أحكام القانون

مادده‌ی سێیه‌م: بڕگه‌ (1) له‌ (دووه‌م)ی مادده‌ی شه‌شی یاساكه‌ پووچه‌ڵ ده‌كرێته‌وه‌و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ له‌ جێگای داده‌نرێ: یه‌كه‌م: ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ له‌ پارێزه‌ران به‌پێی ماوه‌ی تۆمار كردنه‌كه‌یان به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ وه‌رده‌گیرێ: أ-(150) سه‌دو په‌نجا دینار ئه‌گه‌ر (3) سێ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنه‌كه‌یدا تێنه‌په‌ریبێ. ب- (200) دوو سه‌د دینار ئه‌گه‌ر (3) سێ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنه‌كه‌یدا تێپه‌ریبێ. حـ- (250) دوو سه‌دو په‌نجا دینار ئه‌گه‌ر (5) پێنج ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. د- (300) سێ سه‌د دینار ئه‌گه‌ر (10) ده‌ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. ه- (350) سێ سه‌دو په‌نجا دینار ئه‌گه‌ر (15) پازده‌ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. و- (400) چوار سه‌د دینار ئه‌گه‌ر (20) بیست ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. -به‌ندی (سێیه‌م) له‌ مادده‌ی شه‌شه‌م هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: دووه‌م: پارێزه‌ر ئابوونه‌ی ساڵی پێشووی به‌شداربوونی سندوق به‌ یه‌ك جار له‌ ماوه‌ی مانگی كانوونی دووه‌می هه‌موو ساڵێكدا ده‌دات. خۆ ئه‌گه‌ر، هات و، له‌ كات و وه‌ختی دواكه‌وت و نه‌یدا، ئه‌و له‌و باره‌دا رێژه‌ی (50%) له‌سه‌دا په‌نجای ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ی له‌سه‌ر زیاد ده‌كرێ. -به‌ندی (حه‌وته‌م)ی هه‌مان مادده‌ له‌ یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ داده‌ڕێژرێته‌وه‌: سێیه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر دایه‌ره‌ ره‌سمییه‌كان و شه‌خسه‌ مه‌عنه‌وییه‌كان رێژه‌ی بڕیاردراوی یاسایی له‌ مزوكرێی پارێزه‌ر دابشكێنن و یه‌كسه‌ر هه‌واڵه‌ی سندوقه‌كه‌ی بكه‌ن.

مادده‌ی دووه‌م: به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك داده‌مه‌زرێ به‌ناوی سه‌ندیكای پزیشكانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق وخاوه‌نی كه‌سایه‌تییه‌كی مه‌عنه‌وییه‌ وباره‌گاكه‌ی له‌ هه‌ولێری پایه‌ته‌ختی هه‌رێم ده‌بێ وبۆی هه‌یه‌ لق له‌ پارێزگاكانی هه‌رێم بكاته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌ ده‌سته‌واژه‌كانی خواره‌وه‌، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: 1/هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2/سه‌ندیكا: سه‌ندیكای ژمێریار و ته‌دقیقكارانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 3/ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 4/نه‌قیب: نه‌قیبی ژمێریار و ته‌دقیقكاران. 5/تۆمار: ئه‌و تۆماره‌ تایبه‌تییه‌ی سه‌ندیكایه‌ كه‌ بۆ ناونیشان نووسینی ئه‌ندامه‌كانی ئاماده‌كراوه‌. 6/پیشه‌: هه‌ڵسوڕاندنی پیشه‌ی ژمێریاری و ته‌دقیقكردنه‌ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی بیست و چوار: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێ، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی بیست و شه‌ش: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی دووه‌م: بڕگه‌ (3) له‌ مادده‌ی (5)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: 3- (15%)ی ئه‌و مزوكرێیه‌ی به‌ پارێزه‌ر ده‌درێ له‌و ده‌عوایانه‌دا كه‌ لیژنه‌ی به‌شكردنی ده‌عواكان به‌پێی یاسای پارێزه‌رایه‌تی پێی ده‌سپێرێ.

مادده‌ی هه‌ژده‌: مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت یان ده‌سته‌ی لق بۆی هه‌یه‌، دوای ره‌زامه‌ندیی ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزی، به‌شێك له‌ داهاته‌ داراییه‌كه‌ی خۆی له‌ پرۆژه‌گه‌لی ره‌نێوهێنه‌كیی (مشاریع انتاجیه‌) سوودبه‌خش به‌ یه‌كێتی، وه‌ربه‌ربهێنێ.

مادده‌ی نۆزده‌: یه‌كێتی، كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ دامه‌زراوه‌، نوێنه‌ری مامۆستایانی كوردستانی – عێراقه‌ له‌ناو هه‌رێم و له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمیشدا.

مادده‌ی بیست دوو: باره‌گاكانی یه‌كێتی به‌ بڕیارێكی دادگایی و به‌ ئاماده‌ بوونی سه‌رۆكی یه‌كێتی یان سه‌رۆكانی لقه‌كان یان نوێنه‌ری یه‌كێتی، نه‌بێ، نابێ بپشكنرێن.

مادده‌ی بیست: یه‌كێتی له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌نجومه‌ن و لیژنانه‌دا كه‌ پێوه‌ندییان به‌ بواری مامۆستایان و په‌روه‌رده‌و فێركارییه‌وه‌ هه‌یه‌ به‌شدار ده‌بێ.

مادده‌ی دوازده‌: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزی له‌مانه‌ پێك دێت: 1-سه‌رۆكی یه‌كێتی. 2- ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت. 3- سه‌رۆكایه‌تی لقه‌كانی پارێزگاكان. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م ئه‌رك و فرمانانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ڕێ ده‌خات: 1-به‌دواداچوونی ئیشه‌كانی مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت و ده‌سته‌كانی لقه‌كان. 2- به‌دواداچوونی جێبه‌جێ كردنی راسپارده‌و ئیقرار كراوه‌كانی كۆنگرهً. 3- ئاماده‌ كردنی بودجه‌ی گشتی و حساب و حسابكاریی كۆتایی. 4- به‌خشینی شه‌ره‌فی ئه‌ندامێتی به‌ شه‌خسیاتی په‌روه‌رده‌یی و هزرمه‌ندان. 5- لێكۆڵینه‌وه‌و گفتوگۆكردن له‌سه‌ر پێڕۆی ناوخۆ و پێشكه‌ش كردنی پێشنیازی پێویست بۆ هه‌مواركردنی. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزی كۆبوونه‌وه‌ی خوله‌كانی خۆی، هه‌ر سێ مانگ جارێك بۆ به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری یه‌كێتی ساز ده‌دات و، بۆیشی هه‌یه‌ هه‌ر كاتێ پێویست بێت كۆبوونه‌وه‌ی لاوه‌كی ساز بدات.

مادده‌ی یازده‌: 1-له‌ یاساگه‌لی سندوقی زامنكاری و سندوقی وه‌فات و سندوقی نه‌خۆشیی سه‌خت و ترسناكی سه‌ر به‌ یه‌كێتی ده‌كۆڵێته‌وه‌و گفتوگۆیان له‌سه‌ر ده‌كات و ئیقراریان ده‌كات. 2- له‌ یاسای یه‌كێتی ده‌كۆڵێته‌وه‌و گفتوگۆی له‌سه‌ر ده‌كاو پێشنیازی پێویست بۆ هه‌موار كردنی پێشكه‌ش ده‌كات. 3- له‌ پێڕۆی ناوخۆ ده‌كۆڵێته‌وه‌و گفتوگۆی له‌سه‌ر ده‌كاو ئیقراری ده‌كات. 4- له‌ ئه‌رك و فرمانی لیژنه‌كانی كۆنگره‌ی گشتی ده‌كۆڵێته‌وه‌و رێكیان ده‌خاو، هه‌ردوو راپۆرتی ئیداری و دارایی ئیقرار ده‌كات.

مادده‌ی ده‌یه‌م: 1. ده‌سته‌ی گشتی باڵاترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكادا هه‌موو رۆژنامه‌ نووسه‌ به‌ ئه‌زموونه‌كان ده‌گرێته‌ خۆی ئه‌وانه‌ی وه‌فایان به‌ هه‌موی پابه‌ندییه‌كانی خۆیانه‌وه‌ كردووه‌. 2-له‌سه‌ره‌تادا ده‌سته‌ی گشتی هه‌ردوو ساڵ داواكاری ده‌سته‌ی ئاماده‌كار، یا ئه‌نجومه‌ن كۆ دبێته‌وه‌ بۆ هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و هه‌ر دوو لیژنه‌ی به‌رزه‌فت كردن (الانضبات) و چاودێری كردنی به‌ ده‌نگدانی نهێنی، (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێ یه‌ك له‌ ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی ته‌واو ده‌بێ و له‌ حاڵه‌تی ته‌واو نه‌بوونی (نصاب) دواده‌خرێ و بۆ هه‌مان رۆژ له‌ حه‌وتووی داهاتوودا (نصاب) به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامان ده‌بێ.

مادده‌ی یازده‌یه‌م: سالانه‌ ده‌سته‌ی گشتی كۆده‌بێته‌وه‌ به‌ ئاماده‌بوونی (دوو سێ یه‌كی) ئه‌ندامه‌كانی، بڕیاره‌كانی له‌و مه‌سه‌لانه‌ی خواره‌وه‌دا به‌ زۆرینه‌ ده‌دا. 1. گفتوگۆكردن له‌سه‌ر پێره‌وی ناوخۆ و راستاندنی (تصدیق). 2. گفتوگۆكردنی راپۆرتی ساڵانه‌و كاروباری سه‌ندیكا و حیسابكاریه‌كانی و پێشكه‌ش كردنی رێنمایی له‌باره‌یه‌وه‌. 3. راستاندنی بودجه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م: سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پیك دێ: 1. ده‌سته‌ی گشتی. 2. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. لیژنه‌ی به‌رزه‌فت كردن (الانضباط). 4. لیژنه‌ی چاودێری كردن. 5. لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكانی كوردستانی عێراقدا.

مادده‌ی پێنجه‌م: سه‌ندیكا له‌سه‌ر داواكاریێك پێكدێ ‌كه‌ پێشكه‌ش به‌ لایه‌نی تایبه‌تمه‌ند ده‌كرێ له‌ لایه‌ن ئه‌وانه‌وه‌ كه‌ ئه‌م پیشه‌یه‌ ئه‌نجام ده‌ده‌ن كه‌ نابێ له‌ پانزده‌ رۆژنامه‌نووس كه‌متر بن.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا پێك دێ له‌: یه‌كه‌م: نه‌قیب، ده‌بێ موماره‌سه‌ی له‌ پیشه‌كه‌یدا هه‌بێت كه‌ له‌ ده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێت. دووه‌م: شه‌ش ئه‌ندام به‌ بریكاری نه‌قیبه‌وه‌ش ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ موماره‌سه‌كردنی پیشه‌كه‌دا له‌ حه‌وت ساڵ كه‌متریان به‌سه‌ر نه‌بردووه‌. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌ن له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانیدا به‌ نهێنی بریكاری نه‌قیب و سكرتێر و خه‌زنه‌دارێك له‌ یه‌كه‌م كۆبونه‌وه‌یدا هه‌ڵده‌بژیرێ. چواره‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ هه‌ر مانگێ جارێك كۆبوونه‌وه‌ ئاساییه‌كانی خۆی ده‌به‌ستێ، بۆیشی هه‌یه‌ دانیشتنی نائاسایی به‌ بانگهێشتی نه‌قیب یان به‌ داواكاری سێیه‌كی ئه‌ندامانی ببه‌ستێت.

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڕیار له‌سه‌ر دانییه‌وه‌ ده‌خرێته‌ كار وله‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌نداره‌كان پێویسته‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ كار.

مادده‌ی دووه‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك بۆ رۆژنامه‌ نووسان به‌ ناوی (سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی كوردستانی عێراق داده‌مه‌زرێت، باره‌گاكه‌ی هه‌ولێره‌ پایته‌ختی هه‌رێم ده‌بێ و ده‌توانێ لقی تر له‌ ناوه‌نده‌كانی (مراكز) ی پارێزگاكانی تری هه‌رێم بكاته‌وه‌.