أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهم دهزگایه كهسایهتیهكی مهعنهوی ههیه و خاوهنی سوودی گشتی دهبێ و ههموو شیاوی یهكی تهواوی یاسایی و سهربهخۆیی دارایی و كارگێری دهبێ.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی چل و ههشتی یاساكه ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: یهكهم: دهستهی گشتی ههر سێ ساڵ جارێك ( كه له رۆژی ههڵبژاردنی ئهنجومهنهوه دهست پێ دهكا) كۆدهبێتهوه.
ماددهی بیست و شهشهم:
ماددهی بیست و شهشهم: ئهم یاسایه لهرۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان) بڵاو دهكرێتهوه و له 1/1/2009)هوه جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ماددهی سی و پێنج له یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوهو ئهمهی خوارهوهی له جێ دادهنرێت: یهكهم: دادگا، بهبێ ئهوهی داواشی لێ بكرێ، حوكم دهدات بهسهر ئهو كهسهدا كه ههموو دهعواكه یان بهشێكی دۆڕاندووه مزوكرێی پارێزهرایهتی ئهو ههندهی كه دۆڕاوه بدات به دژهكهی، كه ئهویش پارێزهری ههبووه، كهسێكیش كه لهسهر داواكاریی خۆی دهعواكهی پووچهڵ كرابێتهوه، ئهویش (تهنها له رووی مزوكرێی پارێزهرایهتیهوه) حوكمی دۆڕاو دهیگرێتهوه. دووهم: دادگا حوكمی مزوكرێی پارێزهرایهتی بهم شێوهیهی خوارهوه دیار دهكات: 1.رێژهی (10%)ی بههای حوكم پێ دهرچووهكه (المحكوم به) به مهرجێ له (5000) پێنج ههزار دینار نهترازێ. 2. رێژهی (5%)ی بههای بهدهلی به موڵك كردن به مهرجێ له (3000) سێ ههزار دینار نهترازێ. 3. له دهعواگهلی ئهحوالی شهخصی و ئهو دهعوایانهش كه بههایان دیار نهكراوهو لهم دهعوا سزاییانهشدا كه به مافی مهدهنی بنبڕ دهكرێن، له (100) سهد دینار كهمتر نابێ و له (500) پێنج سهد دیناریش ناترازێ. سێیهم: دادگا بۆ وهكیلهكانی دایهرهكانی ههرێم لهو فرمانبهرانهی كه بهپێی بڕگهی (یهكهم – 2)ی ماددهی نۆزدهی یاساكه بۆ مورافهعه دهنێردرێن حوكمی مزوكرێیهكیان بۆ ئهدا كه هاوتا بێ لهگهڵ مزوكرێی ئهو پارێزهرایهتیهدا كه حوكمی بردنهوهی (كسب) دهعوای بۆ دهدرێ كه دهقهكهی له بڕگه (دووهم)ی سهرهوهدا هاتووه، تهواوی مزوكرێیهكهش (كامل الاتعاب) كه حوكمهكهی پێ دهرچووه بهم شێوهیهی خوارهوه دابهش دهكرێت: 1.(30%)ی بۆ ئهو فهرمانبهرهیه كه له دهعواكهدا مورافهعهی كردووه. 2. (20%)ی بۆ كارمهندانی دایهره یاساییهكان یان بهشی یاسایی لهوانهی كه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا یان هاوتهكهیان ههیه. 3. باقیمهنی مزوكرێیهكه به داهاتی گهنجینه (خزینه)ی ههرێم تۆمار دهكرێت.
دووهم
دووهم: پێكهێنانی لیژنهیهكی تایبهت لهیاساناسان و شارهزایان بۆ جێ بهجێ كردنی ناوهڕۆكی بڕگهی سهرهوهی ئهم بڕیاره بۆ ئهوهی بخرێته پێش ئهنجومهن بۆ گفتوگۆ كردن و ڕادهربڕین.
ماددهی بیست و سێ:
ماددهی بیست و سێ: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه هاودژ بێت.
ماددهی بیست و پێنج:
ماددهی بیست و پێنج: ئهم یاسایه له مێژووی بڵاوبونهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێبهجی دهكرێت.
چوارەم
چوارەم: دەبێ ئەنجومەنی وەزیران و لایەنە پەیوەندیدارەکان حوکمەکانی ئەم بڕیارە جێبەجی بکەن
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه كه لهم یاسایهدا هاتوون ماناكانی تهنیشتیانه: 1. دهزگا : دهزگای گشتی شههید. 2. ئهنجومهن: ئهنجومهنی بهرێوهبردنی دهزگای گشتی شههید. 3. سهرۆكی ئهنجومهن: سهرۆكی ئهنجومهنی بهرێوهبردنی دهزگای گشتی شههید (سهرۆكی دهزگا). 4. بزووتنهوه: بزووتنهوهی رزگاری خوازیی كوردستانی عێراق. 5. شههید: شههیدی بزووتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق. 6. كهم ئهندام: تووش بوو به كهم ئهندامیی له ئهنجامی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: ئهم دهقهی خوارهوه بۆ بڕگهی (سێیهم)ی ماددهی شازدهی یاساكه زیاد دهكرێ و زنجیرهكهی دهبێته (5): 5. گرێبهستی به سیفهتی راوێژكاری یاسایی بۆ یهك دایهرهی رهسمی یان نیمچه رهسمی یان بۆ یهك بانك به مهرجێ ئیشهكهی بریتی بێت تهنیا له راوێژكردنی یاسایی و مافی ئهوهی نهبێت ببێته وهكیلی ئهو لایهنه له دهعواگهلێكدا كه ئهو لایهنه خۆی دهیكاتهوه یان له دژی دهكرێتهوه. دووهم: ئهم بڕگهیهی خوارهوه بۆ مادده شازدهی یاساكه زیاد دهكرێ و دهبێته بڕگهی (چوارهم): چوارهم: ماوهی خزمهت له دادگاكان و ئیددیعای گشتی، یان له بهڕێوهبهرایهتی مافهكان له دایهرهكانی ههرێم يان له وانه وتنهوهی كۆلیجی یاسا، دوای وهرگرتنی بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكهی بۆ پلهدار كردنىَ كه دهقهكهی لهم ماددهیهدا هاتووه، حساب دهكرێ.
ماددهی بیست و چوار:
ماددهی بیست و چوار: لهسهر وهزیره تایبهتمهندهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجی بكهن.
سێیەم
سێیەم: داواکردن لە حکومەتی فیدراڵ پشتگیری ئەم بابەتە بکات و بەرێگاکانی دبلۆماسی لە گۆرەپانەکانی نێودەوڵەتی و بە تایبەتیش رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و رێکخراوەکانی نێودەوڵەتی دیکە لەوانەش یەکێتی ئەوروپا وپەرلەمانی ئەوروپاو کۆنگرەی ئیسلامی و کۆمکاری دەوڵەتە عەرەبیەکان و یەکێتی پەرلەمانەکانی نێودەوڵەتی بیورووژێنێ، و بە هەموو توانای خۆی هەوڵبدات بۆ ئەوەی ئەو لایەنە هەمان هەڵوێست لەسەر پێناسەکردنی تاوانەکانی ئەنفال ڕو بەکارهێنانی چەکی کیمیاوی لە تاوانەکانی. جەنگ وتاوانەکانی دژ بە مرۆڤایەتی و کۆمەڵکوژی(جینۆساید)، وەربگرن: کە بەبڕیاری کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکانێ ژمارە (260 أ) (د-3) لە 10/کانونی یەکەم(دیسیمبەر) 1948 وەرگیراوە و، بڕیاری دادگای تاوان و بڕیاری ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە (14/4/2008) بۆ سەر زمانەزیندووەکانی جیهانی وەربگێڕدرێت و بەسەر رێکخراوە نێودەوڵەتیەکان و هەموو دەوڵەتانی جیهاندا دابەش بکرێ.
ماددهی ههژدهیهم:
ماددهی ههژدهیهم: لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط) له سێ ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ و كاری ئهوه تهماشای ئهو شكاتانه بكا كه ئهنجومهن بۆی رهوانه دهكا، وه ئهو بنهمایانه رهچاو دهكا كه له یاسای بهرزهفتی كارمهندانی دهوڵهتدا هاتوون.
ماددهی بیست و یهك:
ماددهی بیست و یهك: 1- به دهنگدانی نهێنی لیژنهی لق له لایهن ئهندامانهوه ههڵبژارددرێ. 2- لیژنهی لق له سهرۆك و دوو ئهندامی ئهسڵی و ئهندامێكی یهدهگ پێك دێ.
ماددهی نۆزدهیهم:
ماددهی نۆزدهیهم: لیژنهی بهرزهفتی بۆی ههیه ئهم سزایانهی خوارهوه دهربهێنێ: 1- وریا كردنهوه. 2- ئینزار. 3- قهدهغه كردن بۆ ماوهیهك كه له شهش مانگ تێنهپهرێ، وه ئهو قهدهغه كردنهش دهربارهی كارمهند و كرێكاری فهرمانگه لهسهركاركردنه له دوای كاتهكانی دهوامی رهسمی فهرمانگهكهش به بڕیارهكه ئاگادار دهكرێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ئهنجومهن ئهم سهڵاحییاتانهی خوارهوه رایی دهكا: 1. نهخشهكێشانی سیاسهتی گشتی وهزارهت و دیاركردنی ئامانجهكانی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه. ههروهها بنهماگهلی ئیداری و هونهری و ئابووری و داراییش كه بۆ وهدی هێنانی ئامانجهكانی سوودیان ههبێ، دهیانگرێته بهر. 2. گفتوگۆ لهسهر پرۆژهگهلی بوجهی دارایی و بهرخورداری (الأستثمار)ی ساڵانهی وهزارهتهكهو دایهرهكانی سهربه وهزارهتهكه دهكات و، رای خۆی له سهریان دهردهبرێ و، ئهوهش كه پێی باش بێ بهشێوهی راسپارده پێشكهشی دهكات. 3. گفتوگۆكردن لهسهر پلانه سهرهتاكانی كورتمهوداو مهودای مام ناوهندو دوورمهودا، كه دایهرهكانی وهزارهت ئامادهیان دهكهن. رای خۆیشی له سهریان دهردهبڕێ و، ئهوةشى كه پێی باش بێ بهشێوهی راسپارده پێشكهشی دهكات. 4. پێشنیاز دهكا كه وهبهرهێنانی زیاده سهرمایه (الفائض من رۆوس الاموال)ی دایهرهكانى سهر به وهزارهتهكه رێك بخرێت و، بهپێی پێداویستی بهرژهوهندی گشتی و له چوارچێوهی یاساگهلی بهركارو رێنماییهگهلی دارایدا. واقیعی ئهو وهبهرهێنانانه(الأستثمارات) روون بكرێتهوه. 5. خول بهخول ریقابهی جێبهجێ كردنی پلانهكان دهكاو، لهم رووهوه ههر تێبینی و راسپاردهیهكی پێ باش بێ دهیانخاتهڕوو. 6. له پرۆژهگهلی ئهو یاسایانهش دهكۆڵێتهوه كه وزارهت بیهوێ پێشنیازیان بكات. 7. گفتوگۆ لهسهر ئهو پێشنیازو راسپاردانهش دهكات كه له بارهی ههمواركردن یان بهرفراوان كردن یان له نوێ دامهزراندنی دایهرهكانهوه پێشكهش دهكرێن. 8. گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی خولاوخولی گشتی وئيش كاری وهزارهت، كه دایهرهی پلاندانان و بهدواداچوون ئامادهی دهكات، ههر تێبینی و راسپاردهیهكی پێ باش بێت، لهم بارهیهوه، دهیانخاته ڕوو . 9. ههر شتێكیش وهزیر بیخاته بهردهمی گفتوگۆی لهسهر دهكاو، رای خۆی لهسهر دهردهبڕێ و، پێشنیازو راسپاردهی خۆیشی پێشكهش دهكات.
ماددهی پانزدهیهم:
ماددهی پانزدهیهم: یهكهم: ئهنجوومهن ئهم پسپۆریاتیانهی خوارهوه ئهنجام دهدا: 1- كاركردن له پێناو هێنانهدی مهبهستهكانی سهندیكا. 2- پێشنیار پێشكهش كردن به دهستهی گشتی دهربارهی ههمواركردنی یاسای سهندیكا. 3- جێبهجێكرددنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی. 4- كارمهند دامهزراندن له سهندیكادا و دیاری كردنی كرێكانیان. 5- سهیر كردنی داواكارییهكانی هاتنه ناو سهندیكا و رهزامهندی لهسهر كردنی. 6- دیاری كردنی ئهوهی نوێنهرایهتی سهندیكا دهكا له لیژنه رهسمییهكاندا. 7- ههواڵه كردنی ئهو كێشهو شكایهتانهی كه بۆی دێن بۆ لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط). 8- تێروانین له دهست لهكار كێشانهوهی نهقیب یان جێگرهكهی یان ههر ئهندامێكی ئهنجومهن. 9- دامهزراندنی لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكاندا. 10- پێكهێنانی لیژنه لاوهكییهكان بۆ ئهنجامدانی مهبهستهكانی سهندیكا. 11- ئامادهكردنی بودجهی ساڵانهو دامهزراندنی ووردكار (مدقق)ێكی ژمێریاری بۆ ووردكاری كردنی حسابكاری دوماهی. 12- رێكخستنی كاغهزهكانی ههڵبژاردن و بهڵگهنامهكانی ترو، سهرپهرشتی كردنی ههڵبژاردن. 13- بڕیاردان بۆ خودان كردنی ماڵ و عهقار و قبوڵكردنی خهڵات و پێ بهخشین به رهزامهندی لایهنه پسپۆرهكان. 14- دامهزراندنی بهرێوه بردنی یانهكان به پێی یاساى كۆمهڵهكان. 15- ئامادهكردنی پێرهوی ناوخۆی سهندیكا. دووهم: ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به لیژنهكانی لقهكان بسپێرێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: حكومهتی ههرێمی كوردستان پابهند دهبێت بهو گوژمهی كه بڕی (120) سهدوبیست ملیار دیناره بۆ ههڵمهتی دروست كردنی قوتابخانهكان.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: 1- به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك بۆ كیمیاگهران دادهمهزرێندرێ و كهسایهتی مهعنهوی خۆی دهبێ و بارهگاكهشی له ههولێری پایتهختی ههرێم دهبێ و بۆی ههیه لقهكانی له ناوهندی پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه. 2- دهستهیهكی ئامادهكار له (15) پانزده كهس پێك دێت به رهزامهندی لایهنه تایبهتمهندهكان تاكو ههڵبژاردنی گشتی دهكرێ.
ماددهی بیست و چوارهم
ماددهی بیست و چوارهم: ژمێرهكانی زانكۆ، بهپێی یاسا ڕهچاوكراوهكان، ملكهچی ووردبینیی دارایی دهبێت.