أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: بهرێوهبهری پهیمانگا به فهرمانی وهزیر دادهمهزرێت، كه یهكێك بێت له وانهی بڕوانامهی پسپۆریان له پزیشكی دادگوزاریدا ههبێ و بۆ ماوەیەکیش لە حەوت ساڵ کەمترنەبێ پیشەکەی بە سەربردبێ یان یەکێک بێت لە پزیشکە دادگوزارییەکان و ماوهیهك ئهم پیشهیهی بهسهر بردبێ له دوازده ساڵ كهمتر نهبێ، باشتریش ئهوهیانه كه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له یاساشدا ههبێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: سهندیكا له مانه پێك دێ: 1. دهستهی گشتی. 2. ئهنجومهنی سهندیكا. 3. لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط). 4. لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكان.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: یهكهم: رهسمی چوونه ناو سهندیكا سێ دیناره. دووهم: رهسمی بهشداری كردنی ساڵانه بیست دیناره و له ماوهیهك دهدرێ كه له مانگی شوباتی ههموو ساڵێك تێناپهرێ، ئهگهر ئهندام له كاتی دیاریكراو رهسمی دواكهوت (50%) له رهسمی بهشداریكردنی ساڵانه جهزا دهكرێ و ئهگهر دوو ساڵی یهك له دوای یهك بهبێ عوزری رهوا له دانی رهسمی بهشداریكردن دواكهوت ناوی له تۆماری ئهندامان وهدهردهنرێ.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: چونه ناو سهندیكا به پێشكهشكردنی داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه پێشكهش به نهقیب دهكرێ و بهڵگهنامهی پێویستیشی پێوه دهلكێندرێ. دووهم: داواكاری چوونه ناو سهندیكا له ماوهی پانزده رۆژ له مێژووی تۆماركردنیهوه دهخرێته بهردهمی ئهنجومهن، ئهنجومهنیش لهسهریهتی لهو ماوهیهدا بیبڕێنێتهوه، ئهگهر ئهو ماوهیه تێپهری و نهیبڕاندهوه، داواكارییهكه به قبوڵكراو دادهنرێ. سێیهم: ئهنجومهن بۆی ههیه داواكاری چوونه ناو سهندیكا به بریارێكیی هۆدار رهفز بكات، وه خودان داواكاریش بۆی ههیه له لای دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا له ماوهی (30) رۆژ له مێژووی ئاگاداربونیهوه تانهی لێ بدا و بڕیاری دادگاش بن بڕه.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهندام دهبێ ئهو مهرجانهی لێ بێته دی: یهكهم: هاووڵاتی ههرێم بێ و تیادا جێواربێ. دووهم: به تاوانێكی نا سیاسی یان كهتنێكی ئابرۆ بهر حوكم نهدرابێ. سێیهم: بروانامهی به كالۆریۆس یان هاوتای ئهوهی له كیمیادا به دهست هێنابێ و له بواری تهكنیكاری یان زانستی له سنووری پسپۆرییهكهیدا كاری كردبێ.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: بڕگهی (چوارهم) له ماددهی بیست و پێنج ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: چوارهم: پێویسته لةسةر لایهنه ناوبراوهكانی بڕگه (یهكهم)ی سهرهوه رێژهی (10%)ی مزوكرێی راوێژكاریی پارێزهر دابشكێنن و پارهكه ههواڵهی سهندیكا بكهن تا به داهاتی خۆی تۆماری بكات، به مهرجێ ساڵی له (250) دوو سهدو پهنجا دینار كهمتر نهبێت.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: سهندیكا ههوڵ دهدات له پێناو هێنانهدی ئهو ئامانجانهی خوارهوه: 1. بهشداری كردن له پشتگیری كردنی حكومهتی ههرێم و سیستمی دیموكراتی و پاڵپشتی كردن و چهسپاندن و پهرهپێدانی فیدرالیزم. 2. بهشداری كردن له راپهرینی پیشهسازی و كشتوكاڵی و ئاوهدانكاری و رۆشنبیری و زانستی به هاریكاری لهگهڵ لایهنه پسپۆرهكاندا. 3. بهرزكردنهوهی ئاستی ئهندامانی سهندیكا له رووی كۆمهڵایهتی و رۆشنبیری و ئابوورییهوه، ههروهها داكۆكی كردن له مافهكانیان و چاودێری كردنی بهرژهوهندییهكانیان. 4. رێكخستنی بنهماكانی دهست دانه پیشه. 5. پهیوهندی پێكهێنان و هاریكاری كردن لهگهڵ دهستهو كۆمهڵه پیشهییهكانی تر له ناوهوه و دهرهوهی ههرێمدا. 6-كۆشش كردن بۆ زامنكردنی دوارۆژی ئهندامان له كاتی نهخۆشی و پیری و بێ كاریدا. 7-ههماههنگی لهگهڵ لایهنه پسپۆرهكاندا بۆ بوار رهخساندن له بهردهوام ئهندامانی سهندیكادا تا خوێندنی له ناوهوه و دهرهوه بیانگرێتهوه.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: ئهم یاسایه له یهكهم ژمارهی رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: 1. ئهم بڕگهیهی خوارهوه، بۆ ماددهی (31) زیاد دهكرێ و دهبێته بڕگهی (یهكهم): یهكهم: ئهوهی به عهمیدی كۆلێژی تهقهنی دابمهزرێ، مهرجه ئهو شهرتوشروتهی فهراههم بێت كه له ماددهی (17)ی ئهم یاسایهدا هاتووه. 2. بڕگه (1)ی ماددهی (31) ههموار دهكرێ و دهبێته بڕگهی (دووهم)و بهم شێوهیهی لێ دێت. ئهوهی به عهمیدی پهیمانگه دادهمهزرێ مهرجه مهرتهبهی مودهریس یان سهرووتری ههبێ و له كهميی بڕوانامهی ماجستێری بهدهستهوه بێ و، بهبڕیاری ئهنجومهنی وهزیران و لهسهر پێشنیازی ئهنجومهن بۆ ماوهی (4) سالَ دادهمهزرێ. 3. بڕگه (2)ی ماددهی (31) ههموار دهكرێ و دهبێ به بڕگهی (سێیهم)و وهك ئهمهی خوارهوهی لێ دێت: (عهمیدی كۆلێژ یان عهمیدی پهیمانگه له ههیئهكهدا، ئهو سهڵاحییات و ئیشه تایبهتانهی عهمیدی كۆلێژ دهگرێته دهست كه له ماددهی (17)ی ئهم یاسایهدا هاتووه به جۆرێ كه لهگهلَ ئامانجهكانی كۆلێژهكه یان پهیمانگهكهدا بگونجێ.
ماددهی شانزدهیهم:
ماددهی شانزدهیهم: 1. دهستهی هۆبه له ههموو ئهو ئهندامانهی پێك دێت كه ههموو ئهركێكی سهرشانیان به پێی ئهم یاسایه بهجێ گهیاندووه و كۆبوونهوهیهكی ئاسایی سازدهدات له ههمان وادهی دهستنیشان كراودا بۆ دهستهی گشتی بۆ ههڵبژاردنی سهرۆك و ئهندامانی هۆبه له رێگهی دهنگدانی نهێنییهوه. 2. دهستهی هۆبه كۆبوونهوهیهكی گشتی نائاسایی لهسهر بانگهێشتی لیژنهی هۆبه یان سێ یهكی ئهندامانی كۆدهبێتهوه. 3. له كۆبوونهوهكانی دهستهی هۆبهدا، حوكمهكانی ماددهی ههشتهمی ئهم یاسایه رهچاو دهكرێت. 4. دهستهی هۆبه بۆی ههیه بڕیار لهبارهی ئهو كارو بارانهوه وهرگرێ كه تایبهتن به چالاكییهكانی له چوارچێوهی پسپۆریهكهیدا و ئهو بڕیارانهش بخاته بهردهم ئهنجومهنی سهندیكا. 5. ئهگهر شوێنی زۆربهی ئهندامانی لیژنه چۆڵ بوو، ئهوا دهستهی هۆبه به رهزامهندی ئهنجومهن و به بانگهێشتی سهرۆكهكهی یان ئهوهی جێی دهگرێتهوه، كۆدهبێتهوه بۆ پركردنهوهی ئهو شوێنه چۆڵانه.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: شهرت و شرووتی بهشداربوونی رۆژنامهوان له سندوقهكه: 1. دهبێ ئهندامی سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستان بێ. 2. نابێ كهوتبێته ژێر ركێفی حوكمهكانی یاسای خانهنشینی یهكی دیكه یان سندوقێكی خانهنشینی یهكی دیكهوه. 3. تهمهنی له (50) پەنجا ساڵ تێپهڕی نهكردبێ، تهنیا ئهوانه نهبن كه ئهندام بوونیان له سهندیكا پێش بهكارخستنی ئهم یاسایه چهسپاوه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: رۆژنامهوان لهم حاڵهتانهی خوارهوهدا موستهههقی مووچهی خانهنشینی یه: 1. ئهگهر ماوهیهك كه له (25) ساڵ كهمتر نهبێ پیشەكهی كردبێ، سا ئهو ماوهیه سهرومڕ (دائم) بووبێ یان پچر پچڕ. 2. ئهگهر (63) ساڵ تهمهنی بهسهر بردبێ و بە خزمهتی رۆژنامهوانییهوە ماوهیهكی لێ بهسهر بردبێ له (20) بیست ساڵ كهمتر نهبێ. 3. ئهو كهسهی ئهو دوو بڕگهیهی سهرهوهی ئهم ماددهیه بیگرێتهوه، مافی خانهنشینی تهواوی دهكهوێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: دهسهڵاتهكانی دهسته: دهسته ئهم دهسهڵاتانه دهگێرێ: یهكهم: داهاتی دارایی بۆ سندوقهكهو وهبهرهانینی (استثمارها) دابین دهكا و بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایهش بۆ بهرژهوهندی ئامانجهكانی سندوقهكه دهیانخاته گهڕ. دووهم: رۆژنامهوانان خانهنشین دهكا. سێیهم: دیاركردن و چهسپاندنی ماوهی بهسهربردنی پیشهكه بۆ رۆژنامهوان و حساب كردنیشی بۆ مهبهستی خانهنشینی. چوارهم: بڕینهوهی مافی خانهنشینی بۆ رۆژنامهوانان و، دوای مهرگیشیان بۆ خاو خێزانیان. پێنجهم: ئامادهكردنی بوجهی ساڵانهی سندوقهكه و، ناردنی بۆ وهزارهتی دارایی و ئابووری بۆ تهسدیق كردن و، رێكخستنی جهدوهلی مانگ به مانگی سهرجهم حیساباتی سندوقهكه. شهشهم: بهپێی یاسا كارپێكراوهكان، فهرمانبهران بۆ ههڵسوڕاندنی ئیشوكاری سندوقهكه دادهمهزرێنێ و، كۆتاییش به خزمهتیان دێنێ. حهوتهم: له بانكێ له بانكهكانی ههرێمدا حسابی تایبهت بۆ دارایی خۆی دهكاتهوه و بهو بانكهی دهسپێرێ و، لێ كێشانهوه و خهرج و مهسرهفیش به بڕیاری دهسته و ئیمزای سهرۆكی دهسته و بهرپرسی دارایی دهكرێ. ههشتهم: ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی دهدات به سهرۆكهكهی یان به یهكێ له ئهندامهكانی. نۆیهم: دهرهێنانی رێنمایی پێویست بۆ ساناكردنی ئیدارهی سندوقهكه.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڕیاریهوه كه له رێكهوتی 9/7/1992ی كردكاری پێ دهكرێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1. به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك بۆ كیمیاگهران دادهمهزرێندرێ و كهسایهتی مهعنهوی خۆی دهبێ و بارهگاكهشی له ههولێری پایتهختی ههرێم دهبێ و بۆی ههیه لقهكانی له ناوهندی پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه. 2. دهستهیهكی ئامادهكار له (15) پانزده كهس پێك دێت به رهزامهندی لایهنه تایبهتمهندهكان تاكو ههڵبژاردنی گشتی دهكرێ.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: ئهندامی ئهنجومهن به دهست له كاركێشراوه دادهنرێت ئهگهر ههر سێ دانیشتنی یهك له دوای یهك یان پێنج دانیشتنی پچر پچر بهبێ عوزری رهوا ئاماده نهبوو.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا پێك دێ له: یهكهم: نهقیب دهبێ ماوهیهك لهم پیشهیهدا دهست بهكار بووبێ كه له (10) ساڵ كهمتر نهبێ. دووهم: بریكاری نهقیب و ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكا: مهرجه ئهوانه دهست بهكار بوونیان لهم پیشهیهدا له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی چوارده
ماددهی چوارده: ئهو ماوهو موودهتانهی خوارهوه، بۆ خانهنشینی به خزمهت دادهنرێن: 1. ماوهی نهخۆشی و (اصابة) كه رۆژنامهوانی لهكارخستبێ وله سێ ساڵ زیاتر نهبێ و بڕیاری لیژنهیهكی پزیشكیی پسپۆری لهگهڵ بێ. 2. ماوهی بهندی (حهپسی) كه به بڕیاری حوكمێ بهسهر رۆژنامهواندا دهرچووبێ و ئازادیی لێ بهربهست كردبێ یان ماوهی گرتنی یان دهست بهسهر كردنی كه هۆی سیاسییان بووبێ و له بهرژهوهندی باڵای گهل و فیدرالیزمی ههرێمی كوردستان لایان نهدابێ. 3. ماوهی بێ بهش بوونی رۆژنامهوان له كارو پیشهكهی خۆی بەهۆی داخستنی ئهو دهزگا رۆژنامهوانی یه یان ئهو دهزگای راگهیاندنه كه ئیشی تێدا دهكات، بهمهرجێ ئهو له كار بێ بهشبوونه یان ئهو داخستنه پێچهوانهی بهرژهوهندی گهلی كوردستان نهبووبێ. 4. ماوهی نێوان دوو ئهركی رۆژنامهوانی كه رۆژنامهوان لهو بهینهدا بێ كاربووهو له پیشهكهی خۆی به دووربووه، به مهرجێ لهو ماوهیهدا ئیش و كارێكی دیكهی نهكردبێ یاسایهكی دیكه بیگرێتهوه. 5. ئهو ماوهیهی كه لهسهر رهزامهندیی ئهنجومهنی سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستان به خوێندنهوه خهریك بووه، بهمهرجێ له چوار ساڵ نهترازێ و بۆ وهرگرتنی بڕوانامهیهكی زانستیی بڕوا پێكراو بووبێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكێتی بۆ بهدیهێنانی ئامانجهكانی ئهم ئهركانه بهجێ دێنێ: 1-سهرپهرشتی كردنی ژوورهكان و چاودێری و رێنوێنی كردنیان و بوون به نوێنریان له لایه دهسهڵاته گشتییهكان له ناوهوه و دهرهوهی ههرێمدا. 2-سهرپهرشتی كردنی تۆمار ناوه بازرگانییهكان (الاسماْ التجاریه) و ناوی نووسیكردنیان له توماری بازرگانی له ههرێمدا و رێكخستنی دهفتهری ناوهندی (سجلات مركزیه) بۆیان. 3-كردنهوهی پێشانگا له ناوه وه و دهرهوهی ههرێمدا و به بهشداری بوونیان به رێكخستنی لهگهڵ لایهنه پهیوهندارهكاندا و داوهتكردن بۆ بهستنی كۆنگرهی بازرگانی و پیشهسازی و بهشداری كردن له كۆر و كۆنگرهكانی ناوخۆ و دهرهوه. 4-كۆكردنهوه و پوخته كردنی ئاگاداری و زانیاری بازرگانی و پیشهسازی به دهست خستنیان بۆ ئهندامانی و لایهنه پهیوهندی دارهكان. 5-لێكۆلینهوهی بارودۆخی بازرگانی پیشهسازی له ههرێمدا پێشنیاز كردنی رێ و شوێن و چارهسهر به ئامانجی پهرهپێدانی چالاكی و ئابووری و گهشهپێدانی له ههرێمدا. 6-لێكۆلینهوهی رێ و شوێنی هاندانی سهرمایه و بهشداربوون لهگهڵ لایهنه رهسمی و یهكانادا له دانانی نهخشه و بهرنامهی به بهرههم هێنانی چالاكی پیشهسازی ی تایبهتی و تێكهڵاو. 7-سازدانی نهخشهكێشی و ئامادهكردنی لێكۆلینهوه و پێشكهشكردنی پێشنیاز بۆ بزواندن و پهرهپێدانی بازاری ناوخۆ. 8-ئامادهكردنی لێكۆلینهوه و پێشنیاز سهبارهت به پهرهپێدان و پاراستنی پیشهسازی و بارو دۆخی ناردنی بهرههمهكانی بۆ دهرهوه و خستنه ناو بازارهوه چ له ناوهوه چ له دهرهوهی ههرێمدا به هاوكاری رێكخستن لهگهڵ لایهنه پهیوهندی دارهكاندا و بهشداریبوون له پێوانهكانی ناردنی كهل و پهلدا بۆ دهرهوه. 9-لێكۆلینهوه (مهسحكردنی مهیدانی)بازارهكانی ناوهوه و دهرهوه بۆ زانینی تواناو دانانی ری َو شوێنی گهشهپێدان و ئال و گۆری بازرگانی به مهبهستی فراوان كردنی ئاسۆی هاوكاری ی ئابووری له بواری دهرهوه. 10-بهشدار بوون له دانانی پێوانهی هونهری بۆ بهرههمهكانی ههرێم و هاوكاری له چاودێری جێبهجێ كردنیان. 11-بهشدار بوون له ئامادهكردنی پررۆژهكانی ئهو یاسایانهی راستهخۆ پهیوهندیان به چالاكی پیشهسازی و بازرگانییهوه ههیه. 12-ناردنی نێراوی (بعثه) بازرگانی و پیشهسازی بۆ دهرهوهی ههرێم پێشوازی كردن و رێكخستنی سهردانی نێردراوانی بیانی. 13-گهشه پێدانی فام و رۆشنبیری پیشهسازی و بازرگانی له ناو ئهندامانی ژوورهكان. ههوڵدان بۆ بهرز كردنهوهی رادهی پیشهیی یان و دهركردنی ئهو جۆره چاپهمهنییهی بایهخ به زانیاری ئابووری دهدهن. 14-پشتگیری كردنی خاوهندارانی داهێنان و هاندانی داهێنهران و بههرهمهندان به شێوهیهك كه خزمهتی پهرهپێدانی ئابووری ههرێم بكا
ماددهی نۆزدهیهم
ماددهی نۆزدهیهم: لهسهر وهزیره تایبهتمهندهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجی بكهن.