێكی بۆ گهیشتن و جێهێشتنی فرۆكهكان یان لهبهر جولانهوهیان لهسهر رووبهری زهوی. شازدهم: فرۆكهخانهی نێودهوڵهتی: فرۆكهخانهیهكه حكومهتی ههرێم له ههرێمهكهی خۆیدا دایدهمهزرێنێ بۆ هاتنهناوو دهرچوونی جولانهوهی ئاسمانی نێودهوڵهتیء، وهرگرتنی ههموو ڕێكارهكانی پهیوهست به گومرگء كۆچكردنء تهندروستی و كهڕهنتێنه-قورمێنه لهوانهش بهرگرتن له ئاژهڵ و ڕووهك، زۆر ڕێكاری هاوشێوهی دیكهش. حهڤدهم: ڕێپێدان: ڕهزامهندییهكه دهسهڵاتی فڕۆكهوانی شارستانی عێراق بۆ كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی دهریدهكات بۆ ئهنجامدانی چاڵاكیهكی دیاریكراو كه دهكهوێته چوارچێوهی تایبهتمهندییهكانی. ههژدهم: ڕێبهری فرۆكهخانه: ئهو ڕێبهرهی دهسهڵاتی فرۆكهخانهكان دهریدهكات ئهو پرهنسیپه بنچینهییانه لهخۆی دهگرێ كه له پێڕهو وپارێزنامه و ڕێنمایی و ڕێساكانی پێویست كه دهبێ پهیڕهوی بكرێ، داهاتووه، لهپێناو سهلامهتی و ئاسایشی فرۆكهخانهء فرۆكهكان. نۆزدهم: رێپێدان بهفرۆكهخانه: ڕهزامهندییهكانی دیاریكراوه دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراق بۆ كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی دهریدهكات بۆ ئهوهی پرۆسهی بهكارخستنی فرۆكهخانه بگرێته ئهستۆ. بیستهم: مۆڵهتدان: باوهڕنامهیهكه یان ڕێپێدانێكه دهسهڵاتی فڕۆكهوانی شارستانی عێراق دهیداتهكارمهندانی كهرتی فرۆكهوانیی شارستانی، ئهوانهی سروشتی كارهكانیان پێویست بهههبوونی باوهڕنامه یان ڕێپێدان دهكات، بهپێی ئاستهكانی بڕیار لێدراوی نێودهوڵهتیهوه. بیست ویهكهم: جولانهوهی ئاسمانی: ههموو فرۆكهكانی بهئاسمانهوهن، یان لهناوچهی فرۆكهخانه مانۆڕدهگرن. بیست ودووهم: شوێنی مانۆڕگرتن (سوڕانهوه) له فڕۆكهخانه: ئهو شوێنهیه بۆ فڕین و نیشتنهوهو جولانهوهكانی دیكهی پهیوهست به فڕین و نیشتنهوه بهكاردێت بهدهر له گۆڕهپانی وهستانی فڕۆكهكان. بیست وسێیهم: فرۆكه: ههر ئامێرێك بتوانێ له ئاسمان بمێنێتهوه بههۆی كاردانهوهكانی ههوا، نهوهك بههۆی ئهو كاردانهوانهی لهسهر ڕووبهری زهوی ڕهنگدهداتهوه، ههموو نهفهرههڵگرهكانی ههوا دهگرێتهوه وهكو مهناتید و بالۆنهكانء فرۆكهكانی چارۆگهدارو ئهو فرۆكانهی كه باڵهكانیان دهجوڵێتهوه ههتادوایی.. بیست وچوارهم: ڕێككهوتننامهی شیكاگۆ: ڕێككهوتننامهی فرۆكهوانی شارستانی نێودهوڵهتی كه له شیكاگۆ له 7/كانوونی یهكهمی/1944 مۆركراوهو بهیاسای ژماره(6)ی ساڵی 1947و پاشكۆو قهواڵهو برتۆكۆڵهكانی تایبهت بهوو ههمواركراوهكانی پهسندكراوه.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: دهزگا به بهرزهفتكاری و رێنماییهكانی دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراق دایدهنێ،پابهند دهبێت تایبهت به چوارچێوهو رادهی مافهكانی هاوشانی ئاسمانی و ئهو ناوچانهی لێی دادهسهپێ. لهبهررۆشنایی حوكمهكانی پاشكۆی چواردهمی رێككهوتنامهی شیكاگۆ، و ئهوهی دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراق بۆ دابینكردنی سهلامهتی فرۆكهوانی ئاسمانی بڕیاری له سهر دهدات.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: نابێ هیچ باڵاخانهیهك بنیاتبنرێ یان هیچ كۆسپێك بهرپابكرێ له ناوچهكانی دهكهونه ژێر مافهكانی هاوشانی ئاسمانییهوه، یان هیچ گۆرانكارییهك له سروشتی یان رووی به كارهێنانی ئهو زهویانهی ملكهچی ئهو هاوشانیهن، بكرێ، تهنیابه پێی ڕێگه پێدانی پێشینه لهلایهن دهزگاوه نهبێ و بهپێی ئهو مهرجانهی دیاریدهكات.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: ناشێ له چوارچێوهی سنووری قهدهغهكراوهكاندا له هیچ لایهكیاندا بینا دروست بكرێت، یان بچێندرێت، یان زهرعهتی لێ بكرێت، یان رووباری تێدا لێ بدرێت، یان جۆگهی تێدا رابكێشرێت یان خوێدهڵینی تێدا ههڵكهندرێت یان وێستگهی سووتهنیی تێدا دابمهزرێت یان تهلی لێ ڕایهڵ بكرێت یان ئامرازی پڕوپاگهنده و راگهیاندنی لێ بچهسپێت یان ههر كارێكی تر لهو چوارچێوهیهدا ئهنجام بدرێت، مهگهر وهزارهت بهنووسین رهزامهندیی لهسهر دابێت. دووهم: ناشێ لهم دیوو و ئهودیوی رێگا دهرهكیه سهرهكیهكان له چوارچێوهی ئهو رووبهرهدا ههڵكهندن ئهنجام بدرێت كه دهكهوێته نێوان دوو هێڵی هاوتهریب به هێڵی ناوهڕاست له مهوداو یهك كهله (75) حهفتاو پێنج مهتری راست و چهپی رێگای یهك سایدهوه دوورنهبێت و(100) مهتریش له ڕێگای دوو سایدهوه دوور نهبێت، مهگهر لهسهر رهزامهندی وهزارهت و بهپێی مهرج و بهندو بهستێك كه خۆی داینابێت. سێیهم: پردێك یان ئاوبارهیهك یان شوێنی پهڕینهوهیهك یان ههر دامهزراوێكی دی له چوارچێوهی قهدهغهكراوی ڕێگا گشتیهكان دروست بكات، بهرهزامهندی وهزارهت و بهپێی ئهو نهخشهبهش نهبێت كه بڕیاری لهسهر دهدات، بهو مهرجهش كه ڕێگهیهكی شوێنگرهوهی كاتی گونجاو لهماوهی ئیشهكهدا بۆ هاتوچۆ دابین بكات كه ههموو نیشانهكانی سهلامهتیی هاتوچۆی تێدا فهراههم بێت. چوارهم: ئهو تازه دامهزراوانهی كه له چوارچێوهی قهدهغهكراوی رێگا گشیتیهكاندا دامهزراون ئهوانهی كه هی فهرمانگه فهرمییهكانی دهوڵهتن پێش بهركارخستنی ئهم یاسا بهبێ بهرامبهر ههڵدهگیرێن ئهگهر بوونیان كاریگهری نهریتی لهبارهی هونهری یاخود سهلامهتی هاتوچۆوه لهسهر رێگا گشتییهكان ههبێت، ههڵگرتنیشی له كیسهی لایهنی پهیوهندیدار به ههماههنگی لهنێوان خۆی و وهزارهتدا دهبێت. پێنجهم: ئهو تازه دامهزراوانهی كه سهر بهغهیری ئهو لایهنانهن كه له دهقی بهندی چوارهمی ئهم ماددهیهدا هاتوون و به مۆڵهتی ئوسوڵی یان بهرهزامهندی لایهنێكی فهرمی دامهزراون، لادهبرێن، ئهگهر بهر له جێبهجێكردنی رێگایهكه دامهزرابن، یان دیاركردنی قهدهغهكراوهكانی دوای قهرهبووهكهی، ئهگهر كاریگهریهكی نهریتی له رووی هونهریهوه كردبێته سهر رێگایهكه و سهر سهلامهتیی هاتوچۆ، لهقهرهبووكردنهوهكهشدا ئهمانهی خوارهوه رهچاو دهكرێن: 1ـ تهنها قهرهبووی تازه دامهزراوهكان دهكرێت. 2ـ قهرهبووهكه له رۆژی پێدانی مۆڵهتهكهوه، یان له رۆژی دهرچوونی رهزامهندیهكهوه، یان له رۆژی پێدانی ئیزنی دامهزراندنی دامهزراوهكانهوه، یان له رۆژی ههڵكهندنیهوه كامیان بۆ هاووڵاتیهكه باشتر بوو، لهو رۆژهوه دهخهمڵێنرێت، دهنا لهكاتی پشكنین و خهمڵاندنهكهوه دیاری دهكرێت كه كرێی هاوشێوه بێت، مهگهر رێكهوتنێكی پێچهوانهی ئهوه ههبووبێت. 3ـ بڕی قهرهبووهكه لهلایهن لیژنهیهكهوه بهسهرۆكایهتی سهرۆكی یهكهی كارگێڕی و ئهندامێتیی نوێنهری ههریهك له وهزارهت و وهزارهتی دارایی و فهرمانگهی تۆماری خانووبهرهی یهكهی كارگێڕی و فهرمانگهی خانووبهرهی دهوڵهت له خاوهن ئهزموونهكان دهخهمڵێنرێت. 4ـ وهزارهت و پێوهندیدار بۆیان ههیه ناڕهزایی لهسهر بڕی قهرهبووهكه لهبهرهم دادگای بهرایی تایبهت به جێگای دامهزراوهكه له ماوهی (30) رۆژدا له رۆژی دهرچوونی بڕیاری قهرهبووهكهوه دهرببڕن و بڕیاری دادگاكهیش به سیفهتی پێداچوونهوه لهبهردهمی دادگای تێههڵچوونهوهدا بهر تانهلێدان دهكهوێت. 5ـ قهرهبووهكه و خهرج و مهسرهف و كرێكانی له ڕێی ئهو دادگایهوه دهدرێت كه تایبهت به جێگهی پڕۆژهكه بێت، لهو پارهیهش دهدرێت كه وهزارهتهكه بۆ ئهو مهبهسته دایناوه، پارهكهش بهپێی یاسا به خاوهن مافهكان دهدرێت. شهشهم: ئهو تازه دامهزراوانهی كه به دهست درێژی له، دوای جێبهجێكردنی رێگایهكه یان دوای دیاركردنی قهدهغهكراوهكانی دامهزراون، بهپێی یاسا لادهبرێن و، لابردهنهكهش لهلایهن ئهو یهكه كارگێرییهوه دهكرێت كه تازه دامهزراوهكه دهكهوێته ناو شوێنی جوگرافیاییهكهی و لهسهر حسابی دهست درێژكهر دهبێت، ئهویش لهماوهی (90) نهوهد رۆژدا، له رۆژی پێڕاگهیاندنی بهو دهست درێژییه. حهوتهم: وهزارهت بۆی ههیه رهزامهندی لهسهر ئهمانهی خوارهوه بدات: 1ـ بهكارهێنانی بهشێك له قهدهغهكراوهی رێگای گشتیهی كه بۆ دامهزراندنی دامهزراوهگهلی گهشت و گوزار، یان خزمهتگوزاریی رێگایهكه، یان بۆمهبهستی كشتوكاڵی وهرزی، یان بۆ ئهو كشتوكاڵهی كه دهڵێ رێگایهكه بپارێزن و ژینگهكهش چاكتر بكهن، یان بۆ راكێشانی قابلۆ، یان بۆ دانانی كۆڵهكهی كارهبا، یان بۆ پڕۆژهگهلی ئاو، یان بۆ پڕۆژهگهلی دیكهی حكومهت، بهمهرجێك لهگهڵ پێداویسته هونهریهكانی رێگهكهدا هاودژ نهبێت و زیان به سهلامهتیی هاتوچۆی نهگهیهنێت. 2ـ مۆركردنی گرێبهست لهگهڵ كۆمپانیا پسپۆڕهكان بۆ دانانی هۆیهكانی ریكلام كردن و راگهیاندن له چوارچێوهی قهدهغهكراوی رێگا گشتییهكاندا بهپێی بهند و مهرجی تایبهت به وهزارهت. 3ـ هێشتنهوهی ئهو باخانهی دهكهونه سهر قهدهغهكراوهكانی رێگایهكه، ئهگهر مانهوهیان كارنهكاته سهر لایهنی هونهری و سهلامهتیی هاتوچۆی سهر رێگایهكه، بهمهرجێك به شێوهیهكی رێك و پێك لهسهر حسابی خاوهنهكانیان پهرژین بكرێن. 4ـ هێشتنهوهی تازه دامهزراوهكان و ئهو بینایانهی دهكهونه چوارچێوهی قهدهغهكراوی رێگهكهوه، لهو رێگایانهدا كه بهر له بهركارخستنی ئهم یاسایه جێبهجێ كراون بهمهرجێ مانهوهیان هاودژ نهبێت لهگهڵ پێداویسته هونهریهكانی رێگایهكه و سهلامهتی هاتوچۆ بهم جۆرهی خوارهوه: أ ـ بهشهكانی ئهو بینایانهی كه له (10) ده مهتر قوڵتر دهست درێژییان نهكردووه، ئهگهر به لابردنیان زیان به ههموو بینایهكه بگهیهنێت. ب ـ كۆڵهكهكانی كارهبا و تهلهفۆن قابلۆكانی میحوهری و هێڵی شهمهندهفهر و كهناڵهكان و دامهزراوهكانی پشتهوهی. ج ـ ئهو بینا و دامهزراوانهی سهر به فهرمانگهكانی دهوڵهت و خانهكانی پهرستش و گۆڕستانهكانن. ههشتهم: دامهزراو و پڕۆژهگهلی وهبهرههمهێن موڵكی ههر كهسێك و لایهنێك بن، له حوكمهكانی بهندی شهشهمی ئهم ماددهیه به دهردهبن و تا تهمهنی رهنێوهێنانیان بهسهر دهچێ، بهمهرجێ هێڵی رهنێوهێنانی تازهیان بۆ زیاد نهكرێت، ئهوانه دوای بهسهرچوونی تهمهنی وهبهرهێنانیان، لهسهر حسابی ئهو لایهنهی كه له نوێ دامهزراوهكه خاوهنیهتی لادهبرێن و هیچ قهرهبوویهكیشیان ناكهوێت. نۆیهم: بیناو دامهزراو و شوێنی دیكهی پێویست بۆ خزمهتگوزاری رێگا گشتییهكان به مۆڵهتی وهزارهت و به ههماههنگی لهگهڵ پارێزگای پهیوهندیدار و بهپێی نهخشهیهك دادهمهزرێت كه ئامادهكراوه یان نهخشهی بۆ دارێژراوه و بهو چۆنیهتییهش كه شوێنهكه دهیخهمڵێنی له ناوهوه یان له دهرهوهی قهدهغهكراوی ئهو رێگایانه و لهسهر وهزارهتیشه رێنمایی تایبهتی بۆ دهربچوێنێت. دهیهم: ناشێ هیچ بینایه، یان دامهزراو، یان هیچ تازه دامهزراوێك یان شاردنهوهی تهندروستی دابمهزرێت كه بهكارهێنانیان مهترسی یان بێزاركردن كاریگهری لهسهر ژینگهی رێگاكهو بهكارهێنهرهكانی ههبێت بههۆی دووكهڵ دهرهاویشتن یان ههڵم یان غاز یان تۆز یان بۆنی زیانبهخش یان شتی لهو جۆره بابهتانهیان لێ بكهوێتهوه، تهنیا لهو جێگایانهدا نهبێت كه بهلای كهمهوه (500) پێنج سهد مهتر له قهدهغهكراوی سنووری ڕێگای هاتوچۆی خێرا و رێگا سهرهكیهكان دوور بن و، رێگاش دهدرێت به خاوهنی پارچه كشتوكاڵیهكان كه خانوویهكی نیشتهجێبوون بۆ خۆیان بهپێی یاسا دروست بكهن، بهمهرجێ پهرژینی دهرهوهی خانووهكه بهلای كهمهوه (25) بیست و پێنج مهتر له سنووری قهدهغهكراوی رێگاكهوه دووربێت و یهكسهریش به ڕێگهكهوه نهبهسترێت، بهڵكو به ڕێگهكانی خزمهتگوزاری هاوتهریبـی رێگا خێرا خۆجێیهكهوه ببهسترێتهوه، یان بهو ڕێگا خۆجێیانهوه ببهسرێتهوه كه له ناوچهكهدا ههن. یازدهیهم: ڕێگای گوندهكان و كشتوكاڵیهكان له حوكمهكانی بهندی دهیهمی ئهم ماددهیه بهدهردهبن، پڕۆژه كشتوكاڵی و كێڵگهكانی پهلهوهر و تروكانی هێلكهو هاوشێوهكانیان نهبێت كه ڕێگه به دامهزراندیان نادرێت لهو جێگایانهدا نهبێت كه مهودای دووریان كهمتر نهبێت له (500) پێنج سهد مهتر له سنووری قهدهغهكراوی ڕێگایهكهوه.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: پێكهێنهكانی وهزارهتهكه ئهمانهن: 1/نووسینگهی وهزیر. 2/نووسینگهی بریكاری وهزارەت. 3/بهڕێوهبهریی گشتيی دیوان. 4/بهڕێوهبهریی گشتيی زهوی و زاری كشتوكاڵ. 5/ بهڕێوهبهریی گشتيی هێلكاری و بهدواداچوون. 6/ بهڕێوهبهریی گشتيی باخ و جهنگهڵ و لهوهڕگاكان. 7/ بهڕێوهبهریی گشتيی ئهبحاس و رێنمایی كشتوكاڵ كردن وتوتن. 8/ بهڕێوهبهریی گشتيی ئاودێری و سهرچاوهكانی ئاو. 9/ بهڕێوهبهریی گشتيی سامانی ئاژهڵ و بهیتهری. 10/ بهڕێوهبهرییه گشتیهكانی كشتوكاڵ له پارێزگاكانی ههرێمدا.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئامانجهكانی ئهم یاسایه بریتین له: یهكهم: پاراستنی سهقامگیریء هاوسهنگی سروشتی بۆ بهڕێوهبردن ء رێكخستنی دارستان و برهودان به زیادكردنی رووبهرهكان. دووهم: چاككردنی ژینگه و، كهمكردنهوهی كاریگهری گۆڕانكاریهكانی كهشءههوا و، پاراستنی ههمهچهشنهیی ژینگهیی. سێیهم: فهراههمكردنی ههندێ كهرهستهی سهرهتایی، كه پیشهسازی پێویستیهتی. چوارهم: هاندانی وهبهرهێنانی كشتوكاڵی لهبواری دارستاندا. پێنجهم: پاراستنی جۆری خۆرسك له رووهكهكان ء، هێشتنهوهی خۆرسكه رهچهڵهكدارهكان له كوردستاندا. شهشهم: دهستهبهركردنی ناوچه گهشتوگوزاریهكان.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: وهزارهت به بهیاننامهیهك ئهمانهی خوارهوه دهردهچووێنێ و له رۆژنامهی فهرمیدا بڵاودهكرێنهوه: یهكهم: قهدهغهكراوهكانی رێگا گشیتیه خێراكان و سهرهكی و لاوهكی و لادییهكان و ئهوانی دیكه جگه لهو بهشانهی كه بهناو چوارچێوهی شارهوانییهكان دهڕوات كه دیاری كردنیان بهر نهخشهی بنهڕهتی ههر یهك له خۆیان دهكهوێت. دووهم: قهدهغهكراوهكانی ئهو پردانهی كه ناشێ كارگهری له بێژنگدانیان تێدا دابنرێت یان كارگهی بهرد ههڵكهندیان تێدا دابمهزرێت یان گۆڕانكاریهكی وهها له ئاڕاستهی رووبارهكهدا بكرێت كه ببێته هۆی زیانگهیاندن به پایهكانی پردهكه یان بهجێگه نزیكهكانی. سێیهم: قهدهغهكراوهكانی ڕێگا یهكتر بڕهكان و تونێل و شوێنی پهڕینهوهكان، ئهگهر ههبوون.
ماددهی سیازدهیهم:
ماددهی سیازدهیهم: هیچ كۆتێك لهسهر هاتنی چاپ كراو بۆ ناو ههرێم و بردنی بۆ دهرهوهی نییه تهنیا ئهوانه نهبێ كه پێچهوانهی حوكمهكانی ماددهی نۆیهمی ئهم یاسیایهن و سهرپێچیكهر دهكهوێته بهر لێپرسینهوهی یاساییهوه.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: نابێت بنهچهی رهچهڵهكی رووهكی و ئاژهڵی له ناوچه دارستانیهكان ببرێته دهرهوه، و رێنمایی تایبهت دهردهچێت بهو رهچهڵهك و توخمانهی رێگه پێدراوه له وهزارهتهوه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: وهزارهت بۆی ههیه لهكاتی پێویستدا دهست بهسهر ههر زهویهك یان باخێك یان ههر بهشێكیدا بهشێوهیهكی كاتی بگرێـت بۆ مهبهستی جێبهجێكردنی پڕۆژهگهلی رێگای گشتی و پرد، بۆ ماوهیهك كه له ماوهی تهواوكردنی پڕۆژهكه نهترازێت، بۆ ئهوهش كرێ دهدات پاش ئهوهی خاوهنهكهی به ماوهیهك ئاگادار دهكرێتهوه كه له (30) رۆژ كهمتر نهبێت. دووهم: ئهو لیژنهیهی كه له بهندی (دووهم)ی ماددهی (چوارهم)ی ئهم یاسایهدا دهقهكهی هاتووه، كرێی ساڵانه یان مانگانهی ئهو عیقاره دیار دهكات كه بڕیار دراوه بهشێوهیهكی كاتیی دهستی بهسهردا بگیردرێت و، كۆنووسێكیشی لهگهڵدا رێكدهخات، باره ههنووكهییهكهی لهگهڵ پاشكۆكانی تێدا دهچهسپێنێت. سێیهم: پێویسته لهسهر وهزارهت ئهو عیقارهی دهستی بهسهردا گیراوه بۆ خاوهنهكهی دوای تهواوكردنی پڕۆژهكه بگهڕێنێتهوه، به گوێرهی ئهو حاڵهتهی كه له كۆنووسی دهست بهسهردا گرتنهكهدا جێگیر كراوه و پاش خهمڵاندنی ههمان لیژنه قهرهبووی ئهو زیانانهش دهكرێتهوهكه تووشی عهقارهكه هاتووه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: به نیازی دامهزراندنی شارهوانییهك وهزارهت نهخشه و وهسفی سنووری شارۆچكهكه ئاماده دهكاو له رۆژنامهی رهسمی بڵاوی دهكاتهوه و بۆ ماوهی (30) رۆژ له شێوێنه گشتییهكاندا ههڵدهواسرێ. لهو ماوهیهدا نارهزایی (اعتراچ) وه تێبینی فهرمانگهكانی هاوڵاتی یانی لهسهر وهردهگیرێن و لهبهر رۆشناییان وهزیر ئهوهی به باش بزانێ بریاری لهسهر دهدا و دهكرێ له ماوهی ده رۆژدا له رۆژی دهرچوونی بڕیارهكهیهوه له لای ئهنجومهنی وهزیران نارهزایی لهسهر دهرببردرێ. بڕیاری وهزیر ئهگهرلهو ماوهیهدا نارهزایی درنهبردرا ههروهها بڕیاری ئهنجومهنی وهزیران ئهگهر نارهزایی دهربردرا بوو لهم بارهیهوه بڕیاری كۆتایی دهبێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: وهزارهت له ماوهی (180) سهد و ههشتا رۆژدا له رۆژی دهست بهسهرداگرتنهكهوه دهست به موڵك كردنی ئهو زهویانه دهكات كه له مادده (4)ی ئهم یاسایه دهقنووس كراون، ئهمهش بهپێی حوكمهكانی یاسای به موڵك كردن ژماره (12)ی ساڵی 1981 و ههمواركراوهكانی و، بههاكهشی لهو رۆژهوه دهخهمڵێندرێ كه نیشانهی ههڵسوكهوت نهكردنی لهسهر دانراوه یان لهو رۆژهوه كه داوای به موڵك كردنی كراوه یان كامهیان باشتر بێت بۆ ئهو كهسهی كه بهناوی دهكرێت. دووهم: له حاڵهتێكدا كه نهكرا ناونیشانی خاوهن پهیوهندی به زهویهكان و پاشكۆكانییهوه وهربگیرێت ئهوا ژمارهی پارچهكان لهو كهرتانه بهلای كهمهوه دوو جاران له رۆژنامهیهكی رۆژانه رادهگهیهندرێ و (90) نهود رۆژیش مۆڵهت به پهیوهندیدارهكان دهدرێت ئهگهر له ناوهوهی ههرێم دابن و (180) سهد و ههشتا رۆژیش بهو كهسانه دهدرێت كه له دهرهوهی ههرێمدا بن بۆ سهردان و چهسپاندنی مافهكانیان و به تێپهڕبوونی ماوهی ناوبراویش پارچه زهویهكان به موڵكراو دادهنرێن. سێیهم: بهبێ بهرامبهر ئهو چواریهكه یاساییهی كه دهقهكهی له یاسای موڵكداركردندا هاتووه، وهرگیردرێت ئهمهش بهپێێ ئهو حوكمانهی كه دهقنووس كراون و ئهم حوكمهش بهسهر ههموو ئهو زهویانه جێبهجێ دهكرێت حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه بهبێ ئهوهی گوێ بدرێته رهگهز و جۆر و جێگا و، ئهو یاسایهش كه موڵكداریهكهی پێكراوه ئهگهر چوار یهكه یاسایهكه پێشتر بهههر هۆیهك بێت وهرنهگیرابێت. چوارهم: زهویه قهدهغهكراوهكانی رێگا گشتیهكان كه بهناوی وهزارهتی داراییهوه بهموڵك كراون، تۆمار دهكرێن و تایبهت دهبن به وهزارهته وه تۆمارهكانی عیقاریی ئهو زهویانهش ههموار دهكرێن كه بهر له كارپێكردنی ئهم یاسایه به موڵككردنیان تهواو بووه. پێنجهم: له حاڵهتێكدا ئهگهر وهزارهت پێویستی بهههر رووبهره زهوییهك نهما كه دهقهكهی لهبهندی (چوارهم) ی ئهم ماددهیهدا هاتووه، ئهوا خاوهنداریهتییهكهی بۆ سهرۆكایهتی شارهوانییهكان یان بۆ بهڕێوهبهرایهتیی شارهوانییه تایبهتمهندهكان، بهبێ بهرامبهر دهگهڕێتهوه ئهگهر كهوتبووه چوارهچێوهی سنوورهكهیهوه و دهستیشی لهسهر ههڵدهگیرێت و دهدرێتهوه به وهزارهتی دارایی ئهگهر كهوتبووه دهرهوهی ئهو سنوورانهوه. شهشهم: وهزارهت لهجیاتی فهرمانگه فهرمیهكانی ههرێم، سهرپهرشتیی ئهو زهویانه دهكات كه حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه و، بههاو دهنگیش لهگهڵ یهكه كارگێریهكاندا دهست درێژی لهسهر لادهبات.
ماددهی چواردهیهم:
ماددهی چواردهیهم: سهربهستی كاری راگهیاندن بۆ پهیامنێر و نوێنهرانی دام و دهزگاكانی راگهیاندنی بیانی له ههرێمدا مسۆگهره و مهرج و بنچینهكانی کار كردنیان به رێنماییهك دیاری دهكرێن كه وهزیر دهری دهكا.
ماددهی پازدهیهم:
ماددهی پازدهیهم: دهبێ خاوهنی ئهو چاپكراوه خولهكیانهی تا كاتی جێبه جێ كردنی ئهم یاسایه ههن له ماوهی (30) رۆژدا له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا حوكمی پێنجهمی جێبه جێ بكهن.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: وهزارهت داوا دهكات: (نیشانهی دهستكاری نهكردن لهسهر ئهو زهوییانه له تۆمارهكانی عهقاریدا دابنرێت كه حوكمهمانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه، ئهمهش بۆ ماوهیهك كه له یهك ساڵ زیاتر نهبێت له رۆژی دانانی نیشانهكهوه. دووهم: وهزارهت بۆی ههیه دهست بهسهر ئهو زهویانهدا بگرێت كه دهقهكانیان له بهندی یهكهمی ئهم ماددهیهدا هاتوون، ئهوانهی كهوتوونهته دهرهوهی سنووری شارهوانییهكان، ئهمهش دوای خهمڵاندنی بههای پاشكۆكانی له دامهزراو چێنراو و زهرعهتهكان لهلایهن لیژنهیهكهوه كه بهسهرۆكایهتی سهرۆكی یهكهی كارگێڕی و ئهندامیهتی نوێنهری وهزارهت و نوێنهری تۆماری خانووبهره و نوێنهری كشتوكاڵ و نوێنهری یهكێتی جوتیاران و نوێنهری وهزارهتی دارایی و نوێنهری بهڕێوهبهرایهتی خانووبهرهی دهوڵهت له پارێزگا یان له یهكهی كارگێڕی و خاوهن زهوی یان ئهوهی نوێنهرایهتی دهكات و، لیژنهش بۆی ههیه بۆ مهبهستی ناوبراو پهنا بۆ شارهزایهك یان زیاتر ببات. سێیهم: ئهو لیژنهیهی كه دهقهكهی له بهندی (دووهم)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه، بنهماكانی ئهو خهمڵاندنه پێڕۆ دهكات كه له یاسای به موڵككردنی ژماره (12)ی ساڵی 1981 و ههموارهكانیدا هاتووه. چوارهم: وهزارهت و ههر كهسێكیش كه پێوهندیی ههبێت به پاشكۆكانی ئهو زهویهوه كه بهپێی حوكمهكانی بهندی (دووهم)ی ئهم ماددهیه خهمڵێندراوه، بۆیان ههیه له ماوهی (15) رۆژدا له رۆژی پێڕاگهیاندنهوه لهبهردهمی دادگای بهرایی تایبهتمهند به جێگای عیقارهكه ناڕهزایی لهسهر كۆنووسی خهمڵاندنهكه دهرببڕن، دادگاش لهماوهی (15) رۆژدا سهیری ناڕهزاییهكه دهكات و بڕیارهكهشی بهر تانه لێدان دهكهوێت لهلایهن سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوه وه به سیفهتی پێداچوونهوهی.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: وهزارهتی تهندروستی به ههماههنگی لهگهلأ وهزارهته پهیوهندیدارهكاندا هوشیار كردنهوهی تهندروستی بۆ قهدهغه كردنی جگهره كێشان له ههموو هۆیهكان بڵاودهكاتهوه.