أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی پهنجاو سێیهم:
ماددهی پهنجاو سێیهم: یهكهم: دهبێ دهستهكانی پێداچوونهوه ودهستهكانی دادگاكانی تێ ههڵچوونهوه و دادگاكانی تاوان ڕاپۆرتی وهرزی (فصلی) رێك بخهن و تیایاندا ئهو حوكم و بڕیارانه دیاری بكهن كه دادوهر له ئهنجامی نهزانییهوه تیایاندا ئهو حوكم و بڕیارانه دیاری بكهن كه دادوهر له ئهنجامی نهزانییهوه سهبارهت به بنهما یاساییه سهرهتاییهكان (الجهل بالمادئ القانونیه الاولیه) یا غافڵبوونی لهچهند رووداوێك كه له كاتی پێداچوونهوهی حوكم و بڕیارهكانیدا دهردهكهون ههڵهیهكی قهبه (خگأ فاحش)ی كردووه وێنهیهكیان بنێرن بۆ وهزارهتی داد و ئهنجومهنی دادوهری بۆ ههڵگرتنیان له فایلی خودی دادوهرهكاندا تا له كاتی باسكردنی پلهبهرزی وپایه بهرزی یاندا رهچاوبكرێن. دووهم: وهزارهتی داد و ئهنجوومهنی دادوهری و دادگای پێداچوونهوه و دادگاكانی تێ ههڵچوونهوه و دادگاكانی تاوان به پێی رێنماییهك كه وهزیری داد دهری دهكا ئهو ههڵانه له دهفتهری تایبهتیدا تۆمار دهكهن.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: پرنسیپه بنهڕهتیهكانی وهرگرتنی قوتابیان بهم شێوهیهی خوارهوه دبێت: یهكهم: وهرگرتنی قوتابیان له قوتابخانهو پهیمانگه ناحكومیهكاندا بهدهر دهبێت له مهرجی تهمهن و تێكڕای متمانهپێكراو له سیستهمی وهرگرتن له قوتابخانه حكومیهكاندا. دووهم: قوتابخانهو پهیمانگه ناحكومیهكان له كاتی دیاریكراودا ههڵدهستن به پێشكهشكردنی پلانی وهرگرتنی قوتابیان به وهزارهت و پاش ڕهزامهندی وهزارهت لیستێك بهناوهكانیان پێشكهشی وهزارهت دهكرێت بۆ ڕهزامهندی دهربڕین لهسهریاندا. سێیهم: گواستنهوهی قوتابیان له قوتابخانهو پهیمانگه حكومیهكان بۆ قوتابخانهو پهیمانگه ناحكومیهكان و بهپێچهوانهوه، بهپێی سیستهمی تایبهت به وهرگرتن دهبێت.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهگهر جورمێك تهنها به غهرامه حوكم درا بێ و حوكمدراوهكه غهرامهكه نهدات، ئهوه، لهو بارهدا دادگا لهجیاتی ههر بیست دینارهوه یهك رۆژ حوكمی حهپسی دهدات، به مهرجی ماوهی حهپسهكه، له ههموو حاڵهتێكدا، له دوو ساڵ نهترازێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: دادگا، له ههر رۆژهی كه حوكمدراو له تهوقیفدا بهسهری دهبات بیست دینار له غهرامهكهی كهم دهكاتهوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: بڕی ئهو غهرامانهی كه دهقهكانیان له یاسای سزاكانی ژماره (111)ی ههموار كراوی ساڵی (1969)دا هاتووه، بهم شێوهیهی خوارهوه دهبن: یهكهم: سهرپێچییهكان له (50) پهنجا دینار كهمتر نهبێ و له (300) سێ سهد دینار زیاتر نهبێ. دووهم: كهتن (الجنج) له (301) سێ سهدو یهك دینار كهمتر نهبێ و له (1500) ههزارو پێنج سهد دینار زیاتر نهبێ. سێیهم: جینایهت له (1501) ههزارو پێنج سهدو یهك دینار كهمتر نهبێ و له (5000) پێنج ههزار دینار زیاتر نهبێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهزگایهكی گشتی دادهمهزرێ كه تایبهت بێ به كاروباری شههیدهكانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق و بهو كهسانهی كه له ئهنجامی تێدا بهشدار بونیان تووشی كهم ئهندامی بوون پێی دهگوترێ دهزگای گشتی شههید.
ماددهی حهڤده:
ماددهی حهڤده: ئهندامانی ئهنجوومهن به دهست له كاركێشراوه دادهنرێ ئهگهر له سێ دانیشتنی یهك له دوای یهك یان پێنج دانیشتنی پچر پچڕ له ماوهی ساڵێكدا بهبێ عوزری رهوا ئاماده نهبوو.
ماددهی دوانزده:
ماددهی دوانزده: ئهنجومهنی سهندیكا پێك دێ له: 1- نهقیب: مهرجه ماوهی دهستدانه پیشهكهی له ده ساڵ كهمتر نهبێ. 2- ههشت ئهندام به بریكاری نهقیب و سكرتێریشهوه: له وانه بن كه ئهو ماوهیهی له دهست دانه پیشهكهیان قهتاندویانه له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یهكهم: دهكرێ دهستهی گشتی بانگهێشتی كۆبونهوهی نائاسایی بكرێ له یهكێك لهم دوو حاڵهتانهی خوارهوهدا: 1- به بڕیارێكی هۆدار كه زۆرینهی ئهندامانی ئهنجومهن دهیدهن. 2- به داواكارییهكی نووسراوی هۆدار كه سێ یهكی ئهندامانی دهستهی گشتی پێشكهش به ئهنجومهنی دهكهن، ئهنجومهن لهسهریهتی بانگهێشتنامه دهربهێنێ و كاتی كۆبونهوه له نێوان پانزده رۆژ له مێژووی گهیشتنی داواكارییهكهوه دیاری بكات. دووهم: نابێ له كۆبوونهوه نائاساییهكانی دهستهی گشتیدا باس له هیچ كارێك بكرێ غهیری ئهو كارانه نهبن كه له بهرنامهی كاردا جێگیر كراون و له كاتی كۆبوونهوه له پێناویاندا.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: دهستهی گشتی ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوه ئهنجام دهدات: یهكهم: راستاندنی بودجه و حسابكاری دوماهی. دووهم: گفتوگۆ كردن و بڕیاردان لهسهر راپۆرتی ئهنجوومهن. سێیهم: چاوپیاخشاندنی ئهو پێشنیارانهی كه له بارهی ههمواركردنی یاسایی سهندیكاوه پێشكهش دهكرێن. چوارهم: بڕیاردان لهسهر پێرهوی ناوخۆ و ههمواركردنی.
ماددهی چل و پێنجهم:
ماددهی چل و پێنجهم: دادوهر بۆی ههیه هر كاتێ ئارهزووی كرد واز له كاربهێنێ (استقاله) بدات و لهو بارهشدا مافی وهرگرتنی مووچهی خانهنشینی و یاخود (اكرامیهی)دهمێنێ كه به پێی یاسای راژهی شارستانی (خدمهی مدنی) دهی كهوێت و مافی ئهو مۆڵهتانهیشی لهدهست نادات كه ماویهتی.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: 1- به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك بۆ كیمیاگهران دادهمهزرێندرێ و كهسایهتی مهعنهوی خۆی دهبێ و بارهگاكهشی له ههولێری پایتهختی ههرێم دهبێ و بۆی ههیه لقهكانی له ناوهندی پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه. 2- دهستهیهكی ئامادهكار له (15) پانزده كهس پێك دێت به رهزامهندی لایهنه تایبهتمهندهكان تاكو ههڵبژاردنی گشتی دهكرێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ماددهی نۆیهم له یاساكه ئیلغادهكرێ و، ئهمهی خوارهوه دێتهجێی: ماددهی نۆیهم: یهكهم: دهرمانسازی، ماوهی پله بهپلهی پزیشكیی تهواوكردبێ، مافی خۆیهتی، پاش دهوامی رسمی، دهرمانخانهیهكی ئههلی یان كۆگای دهرمان بكاتهوه. دووهم: دهرمانسازی ماوهی مهشقی تهواو كردبێ، مافی خۆیهتی، دهرمانخانهیهكی ئههلی یان كۆگایهكی دهرمان لهو قهزاو ناحیانهدا كه ئیشی تێدا دهكا، بكاتهوه.
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: یهكێتی، له بوجهیهكی ساڵانه، دارایی خۆی بهڕێوهدهبات، كه بهپێی سیستهمی ژمێریاریی دایهره فهرمیهكان رێكد هخرێ و جێیهجێ دهكرێو، ههموو حساب و حسابكاریهكیشی، لێوردبوونهوهی ریقابهی دارایی لهسهر دهبێت.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: لیژنهیهك پێك دههێنرێ به ناوی لیژنهی یانسیبی ئاوهدان كردنهوهی ههرێمی كوردستانی عێراق به سهرۆكایهتی وهزیری ئاوهدانكردنهوه و گهشهپێدان و جێگری بریكاری وهزارهت و نوێنهری وهزارهتی دارایی و ئابووری و تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی و كشتوكال و ئاودێری و پیشهسازی وزه و ئهشغال و نیشتهجێ كردنی به پله یهك كه له بهرێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ.
ماددهی چل و سێیهم:
ماددهی چل و سێیهم: یهكهم: وهزیری داد بۆی ههیه مۆڵهتی خوێندن بۆ دهرهوهی عێراق یا ناوهوهی بۆ ماوهی دوو ساڵ به مووچهی تهواو بۆ تایبهتكاری (تخصص) له باسێكدا كه پهیوهندی بهكارمهندیی دادوهری و دادگهری و وهرگرتنی باوهڕنامهی ماجستیر و دكتۆراوه ههبێ بهو دادوهره بدا كهسێ ساڵی لهبواری دادوهریدا بهسهربردبێ و بۆیشی ههیه ئهو مۆڵهته بۆ ماوهی یهك ساڵی تر درێژه پێ بدا. دووهم: دهشێ بۆ ماوهی دوو ساڵ بهمهبهستی وهرگرتنی باوهڕنامهی دكتۆرا و ههر لهو باساندا كه له بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیهدا ناوبراون بۆ دووهم جار مۆڵهتی خوێندن بدرێ بهو كهسهی مۆڵهتی یهكهمی خوێندنی تهواو كرد و باوهڕنامهی ماجستێری وهرگرت ئهویش دوای ساڵێك له دهست بهكاركردنیهوه له فرمانهكهی داوهزیری داد بۆی ههیه بۆ ماوهی یهك ساڵی تر درێژه بهم مۆڵهتهش بدا. سێیهم: مۆڵهتی خوێندن بۆ وهرگرتنی باوهڕنامهی ماجستیر بهوانه نادرێ كه تهمهنیان له چل ساڵ تێپهڕیوهو بهوانهشی كه دهیانهوێ باوهڕنامهی دكتۆرا وهربگرن له چل و پێنج ساڵ تێپهڕیبوون. چوارهم: مۆڵهتی خوێندن به خزمهتی دادوهری دادهنرێ و ئهوهی باوهڕنامهی دكتۆرا وهردهگرێ پێشینترینێكی (قدم) دوو ساڵه و ئهوهی باوهڕنامهیماجستیر وهردهگرێ پێشینترینێكی یهك ساڵهی بۆ مهبهستی پلهبهرزی و زیادهی ساڵانهی دهدرێتێ.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: بڕگهی (یهكهم) له ماددهی حهڤدهی یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: ئهنجومهن له یهكهم كۆبوونهوهیدا، به دهنگدانی نهێنی، جێگرێ بۆ نهقیب و، سكرتێرێك و بهرپرسی دارایی لهنێوان ئهندامهكانی خۆیدا ههڵدهبژێرێ و، سهڵاحییاتیشیان له پێڕۆی ناوخۆدا دیاردهكرێن.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: ماددهی (ههشتهم) له یاساكه ههمواردهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: 1. دهبێ هاووڵاتی ههرێمی كوردستان بێت یان له ههرێمی كوردستان نیشتهجێ بێت. 2. دهبێ ئههلییهتی پیشهیی ویاسایی ههبێت. 3. بهجینایهتێ یان به جونحهیهكی ئابڕووبهر حوكم نهدرابێ. 4. دهبێ عینوانێ له عینوانه رۆژنامهگهرییهكانی ماددهی (23)ی ههبێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ماددهی (چوارهم) ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: سهندیكا: بۆ وهدیهانینی ئهمانهی خوارهوه تێدهكۆشێ: 1. رێزگرتن و داكۆكی له ئازادیی رۆژنامهوانی و ئازادیی رادهربڕین، ههروهها داكۆكی له مافی رۆژنامهوانان و زامنكردنی پاراستنیان به جێ هێنانی ئهرك و فرمانیاندا. 2. ئهركی دهستكهوتنی دهنگوباسی و زانیاریهكانیان بۆ ئاسان بكا. 3. وهرگرتنی سهندیكا له یهكێتیگهلی رۆژنامهگهریی جیهانی و ئیقلیمیدا، ههروهها ههڵبهستنی پێل و پێوهندی لهگهڵیاندا. 4. قاڵكردنی رۆژنامهوانان بهههموو شێوازێ بلوێ وبكرێ. 5. پشتیوانی و لایهنگرتن له رۆژنامهوانان له حاڵهتی زهرووردا. 6. بهرجسته كردنی رژێمی فیدراڵی، یان ههر شتێكی دی كه گهلی كوردستان خۆی به دڵی بێ. 7. داكۆكی كردن له بنهماكانی دیموكراسی و، ئازادییه بنهڕهتهكان و، ئاشتی و بنهماكانی مافی مرۆڤ. 8. پشتیوانی له خهباتی گهلی كوردستان له پێناوی وهدیهانینی مافه نهتهوهییهكانی خۆی و، رهواج پێدانی بنهماي لێبوردهیی و بێ زهبروزهنگی له كۆمهڵگهداو، داكوتانی رهگی برابوونی نهتهویی و ئایینی و یهكسانی له ههرێمی كوردستانی عێراقدا. 9. بهشداری كردن له بنیادنانی دهوڵهتی دهزگاكاری و، بههێزكردنی بنهمای جیاكردنهوهی دهسهڵاتهكان. 10. پاراستنی سهروهرێتیی یاساو سهربهخۆیی دادوهری. 11. پاراستن و بهرهوچاكتر گۆڕینی رۆشنبیریی نهتهوهیی و نیشتمانی.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ماددهی (دووهم) له یاساكه ههموار دهكرێ وبهم شێوهیه خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (بهپێی ئهم یاسایه، سهندیكایێ بۆ رۆژنامهوانان سازدهدرێ، پێی دهڵێن سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستانی عێراق و، بارهگا سهرهكییهشی له ههولێری پایتهختی ههرێم دهبێت و، بۆیشی ههیه لق له پارێزگاكان و له بهغدای پایتهختی عێراقی فیدراڵی بكاتهوه).