أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: وهزارهتی پیشهسازیی به ههماههنگی لهگهلأ وهزارهتی تهندروستی (چاودێری جۆری) دهخاته سهر تووتنی خۆماڵی بۆ دڵنیابوون له هاوجووت بوونی لهگهلأ ئهو مواسهفاتانهی كه له دهوڵهتاندا كاریان پێ دهكرێ.
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: دهبێ وهزیری تهندروستی رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ریكلام كردن بۆ جگهره یا تووتن یان پێكهاتهكانی له ههموو شوێنهكان له ههرێم وله ههموو هۆیهكانی راگهیاندن قهدهغه دهكرێ و سهرپێچیكهر به غهرامهیهك سزادهدرێ له (چوارسهد ههزار)دینار كهمتر نهبێ و له (دوو ملیۆن) دیناریش زیاتر نهبێ و ناچار دهكرێ ئهو سهرپێچییه لاببات.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: وهزارهتی تهندروستی به ههماههنگی لهگهلأ وهزارهته پهیوهندیدارهكاندا هوشیار كردنهوهی تهندروستی بۆ قهدهغه كردنی جگهره كێشان له ههموو هۆیهكان بڵاودهكاتهوه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: حكومهتی ههرێمی كوردستان پابهند دهبێت بهو گوژمهی كه بڕی (120) سهدوبیست ملیار دیناره بۆ ههڵمهتی دروست كردنی قوتابخانهكان.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ئهنجومهن ئهم سهڵاحییاتانهی خوارهوه رایی دهكا: 1. نهخشهكێشانی سیاسهتی گشتی وهزارهت و دیاركردنی ئامانجهكانی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه. ههروهها بنهماگهلی ئیداری و هونهری و ئابووری و داراییش كه بۆ وهدی هێنانی ئامانجهكانی سوودیان ههبێ، دهیانگرێته بهر. 2. گفتوگۆ لهسهر پرۆژهگهلی بوجهی دارایی و بهرخورداری (الأستثمار)ی ساڵانهی وهزارهتهكهو دایهرهكانی سهربه وهزارهتهكه دهكات و، رای خۆی له سهریان دهردهبرێ و، ئهوهش كه پێی باش بێ بهشێوهی راسپارده پێشكهشی دهكات. 3. گفتوگۆكردن لهسهر پلانه سهرهتاكانی كورتمهوداو مهودای مام ناوهندو دوورمهودا، كه دایهرهكانی وهزارهت ئامادهیان دهكهن. رای خۆیشی له سهریان دهردهبڕێ و، ئهوةشى كه پێی باش بێ بهشێوهی راسپارده پێشكهشی دهكات. 4. پێشنیاز دهكا كه وهبهرهێنانی زیاده سهرمایه (الفائض من رۆوس الاموال)ی دایهرهكانى سهر به وهزارهتهكه رێك بخرێت و، بهپێی پێداویستی بهرژهوهندی گشتی و له چوارچێوهی یاساگهلی بهركارو رێنماییهگهلی دارایدا. واقیعی ئهو وهبهرهێنانانه(الأستثمارات) روون بكرێتهوه. 5. خول بهخول ریقابهی جێبهجێ كردنی پلانهكان دهكاو، لهم رووهوه ههر تێبینی و راسپاردهیهكی پێ باش بێ دهیانخاتهڕوو. 6. له پرۆژهگهلی ئهو یاسایانهش دهكۆڵێتهوه كه وزارهت بیهوێ پێشنیازیان بكات. 7. گفتوگۆ لهسهر ئهو پێشنیازو راسپاردانهش دهكات كه له بارهی ههمواركردن یان بهرفراوان كردن یان له نوێ دامهزراندنی دایهرهكانهوه پێشكهش دهكرێن. 8. گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی خولاوخولی گشتی وئيش كاری وهزارهت، كه دایهرهی پلاندانان و بهدواداچوون ئامادهی دهكات، ههر تێبینی و راسپاردهیهكی پێ باش بێت، لهم بارهیهوه، دهیانخاته ڕوو . 9. ههر شتێكیش وهزیر بیخاته بهردهمی گفتوگۆی لهسهر دهكاو، رای خۆی لهسهر دهردهبڕێ و، پێشنیازو راسپاردهی خۆیشی پێشكهش دهكات.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: وهزارهت و فهرمانگهكانی دهوڵهت ههموو حیساباتی مانگانهیان ((بودجهی پێداچوونه ـ موازین المراجعه)) لهماوهیهك پێشكهش بهوهزارهتی دارایی ـ بهڕێوهبهرایهتی ژمێریای دهكهن كه له (10) رۆژ لهدوای كۆتایی ههر مانگێك تێپهڕ نهكات.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: شارهوانی لهم شوێناندا دادهمهزرێنرێ. 1-مهڵبهندی پارێزگا و ناحیه، چمارهی دانیشتوانی ههر چهندی بێ. 2-ئهو گوندانهی ژمارهی دانیشتوانیان له سێ ههزا ركهمترنین، لهسهر پێشنیازی بهرێوهبهری گشتی شارهوانییهكان و پهسهند كردن له لایهن وهزیرهوه. 3-ئهو شارهوانیانهی پێش كاركردن بهم یاسایه لهو گوندانهی دامهزراون كه ژمارهی دانیشتوانیا لهو رادهی سهرهوه كهمتر نیند دهمێننهوه. بهڵام وهزیر لهسه رپێشنیاری بهرێوهبهری گشتی شارهوانییهكان بۆی ههیه ههڵیان وهشێنێتهوه. 4-نزیكترین شارهوانی لهو شوێنانهی پێویست به دامهزراندنی شارهوانی تیایاندا ناكا، خزمهتگوزاری یان پێشكهش دهكا.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: 1. پزیشكی ددان له ههرێمدا تا ئینتیمای سهندیكا ئهكا وبڕوانامهی تۆماربوونی بۆ نهكرێ و ئیجازهی پیشهكهی وهرنهگرێ، ناشێ مومارهسهی پیشهكهی بكا. 2. ههر كهسێ بهبێ شهرتوشروتی یاسایی ئهم پیشهیه بكات، خۆی تووشی لێپێچینهوهی یاسایی دهكا.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهنجومهنێ، بهناوی (ئهنجومهنی كاروكاروباری كۆمهڵایهتی)یهوه له وهزارهتهكهدا پێكدههێنرێ لهمانهی خوارهوه: 1. وهزیر سهرۆك 2. بریكاری وهزیر جێگری سهرۆك 3. بهرێوهبهره گشتیهكانی ناو وهزارهت ئهندامن 4. نوێنهری ههر یهكه له وهزارهتهكانی (داد، ناوخۆ، پهروهرده و مافی مرۆڤ) بهمهرجێ پلهی له بهرێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ ئهندامن 5. نوێنهری یهكێتی گشتی سهندیكاكانی كرێكاران له ههرێمدا ئهندامن 6. نوێنهری یهكێتی ژووره پیشهسازی و بازرگانیهكانی ههرێم ئهندام 7. نوێنهری یهكێتی ئافرهتانی ههرێم ئهندام 8. نوێنهری یهكێتیگهلی كهمئهندامانی ههرێم ئهندام 9. سێ خاوهن ئهزموون و پسپۆڕی ناو وهزارهت یان دهرهوهی وهزارهتهكه، لهسهر پێشنیازی وهزیرو رهزامهندیی سهرك وهزیرانی ههرێم ئهندام
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یهكهم: وهزارهت بهههماههنگی لهگهڵ پێكهاتهكانی وهزارهتی ناوخۆدا، جێگاكانی وێستگهی كێشانی ئۆتۆمبێلهكان دیاری دهكات و لهسهر وهزارهتیشه بینایهگهل و گۆڕهپانی له باریان بۆ دابین بكات لهگهڵ فهراههمكردنی ئامێرهكانی كێشان و پاراستنیان. دووهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی هاتوچۆ و وهزارهت، وهرگرتن و ههڵسوڕاندن و بهكارخستنی وێستگهكانی كێشان دهخهنه ئهستۆی خۆیان و، سهپاندنی سزایش بهسهر سهرپێچیكاراندا، به ههماههنگی لهگهڵ پێكهاتهكانی وهزارهتی ناوخۆدا بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، ئهنجام دهدرێت. سێیهم: وهزارهت مافی ئهوهی ههیه ئهرك و فهرمانی بهڕێوهبردن و بهكارخستنی وێستگهكانی كێشان كه سهربهخۆیهتی، به كهرتی تایبهتی بهپێی ڕێنمایی گهلێك بسپێنرێت كه وهزارهتهكه بۆ ئهم مهبهسته لهبهر ڕۆشنایی حوكمهكانی ئهم یاسایهدا دهریدهچوێنێت. چوارهم: ههموو وێستگهكانی كێشان كه كهرتی تایبهت بهكاریان دههێنێت، ئهو ڕێنمایی و بهند و كۆتوبهندانه دهیانگرنهوه (الچوابگ) كه وهزارهت بۆ ئهم مهبهسته دهریاندهچوێنێت. بهمهرجێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا هاودژ نهبێ. پێنجهم: 1 ـ پارهیهك كه بڕهكهی (1000) ههزار دیناره وهك كرێ لهبڕی كردهوهی كێشانی ههر بارههڵگرێك له وێستگهكانی كێشان وهردهگیرێت. 2ـ ئهو كرێیهی كه له بڕگهی (1/پێنجهم)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه به داهات بۆ وهزارهت تۆمار دهكرێت. 3 ـ كۆی ئهو داهاتهی كه دهقهكهی له بڕگهی (2/پێنجهم)ی سهرهوهی ئهم ماددهیهدا هاتووه بهم شێوهیه دابهش دهكرێت: أ ـ 75% ههفتاو پێنج لهسهدا له حیسابی وهزارهت دادهنرێت و بۆ چاككردنهوه و درێژه پێدانی وێستگهكانی كێشان تهرخان دهكرێت و پێداویستییه پێویستیهكان و كهرهستهی یهدهگی ئهم ویستگانهی پێ دابین دهكرێت. ب ـ 25% بیست و پێنج لهسهدا بۆ هاندانی ئهو كرێكارانه دادهنرێ كه كار دهكهن و لهنێو ئهوانیشدا كارمهندانی بهڕێوهبهرایهتی هاتوچۆی گشتی كه له ویستگهكانی كێشاندان. ج ـ له حاڵهتێكدا ئهگهر ئهركی بهڕێوهبردنی و بهكارخستنی ویستگهكانی كێشانی سهر بهوهزارهت بهپێی رێنمایی تایبهت كه له بڕگهی (سێیهمی) ئهم ماددهیهدا هاتووه بهكهرتی تایبهت سپێردرا، ئهوا خهرجییهكانی بهكارخستن له داهاتی وهدهست هاتوو دهدرێت ههروهك له بڕگهی (1)ی پێنجهمی ئهم ماددهیهدا هاتووه ئهمهش بهپێی ئهو رێنماییانهی كه وهزارهت دهریدهچووێنێ، لهگهڵ چاودێری كردنی ئهو یاسا و رێنماییانهی كه بهم بۆنهیهوه دهرچوون. د ـ وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست لهمبارهیهوه دهربكات.
ماددهی بیست و یهك:
ماددهی بیست و یهك: كارمهندانی وهزارهت بۆیان ههیه جگه له خانووهكانی نیشتهجێبوون و بینایهكان بچنه ناو عیقاره تایبهتهكانهوه بۆ ئهوهی ئیش و كاری رووپێوكردن ئاماده بكهن، ئهمهش لهدوای ئاگاداركردنهوهی خاوهنهكهی و دیاركردنی رهوتی رێگا گشتییهكان و پردهكان بهمهبهستی جێبهجێ كردنی پڕۆژهكانیان دێت.
ماددهی نۆزده:
ماددهی نۆزده: ئهگهر ئهندامی مهكتهبی تهنفیزی له ماوه ساڵێكدا له (3) كۆبوونهوهی دوا به دوای یهكدا یان له پێنج كۆبوونهوهی جیا جیا دا بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ ئاماده نهبێ، ئهوه به دهستههڵگرتوو له ئیشهكهی دادهنرێ.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: شارهوانی به بهیاننامهیهك دادهمهزرێ كه وهزیر دهریدهكا له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: سنووری شارهوانی به بڕیاری ئهنجومهنی شاریوانی و سهلماندن له لایهن وهزیره وه دهگۆردرێ كه دهبێ بڕیارهكه هۆی پێویستی گۆرینهكه و پهسهند كردنی له لایهن وهزیره وه لهگهڵدا بێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: ناوچهی شارهوانی به پێی رێنوێنییهكی ناوهندی له ئیهن بهرێوهبهراێتی گشتی شارهوانییهكان و بهرێوهبهرێتی گشتی نهخشه كێشانی ئاوهدانییهوه دادهنرێ، دهكرێ به چهند كهرتێكهوه و ههر كهرتێك یا زیاتر بهشێكی شارهوانی (قسم بلدی) تێدا دهبێ كه سهرپهرشتی ی كارهكانی شارهوانی، گهشت و گوزاریهكانی و جێ بهجێ كردنی فهرمانهكانی دهكا. ههروهها پێك هێنانی كهرتهكان ههڵوهشاندنهوه و دانهپاڵ یهكتریان دیاریكردنی ناو و سنوورهكانیان له چوارچێوهی یهك ناوچهی شارهوانیدا به بڕیاری ئهنجومهنی شارهوانی و پهسهندكردن له لایهن بهرێوهبهری گشتی شارهوانیهكانهوه دهبێ.
ماددهی سی و یهكهم:
ماددهی سی و یهكهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له وهقایعی كوردستاندا دهخرێـته كار.
مادهی دوازده:
مادهی دوازده: دهستهی لق له پارێزگادا له پێنج ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێت و ههر سێ ساڵ جارێك له لایهن لیژنه گهلی قهزاكان و سهرۆكانی لیژنه گهلی ناحیهكانهوه ههڵدهبژێردرێ، ئیدی دهستهی لق له ناو ئهندامهكانی خۆیدا سهرۆك و جێگری سهرۆك و لێپرسراوی دارایی بۆ خۆی ههڵدهبژێرێ.
ماددهی بیست و دوو:
ماددهی بیست و دوو: یهكهم: تهنها ئیشی وهزارهت جێبهجێ كردنی رێگا خێرا و سهرهكی و لاوهكی و یهكتربڕ و ئهو تونێلانهیه كه دهكهونه دهرهوهی سنووری شارهوانییهكان و جێبهجێ كردنی پردهكانیش دووهم: فهرمانگهكانی دیكهی دهوڵهت یان هاووڵاتیان بۆیان ههیه رٍێگا خۆجێییهكان یان ڕێگای گوندهكان یان ڕێگاكانی گهشت و گوزار یان تایبهتهكان و پهڕینهوهكان، به رهزامهندی و سهرپهرشتی وهزارهت جێبهجێ بكهن، به مهرجێ دیاركردنی قهدهغهكراوهكانی ئهم ڕێگایانه، تهنیاو تهنیا، ئیشی وهزارهتهكه بێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: لیژنهی ناحیه: له سێ ئهندام و ئهندامێكی یهدهگ پێك دێت و له لایهن سهرۆكهكانی لیژنه گهلی گوندهكانهوه ههر سێ ساڵ جارێك ههڵدهبژێردرێن و لیژنهكهش له ناو ئهندامهكانی خۆیدا سهرۆكێك بۆ خۆیان ههڵدهبژێرن.