أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: ههر دهقێكی یاسا، یان بڕیار، لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا نهگونجێ، كاری پێ ناكرێ.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: ئهنجومهن، بۆی ههیه، رێنمایی پێویست دهربچوێنێ بۆ بهئاسانی جێیهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: دارایی یهكێتی پێك دێت له: یهكهم: ئابوونهی ئهندامێتیو هاوبهشێتیی ساڵانه. دووهم: بهخششی تهرخانكراو له لایهن حكومهتی ههرێمهوه. سێیهم: بهخشش و كۆمهكه ناوخۆییهكان. چوارهم: بهخشش و كۆمهكی دهرهكی، دوای رهزامهندیی حكومهتی ههرێم.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: دهستهی گشتیی یهكێتی، بۆی ههیه، خۆحهزانه، دوای رهزامهندیی دووله سێی ئهندامانی، یهكێتییهكه ههڵوهشێنێتهوه، ئهوساكه، موڵك وماڵی یهكێتییهكه، دهدرێت به كۆمهڵهیهكی هاو شێوهی خۆی.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهندامانی داواكاری گشتی ئهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه له كارهكانیان بهردهوام دهبن كه له دهقی یاسای داواكاری گشتی ژماره (159)ی ساڵی 1979 ی ههمواركراو دا هاتووه.
ماددهی سی ونۆیهم
ماددهی سی ونۆیهم : لیژنهیهك له ههرێمدا دادهمهزرێت بایهخ به تۆماركردن و دیاركردنی قڕكهرهكان دهدات و له لایهنه پهیوهندیدارهكان پێك دێت.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهنجوومهن باڵاترین دهزگای جێ بهجێ كردنه له سهرۆك و جێگرهكهی و وهزیرهكانی پێك دێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: سهندیكا لهسهر داواكارییهك دلدهمهزرێ كه به لایهنی كهمهوه (15) هونهرمهند كه ئهنجامدانی كاری هونهرییان له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ پێشكهش به وهزارهتی ناوخۆی دهكهن و به دهستهی ئامادهكار دهژمێردرێن بۆ بهرێوهبردنی ئیش و كاری سهندیكا تا كاتی ههڵبژاردنی دێ له ماوهی ئهو پهری سێ مانگدا.
ماددهی سێزدهم:
ماددهی سێزدهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهچوونیهوه جێبهجێ دهكرێت و له رۆژنامهی فهرمی (وهقائعی كوردستان) بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: یهكهم: ئهرك و پسپۆرایهتیی پێكهاتهكانی وهزارهت به پێڕهو دهسنیشان دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه بهرێوهبهرایهتی دیكه یان بهش یاخود هۆبهی وهزارهت له نوێ دابنێ یاخود لێك بدات یاخود ههڵوهشێنێتهوه به پێی پێویستی كارهكان له كاتی پێویستدا. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاری جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم : یهكهم: ههموو مرۆڤێك مافی ئهوهی ههیه له ژینگهیهكی هێمن و پاكدا بژی و ئهركی ههموو كهسێكیشه كار له پێناو پاراستنی ژینگه و پاكییهكهیدا بكات. دووهم: مهسهلهی پاراستن و چاككردنی ژینگه له كرداری پلانداناندا لهسهر ئاستی یاساكاریی و بهرنامه و نهخشهی پهرهپێدان بۆ ههموو كهرته جیاوازییهكان له ههرێمدا رهچاو دهكرێ. سێیهم: پێویسته ههموو دهزگاكانی پهروهرده و ئهكادیمی له ههرێم چ گشتی و چ تایبهتی بهرنامهی پهروهردهیی ژینگهیی بخهنه نێو پرۆگرامهكانیان ئهمهش به ههماههنگی دهبێ لهگهلأ وهزارهتدا. چوارهم: پێویسته لهسهر رێكخراوهكانی كۆمهڵگای مهدهنی و دهزگاگشتیهكان و تایبهتیهكان كه له مهیدانی پهروهرده و فێركردن و مهشق و لێكۆلینهوه و راگهیاندن و رۆشنبیریی و ئهوقاف و ئهوانی تر كاردهكهن ههولأ له پێناو بڵاوكردنهوهی رۆشنبیریی و هوشیاریی ژینگهیی له ههرێمدا بدهن. پێنجهم: پێویسته لهسهر ههموو لایهنه كارگێڕییهكان، ههر یهكه و به پێی تایبهتمهندیی خۆیان كار له پێناوی كهمكردنهوهی بهكارهێنانی داهاته سروشتیهكان بۆ هینانهدی گهشهپێدانی بهردهوام بكهن. شهشهم: پێویسته لهسهر دهزگا تهندروستیهكان و دهزگای پێوان و كۆنتروڵی جۆری پرنسیپهكانی تهندروستی ژینگهیی له پرۆگرامی كارهكانیان دا رهچاو بكهن. حهوتهم: وهزارهت بۆی ههیه هاوكاری و ههماههنگی لهگهلأ لایهنه نێو دهوڵهتییه نا حكومیهكان له بواری پاراستن وچاككردنی ژینگهدا بكات. ههشتهم: پێویسته وهزارهت هاوكاری و ههماههنگی لهگهلأ وهزارهتی ژینگهی عیراقیدا له ههرچییهك پهیوهندیدی به رێككهوتنامه نێو دهولهتیهكانهوه ههیه، بكات.
ماددهی بیست و شهشهم:
ماددهی بیست و شهشهم: یهكهم: لێژنهیهكی پزیشكی دهروونی له ههر پارێزگایهك له سێ پزیشكی پسپۆڕ له پزیشكی دهروونی گشتی پێكدههێنرێت كه وهزیری تهندروستی یان ئهوهی ڕایدهسپێرێت دهسنیشانیان دهكات و كاری ههر یهكێكیان لهم بوارهدا له سێ ساڵ كهمتر نهبێت پشكنینی ئهو تۆمهتبارانهی بۆیان ڕهوانه دهكرێن بهمهبهستی مهزهندهكردنی باری دهروونی و ئاستی مهترسییان له سهر خۆیان و لهسهر كۆمهڵگه له ئهستۆ دهگرێت. دووهم: ئهگهر ئهو لایهنانهی لێكۆڵینهوه یان دادگاییكردن له دۆسیهی تۆمهتبارێك له ئهستۆ دهگرن بۆیان دهركهوت كهوا پێویسته باری دهروونی پشكنینی بۆ بكرێت له ڕوانگهی گومانكردن له تووشبوونی به شلهژانێكی دهروونی یان لهسهر داواكاری تۆمهتبار یان كهسوكاری یان پارێزهری بهرگری یان داواكاری گشتی ئهوا ڕهوانهی لێژنهی پزیشكی دهروونی دهكرێت بۆ پشكنین و دانانی له ژێر تێروانین و چاودێری وورد و پێشكهشكردنی راپۆڕتی پزیشكی دهرههقییهوه. سێیهم: ئهو تۆمهتبارهی له بڕگهی (دووهم)ی ئهم ماددهیهدا باسكراوه له ماوهیهك كه زۆرهكهی (7) حهوت رۆژه له رێكهوتی ڕهوانهكردن له دادگای تایبهمهندهوه ڕهوانهی لێژنهی پزیشكیی دهروونی دهكرێت بهپێی نموونهیهكی تایبهتی هاوپێچكراو لهگهڵ كورتهیهكی ئهو كێسهی لهسهری تۆمهتباركراوهو باره هاوهڵبووهكانی و ههر زانیاری یان راپۆڕتێكی پزیشكی یان كۆمهڵایهتی دهربارهی بارهكهی و كۆپیهك له نموونهی ڕهوانهكردنهكه دهدرێته لێژنهی تهندروستی دهروونی له پارێزگاكهدا. چوارهم: ئهو نهخۆشه تۆمهتاره ڕهوانهكراوهی بهپێی ههردوو بڕگهی (دووم) و (سێیهم)ی ئهم ماددهیه له یهكهیهكی چارهسهریی داخراودا له ژێر سهرپهرشتیكردنی پزیشكیی دهروونی دادهنرێت و دهخرێته بهردهم لێژنهی پزیشكی دهروونی به شێویهكی خولیی بۆ دانانی راپۆرتێك دهربارهی باری دهروونی و ئاستی پێزانینی بۆ ڕهفتارو بهرپرسیارهتیهكانی له ماوهی (30) سی رۆژی شیاو بۆ درێژكردنهوه.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم : ئهندامانی ئهنجومهن له وهزارهتهكانیانهوه به دوای جێبهجێ كردنی بڕیارو راسپاردهكانی كه له ئهنجومهنهوه دهردهچێ دادهچن،و راپۆرت له بارهیانهوه ئاماده دهكهن و بۆ سهرۆكی ئهنجومهنی بهرز دهكهنهوه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم : یهكهم : ئهنجومهنی پارێزگا مانگانه جارێك بهلانی كهم لهسهر بانگهێشتی سهرۆك یان جێگرهكهی كۆدهبێتهوه. دووهم : ڕادهی یاسایی له كۆبوونهوهكانی ئهنجومهنی پارێزگا به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی تهواو دهبێت. سێیهم : ئهنجومهنی پارێزگا بڕیارهكانی به زۆرنهی دهنگی ئهندامه ئهمادهبووهكانی وهردهگرێ و لهكاتی یهكسانبووندا ئهو لایهنه دهیباتهوه كه سهرۆكی ئهنجومهنی پارێزگا یا جێگرهكهی دهنگی بۆ داوه. چوارهم : كۆنووسی كۆبوونهوهكانی ئهنجومهنی پارێزگا مانگانه دهخرێته بهردهم ئهنجومهن بۆ ئاگاداری و پهسندكردنی. پێنجهم : ئهنجومهنی پارێزگا بۆی ههیه ههر پسپۆڕ و شارهزایهك میوانداری بكات بۆ وهرگرتنی راو بۆ چوونیان له بارهی كاروباری ژینگییهوه بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانیان ههبێ.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم : وهزارهت به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی دارایی سیستهمێك بۆ هاندان ئاماده دهكات، بههۆی ئهوهوه، یارمهتی كهسانی سروشتیء مهعنهوی دهدرێن ئهوانهی چاڵاكی ئهنجامدهدهن یان بیروبۆچوونی وا پێشكهش دهكهن، كه ئهشێ پاراستن یا چاككردنی ژینگهی لێ بێتهدی.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم : مهبهست لهم زاراوانه خوارهوه واتاكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه : یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی ژینگه. سێیهم: وهزیر : وهزیری ژینگه. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتی ژینگه له ههرێمی كوردستان. پێنجهم: ئهنجومهن : ئهنجومهنی پاراستن وچاكردنی ژینگه له ههرێمی كوردستان. شهشهم: ئهنجومهنی پارێزگا : ئهنجومهنی پاراستن وچاكردنی ژینگه له پارێزگادا .
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم : وهزارهت ئهم ئهرك وفرمانانهی خوارهوه پیاده دهكا: یهكهم: پێشنیاز كردنی سیاسهتی گشتی بۆ پاراستنی ژینگه له پیسبوون و كاری چاكتر كردنی چۆنایهتیی ژینگه وخستنهرووی بهردهم ئهنجومهنی وهزیران بۆ پهسند كردن. دووهم: دهرهێنانی رێنمایی تایبهت به دهستنیشانكردن و بهندو بهستی(چوابگ) پیسكهرهكانی ژینگهو، چاودێریكردنی سهلامهتی بهجێهێنانیان. سێیهم: پلاندانانی ساڵانه و مامناوهندو دوورخایهن بۆ پاراستن و چاكتر كردنی ژینگه . چوارهم: هاوكاری و ههماههنگی له نێوان وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهشدا كه پهیوهستی پاراستنی ژینگهن . پێنجهم: پابهندبوونی ههرێمی بهو ڕێكهوتنامه و پهیماننامه و پڕۆتۆكۆلانهی له لایهن حكومهتی فیدڕاڵیهوه پهسهنكراوه. شهشهم: به دواواچوونی سهلامهتی ژینگه لهمیانهی ئهنجامدانی پشكنینی پهیوهست به پیسكهرهكانی ژینگهو ئهو فاكتهرانهی كاریگهریان ههیه لهسهر سهلامهتی ژینگه به ههمههانگی لهگهلأ وهزارهت ولایهنه پهیوهندیدارهكان و دهركردنی رێنمایی تایبهت به دیاركهرو بهندوبهست(چوابگ)ی پیسكهرهكانی ژینگهو چاودێری كردنی سهلامهتی جێبهجێكردنی. حهوتهم: ئهنجامدانی رووپێویه ژینگهییهكان به ههماههنگی لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكانهوه. ههشتهم: لابردن و چارهسهر كردنی ئاسهواری چهكی كیمیایی،بههاوكاری لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكانهوه بۆ پاككردنهوهی كێلگهكانی مین و پاشماوهی چهك و جبهخانهو ئهوماددانهی كه بوونهته هۆی پیس بوونی ژینگه . نۆیهم: هاندانی ئامادهكردن و بڵاوكردنهوهو توێژینهوه و لێكۆلینهوهی تایبهت به پاراستن و چاككردنی ژینگه . دهیهم: ههماههنگی و هاوكاری لهگهڵ دهزگاكانی وهزارهتی فێركردنی باڵاوتوێژینهوهی زانستی و وهزارهتهكانی دیكهدا، به مهبهستی هاوكاری و توێژینهوه و لێكۆڵینهوه ژینگهییهكان، دامهزراندنی ناوهندی بۆ توێژینهوهی ژینگهیی له وهزارهتهكهدا بهتایبهتیش لێكۆڵینهوهی تایبهت بهبهكار هێنانی چهكه كیمیاویهكان له كوردستان . یازدهم: كار بۆ بڵاوكردنهوهی وشیاری و ڕۆشنبیری ژینگهیی و وهگهرخستنی رۆڵی كۆمهڵگای مهدهنی بكات لهم بوارهدا، وێرای بونیادنانی توانستهكانی مرۆڤ له ڕێگهی بهرپاكردنی كۆڕو خولی راهێنانی تایبهت به پاراستنی ژینگهو هاندانیان. دوازدهم: لێكۆڵینهوهو بهدواداچوونی ڕاپۆرتهكان بۆ ههڵسهنگاندنی كاریگهری ژینگهیی، كه لایهنه بهرپرسهكان پێشكهشیان دهكهن لهمهر ئهو پرۆژانهی كه دادهمهزرێن و ئهوانهی ئێستا دامهزراون بۆ پهسهنكردنیان كردنیان یان رهتكردنهوهیان له ماوهیهكی گونجاودا - لهو ڕۆژهوه كه پێشكهش به وهزارهت دهكرێن بهههماههنگی لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكان . سیانزهم: كار كردن بۆ پاراستنی سروشت و جوانیهكانی و و دروست كردنی پاوانگهی سروشتی به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكان و لایهنه پهیوهندیدارهكانهوه . چواردهم: گرتنه بهری شێوازی پێویست بۆ پاراستنی مرۆڤ و ژینگه لهمهترسیهكانی تیشكاوهری زیان بهخش و ئالودهگی ژینگهیی . پازدهم: پشت بهستن به نووسینگهو تاقیگهو لایهنه راوێژكاریهكان بۆ ئاماده كردنی راپۆرتهكانی خهملاندنی كاریگهری ژینگهیی و ئهنجامدانی لێكۆلینهوهو شیكاری و پێوانهكان له بوارهكانی پاراستنی ژینگه بهپێی ئهو مهرجانهی وهزارهت دیاریان دهكات وئهمهش به ڕێنمایی دهردهچێت . شازدهم: دانانی بنهماكانی سهلامهتی بۆ چارهسهركردنی پاشماوهو زبڵ و خاشاك و ماددهی زیانبهخش و ترسناك .
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم : ههر دهقێك لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا نهگونجێ، كاری پێ ناكرێت.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ئهمانهی خوارهوه به ئهندامانی یهكێتی له قهڵهم دهدرێن: أ-ههموو مامۆستاو وانهبێژهكانی سهر به وهزارهتی پهروهردهو تهدریسییهكانی پهیمانگاو زانكۆكان له ههرێمدا. ب- مامۆستا شههیدهكانی بزاڤی رزگاریخوازی كوردستان ئهندامانی شهرهفن. جـ- مامۆستایانی شۆڕشی رزگاریخوازی ئهیلول ئهندامی شهرهفن. د- خانهنشینهكان له ئهندامانی یهكێتی بۆ ماوهی یهك ساڵ (له رۆژی خانهنشینی و له وهزیفه دهست بهردانهوه) به ئهندام دهمێننهوه.
ماددهی حهفتهم
ماددهی حهفتهم: وهزیر بۆی ههیه،رێنمایی پێویست،بۆ ئاسانكاری جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهر بكات.