أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: مهرجهكانی بهخاوهنكردن یهكهم: پێویسته خانووهكه بۆ نیشتهجێبوون تهرخان كرابێت و بكهوێته حهرهمی گوند له ناو سنووری شارهوانیهكاندا. دووهم: ئهوهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیگرێتهوه یان میراتگره شهرعیهكانی، داواكاری بهخاوهنكردن پێشكهش به لێژنهی تایبهتمهندی پێكهاتوو بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، دهكات، له ماوهی (6) شهش مانگ له رێكهوتی پێكهێنانی لێژنه تایبهتمهنده ئاماژه بۆكراوهكان له بڕگه (یهكهم)ی ماددهی دووهمی ئهم یاسایه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: داواكردنی قهرهبووكردنهوه به پێی ئهم رێكارانهی خوارهوه دهبێ: یهكهم: داوای قهرهبووكردنهوه پێشكهش بهو لیژنانه دهكرێت كه له دادگاكانی تێههڵچوونهوه پێك هێنراون و حكومهتیش ئاكامی قهرهبووكردنهوهكه له ئهستۆ دهگرێت پاش ئهوهی بڕیاری لیژنهكان پلهی كۆتایی وهردهگرن. دووهم: به پێی ئهم یاسایه پاش تێپهڕبوونی ساڵێك بهسهر وهرگرتنی بڕیاری ئازاد كردنی یان حوكمدان بهبێ تاوانی پلهی كۆتایی گوێ له داواكاری قهرهبووكردنهوه ناگیرێ. سێیهم: مافی قهرهبووكردنهوه له كاتی مردنی خاوهن ماف تهنها بۆ هاوسهر و مندالأ ودایك وباوك دهگوازرێتهوه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: دهستهی گشتی له كۆتایی ههموو ساڵێكدا لهسهر بانگهێشتی نووسراوی دهستهی تهنفیزی كۆبوونهوهیهك ساز دهدا. لهو بانگهێشتهدا دهستهی تهنفیزی كات و جێگای كۆبوونهوهكه دیار دهكات و ئهم بهیاننامانهشی لهگهڵدا دهنێرێ: 1-لیستی ئیشهكان. 2- راپۆرتی تهدقیقكاری حسابات له ئهنجومهن. 3- راپۆرتی ژمێریاری یاسایی لهبارهی ساڵی رابوردوو. 4- خهمڵاندنهكانی بوجهی ساڵی دادێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: 1-له كۆبوونهوهی دهستهی گشتیدا، نیصابی یاسایی به ئاماده بوونی دووسێیهكی ئهندامان دێتهجێ، دهنا كۆبوونهوهكه بۆ ماوهی یهك ههفته دوادهخرێت و نیصاب به ئاماده بوونی سێیهكی ئهندامان دێتهجێ. 2- ئهگهر ههلومهرجێكی ناكاو روویداو دهستهی گشتی لهكاتی دیاركراودا كۆبوونهوهوه، ئهوه لهو بارهدا پێویسته لهسهر ئهنجومهن كات و وهختێكی تر بۆ كۆبوونهوهكه دیار بكات و ئهندامهكانیشی لێ ئاگادار بكات. 3- دهستهی گشتی كۆبوونهوهكانی خۆی به سهرۆكایهتیی سهرۆك سازدهداو ئهگهر ئهو دیار نهبوو، ئهوه لهو بارهدا به سهرۆكایهتیی جێگرهكهی سازی دهدات. 4- ئهگهر سهرۆك و جێگرهكهشی ههردووكیان دیار نهبوون، ئهوه كۆبوونهوهكه بۆ ماوهی ههفتهیهك دوادهخرێ، خۆ ئهگهر هات و له كۆبوونهوهی دوای ئهوهشدا ئاماده نهبوون، ئهوه لهو بارهدا دهستهی گشتی لهناو ئهندامهكانی ئهنجومهندا سهرۆكێك بۆ كۆبوونهوهكه دهستنیشان دهكات. 5- دهستهی گشتی بڕیارهكانی خۆی به زۆرینهی رهها دهردههێنێ و، ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه لهو بارهدا دهنگی سهرۆك بۆ کام تایان بووبێ، بۆ ئهوه. 6- دهنگدان لهسهر بڕیارهكانی دهستهی گشتی له رووه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و، لایهنه پێوهندیداره كانیش، حوكمهكانی ئهم یاسایهجێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ههر دهقێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا نهگونجێ، كاری پێ ناكرێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهم وهزارهته، ئاڕاستهكردنی بزاڤی پیشهسازی و، بهرهوچاكترگۆڕین و فراژوكردنی ( تگویر وتنمیه) كهرتی پیشهسازیی گشتی و كهرتی تێكهڵ و كهرتی تایبهت لهههرێمدا، لهبواری سهنعهتكاریی (تهحویلی و تهركیبی و مهعریفی)و دهستكرددا، دهگرێته ئهستۆو، بۆ وهدیهێنانی ئهم ئامانجهی خوارهوهش دهكهوێته كار:- یهكهم: لهچوارچێوهی پلانگهلی فراژوكاریی(تنمیه) له ههرێمدا، سیاسهتی (تهصنیع) پێشنیاز دهكاو، ئامانج و(موئهششهرات) بۆ كهرتهكانی تایبهت دادهنێ. دووهم: پلانگهلی ساڵانهو، مامناوهندو، پلانگهلی ماوه دوور، بۆ كهرتهپیشهسازییهكان ئاماده دهكا. سێیهم: لێكۆڵینهوه لهسهر كهڵكی (الجدوی ) هونهری و ئابووری، بۆ پرۆژه پیشهسازییهكان ئامادهدهكاو، پێشنیازیش دهكا، ئهو لێكۆڵینهوانه له پلانگهلی فراژوكاریی ههرێمدا تۆمار بكرێن. چوارهم: پرۆژهگهلی پیشهسازی و خزمهتگوزاریی بڕیاردراو جێبهجێ دهكات. پێنجهم: سهرپهرشتی بزاڤی كهرتهكانی پیشهسازی و رێنماییشیان دهكاو، ئهنجامگهلی بهجێهێنانی پلانهكانیش، لهڕووی چهندێتی و چۆنێتییهوه ههڵدهسهنگێنێ و ڕێگاچارهی لهباریشیان بۆ دهدۆزێتهوهو، ڕهنێوهاتهكانیشیان ( منتوجاتها) دهپارێزێ. شهشهم: دوای ئامادهكردنی دیراسهت لهسهر كهڵكی (جدوی) هونهری و ئابووریی پرۆژه، ئهوجا، ئیجازهی دامهزراندنی پرۆژهگهلی پیشهسازی، یان بهرفراوانكردن و گۆڕینی مهبهستهكانیان دهدا. حهوتهم: ریقابهی چۆنێتیی رهنێوهاته پیشهسازییهكان( المنتجات الصناعیه) بهجۆرێ دهكا، كه لهگهڵ مواسهفاتی بهركاری جیهانیدا چونیهك زامن بێ، ئامۆژگاری و رێنماییش دهربارهی چاكتركردنی چۆنێتیی ئهم رهنێوهاتانه پێشكهش دهكات. ههشتهم: لهچوارچێوهی پلانگهلی فراژوكاریی پیشهسازیدا، لهههرێمدا، كۆمهڵگهی پیشهسازی دادهمهزرێنێ و خزمهتگوزاریی پێویستیان بۆ فهراههم دهكات. نۆیهم: دانانی پلانگهلی لێكۆڵینهوهو بهرهوچاكترگۆڕینی پیشهسازی بۆ كهرته پیشهسازییهكان، بهجۆرێكی ئهوتۆ كه سوود به ئامانجهكانی پلانگهلی فراژوكاری ببهخشێ، ئهمهش بۆ ئهوهیه كه جۆری رهنێوهات( المنتجات) و خزمهتگوزاریی پیشهسازی چاكترببن و، ئیش وكاری رهنێوهێنهكی(الإنتاجیه) بهرهو باشتر بگۆڕدرێ و، ئهركومهسرهفی كهمتر ببـێ و، تهكنیكی تازهبابهتیان بچێته ناو. دهیهم: بههاودهنگی لهگهڵ وهزارهتی ژینگهی ههرێمدا، ئیجرائاتی تایبهت به پاراستنی ژینگهو لێكۆڵینهوهی كێشهكانی پیسبوونی ژینگه دهگرێته بهرو، ههندهی پێوهندیشی به بزاڤی وهزارهتهكهوه ههبێ، رێگاچارهیان بۆ دهدۆزێتهوه. یازدهم: لهڕێگای خولی مهشق و، بههاوكاریی زانكۆكان و پهیمانگه هونهرییهكان وناوهندو دهزگا پسپۆڕهكانی پێوهندیدار، لهناوهوهو دهرهوهی ههرێمدا، هێزی کار لهناو وهزارهتهكهدا، فراژودهكا(تنمیه)و بهرهوچاكتری دهگۆڕێ. دوازدهم: سیستهمی كاری ئیداره پیشهسازییهكان، به بزاڤی جۆربهجۆریشیانهوه بهرهوچاكتر دهگۆڕێ و، بهدووی جێبهجێكردنیاندا خهمخۆردهبێ. سیازدهم: بنكهی زانیاری، بۆ مهعریفهی زانستی و تهكنۆلۆجی و مواصهفاتی هونهریی پێوهندیدار به چالاكییه جۆربهجۆرهكانی وهزارهتهكهوه بهڕێوه دهبات. چواردهم: بهدووی جێبهجێكردنی بهندو بهست(الچوابگ)و رێنماییگهلی تایبهت به سهلامهتیی سهنعهتگهری و پیشهگهریی ناو كارگهكاندا دهچێ. پازدهم: ههناردهی رهنێوهاتی پیشهسازیی( المنتجات الصناعیه) نیشتمانی دنهدهدات. شازدهم: له پێشانگا پیشهسازییهكانی ناوهوهو دهرهوهی ههرێمدا بهشداری دهكا. حهڤدهم: دوای رهزامهندیی سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیران، وهزارهت لهگهڵ شارهزایانی بیانی و كۆمپانیاو دهزگا پیشهسازی و پسپۆڕهكاندا، رێكهوتننامه دهبهستێ كه له دایهرهو كارگهكانی وهزارهتهكهدا كار بكهن. ههژدهم: دوای رهزامهندیی سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیران، وهزارهت لهگهڵ ناوهندهكانی (مراكز) لێكۆڵینهوهی زانستی و تهكنۆلۆجیه نێودهوڵهتی و، نووسینگه راوێژكارهكاندا دهكهوێته هاوكاری بۆ بهرهوچاكترگۆڕینی ئیش و كاری وهزارهتهكه.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: 1-دهشێ سهرۆك، یان دوو سێیهكی ئهندامانی دهستهی تهنفیزی، بانگهێشتی دهستهی گشتی بكهن بۆ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بۆ گفتوگۆ كردن لهسهر مهلهسهگهلی دیاركراو. 2- دهستهی گشتی ناشێ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بۆ سهیر كردنی بابهتێك كه لهوه پێش بڕدراوهتهوه ساز بدات تا شهش مانگ بهسهر ئهو كۆبوونهوهیهدا رانهبوورێ كه بابهتهكهی تێدا بڕدراوهتهوه. 3- له كۆبوونهوه لاوهكییهكاندا ههمان ئیجرائاتی كۆبوونهوه ئاساییهكان دهگیرێته بهر.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ئهگهر ئهنجومهنی دادوهریی ههرێمی كوردستان به پێی ئهو زانیاریانهی له لایهتی یان لهسهر راسپاردهی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهكه، یان سهرۆكی دادگای تاوانهكانی تایبهتمهند بینی ههڵهیهك له رێكاره دادوهریهكان ههیه، یان ههڵهیهك له دادوهرێكهوه روویداوه بووهته هۆی گرتنی تومهتبار بهبێ ههق، یاخود حوكمدانی بهبێ بهڵگهیهكی یاسایی، دهبێ دادوهری ناوبراو بهپێی یاسای دهسهڵاتی دادوهریی له ههرێمی كوردستان ژماره (23)ی ساڵی 2007 بۆ لێژنهی كاروباری دادوهرانی رهوانه بكات.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: قهرهبووكردنهوهی ئهدهبی لهسهر بنهمای ئهو ئازارو ناخۆشیانه دهخهمڵێرێ كه زیان پێكهوتوو تووشی هاتووه و ئهوهی كه كاری له ناوبانگ یان پێگهی كۆمهڵایهتی یان وهزیفی كردووه. دووهم: قهرهبووی ماددی لهسهر بنهمای ئهوهی له دهستی چووهو ئهو زیانهی له ماوهی گلدانهوه یان گرتن یان حوكمدانهكهی دهخهمڵێندرێ. سێیهم: پێویست لهسهر ئهنجومهنی دادوهریی بڕیارهكانی حوكمدان بهبێ تاوانی (براءه) و ئازاد كردنی ئهو كهسهی بێتاوانی دهسهلمێندرێ یان ئازاد دهكرێت له دوو رۆژنامهی رۆژانهی ههرێمدا بڵاوبكاتهوه.
ماددهی بیست و سێیهم
ماددهی بیست و سێیهم: رۆژنامهو ئامرازهكانی تری راگهیاندن بۆیان ههیه: یهكهم: بهبێ مۆڵهتی دانهرو بهبێ پێدانی قهرهبووكردنهوه ووتارو وانهو ئاخاوتن و كاره هاوشێوهكانی تری گووتراوه، بڵاوبكاتهوه یان ههمووی، یان بهشێكیان، بهبێ شێواندن یان گۆڕینی بابهتهكه، ئاراستهی جهماوهری بكات، له ههموو ئهم حاڵهتانهشدا مهرجه كارهكهو ناوی دانهرهكهی باسبكرێت به مهرجێك دانهری ههر یهكێك لهم كارانه بۆی ههیه له یهك چاپكراودا یان بهههر رێگهیهك یان وێنهیهكی تر كه ههڵیدهبژێرێت، بڵاویان بكاتهوه. دووهم: بهبێ ڕهزامهندی دانهر یان بڵاوكار ئهوهی له رۆژنامهو ئامرازهكانی تر بڵاودهكرێتهوه له ووتار یان كورته بهشی كارێك كه ڕواڵهتی نوچهی سیاسی یان ئابوری یان كۆمهڵایهتی یان ئایینی و هی تری ههبێت كه له لای ڕای گشتیهوه گرنگیان ههیه، كۆپی بكات یان وێنهیان بگرێت یان بیانگوازێتهوه، به مهرجێك ئاماژه بكرێت به ناوی دانهرو ئهو سهرچاوهی لێی گواستراوهتهوه، تهنها ئهگهر بهڕاشكاوی تیایدا هاتبێت كهوا نابێت لێی بگوازرێتهوه.
ماددەی یەكەم
ماددەی یەكەم: مەبەست لەم زاراوە و دەستەواژانەی دادێن، واتاكانی بەرامبەریانە بۆ مەبەستی ئەم یاسایە: یەكەم: هەرێم: هەرێمی كوردستان ـ عیراق. دووەم: وەزارەت: وەزارەتی شارەوانی و گەشت وگوزاری هەرێم. سێیەم: وەزیر: وەزیری شارەوانی و گەشت و گوزاری هەرێم. چوارەم: بریكاری وەزارەت: بریكاری وەزارەتی شارەوانی و گەشت وگوزاری هەرێم. پێنجەم: ئەنجومەن: ئەنجومەنی راوێژی وەزارەتی شارەوانی و گەشت و گوزاری هەرێم.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: دهستهی تهنفیزی، ههر دوو مانگ جارێك، كۆبوونهوهیهكی ئاسایی ساز دهدات و، سهرۆك یان دووسێیهكی ئهندامانیش بۆیان ههیه بۆ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بانگهێشتی بكهن. دووهم: دهستهی تهنفیزی ئهم ئهرك و فرمانانه دهگرێته ئهستۆ: 1-بهرنامهی وهزرشیی وهرزی وهرزش دادهنێ و دهیخاته بهردهست دهستهی گشتی بۆ موسادهقه لهسهر كردنی. 2- ئهرك و فرمان و بزاڤی لیژنه وهرزشییهكانی پارێزگا دیار دهكات. 3- دابهشكردنی كۆمهكی دارایی بهسهر یانهو یهكێتییه وهزرشییهكاندا رێك دهخات. 4- بهپێی یاسا ئیجازه به یانه وهرزشییهكان دهدات. 5- ئیدارهی دهزگاو یاریگه وهرزشییهكان بهڕێوه دهبات. 6- بهپێی یاسا یهكگرتنی دوویانه یان زیاتر ئیقرار دهكات. 7- ئهگهر دهستهی ئیدارهی یانهو یهكێتییه وهرزشییهكان له یاساو عورف و عادهتی وهرزشی لابدهن سزایان بهسهردا دهسهپێنێ، به لهكارخستن و ههڵوهشاندنهوهشیانهوه. 8- سهڵاحییهتی دهرهێنانی فهرمانگهلی ناردنی شاندی بۆ ناوهوهو دهرهوهی ههرێمیش ههیه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: 1. زهوییه كشتوكاڵییهكان كه موڵی تهواو (صرف)ی كهسانی سروشتی و (معنوی)ن (تهنها كۆمهڵهكانی ههرهوهزی بیناسازی نهبن) كه دهكهونه سنووری قۆناغی جێبهجێ كردنهوه (مرحله قید تنفیذ) له رهنگرێژی بنهرهتیدا، به مولك دهكرێن بۆ حكومهتی ههرێمی كوردستانی عێراق، وه به ناوی شارهوانییهكان پهیوهندیدارهوه (به گوێرهی شوێنهكهی) تۆمار دهكرێن، ئهگهر رهنگرێژی ناوبراو بهكار هێنانی ناكشتوكاڵی بۆ دیاری كردبوو. 2. خاوهنی ئهو زهویانه به شێوهی (عینی) قهرهبوو دهكرێنهوه به رێژهی (12%) له كۆی پانتایی ئهو زهویانهی كه به ناوی شارهوانییهوه تۆمار دهكرێن مافی ئهوهیان ههیه كه ئهو پارچهی پێیان دراوه جیاكاری (افراز)ی بكهن كه لهگهڵ ئهو بهكارهێنانهی كه بۆی داندراوه هاو دژ نهبێت. 3. ئهگهر زهویهكان بكهونه شوێنی نانیشتهجێ بوون خاوهنهكانیان له شوێنی سوكنا بوون له ناو سنووری شارهوانیهكاندا قهرهبوو دهكرێنهوه كه هاوسهنگ بێ لهگهڵ نرخی ئهو رێژهیهدا، وه ههروهها دهتوانن جیاكاری (افراز) ی ئهو پارچهیه بكهن كه پێیان دراوه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: بۆ گهیشتن به قهرهبوێكی دادوهرانه بۆ كهسانی پهیوهندیدار دهشێ لاری بوون (اعتراض) نیشان بدان لهسهر بڕیاری لیژنه تایبهتمهنده جێبهجێ كارهكانی حوكمهكانی ئهم بڕیاره له لای دادگا بهرای شوێنی عهقارهكه له ماوهی (15) رۆژدا له مێژووی ئاگادار كردبوون به بڕیارهكهوه، بڕیاری دادگاش بن بڕه، وه لهسهر دادگاكانیشه كه به پهله سهیری ئهم لاری بوونانه بكهن.
ماددهی چوارده:
ماددهی چوارده: ئهنجومهن بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ سانا كردنی بهركارخستنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
ماددهی پازده:
ماددهی پازده: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت ناخرێته بهركار.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: دهكرێ زهوی كشتوكاڵی و ناكشتوكاڵی و باغهكانی كه موڵكی تهواو (صرف)ی فهرمانگهكانی ههرێم و كهرتی گشتی و دام و دهزگاكانی شههید و رێكخراوهكانی جهماوهری و پیشهی و كۆمهڵهكانی ههرهوهزی بیناسازین جیاكاریان تیادا بكرێ (افراز) بكرێن. وه ههروهها ئهو باغ و زهوی یه ناكشتوكاڵیانهی كه (وهقف) ێكی خهیری راست كراون دهكهونه نێوان سنووری قۆناغی جێبهجێ كردنهوه (المرحله قید التنفيذ) له رهنگ رێژی بنهرهتی شارهوانییهكانی ههرێمی كوردستان به جۆریك هاودژ نهبێ لهگهڵ ئهو بهكارهێنانانهی بۆیان دانراوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ههر دوو بڕگهی(2) و(3)ی ماددهی یهكهمی یاساكه ههموار دهكرێ و، بةم شيَوةى خوارهوه دهخوێنرێتهوه: 2- وهزارهت: وهزارهتی پیشهسازی و كارهبای ههرێم. 3- وهزیر: وهزیری پیشهسازی و كارهبای ههرێم.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان) دا بڵاودهكرێتهوه.