أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئامانجی وهزارهت ئهمانهی خوارهوهیه: یهكهم: پێشكهش كردنی خزمهتگوزاری خۆجێیهتی وشارهوانی بۆ دابین كردنی پێویستیهكانی دانیشتوان له ئاوی پاك وئاوهڕۆ وئاوی باران ودروستكردنی رێگاوپرد وتونێل لهناو سنووری شارهوانییهكان و بهرزكردنهوهی ئاستی خزمهتگوزاریی ههمهجۆری شارهوانی له رووی چهندیی وچۆنییهوه تاكو شارو شارۆچكه وگوندهكان دهگرێتهوه،لهگهلأ دابین كردنی پێویستیهكانی هاونیشتمانیان له سهیرانگاو یاریگاكان. دووهم: پلاندان وبهڕێوهبردن وڕاپهڕاندنی كارو ئهركهكان بهجۆرێكی وا دهگرێته ئهستۆ كه بهشداریی له خولقاندنی گهشه سهندنی ئابووری خۆجێیهتی بكات، ئهمهش له رێگهی گرتنه بهری سیاسهتێكی كارا دهبێ بۆ بهكارهێنانی زهوی ونهخشهكێشانی بیناسازیی وئاوهدانی. سێیهم: ئاماده كردنی ئاووههوای لهبار بۆ پارێزگاریكردن له ژینگهی پاك ودروست وگرنگیدان به ناوچه سهوزهكان لهشارو شارۆچكهكاندا. چوارهم: كاركردن له پێناوی هێنانی سهرمایه وهاندنی وهبهرهێنانی بیانی وخۆجێیهتی له كهرتهكانی پهیوهندیدار بهكارهكانی وهزارهت وئهمهش به هاو ئاههنگی لهگهلأ دهستهی وهبهرهێنان له ههرێمدا دهبێت.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ههرێمی كوردستانی عێراق ئاڵایهكی دهبێت به شێوهی لاكێشهیی، كه پانییهكهی دوو لهسهر سێی درێژیهكهی دهبێت و، دابهش كراوه لهسهر سێ لاكێشه ئاسۆیی یهكسان له درێژی و پانی داو پێكهاتهكهی بهم شێوهیهیه: 1. لاكێشهی سهرهوه رهنگی سووره و، هێمای شههیدانی بزاڤی رزگاری خوازی كورده. 2. لاكێشهی ناوهراست رهنگی سپی دهبێت، هێمای ئاشتی و ئازادی و دیموكراسی و لێبوردنه (تسامح)، كه خهڵكی كوردستان ئاواته خوازیهتی. 3. خۆرێكی زهرد دهكهوێته ناوهراستی لاكێشه سپیهكهوهو، چهقهكهی خاڵی یهكتربڕینی تیرهی لاكێشه سپیهكه دهبێت و، تیرهی خۆرهكه ئهوهندهی پانایی لاكێشه سپییهكه دهبێت و، (21) بیست و یهك تیشكی لێوه دهردهچێت به شێوی سێگۆشه دوو لا یهكسان و، بنكهكانی ( 1/21 ) یهك لهسهر بیست و یهك له چێوهی گۆی خۆرهكه دهبێت و، درێژیشیان بگاته نیوهی ههردوو لاكێشه سوور و سهوزهكه، خۆره زهردهكه هیمای بهردهوام بوونی ژیان و زانست و هیواو ئومێدهو، (21) بیست و یهك تیشكهكهیش هێمای جهژنی نهورۆزی نهتهوایهتییه، رۆژی بهرخودان و راپهرین و شۆرش رزگاریی دژ به زوڵم و زۆر و چهوساندنهوه. 4. لاكێشهی خوارهوه رهنگی سهوز دهبێت و، هیمای كشتوكاڵ و سروشت و ژینگهی كوردستانه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: بۆ جێبهجێ كردنی حوكمهكانی یاسای ژماره (4) ساڵی 2011 یاسای ئهنجومهنی ئاسایشی ههرێمی كوردستان ـ عێراق گوژمهیهك بهبڕی (318،150) سێ سهد و ههژده ملیار و سهدو پهنجا ملیۆن دینار دیاری دهكرێ بۆ بودجهی ئهنجومهنهكه بهمهرجێك ئهو تهرخانكردنه دیاریكراوه نهبێته مایهی كهمكردنهوهی قهرهبووی فهرمانبهران و كۆمهك و سووده كۆمهڵایهتییهكان و پرۆژهكانی باقی پێكهاتهو دامودهزگاكانی حكومهتی ههرێم.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له مێژووی دهرهێنانییهوه جێبهجی دهكرێت و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: یاسای ژماره (43)ی ساڵی (1977)ی كۆمهڵه ههرهوهزییهكان، له ههرێمی كوردستانی عێراقدا له كار دهخرێ.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران ئهم یاسایه جێبهجی بكات.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا هاودژ بێت.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی شارهوانیهكانی ههرێم. سێیهم: وهزیر : وهزیری شارهوانیهكانی ههرێم. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتیی شارهوانیهكانی ههرێم. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ڕاوێژكاریی وهزارهتی شارهوانیهكانی ههرێم.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردی جێ بهجێ كردین ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: أ/ئهرك و تایبهتكارییهكانی دام ودهزگاكانی وهزارهت به پهیرهوێك دیاری دهكرێن. ب/وهزیر بۆی ههیه بهرێوبهرێتی بهش و لقی نوێ به پێی پێویست پێكبێنێ یا بیانخاته پاڵ یهكتر. ج/وهزیر بۆی ههیه بهپێی پێویست لیژنهی ههمیشهیی یا كاتی پێكبێنێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: وهزارهت لهم دام و دهزگایانه پێكدێ: 1/ مهڵبهندی وهزارهت كه پێكدێ له : أ/ نووسینگهی وهزیر: مووچهخۆرێك به پلهی بهوهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ لهكارمهندان وپسپۆران بێ. ب/نووسینگهی بریكار:مووچه خۆرێك له كامهندان وپسپۆران سهرۆكایهتی دهكا. ج/فهرمانگهی یاسایی كه پهیوهندی راستهوخۆ لهگهڵ وهزیردا دهبێ. 2/بهڕێوهبهری گشتی یهكان: ههریهكێ له بهڕێوبهرێتی یه گشتیهكان مووچه خۆرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه دهبێ باوهڕنامهیهكی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و لهبواری پسپۆریدا له كارمهندان ولێهاتوویی بێ چهند بهڕێوبهرێتی و بهشێكشیان پێوه دهبهسترێتهوه كه ههریهكێ له بهڕێوبهرێتی مووچهخۆرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ باوهڕنامهیهكی سهرهتایی زانكۆیی ههبێ و لهبواری پسپۆریدا له كارمهندان و لێهاتووان بێ و ههر بهشێكیش مووچهخۆرێك له كارمهندان و پسپۆران سهرۆكایهتی دهكا. أ-بهرێوبهری گشتی كاروباری بهڕێوهبردن ودارایی كه ئهم بهڕێوبهرێتیی یانهی پێوه دهبهسترێنهوه. یهكهم/بهڕێوبهری كاروبارو بهرێوهبردن و كهسان. دووهم/بهرێوهبەرێتی كاروباری دارایی و پێداچوونهوه. ب- بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانان و بهدواداچوون كه ئهم بهرێوبهرێتی و بهشانه پێوه دهبهسترێتهوه. یهكهم/بهرێوبهری نهخشهدانان و لێكۆڵینهوه. دووهم/بهڕێوبهرێتی بهدواداچوون وپشكین. سێ یهم/ بهرێوبهرێتی سهرژمێری وكۆمپیوتهر. چوارهم/بهڕوبهرێتی هێزی كارگه و پهرهپێدان. پێنجهم/ بهشی خزمهتگوزاری ئهندازیاری. جـ-بهڕێوبهرێتی گشتی شارهوانیهكان كه ئهم بهڕێوبهرێتی و بهشانهی پێوه دهبهسترێنهوه. یهكهم/بهرێوبهرێتی موڵك و زهوی وزار. دووهم/ بهڕێوبهرێتی كاروباری هونهری كه ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ/بهشی لێكۆڵینهوه و توێژینهوه. ب/ بهشی سكێچ كێشانی. ج/بهشی ئهندازیاری هاتووچۆ د/بهشی كارگه و ماشینهكان. سێیهم/ بهڕێوبهرێتی نهخشهدانان و بهدواداچوون. چوارهم/بهشی كاروباری بهڕێوهبردن ودارایی . پێنجهم/ سهرۆكایهتی شارهوانیهكانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم وبهڕێوبهرێتیهكانی شارهوانی یان. د/بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانانی ئاوهدانی كه ئهم بهڕێوبهرێتانهی پێوه دهبهسترێتهوه. یهكهم/ بهڕێوبهرێتیلێكۆڵینهوه و توێژینهوه و سكێچ كێشان بهراشكاوی. دووهم/بهڕێوبهرێتی سكێچ كێشانی بنچینهیی و جوداكردنهوه. سێ یهم/بهڕێوبهرێتیهكانی نهخشهدانانی ئاوهدانی له پارێزگاكانی ههرێمدا. ه/بهڕێوبهرێتی گشتی ئاووئاوهڕۆ كه ئهم بهڕێوبهرێتی یانهی پێوه دهبهسترێتهوه: یهكهم: بهرێوبهرێتی ئیش پێكرنو چاككردنهوه. دووهم:بهڕێوبهرێتی گهنجینهكان. سێیهم: بهڕێوبهرێتی كاروباری بهڕێوهبردن دارایی. چوارهم: بهڕێوبهرێتی یهكانی ئاوو ئاوهڕۆ له پارێزگاكانی ههرێمدا. و/ دهستهی گشتی گهشتوگوزار كه ئهرك ودام و دهزگاكانی پهیڕهوێكی تایبهتی رێكدهخرێ. ز/یهكهم/ ئهنجومهنێكی راوێژكاری بهناوی ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزارهوه پێكدێ كه وهزیر سهرۆكایهتی دهكا و ئهمانهش ئهندامی دهبن: 1-بریكاری وهزارهت. 2-بهڕێوبهری گشتی نهخشهدانان وبهدواداچوون جێگری سهرۆك مقرری ئهنجومهن. 3-بهڕێوبهری گشتی ئاوو ئاوهڕۆ. 4-سهرۆكی دهستهی گشتی گهشتوگوزار. 5-بهڕێوبهری گشتی شارهوانیهكان. 6-بهڕێوبهری گشتی نهخشهدانانی ئهوهدانی. 7-بهڕێوبهری گشتی بهڕێوهبردن ودارایی. 8-راوێژكاری یاسایی. 9-سهرۆكهكانی شارهوانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم. دووهم: ئهركهكانی ئهنجومهن. 1-دارشتنی ئامانجه گشتیهكانی نهخشی وهزارهت. 2-لێكۆڵینهوهی ئهو نهخشه سهرهتاییانهی لهلایهن بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانانهوه ئامادهكراون وبهدواداچوو لهبهر رۆشنایی ئهو نهخشانهی لهلایهن دام ودهزگاكانی وهزارهتهوه پێشكهشكراون وبڕیار لهسهردانیان. 3-بهدواداچوونی نهخشهی وهزارهت وچاودێری كردنی جێ بهجێكردنی. 4-پێشنیازكردنی سیاسهتی دارایی وئابووری وهزارهت. 5-لێكۆڵینهوهی ئهو پرۆژهی یاسا وپهیرهو رێنمایی یانهی پهیوهندی یان به كاروئانجهكانی وهزارهتوه ههیه وههر تێبینی و ئامۆژگاری یهكیش كه پهسهندیان دهكا. 6-لێكۆڵینهوهی ئهو راپۆرته دهوری یه گشتی یهی وهزارهت كه لهلایهن بهرێویهرێتی گشتی نهخشهدانان و بهدواداچووندا ئامادهكرێ و لێكۆڵینهوهی ئهوكۆسپانهی دێته رێگای و پێشنیازكردنی چارهسهری عهمهلی بۆیان. سێیهم: ئهنجوومهن لهسهر داوای وهزیر كۆ دهبێتهوه (نصاب)ی كۆبوونهوهش به ئاماده بوونی سهرۆكی ئهنجوومهن و دوولهسێ بهشی ئهندامانیك
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: حكومهتی ههرێمی كوردستان پابهند دهبێت بهو گوژمهی كه بڕی (120) سهدوبیست ملیار دیناره بۆ ههڵمهتی دروست كردنی قوتابخانهكان.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ئهنجومهن ئهم سهڵاحییاتانهی خوارهوه رایی دهكا: 1. نهخشهكێشانی سیاسهتی گشتی وهزارهت و دیاركردنی ئامانجهكانی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه. ههروهها بنهماگهلی ئیداری و هونهری و ئابووری و داراییش كه بۆ وهدی هێنانی ئامانجهكانی سوودیان ههبێ، دهیانگرێته بهر. 2. گفتوگۆ لهسهر پرۆژهگهلی بوجهی دارایی و بهرخورداری (الأستثمار)ی ساڵانهی وهزارهتهكهو دایهرهكانی سهربه وهزارهتهكه دهكات و، رای خۆی له سهریان دهردهبرێ و، ئهوهش كه پێی باش بێ بهشێوهی راسپارده پێشكهشی دهكات. 3. گفتوگۆكردن لهسهر پلانه سهرهتاكانی كورتمهوداو مهودای مام ناوهندو دوورمهودا، كه دایهرهكانی وهزارهت ئامادهیان دهكهن. رای خۆیشی له سهریان دهردهبڕێ و، ئهوةشى كه پێی باش بێ بهشێوهی راسپارده پێشكهشی دهكات. 4. پێشنیاز دهكا كه وهبهرهێنانی زیاده سهرمایه (الفائض من رۆوس الاموال)ی دایهرهكانى سهر به وهزارهتهكه رێك بخرێت و، بهپێی پێداویستی بهرژهوهندی گشتی و له چوارچێوهی یاساگهلی بهركارو رێنماییهگهلی دارایدا. واقیعی ئهو وهبهرهێنانانه(الأستثمارات) روون بكرێتهوه. 5. خول بهخول ریقابهی جێبهجێ كردنی پلانهكان دهكاو، لهم رووهوه ههر تێبینی و راسپاردهیهكی پێ باش بێ دهیانخاتهڕوو. 6. له پرۆژهگهلی ئهو یاسایانهش دهكۆڵێتهوه كه وزارهت بیهوێ پێشنیازیان بكات. 7. گفتوگۆ لهسهر ئهو پێشنیازو راسپاردانهش دهكات كه له بارهی ههمواركردن یان بهرفراوان كردن یان له نوێ دامهزراندنی دایهرهكانهوه پێشكهش دهكرێن. 8. گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی خولاوخولی گشتی وئيش كاری وهزارهت، كه دایهرهی پلاندانان و بهدواداچوون ئامادهی دهكات، ههر تێبینی و راسپاردهیهكی پێ باش بێت، لهم بارهیهوه، دهیانخاته ڕوو . 9. ههر شتێكیش وهزیر بیخاته بهردهمی گفتوگۆی لهسهر دهكاو، رای خۆی لهسهر دهردهبڕێ و، پێشنیازو راسپاردهی خۆیشی پێشكهش دهكات.
ماددهی بیست و شهشهم:
ماددهی بیست و شهشهم: ئهم یاسایه لهرۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان) بڵاو دهكرێتهوه و له 1/1/2009)هوه جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: دامهزراندن بهههموو گرێبهستێك رادهگیرێ مهگهر بهرهزامهندی وهزیری دارایی بێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی كار وكاروباری كۆمهڵایهتی. سێیهم: وهزیر : وهزیری كار وكاروباری كۆمهڵایهتی. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتی كار وكاروباری كۆمهڵایهتی. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی وهزارهتی كار وكاروباری كۆمهڵایهتی.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: پاش جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه ئهگهر سهرۆكی فهرمانگهی یهكهی خهرج كردن لهپێشكهش كردنی ژمێریاری كۆتایی (الحسابات الختامیه) بۆ ساڵی/2009 دوا كهوت بهپێی رێكاره یاسایی و رێنماییه جێبهجێ كراوهكان رهوانهی لێكۆڵینهوه دهكرێ.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: پاداشتی فهرمانبهران ساڵانه بۆ تهنها كهسێك و لهچوارچێوهی تهرخان كراوه بڕیار لێدراوهكانی بودجهی تایبهت لهسێ ملیۆن دینار تێناپهڕێت و بهپێی ئهو رێنمایانه دهبێ كه وهزارهتی دارایی دهریان دهكات.
ماددهی سیازدهم:
ماددهی سیازدهم: یهكهم: وهزیری پهیوهندیدار دهسهڵاتی خهرج كردنی گوژمهیهكی ههیه كه له (250) دوو سهد وپهنجا ملیۆن دینار زیاتر نهبێ بۆ ههر حاڵهتێك و بۆی ههیه دهسهڵات بهسهرۆكی ئهو فهرمانگانه بدات كهسهر بهوهزارهتهكهیهتی گوژمهیهك خهرج بكهن كه له (100) سهد ملیۆن دینار زیاتر نهبێ. دووهم: سهرۆكی ئهو فهرمانگانهی كهبهوهزارهتهوه نهلكاون، دهسهڵاتی خهرج كردنی گوژمهیهكیان ههیه كه له (150) سهد وپهنجا ملیۆن دینار زیاتر نهبێ بۆ ههر حاڵهتێك لهگهڵ ڕهچاوكردنی ئهمانهی خوارهوه: 1. خهرج كردن بهپێی پشتیوانی پهسندكراو لهبودجهی ساڵانه و بۆ ئهو مهبهستانهی بۆی دیاری كراوه دهبێ. 2. خۆبهستنهوه بهو پشتیوانه تهرخانكراوانهی بودجه و نهچوونه ناو هیچ ئیلتیزامێك بهخهرج كردن لهوهی زیاتر بێ كه له بودجه تهرخان كراوه.
ماددهی دوازدهم:
ماددهی دوازدهم: هیچ لایهنێكی حكومی بهسهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوهش بۆی نییه پڕۆژهی تایبهتی لهبودجهی خۆیدا جێبهجێ بكات.