أحكام القانون

مادده‌ی په‌نجایه‌م: یه‌كه‌م: دادوه‌ر ده‌بێ ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ بێنێ: 1-پاراستنی شكۆمه‌ندی دادوه‌ری به‌وه‌ی بێلایه‌ن و پاك بێ و به‌دووربێ له‌هه‌ر كار وكردارێك كه‌ ببێته‌ هۆی گومان لێكردنی له‌رووی سه‌ر راستیه‌وه‌. 2-ئاشكرانه‌كردنی ئه‌وكاروبار وزانیاری و باوه‌ڕنامه‌ی به‌هۆی كاره‌كه‌یه‌وه‌ ئاگادارییان لێ په‌یدا ده‌كا و ئه‌وانه‌شی په‌یوه‌ندیان به‌دام و ده‌زگاكانی هه‌رێم و كه‌سانه‌وه‌ ده‌بێ، ئه‌م ئه‌ركه‌شی ته‌نانه‌ت دوای كۆتایی هاتنی خزمه‌ته‌كه‌ی هه‌ر له‌ ئه‌ستۆی ده‌بێ. 3-نه‌كردنی بازرگانی یا هه‌ر كارێك كه‌ له‌گه‌ڵ ئیشی دادوه‌ریدا ناگونجێ. 4-له‌به‌ركردنی پۆشاكی تایبه‌تی له‌كاتی دادبینیدا (المرافعه‌) به‌ پێی ئه‌و رێنماییانه‌ی وه‌زیری داد ده‌ری ده‌كا. 5-نیشته‌جێ بوون له‌ مه‌ڵبه‌ندی شوێنی كاره‌كه‌یدا له‌و حاڵه‌ته‌دا نه‌بێ كه‌ وه‌زیری داد له‌به‌ر بارودۆخێكی تایبه‌تی رێگه‌ی ده‌دا له‌ شوێنێكی تردا نیشته‌جێ ببێ. دووه‌م: چالاكی سیاسی له‌دادوه‌ر قه‌ده‌غه‌یه‌ ونابێ خۆی بۆ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی و ده‌سته‌ ناوخۆییه‌كان و رێكخراوه‌ سیاسیه‌كان بپاڵێوێ دوای وازهێنانی نه‌بێ له‌كاره‌كه‌ی.

مادده‌ی په‌نجا وحه‌وته‌م: یه‌كه‌م: داوای رێك وپێكی (الدعوی الانچباگیه‌) دژ به‌ دادوه‌ر و سپاردنی به‌ لێژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران به‌ بڕیاری وه‌زیری داد ده‌كرێ و ده‌بێ ئه‌و رووداوه‌ باس بكا كه‌ دراوه‌ته‌ پاڵی و ئه‌و به‌ڵگانه‌ش پشتگیری لێ ده‌كه‌ن و ئه‌م بڕیاره‌ش ده‌درێ به‌ هه‌ردوولا دادوه‌ره‌كه‌ و داواكاری گشتی. دووه‌م: أ/ لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ان له‌ كاتی بینینی دا وا كه‌ دیاری ده‌كا و به‌وه‌زیری داد وسه‌رۆكایه‌تی داواكاری گشتی و دادوه‌ره‌كه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نێ. ب/ دادگایی كردن به‌ ئاماده‌بوونی نوێنه‌ری وه‌زیری داد و سه‌رۆكی داواكاری گشتی یا هه‌ر یه‌كێ له‌و داواكاره‌ گشتییه‌كان كه‌ له‌ بڕی خۆی ده‌ینێرێ و دادوه‌ره‌كه‌ كه‌ ده‌بێ خودی خۆی ئاماده‌ی ببێ ده‌كرێ و بۆشی هه‌یه‌ پارێزه‌ری له‌گه‌ڵدا بێ. د/لیژه‌ن بۆی هه‌یه‌ به‌خودی خۆی هه‌رچی لێكۆلینه‌وه‌یه‌ك به‌ باش ده‌زانێ بیكا. ه/ لیژنه‌ دوای ته‌واوكردنی لێكۆلینه‌وه‌ و گوێ گرتن له‌ قسه‌ی نوێنه‌ری وه‌زیری داد و داواكاری گشتی و به‌رگری دادوه‌ره‌كه‌ بیروڕای خۆی له‌سه‌ر داواكه‌ ده‌رده‌بڕێ و بڕیاره‌كه‌شی به‌ وه‌زیری داد وسه‌رۆكی داواكاری گشتی و دادوه‌ره‌كه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نێ. و/ لیژنه‌ له‌ هه‌ڵسووراندنی كاره‌كه‌یدا په‌یڕه‌وی ئه‌و بنه‌مایانه‌ ده‌كا كه‌ یاسای ئوسوڵی دادگایی كردنی سزاییدا هه‌ن.

مادده‌ی دووه‌م : ئه‌نجومه‌نێك له‌ هه‌رێمدا به‌ناوی (ئه‌نجومه‌نی شوورای هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق) داده‌مه‌زرێ، له‌رووی كارگێڕییه‌وه‌ به‌ وه‌زیری داده‌وه‌ ده‌لكێ و پێكدێ له‌ سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و راوێژكاران، ژماره‌یان له‌ پێنج راوێژكار كه‌متر نابێ وله‌ نۆش زیاتر نابێ.

مادده‌ی سێیه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێك ناكرێت پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م : یه‌كه‌م: مه‌رجه‌ به‌ر له‌ پێشكه‌ش كردنی تانووت بۆ دادگای كارگێڕیی خاوه‌ن تانووته‌كه‌ تڤلم (دادخوازی) خۆی له‌ لای لایه‌نی كارگێڕیی تایبه‌ت بكات ئه‌ویش ده‌بێ له‌ ماوه‌ی (15) پازده‌ رۆژ له‌ مێژووی تۆماركردنی دادخوازیه‌كه‌یدا بڕیاری یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ی له‌سه‌ر بدات. دووه‌م: دادخواز (متڤلم) بۆی هه‌یه‌ كه‌ ته‌زه‌لومه‌كه‌ی ره‌تكرایه‌وه‌ یان له‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ له‌ بڕگه‌ی یه‌كه‌مدا هاتووه‌ بڕیاری یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ری لێ نه‌درا، تانووتی خۆی له‌لای دادگای كارگێڕی له‌ ماوه‌ی (30) سیی رۆژ له‌ رۆژی كۆتایی ماوه‌ دیاریكراوه‌كه‌ بدات ده‌نا مافی له‌ تانووت لێدانی له‌ ده‌ست ده‌چێ.

مادده‌ی چواره‌م: پێشمه‌رگه‌(زێڕه‌ڤانی هه‌رێم)ی كه‌مئه‌ندام كه‌ پله‌ی په‌ككه‌وتنه‌كه‌ی له‌ نێوان (25%-49%)یه‌، ده‌نێردرێ بۆ یه‌كێك له‌ یه‌كه‌ جێگیره‌كانی تایبه‌ت به‌هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان (زێڕه‌ڤانی هه‌رێم)یاخود به‌پێی یاسای خزمه‌ت و خانه‌نشینی پێشمه‌رگه‌(زێڕه‌ڤانی هه‌رێم) مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت و، ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر داوای خۆی ده‌بێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م: پێشمه‌رگه‌( زیره‌ڤانی هه‌رێم)ی كه‌مئه‌ندام ئه‌م ماف و ئیمتیازاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌:ـ یه‌كه‌م: چاره‌سه‌ر كردنی به‌خۆڕایی له‌ نه‌خۆشخانه‌كاندا. دووه‌م: داشكاندنی نرخی پلیتی سه‌فه‌ر كردن له‌ ناو هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌یدا به‌ رێژه‌ی 30% و بۆ هه‌موو جۆری هۆیه‌كانی گواستنه‌وه‌. سێیه‌م: لێبوردن له‌ قازانجی یاسایی كه‌ دێته‌ سه‌ر ئه‌و پێشینه‌(سلفه‌)یه‌ی كه‌ بۆی خه‌رج ده‌كرێت. چواره‌م: مافی فێركردنی به‌ خۆڕایی له‌ هه‌موو قۆناغه‌كانی خوێندندا بۆ هاوسه‌رو منداڵه‌كانی هه‌یه‌. پێنجه‌م: كاركردن له‌ پێناوی دابین كردنی یه‌كه‌یه‌كی نیشته‌جێ بوونی شیاو بۆی.

مادده‌ی یازده‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائعی كوردستان)دا جێبه‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی شازده‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجوومه‌ن به‌ ده‌نگدانی نهێنی له‌ناو ئه‌ندامه‌كانی دا جێگری نه‌قیب وسكرتێرێك وخه‌زنه‌دارێك له‌ یه‌كه‌مین كۆبوونه‌وه‌ی دوای هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ هه‌ڵده‌بژێرێ وده‌سته‌ڵاتی هه‌ر یه‌كێك له‌وانه‌ له‌ پێڕه‌وی ناخۆی سه‌ندیكا ده‌سنیشان ده‌كرێ. دووه‌م: ئه‌نجوومه‌ن دانیشتنه‌ ئاساییه‌كانی هه‌ر مانگه‌ جارێك به‌لانی كه‌مه‌وه‌ ده‌به‌ستێ وده‌شبێ دانیشتنی نا ئاسایی له‌سه‌ر بانگهێشتی نه‌قیب یاخود له‌سه‌ر داوای سێیه‌كی ئه‌ندامانی سازبكات. سێيەم : نەقيب بۆی نيە پتر لە دوو دەورەی هەڵبژاردنی يەك لە دووای يەك لە پايەكەی خۆی بمێنێتەوە، بەڵام بۆی هەيە دووای تێپەڕبوونی دەورەيەكی هەڵبژاردن خۆی بۆ پايەی نەقيب بپاڵێوێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: به‌ش و ئه‌رك و تایبه‌تمه‌ندیه‌كانی پێكهاته‌ی وه‌زاره‌ت به‌ پێڕه‌و ده‌ستنیشان ده‌كرێت. دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌تی یان لق یان به‌ش یان هۆبه‌ یان یه‌كه‌كان له‌ ناو پێكهاته‌ی وه‌زاره‌ت دابنێ یان لێكیان بدات یان هه‌ڵیان بوه‌شێنێته‌وه‌ به‌ پێی پێویستیه‌كانی كاره‌كانیان له‌ كاتی پێویستدا. سێیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ لێژنه‌ی هه‌میشه‌یی یان كاتی به‌ پێی پێویست پێكبهێنێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ ڕێنمایی پێویست بۆئاسانكردنی جێبه‌جێكردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی سێیه‌م: سندووقێك داده‌مه‌زرێت به‌ناوی (سندووقی پشتیوانی پڕۆژه‌ بچووكه‌كانی لاوان) سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی كاروكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌بێت و خاوه‌ن كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی ده‌بێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ساناكردنی به‌ركارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربهێنێ.

مادده‌ی بیست وچواره‌م : دوو سالأ له‌و ماوه‌یه‌ كه‌م ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ له‌ مادده‌ی پیشوودا هاتووه‌ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی بڕوانامه‌ی ماجستیریان به‌ده‌ست هێناوه‌و پێنج ساڵیش بۆ ئه‌وانه‌ی بڕوانامه‌ی دوكتۆرایان به‌ده‌ست هێناوه‌ و ماوه‌ی خوێندنی بچووكیش بۆ وه‌رگرتنی هه‌ریه‌ك له‌و دوو بڕوانامه‌یه‌ به‌ ماوه‌ی كاركردن بۆ مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه‌ داده‌نرێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: نیسابی كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجوومه‌ن به‌ ئاماده‌بوونی زۆربه‌ی ئه‌ندامانی ته‌واو ده‌بێت وبڕیاره‌كانی به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ماده‌بووان ده‌رده‌چن وکاتێك كه‌ ده‌نگه‌كان به‌رامبه‌ر بوون ئه‌و لایه‌نه‌ په‌سه‌ند ده‌كرێ كه‌ نه‌قیب ده‌نگی له‌گه‌ڵ داوه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر شوێنی نه‌قیب به‌هه‌ر هۆیه‌كه‌وه‌ بێ چۆڵ بوو، ئه‌وا جێگره‌كه‌ی جێی ده‌گرێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر هاتوو شوێنی جێگر چۆڵ بوو، ئه‌وا سكرتێر جێی ده‌گرێته‌وه‌و، ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ ده‌بێ كه‌ له‌ ده‌وره‌كه‌ ده‌مێنێ. سێیه‌م:ئه‌گه‌ر یه‌كێك له‌ پایه‌كانی ئه‌نجوومه‌ن به‌هه‌ر هۆیه‌ك بێ چۆڵ بوو، ئه‌وا ئه‌ندامێك له‌ نێو ئه‌ندامه‌كانی تر به‌ڕێگه‌ی ده‌نگدانی نهێنی ئه‌و شوێنه‌ پڕ ده‌كاته‌وه‌ و شوێنی ئه‌وه‌ی دواییش یه‌كێك له‌ ئه‌ندامه‌ یه‌ده‌گه‌كان پڕی ده‌كاته‌وه‌ كه‌ ده‌نگی زۆرتره‌. چواره‌م: ئه‌گه‌ر پایه‌ی زۆربه‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌ن (جگه‌ لە سه‌رۆكه‌كانی هۆبه‌كان) چۆڵ بوو، ئه‌وا ده‌بێ ئه‌نجوومه‌ن ده‌سته‌ی گشتی بانگ بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌ وهه‌ڵبژاردنی ئه‌و كه‌سانه‌ی پڕیان ده‌كه‌نه‌وه‌ له‌ ماوه‌ی دوو مانگ و، به‌هه‌مان ئه‌و رێگایه‌ی كه‌ له‌م یاسایه‌دا روون كراوه‌ته‌وه‌، ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ كه‌ له‌ ده‌وره‌كه‌ ماوه‌.

مادده‌ی بیست ونۆیه‌م : سه‌رۆك یان جێگری سه‌رۆك یان راوێژكار یاخود راوێژكاری یاریده‌ده‌ر خانه‌نشین ده‌كرێن كاتێك شه‌ست و پێنج ساڵی ته‌مه‌نیان ته‌واوكرد و یاسای خانه‌نشین كردنی خاوه‌ن فرمانه‌ به‌رزه‌كانیان بۆ پیاده‌ ده‌كرێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌و پڕۆژه‌ بچوكانه‌ی كه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ له‌ باج و ره‌سمه‌كان بۆ ماوه‌ی پێنج ساڵ ده‌بووردرێن.

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و پڕۆژانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ ئه‌و پڕۆژانه‌ن كه‌ سه‌رمایه‌كانیان له‌ (40) ملیۆن دینار تێپه‌ڕ نه‌كات. دووه‌م: نابێت بڕی پێشینه‌ی ئه‌و پڕۆژانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ له‌ (15) ملیۆن دینار زیاتر بێت. سێیه‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ نابێت هه‌ر سوودمه‌ندێك له‌ یه‌ك جار زیاتر پێشینه‌ وه‌ربگرێت.