أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شهست و دووهم
ماددهی شهست و دووهم: بودجهی ئهنجومهنی دادوهری له مانه دابین دهكرێ: یهكهم: رهسم و غهرامهی دادوهری كه لهلایهن دادگاكانهوه وهردهگیرێن. دووهم: ئهو پارهیهی كه حكومهتی ههرێم ساڵانه بۆ بودجهی ئهنجومهنی دادوهری تهرخانی دهكات.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئامانجی وهزارهت ئامادهكردنی پێویستییهكانی لهش ساغی تهواوه له رووی جهستهییی و ئهقلی و دهروونیهوه بۆ هاوڵاتییان و دابینكردنی به تهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی بۆ خۆیان له ژاندا و بۆ خێزانهكانیان دوای مردنیان و بهدیهێنانی (چمان)ی كۆمهڵایهتی و ساراپایی بۆ كرێكاران، ئهمانهش بهم رێ و شوێنانهوه دهكرێت: 1-دامهزراندن و بهرێوهبردنی (وحده)ی تهندروستی پارێزهر (وقایه) و چارهسهر كردن (علاج)و پهرهپێدانی و بایهخدان به دام و دهزگاكانی به تهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی و كار و (چمان) و پوخته كردنی كۆمهڵایهتی كه ببنه دام و دهزگایهكی پوخته كردن و راستكردنهوه و فێركاری و ههوڵدان به شێوهیهك كه ژیانێكی سهربهرزانهیان بۆ مسۆگهر بكرێ و لهسهر كێشی (جنوح) به دووربن. 2-بایهخدان به خزمهتگوزاری تهندروستی و سهرهتایی و له گهلیدا به تهنگهوه هاتنی دایكایهتی و منداڵ و تهندروستی قوتابخانهو تهندروستی خێزان و پیری. 3-نههێشتنی نهخۆشی پهتاو دهست بهسهر داگرتن له گواستنهوهی له دهرهوهی ههرێم بۆ ناوهوهی و به پێچهوانهوه یا له شوێنێكهوه بۆ شوێنێكی تر و بهر گرتن له بڵاوكردنهوهی لهسهر زهوی و ناو ئاو له كهش و ههوای ههرێمدا. 4-پاراستنی ژینگه و پوخته كردنی و پهرهپێدانی و پاراستنی شێوازهكانی بوار نهدان به پیس بوونی. 5-بایهخدان به لهش ساغی و سهلامهتی كارگهران له پرۆژهكانی كارداو بهرزكردنهوهی رادهی تهندروستیان و پاراستنیان له بهرامبهرمهترسی نهخۆشیهكانی پیشهو زامدار بوون به هۆی كاره وه دانانی پێوانه و مهرجی تایبهتی بۆیان و سهلامهتی شوێنی كار و چاودێری كردنی جێبهجێ كردنی ئهو پێوانه و مهرجانه. 6-بایهخدان به تهندروستی دهروونی و هاوڵاتی و بهشدار بوون له دابینكردنی پێویستییهكانی. 7-بڵاوكردنهوهی پهروهردهی تهندروستی و هۆشیاریی تهندروستی و ژینگهیی به شێوهیهك كه پاراستنی مرۆڤ و ئامێر مسۆگهر بكا له رێگهی بهرگرتن له روودانی كارهساتی كار و نهخۆشی پیشه. 8-مسۆگهر ركدنی دهرمان و پێویستییهكانی و كهل و پهلی پزیشكی و جۆرا و جۆری پێویست بۆ پێشكهشكردنی خزمهتگوزاری پزیشكی خۆپاراستن، چاره سهركردن و بایهخدان به (عيادة)ی مللی و سهرپهرشتیكردنی و مسۆگهر كردنی ئامێریتایبهتی كهم ئهندامان. 9-بهشدار بوون له پێگهیاندنی كادیرانی تهندروستی یاریدهدهر و بهرز كردنهوهی رادهی زانستی كارگهران له كهرتی تهندروستیدا و پهرهپێدانی لێكۆڵینهوهی پزیشكی و تهندروستی، ههروهها پێگهیاندنی كادی پیشهیی به پێی پێویستی نهخشهی گهشهپێدانی ههرێم به شێوهیهك كه توانای بهرههم هێنان بهرزبكاتهوه و جۆری كارادن چاك بكا و لێكۆلینهوهی زانستی له بوارهكانی تهندروستی كار و بهتهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی كۆمهڵایهتیدا هان بدات. 10-رێكخستن و چاودێری كردنی ئهوانهی پیشهی پزیشكی و تهندروستی و سهلامهتی پیشهیی دهكهن به هاوكاری لهگهڵ لایهنه پهیوهندارهكاندا. 11-بایهخدان به بهتهنگهوه هاتن و راهێنانی ههرزهكاران و كهم ئهندامان و دوواكهوتوان له ئهقلدا و كهروڵاڵ و كوێرهكان له رووی پهروهردهیی و پیشهیی و رهفتارهوه به شێوهیهك كه بهشدار بوونیان له كاری گهشه پێداندا مسۆگهر بكا و ئهو هۆیه دهروونی و كۆمهڵایهتیانه له كایهدا نههێڵێ كه رێگهی ئهوهیان لێ دهگرێ. 12-بایهخدان به بزووتهنهوهی ههرهوهزی له ههرێمدا له رێگهی كۆمهڵانهی ههرهوهزییهوه كه پهیدا دهبن. 13-ههوڵدان بۆ مسۆگهر كردنی دابینی تهندروستی (التأمين الصحي)ب بۆ هاوڵاتی یان.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: 1-وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیاره له رێنیشاندان له كارهكانیدا و سهرپهرشتی و چاودێریكردنی چالاكییهكانی و ههر له وێشهوه ئهو بڕیار و فرمان و رێنماییانه له رووی یااسیی و بهرێوهبردن و هونهریهوه ههیه له چوار چێوهی یاسا و پیرهو و رێنماییه كارپێكراوهكانی تردا ههر وهكو له بهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهو مانایهی كه ئهندامێكی هاوبهشێتی بهرپرسیاره. 2-بریكاری وهزارهت: ئهو ئهركانه بهجێ دێنی كه وهزیر پێیانی دهسپێرێ. 3-بهرێوهبهرێتی دام و دهزگاكانی مهڵبهندی وهزارهت لهمانه پێك دیێن: أ-نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك له پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. ب-نووسینگهی بریكار: فهرمانبهرێك بهرێوهی دهباو چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. ج-بهرێوهبهرێتی راگهیاندن و پهیوهندی: به نووسینگهی وهزیر دهبهسترێتهوه. د- فهرمانگهی یاسایی: به وهزیرهوه دهبهسترێتهوه. 4-ئهنجومهن: له بهرێوهبهره گشتییهكانی دیوانی وهزارهت ئهو فهرمانگانهی پێوهی بهندن و ژمارهیهك له پزیشكه تایبهتكارهكان و ههر فهرمانبهرێك كه وهزیر دایدهنێ پێكدێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: بهرێوهبهراێتی دیوانی وهزارهت و ئهم دام و دهزگایانهی پێ یانهوه بهندن: 1-بهرێوبهرێتی گشتی دیوان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا و بهرێوهی دهبا كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێنهوه: ا-بهشی بهرێوهبردن و كارو باری كهسان. ب-بهشی كاروباری دارایی. ج-بهشی چاودێری پێداچوونهوه. 2-بهرێوبهرێتی گشتی كاروباری تهندروستی: بزیشكێك به پلهی بهرێوهبهرێتی گشتی سهرۆكایهتی دهكا و ئهم بهرێوهبهرێتتیهو بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ-بهرێوهبهرێتی خزمهتگوزاری پارێز (الوقاية) و پارێزگاری كردن له ژینگه كه لهم بهشانه پێكدێ: 1-بهشی پهتاكان (الاوبئة). 2-بهشی پارێزگاری كردن له ژینگه. 3-بهشی تهندروستی سهلامهتی پیشهیی. 4-بهشی دایكایهتی و منداڵی. 5-بهشی تهندروستی قوتابخانهو چاو. 6-بهشی پارێزی تهندروستی. 7-بهشی پشكنینی تهندروستی. ب-بهرێوهبهرێتی خزمهتگوزاری چارهسهركردن، لهك بهشانه پێك دێ: 1-خهستهخانه و مهڵبهندهكانی تهندروستی و عیاده رهسمی و ئههلییهكان. 2-بهشی عیدهكانی پزیشكی. 3-بهشی تهندروستی ددان. 4-بهشی لیژنه پزیشكییهكان. 5-بهشی دهرمان سازی (الصيدلية)و تاقیگهكان (المختبرات). 6-بهشی تهجهیز و شمهكی پزیشكی. 7-بهشی دابین (التأمين)ی تهندروستی. 3-بهرێوهبهرێتی گشتی نهخشه كێشان و فێركردنی تهندروستی: پزیشكێك سهرۆكایهتی دهكا و لهم بهشانه پێك دێ. أ-بهشی نهخشه كێشانی تهندروستی. ب-بهشی نهخشه كێشانی كۆمهڵایهتی. ج-بهشی بهدواداچوون. د-بهشی سهرژمێری. ه-بهشی ئهندازیاری و چاككردنهوه (الصيانة). و-بهشی هێزی كارگهر. ز-بهشی فێركردن و راهێنان. ح-بهشی شمهك هێنان له دهرهوه (استيراد). 4-بهرێوهبهرێتی گشتی به تهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه باوهر نامهی سهرهتای زانكۆی له دهروونناسی (علم النفس) یا كۆمهڵناسی (علم الاجتماع) دا ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ-بهشی خزمهتگوزاری كۆمهڵایهتی و بهتهمهن داچووان (المسنين). ب-بهشی كهم ئهندامان (المعوقين). ج-سنوقی بهتهنگهوه هاتی خێزان. د-بهشی كارو باری كۆمهڵه ههرهوهزییهكان. ه-بهشی راهێنانی پیشهیی ئافرهتان. 5-بهرێوهبهرێتی گشتی (چمان)ی كۆمهڵایهتی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا و كه بروانامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهشی پشكنین و پێداچوونهوهی ئابوونه. ب-بهشی خزمهتگوزاری دوای فرۆشتن. ج-بهشی بهكار خستن (التشغيل). د-بهشی خانهنشینی و بریددان (التعويض). ه-بهشی جێبهجێ كردن. و-سنوقی (چمان) ی كۆمهڵایهتی.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: فهرمانگهی چاكسازی كۆمهڵایهتی و بهشهكانی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی بهرێوهی دهبا كه بروانامهیسهرهتایی زانكۆی ههبێ و فهرمانگهكه كهسایهتی (معنوی) ی خۆی دهبێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهو فهرمانگهو بهشانهی له پارێزگاكانی ههرێمدا به وهزارهتهوه بهندن. 1-فهرمانگهكانی تهندروستی له پارێزگاكاندا. 2-بهشهكانی بهتهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی و خانه و پهیمانگاكانی پابهندیان له پارێزگاكاندا. 3-بهششهكاانی كار و (چمان)ی كۆمهڵایهتی له پارێزگاكاندا.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: أ-ئهرك و تایبهتكاری دام و دهزگاكانه وهزارهت به پهیرهوێك دیار دهكرێن. ب-وهزیر بۆی ههیه بهرێوهبهریهتی بهش و لقی نوێ له كاتی پێویستدا پێكبێنێ. ج-وهزیر بۆه ههیه به پێی پێویست لیژنهی ههمیشهی و كاتی پێكبێنێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێ بهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهل حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: یاسای دهزگای گشتی گهشتوگوزاری ههرێمی كوردستان ژماره(39)ی ساڵی 2004 كه له ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عێراق دهرچووه ههڵدهوهشێتهوه. دووهم: ههموو ماف و ئیمتیازێكی دهزگای گشتی گهشتوگوزار له ههردوو ئیدارهی سلێمانی و ههولێر دهدرێن به وهزارهتی گهشتوگوزار له ههرێمدا.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئامانجی سهندیكا هێنانهدی ئهمانهی خوارهوه: 1. بهشداری كردن له پشتگیری كردنی حكومهتی ههرێم و سیستهمی دیموكراسی و پشتگیری كردنی فیدرالیزم و چهسپاندن و پهرهپێدانی. 2. ههوڵدان بۆ بهرز كردنهوهی رادهی زانستی و پیشهیی و كۆمهڵایهتی تهندروستی ئهندامان. 3. رێكخستنی پهیوهندییهكانی ئهندامان لهگهڵ یهكتریدا و لهگهڵ لایهنه حكومهتی و ئههلیهكان له ههرێمدا و داكۆكی كردنی له مافهكانیان. 4. هاریكاری كردن لهگهڵ دهسته و دامهزراوه و كۆمهڵهو سهندیكاكانی تر لهناو ههرێمدا كه ئامانجهكانیان لهگهل ئامانجهكانی سهندیكا یهك دهگرنهوه. 5. زامن كردنی دوا رۆژی ئهندامان له كاتی نهخۆشی و پیری و پهك كهوتهیی دا. 6. رێكخستنی بنهمای دهست دانه پیشه و چاودێری پیادهكردنی.
ماددهی سی و یهك
ماددهی سی و یهك: دهبێ وهزارهته تایبهتمهندهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان) دادهخرێته بهر كار.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: پێویسته وهزارهته پێوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهر كار.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: یهكهم: دادگاكان داوای حقووقی و باری كهسیهتی له ماوهی پشووی دادگاكان نابینن ئهگهر به پهله نهبن و ههموو دادگایی كردنێك له رۆژی یهكهمی مانگی تهمووزهوه تاكو یهكهم رۆژی مانگی ئهیلوولی ههموو ساڵێك رادهوهستن و داوای به پهلهش دهسنیشان دهكرێن بۆ ئهم مهبهسته به بهیاننامهیهك كه سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی دهری دهكات. دووهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی بۆی ههیه له كاتی پێویستدا ماوهی پشووهكه بۆ ماوهیهك كورت بكاتهوه كه له (30) رۆژ زیاتر نهبێ.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: دادگاكانی مهدهنی لهمانه پێكدێن: یهكهم: دادگای پێداچوونهوه. دووهم: دادگاكانی تێههڵچوونهوه. سێیهم: دادگاكانی تاوان. چوارهم: دادگاكانی بهرایی. پێنجهم: دادگاكانی نهوجهوانان. ش هشهم: دادگاكانی باری كهسایهتی. حهوتهم: دادگاكانی كهتن. ههشتهم: دادگاكانی كار. نۆیهم: دادگاكانی لێكۆڵینهوه. دهیهم: دادگاكانی ماددهكانی كهسایهتی بۆ مهسیحیهكان و ئێزدیهكان و ئاینهكانی تر.
مادهی پێنجهم:
مادهی پێنجهم: ئهنجومهنی وهزیران دهبێ ئهحكامی ئهم یاسایه جێبهجێ بكات.
ماددهی سی و ههشت:
ماددهی سی و ههشت: ئهم ههیئهیه بۆ ئامادهكردنی پزیشكی پسپۆر له ههموو لقه جۆربهجۆرهكاندا تێدهكۆشێ و ههولَ دهدات پێداویستی زهروور بۆ ئهو كارهی فهراههم بكات بهپێی تازهترین شێوازو موبتهكهری زانستی.