أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: مۆڵهت لهم حاڵهتانهی خوارهوه پووچ دهبێتهوه و خاوهنهكهی یا ههر یهكێك كه جێگهی دهگرێتهوه به میرات گهرانی بیدا به دهسهڵاتی مۆڵهت دان بۆ تۆمار كردنی پووچبوونهوهی: 1-مردنی خاوهن مۆڵهت. 2-نهمنانی یهكێك له مهرجه یاساییهكانی مۆڵهت. 3-دهرچوونی بلرَیارێكی داد وهری بنبڕ به دهست بهسهر داگرتنی چهكهكه. 4-دهرچونی چهكهكه و عهتادهكهی له مۆڵكی یهتی مۆڵتدار و بۆ كهسێكی موڵك پێدراو. 5-پێشكهش نهكردنی داخوازی نۆێ كردنهوهی له ماوهی یاسایی یهكهیدا.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: ئهنجومهن به بانگهێشتی سهرۆك یان جێگرهكهی له كاتی ئاماده نهبوونی سهرۆكدا، كۆ دهبێـتهوه. دووهم: ئهنجومهن به ئاماده بوونی زۆرینهی ئهندامانی كۆ دهبێتهوه و بڕیارهكانی ئهنجومهنیش به زۆرینهی دهنگی ئهندامانی ئامادهبوو دهدرێن، ئهگهر دهنگهكانیش یهكسان بوون ئهو لایه قبووڵ دهكرێت كه سهرۆك دهنگی لهگهڵ داوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: جێگری سهرۆك جێی سهرۆك دهگرێتهوه و له كاتی ئاماده نهبوونیشدا دهسهڵاتهكانی پیاده دهكات.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ئهنجومهن بریتییه لهم پێكهاتانهی دادێن: یهكهم: فهرمانگهی كاروباری كارگێڕی و دارایی و یاسایی. دووهم: فهرمانگهی توێژینهوه و لێكۆڵینهوهی كارگێڕی. سێیهم: فهرمانگهی پهرهپێدانی كارگێڕی. چوارهم: فهرمانگهی ههماههنگی و بهدواداچوون. پێنجهم: راوێژكاری ئهنجومهن.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: ئاووبوونهی چوونه پاڵ سهندیكا (30) سی دیناره. دووهم: ئابوونی بهشدار بوونی ساڵانهش (20) بیست دیناره و له وادهیهكی وا دهدرێت له مانگی شوباتی ههموو سالێك تێنهپهرێت و، ئهگهر ئهندام بۆ ماوهی دوو ساڵی له دوای یهك نهیدا به بێ عوزرێكی رهوا، ئهوا ناوی له تۆماری سهندیكا دهكوژێنرێتهوه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئامانجی ئهنجومهن ئهمانهیه كه دادێن: یهكهم: بهرز كردنهوهی ئاستی وهزیفهی گشتی و پهرهپێدانی راژهی گشتی و دهستهبهر كردنی دهرفهتی یهكسان و مسۆگهر كردنی بنهمای یهكسانی بۆ كهسانی شیاو به پڕكردنهوهیان. دووهم: نهخشه كێشان بۆ كاروباری وهزیفهی گشتی و سهرپهرشتی كردنی. سێیهم: پهرهپێدانی دهزگای كارگێڕی و بهرز كردنهوهی ئاستی پهیكهری وهزیفیی دامهزراوهكانی ههرێم و پهرهپێدانی توانای فهرمانبهرانی راژهی گشتی بۆ ئهوان به ههماههنگی لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار.
ماددهی حهڤده
ماددهی حهڤده: دهزگا، پێویسته لهسهری رهزامهندیی ئهنجومهنی وهزیران وهربگرێ لهسهر ههر بزاڤێكی خۆی له دهرهوهی عێراقدا پیادهی بكات.
ماددهی بیست و حهوت:
ماددهی بیست و حهوت: وهزارهتهكان و فهرمانگهكانی ههرێم ههموو حیساباتی مانگانه (بودجهی پێداچوونهوه) لهكاتی خۆیدا و لهماوهیهكدا كه له (10) رۆژ تێپهڕ نهكات له كۆتایی ههر مانگێكدا پێشكهش به وهزارهتی دارایی و ئابووریی/بهڕێوهبهرایهتی موحاسهبه دهكهن.
ماددهی دوانزدهم:
ماددهی دوانزدهم: سهندیكا پێك دێ له: یهكهم: دهستهی گشتی. دووهم: ئهنجومهنی سهندیكا. سێیهم: لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط). چوارهم: لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكان.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: دام و دهزگاكانی مهڵبهندی وهزارهت و بهڕێوهبهرایهتیه گشتییهكانی بهم جۆره دهبێ: 1-نوسینگهی وهزیر. 2-نووسینگهی بریكاری وهزارهت. 3-بهرێوهبهرێتی گشتی دیوان. 4-بهرێوهبهرێتی گشتی زهوی و زاری كشتوكاڵی. 5-بهرێوهبهرێتی گشتی كاروبارو خزمهتگوزاری و كشتوكاڵی. 6-بهرێوهبهرێتی گشتی ئاودێری و بهربهستهكان. 7-بهرێوهبهرێتی گشتی سامانی ئاژهڵ و تهندروستی ئاژهڵ. 8-بهرێوهبهرێتی گشتی توتن. 9-كۆمپانیای ههڵكهندنی بیری ئیرتوازی و مهڵبهندهكانی لێكۆڵینهوهی پراكتیكی كشتوكاڵ. 10-بهرێوهبهرێتی گشییهكانی كشتوكاڵ و ئاودێری له پارێزگاكانی ههریێمدا.
ماددهی نۆزدهههم
ماددهی نۆزدهههم: وهزارهتی دارایی و ئابووری بهمانهی خوارهوه پابهنده: یهكهم: بڕی (200) دوو سهد ملیار دینار تهرخان دهكرێ بۆ ئهوهی درێژه به پڕۆژهكانی سندوقی نیشتهجێكردن بدرێت. دووهم: بڕی (90) نهوهد ملیار دینار بۆ پشتگیری كردنی قهرزی خانووبهرهی هاووڵاتیانی ههرێم تهرخان دهكرێ و زیادكردنی بڕی قهرزهكهش بۆ (15) (پانزده ملیۆن دینار) بۆ پارێزگا و قهزا و ناحیه و گوندهكان و بهردهوامبوونی وهزارهت له دابین كردنی قهرزی خانووبهره بۆ هاووڵاتیان بهپێی مهرج و رێنماییه رهچاوكراوهكان. سێیهم: تهرخان كردنی بڕی (30) (سی ملیار دینار) بۆ پشتگیری پڕۆژهكانی بانكی پیشهسازی. چوارهم: تهرخانكردنی بڕی (50) (پهنجا ملیار دینار) بۆ پشتگیری پڕۆژهكانی كهرتی كشتوكاڵی له رێگای بانكی كشتوكاڵییهوه. پێنجهم: تهرخانكردنی بڕی (50) (پهنجا ملیار دینار) بۆ پشتگیری بهرنامهی وهبهرهێنانی وهزارهتی كشتوكاڵ و داهاته ئاوییهكان. شهشهم: تهرخان كردنی بڕی (10) (ده ملیار دینار) بۆ دروست كردنی دامهزراوهكانی وهرزشی له ههرێمدا.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: له حاڵهتی روودانی گۆڕینێك لهبهشی بودجهی حكومهتی ههرێمی كوردستان ئهوا دهسهڵات به وهزیری دارایی وئابووری دهدرێ كه: یهكهم: كهم كردنهوهی سهركۆی بودجه بهههمان رێژه بۆ یهكلاكردنهوهی كورتهێنانهكه. دووهم: ئهگهر له بودجهدا زیاده روویدا ئهوا رهزامهندی پهرلهمان به چۆنیهتی خهرج كردنی وهردهگیرێ.
ماددهی سی و یهكهم
ماددهی سی و یهكهم: لهسهر وهزیری دارایی و ئابوورییه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه دهربچوێنێ، بۆ ئهوهی دهسهڵاتی خهرج كردنی داهاتهكانی حكومهت بهماوهیهك دیاری بكرێ كه له پانزده رۆژ له رۆژی جێبهجێكردنی ئهم یاسایه تێپهر نهبێ.
ماددهی سی و دووهم
ماددهی سی و دووهم: كار بههیچ دهقێك ناكرێ گهر لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێ.
ماددهی سی و سێیهم
ماددهی سی و سێیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهحێ بكهن.
ماددهی دوازدهم
ماددهی دوازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی خانهنشینی: یاساكانی خانهنشینی جێبهجێ دهكات و خزمهتی كارمهندهكانی ههرێم له فهرمانبهر و سهرباز و هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ دهژمێرێ، بۆ ئهوهی مووچهو پاداشتی خانهنشین بۆ خۆیان و خێزانهكانیان ببڕێتهوهو بۆ موستهحهقهكانیان خهرجی بكات و، بنهماو مهبدهئیش دادهنێ و رێنمایی دهردهچوێنێ و پێشنیار بۆ پهرهپێدانی ئهم یاسایانه لهبهر رۆشنایی كارهتازه پهیدا بووهكان(ما یستجد من امور) بهرز دهكاتهوه، ههروهها ئهو گیروگرفتانهش كه له كاتی جێبهجێ كردندا له چوارچێوهی سیاسهتی دارایی ههرێمدا رووبهرووی دهبێتهوه، بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون و پسپۆر بێت و بهرێوهبهرایهتییهكانی خانهنشینی له ههرێمدا پێوه دهلكێ.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: وهزیری ناوخر رێنمای یهك دهردهكا سهبارهت به ژێر دهست گرتن و ههڵگرتنی چهكی برینداركهر و چهكی روشێنهر و گواستنهوه و دروستكردن و هێنانه ناوهوه و بازرگانی پێوه كردنیان.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: 1-دادگا سزا به حوكمهكانی مادده بیست و یهكهمی ئهم یاسایه دهدا سهرباری ئهو غهرامانهی فهرمانگهكانی گومرگ به پێ ی یاسای گومرگ دهیان سهپێنن. 2-ئهگهر دادگا حوكمی به سزایهك لهو سزایانه دهركرد كه له بڕگه (1و2)ی ماددهی بیست و یهكهمی ئهم یاسایهدا ههن دهبێ حوكم بدا به دهست بهسهرداگرتنی(المصادره) چهكهكهو بهشهكانی و عهتادهكهی و ئهو هۆیانهی له گواستنهوهیا بۆ كردنی تاوانیهكه بهكارهێنراون لهگهڵ رهچاو كردنی حاڵهتی خاوهنی ئۆتۆمبێلی نیاز پاك (حسن نیه) ئهمه جگه لهو كێشه گومرگیانهی فهرمانگهكانی گومرگ خاوهن دهسهڵاتن له سهپاندنی سزای دهست بهسهرداگرتنی ههیه. 3-أ- ئهگهر دهسهڵاتی گومرگی پهیوهندیدار بڕیاری دهست بهسهر داگرتنی قاچاغ یا بهشهكانی یا عهتادی داو بڕیارهكه گهیشته پله بنبڕ (بتات) ئهو چهكه و بهشهكانی ه عهتادهكهی دهدرێته وهزارهتی كاروباری پێشمهرگهو وهزیری دارایی لهسهر پێشنیازی بهرێوهبهری گشتی گومرگ بۆی ههیه خهڵات بدا به خهبهر داران و ئهوانهی دهستی كارگهربوون له ئاشكراكردنی تاوانهكهدا ئهویش به پێ ی یاسا رهچاوكراوهكان. ب-ئهگهر دادگای پهیوهندیدار بڕیاری دهست بهسهر داگرتنی چهكی جهنگی نا قاچاغ یا بهشهكانی یا عهتادهكهی بڕیارهكه گهیشته پلهی بنبڕ ئهو چهكهو بهشهكانی عهتادی دهدرێ به وهزارهتی كاروباری پێشمهرگه. ج-ئهگهر دادگای پهیوهندی دار بڕیاری دهست بهسهر داگرتنی چهكی ئاگرینی ناقاچاغ یا بهشهكهی یا عهتادهكهی داو بڕیار گهیشته پلهی بنبر ئهو چهكه و بهشهكانی عهتادی دهدرێ به وهزارهتی ناوخۆ. د-دهسهڵاتی مۆڵهت دان بریار دهدا ئهو چهكه و بهشهكانی و عهتادهكهی كه به پێ ی بهند (ج) له بڕگهی (3)ی ئهم ماددهیه دا پێ ی سپێردراوه بدا بهو فهرمانگهیانهی دهوڵهت كه پێویستیان پێ ی ههیه و ئهگهر هیچ داوایهك لهو فهرمانگهیانهوه نهكرا وهزارهتی ناوخۆ به پێی حوكمی قانوونی فرۆشتن و بهكێ دانی ماڵ و موڵكی دهوڵهت دهفرۆشرێ. 4-چهكی جهنگی و بهشهكانی عهتادی و چهكی ئاگرینی قاچاغ و بهشهكانی عهتادی دهسپێردرێن به نزیك ترین لایهنی سهربازی له كلتی دۆزینهوهیان دا بۆ پاراستنیان و ئهو لایهنهی سهربازی یه ههر وهختێك پێویستی كرد چهكهكان لهبهر دهم ئهم لایهنهدا ئاماده دهكا كه پهیوهندی به بینینی كێشهكهوه ههیه . بهڵام چهكی ئاگرین قاچاغ بهشهكانی و عهتادی دهسپێردرێ به نزیكترین مهڵبهنی پۆلیسی ئهو ناوچهیهی چهكهكهی تێدا دۆزراوهتهوه، بۆ پاراستنی بهمهرجێ مهڵبهندهكه ههر وهختێك پێویستی كرد ئهو چهكه لهبهر دهم ئهو دادگا و دهسهڵاته گومرگی یهدا ئاماده بكات كه پهیوهندی به بینینی كێشهكهوه ههیه.
ماددهی بیست ویهك:
ماددهی بیست ویهك: راگر (عهمید) ئهم ئیش و سهڵاحییاتانهی خوارهوه راى دهكا: 1- ئیشه تایبهته زانستیهكان: أ- بهدواداچوونی رهوش و رێكۆپێكیی خوێندنه سهرهتاییهكانی كۆلێژو خوێندنه باڵاكانی و، كۆشش بۆ پتهوكردنی بارودۆخی پهروهردهیی و زانستی. ب- تهسدیقكردنی راسپاردهگهلی ئهنجومهنهكانی بهش و لقهكان. ج- رهزامهندی لهسهر دابهشكردنی مادده دیراسیهكان و یهكه فهسڵیهكان بهسهر ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و موحازیرهكاندا، ههروههاش پێكهێنانی لێژنهگهلی گفتوگۆكردنی نامهكان (الرسائل) و دیاركردنی وادهكانیان. د- وهبهركارخستنی ههموو رێنمایی و پێرۆكان كه لهبارهی رێكخستنی كاروباری زانستی و پهروهردهییهوه دهردهچن، ههروهها بڕیارهكانی ئهنجومهنی كۆلیژیش. 2- ئیشه تایبهته ئیداری و داراییهكان: أ- وهبهركارخستنی ئهو یاساو پیڕۆو رێنماییانهی كه پهیوهندییان به كاروباری ئیداری و داراییهوه ههیه. ب- رهزامهندی لهسهر راسپاردهگهلی لیژنهكانی كۆلێژهكه. ج- رهزامهندی لهسهر تۆماركردنی قوتابیان بۆ دیراسهی سهرهتایی كۆلێژو دیراسهی باڵا. د- رهزامهندی لهسهر كڕین و هاوردنی ئامرازی تاقیگهیی (المختبریه)و پێداویستی دیكهو گۆڤارو كتێب. ه- رهزامهندی لهسهر خهڵاتكردنی كهسانی دهرهوهی زانكۆ كه له كۆلێژهكهدا مهشق دادهدهن و وانه دهڵێنهوهو سهرپهرشتی لهسهر نامهگهل (الرسائل)دهكهن وله لیژنهگهلی تاقیكردنهوهی گشتگیر (الشامل) و لیژنهكانی گفتوگۆ بهپێی یاسا بهركارهكان، بهشداری كردن. و- رهزامهندی لهسهر گۆڕینی عینوانی هونهرمهندو ئیداریهكان لهچوارچێوهی میلاكی تهسدیقكراوی كۆلێژهكهدا، بهپێی حوكمهكانی یاساو پێڕۆو رێنماییهكان. ز- رهزامهندی لهسهر گواستنهوهو تهنسیبكردنی كهسانی كارمهند له ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و هونهرمهندو ئیدارییهكان لهچوارچێوهی كۆلێژو دایهرهكانی زانكۆدا، ئهوهش دوای تهنسیقكردن لهنێوان جێ گۆڕكێكاندا، بهمهرجێ موافهقهتی سهرۆكایهتیی زانكۆی لهسهر بێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهو زهوییانهی، كه لهناو سنووری شـــــارهوانییهكان بهرامبهر كوژاندنهوهو جوداكردنــهوه تهرخان یا به موڵك دهكرێن و دهگۆڕدرێن له باجی زهوی عهرهسه بۆ ماوهی سێ سالأ دهبوردرێن له رۆژی تۆماركردنیانهوه به ناوی خاوهنهكانیان له بهڕێوهبهرایهتی تۆماركردنی خانووبهری پهیوهندیدار.