أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسان كردن جێ بهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهنجومهنێك به ناوی (ئهنجومهنی گواستنهوه و گهیاندن) هوه له وهزارهتدا به سهرۆكایهتی وهزیر بهم شێوهیه پێك دههێنرێ. 1-بریكاری وهزارهت جێگری سهرۆك 2-بهرێوهبهری گشتی كاروباری ئیداری و دارایی ئهندام 3- بهرێوهبهری گشتی كاروباری هونهری ئهندام 4 –بهرێوهبهری نهخشه دانان و بهدواداچوون ئهندام 5-بهرێوهبهری فهرمانگهی یاسایی ئهندام 6-بهرێوهبهری كهش و ههوا ئهندام 7-ئهندامێك یا زیاتر كه وهزیر له ناوهوه یا له دهرهوهی وهزارهتدا دای دهنێ. دووهم: ئهركهكانی ئهنجومهن: 1-ئامادهكردن و دارشتنی ئامانجه گشتییهكانی نهخشهكانی وهزارهت لهبه رۆشنایی رێبازی ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. 2-لێداونی ئهو نهخشه سهرهتاییانهی له لایهن بهرێوهبهریهتی نهخشهدانان و بهدوا داچوونهوه لهبه رۆشنایی نهخشه پێشكهش كراوهكانی دام و دهزگاكانی وهزارهتهوه ئامادهكراون و پهسهند كردنیان و بهدوا داچوونی جێ بهجێ كردنیان. 3-پێشنیاز كردنی نهخشهی گشتی له بواری گواستنهوه و گهیاندن و پرۆگرامی بهكار خستن و بازاكاری (تسویق)و دارایی و ئابووری دا. 4-لێدوانی ئهو راپۆرته گشتی یه خولییهی وهزارهت كه بهرێوبهریهتی نهخشه دانان و بهدوا داچوون ئامادهی دهكا و دهبرِینی ههر تێبینی و ئامۆژكاریهك له بارهیهوه كه به پێویستی دهزانێ. 5-لێكۆلینهوهی پرۆژهكانی ئهو یاساو پهیرهو و رێنماییانهی پهیوهندیان به كار و بار و ئامانجهكانی وهزارهتهوه ههیه و دهبرِینی ههر تێبینی و ئامۆژكارییهك له بارهیانهوه كه به پێویستی دهزانێ. 6-لێكۆلینهوهی ههر كێشهیهك كه وهزیر دهیخاته بهر دهمی و دهربرینی رای خۆی لهبارهیهوه و پێشكهشكردنی ههر پێشنیاز و ئامژگارییهك كه به باشی دهزانێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1-ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2-وهزارهت: وهزارهتی گواستنهوه و گهیاندنی ههرێم. 3-وهزیر: وهزیری گواستنهوه و گهیاندنی ههرێم. 4-بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی گواستنهوه و گهیاندنی ههرێم. 5-ئهنجومهن: ئهنجومهنی راوێژكاری گواستنهوه و گهیاندن.
ماددهی سی و یهك:
ماددهی سی و یهك: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم یهكهم:دهستهیهكی تایبهتكار،له كهرتی تایبهت (القطاع الخاص)، بۆبهرێوهبردنی فڕۆكهخانهیمهدهنیی ههولێر له شهش كهس پیک دههێنرێت،به مهرجێ پێكهاتهی دانیشتوانی ههرێمی كوردستانی تێدا رهچاو بكریت،ئهوانه لهلایهن سهرۆك وهزیرانی ههرێمی كوردستانهوه دادهنرێن و ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستانی – عیراقیش موصادهقهی لهسهر دهكات. دووهم: ئهندامێك له ئهندامهكانی دهستنیشان دهكرێت وبۆماوهی (10) ساڵ دهكرێت به سهرۆكی دهستهكهو، مووچهكهشی لهلایهن ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان عێراقهوه دیاردهكرێت. ئهو سهرۆكه دانیشتنهكانی دهستهكه بهرێوهدهبات و ئهجندهی كۆبوونهوهكانی ئامادهوپهخش دهكات و راپۆرتگهلی ریكَوپێكیش دهربارهی ئیش وكارهكانی دهستهكهش ههواڵهی ئهنجومهن دهكات و،بهناوی خۆشییهوه ههموو موخابهراتێك دهنووسرێ بریارهكانی دهستهكه به زۆرینهی دهنگ دهدرێت وئهگهر هات ودهنگهكانیش یهكسان بوون ئهوه لهو بارهدا بۆ ئهو لایهیانه كه سهرۆك دهنگی بۆ دهدرێت،به مهرجێكیش دهستهكه هیچ نهبێ وهرزی جارێك كۆبوونهوهیهك ساز بدات. سیێهم:ماوهی ئهندامێتی باقیمهنی ئهندامانی دهستهكه پێنچ ساڵی دوابهدوای یهكه، واتا یهكێكیان یهك ساڵه و دووهمیان دوو ساڵهو، سیێهمیان سێ ساڵه و، چوارهمیان چوار ساڵهو، پێنچهمیان پێنچ ساڵ، مووچهكانیشیان چونیهكه وئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستانی عیراق دیاری دهكات. چوارهم: دهستهكه شهخصییهتی مهعنهویی خۆی ههیهودهسهڵاتی بهكرێدان و رههن و قهرزدانی ههیهو،پێویسته لهسهری فڕۆكهخانهكه بهرێوهببات وچاكتری بكات و،ئهندامهكانیش بهرپرسێتی یاسایی شهخصییان دهربارهی زهرهرو زیانی كه له مومتهلهكاتی فڕۆكهخانهكهوه رووبدات لهسهر نییهو، دهستهكه له رووی یاساییهوه بهرپرس نابێ له ئیددیعای سهنهدی موڵكییهتی پێشتری ئهو زهوی و زارانهی كه دام ودهزگاكانی فڕۆكهخانهی دهكهوێته ناو. پێنجهم: دهسته بوجهی ساڵانهی خۆی پێشكهش دهكات به ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عیراق تابۆی تهسدیق بكات،كه بریتییه له مووچهكان و چاككردنی سهرمایه و پلانهكانی قهرز و دووباره دهفع كرنهوهی قهرزهكان و رسمهگهلی صیانه دههاتی كرێ و پلانهكانی باج.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: له ههولێر فڕۆكهخانهیهكی مهدهنی دادهمهزرێ بهناوی فروكةحانةي مهدهنیی ههولێر.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: بڕگهی یهكهمی ماددهی بیست وپێنجهم ههموار بكرێ و بهم شێوهیه بخوێنرێتهوه: 1/كاروباری لق لیژنهیهك بهڕێوهی دهبا له (پێنج) ئهندام پێك دێ واتا (4 ئهندام + سهرۆك)، دهشبێ ماوهیهك پیشهكهیان كرد بێ له (پێنج) ساڵ كهمتر نهبێ. ئهوانه ئهندامهكانی لق بهدهنگدانی نهێنێ ههڵیاندهبژێرن.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: كارنهكردن به حوكمهكانی یاسای بهكرێدانی خانووبهرهی ژماره (9)ی ساڵی 2008 درێژ دهكرێتهوه بۆ ماوهی یهك ساڵی تر له رۆژی 15/7/2012هوه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: كارنهكردن به حوكمهكانی یاسای بهكرێدانی خانووبهرهی ژماره (9)ی ساڵی 2008 درێژ دهكرێتهوه بۆ ماوهی یهك ساڵی تر له رۆژی 15/7/2012هوه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: بنكهی تهندروستی تایبهت به لێكۆڵینهوهی ئهنجامهكانی پشكنینی تاقیگهیی ههڵدهستێ و لهبارێكی كه دهركهوت ئهوانهی داوای بهستنی هاوسهرگیرییان كردووه تووشی ئهو نهخۆشیه بوون. ئهوا راپۆرتێك رێك دهخرێ و توندیی نهخۆشیهكه و ڕێژهی (واته ژمارهی منداڵهكان) كهوا چاوهڕوان دهكرێت له ئهنجامی ئهو هاوسهرگیرییه تووشی ئهم نهخۆشییه بن،ئهنجامی بۆ ماوهیی سهلبـی ئهو هاوسهرگیرییه پێشكهش به ههردووكیان وبهو لایهنه دهكرێت كه داوای پشكنینهكهی كردووه و ئهمهش بۆ مهبهستی هوشیاركردنهوه و رێنمایی كردن دهبێت.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1-ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2-وهزارهت: وهزارهتی رۆشهمبیری ههرێم. 3-وهزیر: وهزیری رۆشنبیری ههرێم. 4-چاپكراوی خولهكی (دهوری) ههر چاپكراوێك كه بهردهوام كه چمارهی زنجیرهیی و لهه كاتێكی دیاریكراودا دهربچێ وهك رۆژنامه و گۆڤار و بڵاوكراوه و ههرچی یهكی لهم بابهتانه بێ. 5-چاپكراوی نا خولهكی (نادهوری) ههر چاپكراوێك كه بۆ یهك جار دهربچێ یا بهش بهشی دیاریكراو بێ به بێ گوێدانه چاپكردنهوه (اعاده الگبع) وهك مهوسووعه و قامووس و كتێب و نامیلكهو نهخشه (خریگه)و رسم و ههرچییهكی لهم بابهته بێ.
مادهی یهكهم:
مادهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه، ماناكانی تهنیشتیانن:- 1. ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2. وهزیر وهزیری كشتوكاڵ و ئاودێری. 3. سهندیكا: سهندیكای پزیشكانی دروستی ئاژهڵ (الاطباء البيطريين). 4. نهقیب: نهقیبی پزیشكانی دروستی ئاژهڵ. 5. ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: چاودێری (رقابه) له ههرێمدا ناخرێته سهر چاپهمهنی و ههر هاوڵاتییهكی سهربهسته له دهركدرنی ههر چاپهمهنیهكدا به پێی حوكمهكانی ئهو یاسایه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: مهرجه چاپهمهنی خولهكی خاوهنی (امتیاز)و سهرۆكی نووسینی عهبێ كه دهبێ خوێندنهوه و نووسین به زمانی چاپكراوهكه بزانن و ئههلیهتی یاسایی تهواویان ههبێ لهسهر تاوانێك (جنایه) یا كهتنێكی (جنحه) ناسیاسی لهكهدار كهری شهرهف حوكم نهدرابن.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: خاوهنی (امتیاز)و سهرۆكی نووسینی چاپكراویی خولهكی به هاوبهشی لهبهر دهم یاسا و دادوهریدا لێ ی بهرپرسیارن.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: خهرج كردنی پاره بۆ ریكلامی ههڵبژاردن لهماڵی گشتی یان له بودجهی وهزارهتهكان یان ماڵی وهقف یان ماڵی پشتگیریی دهرهكی قهدهغهیه.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: پاڵێوراوان لهههر رێكلامێكی ههڵبژاردن قهدهغه دهكرێن كه دهنگدهر ههڵبخهڵهتێنێ یان فێڵی لێ شێوازی برینداركردن یان ناوزڕاندن له رێكلامی ههڵبژاردندا بهكار بهێنێ.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: نابێ هیچ پاڵێوراوێك له رۆژی دهنگداندا بهرنامهی كاریاخود بڵاوكراوه یان پلیت یان غهیری ئهمانه له بهڵگهنامه بهخۆی یان به هۆی غهیری خۆی بڵاو بكاتهوه. دووهم: نابێ هیچ كارمهندێك له فهرمانگهكانی ههرێم یاخود ئهندامانی دهستهڵاته خۆجێییهكان، له رۆژی دهنگدان دا بهرنامهی كار به خۆی یان به هۆی غهیری خۆی بڵاو بكاتهوه. سێیهم: نابێ جاڕنامه یان دابهش كردنی بهرنامهی كار یان بڵاوكراوه یان پلیت بهناوی پاڵێوراوێك بڵاوبكرێتهوه كه لهكهشفی پاڵێوراوهكان تۆمار نهكرابێ.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: نابێ فهرمانبهرانی فهرمانگهكانی ههرێم و دهستهڵاته خۆجێییهكان دهستهڵاتی فهرمانبهریهتییان یاخود دهرامهتی ههرێم یان هۆیهكانی یاخود دهزگاكانی بۆ بهرژهوهندی خۆیان یان بۆ ههر پاڵێوراوێك بهكاربێنن، به دهزگاكانی ئاسایشی ناوخۆ و سهربازیشهوه بۆ مهبهستی ریكلامی ههڵبژاردن یان كارتێكردن له دهنگدهرهكان.