أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: گشت ماف و ماڵ و موڵكی ئهو دام و دهزگایانهی لهوه و بهر به وهزارهتی ناوخۆ و حوكمی ناوخۆییهوه له مهڵبهندده بهسترابوونهوه یا پێوهی بهسترانهوه دهبنه هی وهزارهتی ناوخۆ.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێ به جێ كردنی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكا.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم : ئهنجومهن له بواری یاساكاریدا ئهم ئهركانهی دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: ئامادهكردن و داڕشتنی پرۆژهی یاساكان له ههرێمدا و، ئهمهش لهسهر داوای ئهنجومهنی وهزیران یاخود وهزارهته تایبهتمهندهكان یان لایهنهكانی كه نهبه ستراونهتهوه به وهزارهت دهبێ. دووهم: لێوردبوونهوه لهو پرۆژه یاسایانهی كه لهلایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه یان وهزارهتهكانهوه یاخود لایهنی نه بهستراو به وهزارهتهوه ئاماده دهكرێن له رووی شێوه و بابهتهوه. سێیهم: پڕۆژهی یاساكان به نووسراوێك دهنێردرێن بۆ ئهنجومهن كه وهزیری تایبهتمهند یان سهرۆكی لایهنی نه بهستراو به وهزارهت ئییمزاكردبـێ لهگهلأ دهرخستنی هۆیه پێویستهكانی و ههموو كاره ئاماده باشییهكانی دا. چوارهم: وهرگرتنی بیروڕای وهزارهتهكان یان ئهو لایهنانهی پهیوهست نین به وهزارهت له بارهی پڕۆژهی ئهو یاسایانهی كه بۆی هاتوون و بۆی ههیه بۆ مهبهستی ناوبراو داوای ئاماده بوونی نوێنهرییان بكات به مهرجێك پلهكهی له بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ. پێنجهم: ئهنجومهن له پرۆژهكه دهكۆڵێتهوه و ئهگهر پێویستی كرد دووباره دایدهرێژێتهوه و داوای ئهو بهدیلانه دهكات كه به پێویستی دهزانێ و لهگهلأ ئهو راسپاردانهی ئهنجومهن بۆ ئهنجومهنی وهزیرانی بهرزدهكاتهوه و دانهیهكیش له پرۆژهكه و راسپاردهكانی بۆ وهزارهت یا ئهو لایهنهی كه به وهزراهتهوه نهبهستراوهتهوه دهنێرێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم : ئهنجومهن لهمانه پێكدێ :ـ یهكهم : دهستهی گشتی 1. له سهرۆك و جێگرهكهی و راوێژكاران و راوێژكارانی یاریدهدهر پێكدێ و دانیشتنهكانی به سهرۆكایهتی سهرۆك سازدهدات و له كاتی ئاماده نهبوونی به سهرۆكایهتی جێگرهكهی دهبێ و به ئامادهبوونی سێ له سهر چواری ئهندامانی رادهی یاسایی تهواو دهبێ. 2. راوێژكاره یاریدهدهرهكان مافی بهشدار بوونیان له دهنگداندا نییه. دووهم: دهستهی سهرۆكایهتی: له سهرۆك و جێگرهكهی و كۆنترین راوێژكار پێكدێ. سێیهم: دهستهی بهرزهفتكاریی فهرمانبهرانی ههرێم: له جێگری سهرۆك و ئهندامیهتی دووان له راوێژكاران پێكدێ كه سهرۆكایهتی دهسنیشانیان دهكات و له كاتی ئامادهنهبوونی جێگری سهرۆك، كۆنترین راوێژكار سهرۆكایهتی دهستهكه دهكات.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: وهزارهت بریتییه لهم پێكهاتانهی دادێن: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیشه له كارهكانی و ئاراسته كردنی سیاسهتهكهی و پیاده كردنی سهرپهرشتی كردنی و چاودێری كردنی و، ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهكیش لهوهوه دهردهچن و به سهرپهرشتیی ئهویش جێبهجێ دهكرێن له ههموو شتێكی پهیوهندیی به ئهركی وهزارهت و پێكهاته و دهسهڵاتهكانی و تێكڕای كاروباری تهكنیكی و دارایی و كارگێڕی و رێكخستنییهوه ههیه به گوێرهی حوكمهكانی یاسا و، له بهردهم ئهنجومهنی وهزیرانیشدا بهرپرس دهبێت چونكه ئهندامێكی هاوكاره تێیدا و بۆشی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی خۆی بداته بهڕێوهبهرانی گشتی یان ههر كهسێكی له وهزارهتدا به گونجاوی بزانێت. دووهم: نووسینگهی وهزیر: گرێدراوی وهزیر دهبێت و فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر ههڵگری بڕوانامهی بهرایی زانكۆ سهرۆكایهتیی دهكات و بهڕێوهی دهبات و چهند فهرمانبهرێكیش هاریكاریی دهكهن. سێیهم: راوێژكاران: ژمارهیان له سێ زیاتر نابێت، لهوانهی بڕوانامهی بهرایی زانكۆیان ههیه، خاوهن شارهزایی و پسپۆرین. چوارهم: دهزگای فڕۆكهخانهی مهدهنی له ههرێم: گرێدراوی وهزارهت دهبێت و فهرمانبهرێك به پلهیهكی تایبهت كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهدهست هێناوه سهرۆكایهتیی دهكات و له كاری خۆشیدا بهر حوكمهكانی یاسای دهزگای فڕۆكهخانهی مهدهنیی ههرێمی كوردستان- عیراق ژماره (18)ی ساڵی 2008 دهكهوێت كه له پهرلهمانی كوردستانهوه دهرچووه. پێنجهم: بهڕێوهبهرایهتییهكانی گشتی: ئهم بهڕێوهبهرایهتییه گشتیانهی دادێن گرێدراوی وهزارهت دهبن، ههر یهكهشیان بهڕێوهبهرێكی گشتی خاوهن بڕوانامهی بهرایی زانكۆ و لهوانهی خاوهن شارهزایی و پسپۆرین سهرۆكایهتیی دهكات. 1- بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كاروباری كارگێڕی و دارایی. 2- بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی پۆسته و گهیاندن. 3- بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی پلان و بهدواداچوون. 4- بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی گواستنهوهی زهمینی و هێڵی ئاسن و ترام وای. 5- بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كهشناسی و بوومهلهرزهزانی.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: ئهنجومهنی راوێژكاریی وهزارهت پێك دێت له: 1- وهزیر – سهرۆكی ئهنجومهن. 2- سهرۆكی دهزگای گشتیی فڕۆكهخانهی مهدهنی له ههرێمدا – ئهندام. 3- راوێژكاران – ئهندام. 4- بهڕێوهبهره گشتییهكان – ئهندام. دووهم: وهزیر بۆی ههیه میوانداریی ههر كهسێكی خاوهن ئهزموون بكات كه له كاتی پێویستدا له ناوهوهی وهزارهت یان له دهرهوهیدا كه به گونجاوی دهزانێت بۆ بهشداری كردن له كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن به بێ ئهوهی مافی دهنگدانی ههبێت. سێیهم: ئهنجومهن تایبهتمهند دهبێت به گفتوگۆ كردن و ههڵسهنگاندنی چالاكییهكانی وهزارهت و لێكۆڵینهوه له رێكارهكانی بهرز كردنهوهی ئهدای و پێشكهش كردنی پێشنیاری گونجاو بۆ چارهسهر كردنی ئهو كێشه و ئاستهنگانهی رهنگه بێنه رێی.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: وهزیر بۆی ههیه ههر بهڕێوهبهرایهتی یان بهش یان هۆبهیهك له چوارچێوهی پێكهاتهی وهزارهت به گوێرهی خواستی كارهكهی، له نوێ بكاتهوه یان تێكهڵ بكات یان ههڵی بوهشێنێتهوه. دووهم: به پهیڕهوێك ئهرك و پسپۆرایهتیی پێكهاتهكانی وهزارهت دیاری دهكرێن. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: وهزیر بۆی ههیه دوای بهدهست هێنانی رهزامهندیی ئهنجومهنی وهزیران رێككهوتننامه و گرێبهست لهگهڵ كۆمپانیا و لایهنانی بیانی له بواری پسپۆرایهتیی وهزارهتدا مۆر بكات.
ماددهی سێزدهیهم
ماددهی سێزدهیهم: ئهوهی پاڵێوتراوه بۆ پركردنهوهی ههر پایهیهك لهم پایانه دهبێ مومارهسهی كاركردنی كهمتر نهبێ له: 1. ده ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ پلهی نهقیب. 2. پێنج ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ ئهندامێتی ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهی بهرزهفتی كردن. 3. سێ ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ ئهندامیهتی لیژنهكانی سهندیكایی له پارێزگاكان.
ماددهی بیست و پێنج:
ماددهی بیست و پێنج: یهكهم: دارایی یهكێتی لهمانه پێك دێت: 1-رهسمی ئینتیما و بهشداربوونی ساڵانه. 2-دهسنگهو بهخششی لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمیهكان كه پێشكهشی دهكهن به یهكێتی. 3-ئهو پیتاك و باربۆیهی كه ئهندامانی یهكێتی و كهسانی دیكه دهیدهنێ دوای موافهقهتكردنی ئسوڵیی لایهنه پێوهندیدارهكان. 4-قازانجی پرۆژه گهلێ كه یهكێتی بنیادیان دهنێ. 5-قازانجی چاپهمهنیی یهكێتی. 6-رهسمی تهئیدی كهفالهتی دارایی بۆ ئهندامان له موعامهلهی كهفالهت و گرێبهستی نێوان ئهندامهكاندا، وهك لایهنێك، رهسمهكهش به رێژهی (1%) ی ئهو پارهیه وهردهگرێ كه له گرێبهست یان كهفالهتهكهدا ئیقرار كراوه. دووهم: پێویسته لهسهر یهكێتی سجلی دارایی رابگرێ وهك ئهوانهی له یاسای بهركاری كۆمهڵهكاندا هاتووه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم : مهبهست لهو دهستهواژانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه : یهكهم : ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم : ئهنجومهن : ئهنجومهنی شوورای ههرێم. سێیهم : سهرۆك : سهرۆكی ئهنجومهنی شوورای ههرێمی كوردستان ـ عیراق.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: یهكێتی جوتیارانی كوردستان كه رێكخراوێكه پیشهیی و دیموكراتییه له ههرێمدا دادهمهزرێ، ئهم یهكێتیه شهخسیهتی مهعنهوی خۆی ههیه و داكۆكی له جوتیارانی كوردستان دهكات، بارهگاكهشی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێت و دهشتوانێ لق له پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه و لیژنهگهلیش له مهركهزی قهزاو ناحیهو گوندهكانی ههرێمدا پێك بهێنێ.
ماددهی حهڤده:
ماددهی حهڤده: بهندی ( سێیهم )له ماددهی بیست ویهك ههمواردهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخرێتدرێتهوه: سێیهم: رۆژنامهوانێ سزا درابێ، مافی ئهوهی ههیه له ماوهی سی رۆژدا – كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا – له بهردهمی دادگای تهمییزدا تانه له بڕیارهكانی قهدهغهكردن و دهركردن بدات كه ئهنجومهنی سهندیكا دهری هێناون سزاش ناخرێته بهر كار تا نهگاته پلهی یهكلابوونهوهو بنبڕی.
ماددهی پهنجاو نۆ:
ماددهی پهنجاو نۆ: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا دهخرێته بهركار.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ماددهی (156)له یاسای سزاكانی عیراقیی ژماره(111)ی ساڵی (1969)ی ههموار كراو له كار دهخرێ و،ئهمهی خوارهوه،له ههرێمی كوردستانی عێراقدا جێگای دهگرێتهوه: (ههركهسێ به دهستی ئهنقهست و به ههر شێوهیهك دهبێ، ببێ له كارێكدا تێوهگلێ به مهبهستی زیاندان له ئاسایش و سهقامگیری و سهروهریی دامودهزگاكانی ههرێمی كوردستانی عێراق و ببێته هۆی كهوتنهوهی ئهو زیانه، به بهندكردنی ههتا ههتا یان به بهندكردنی كاتی سزا دهدرێت.
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: دهبێ ئهندام لهم كارانهی خوارهوه دوور بكرێتهوه: یهكهم: پشت گوێ خستن و كۆسپ هێنانه بهر پیادهكردنی ئهو یاسا و پێرهوانهی پهیوهندیدارن به سهندیكاو، وه ئهو رێنماییانهی كه دهریان دههێنێ. دووهم: دهست دانه پیشه بهبێ نوێ كردنهوهی بهشداری ساڵانه و مۆڵهت. سێیهم: چاودێری نهكردنی رهوشتی پیشهیی و ناوبانگ زراندنی پیشهكهو كهرامهتی ئهو پیشهیه به گوێرهی ئهو بنهمایانهی كه له پێرهوی ناوخۆدا دهقیان گرتووه. چوارهم: ههڵگرتنی سیفهتی بهدرۆی لهقهبی پیشهیی یان سیفهتی پیشهیی یان ناراست، بهپێی یاساو پێرهوه بهرقهرارهكان. پێنجهم: سنووردابهزارندنی دهست دانه پیشه به گوێرهی ئهوهی له پێرهوی ناوخۆ و رێنماییهكان دهقی گرتووه كه سهندیكا دهریان دهچوێنێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: شهرت و شروتی ئهندامێتی ئهمانهن: 1-جوتیار دهبێ هاووڵاتی ههرێم بێت و له ههرێم دانیشتبێ. 2-نابێ به جینایهتێكی غهیره سیاسی یان به جونحهیهكی ئابڕووبهر حوكم درابێ. 3-پێویست پیشه سهرهكییهكهی كشتوكاڵ بێت به ههردوو كهرتی رووهكی و ئاژهڵدارییهوه كه ئهم جوتیارانه دهگرێتهوه: أ-ئهوانهی زهوی و زاری چاككردنی كشتوكاڵیان پێ دراوه. ب-كرێگرتهكان (ئهوانهن زهوی وزاریان به كرێ پێدراوه) ههروهها ئهو جوتیارانهشن كه بهپێی رێ و رهسمی ئیلاقاتی كشتوكاڵی كار دهكهن. ج-جوتیار و كریكاری كشتوكاڵی له چوارچیوهی ئیش و كاری یهكێتیهكهیدا. د-ئهو زوراعانهی كه خۆیان تهرخان كردووه و ئیلتیزامیان به هیچ پیشهیهكی دیكهوه نییه. ه-خاوهن ئهو موڵكه تایبهتانهی كه سنووری موڵكهكانیان له سنووری ئهو دابهشكردنهی بهپێی یاساكانی چاككردنی كشتوكاڵ دابهش كراوه زیاتر نهبێ. 4-نابێ تهمهنی له (16) ساڵ كهمتر نهبێت.