أحكام القانون

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م: 1. مافی به‌كارهێنانی ده‌كوژێنرێته‌وه‌ (يطفأ) له‌ زه‌ويیه‌ كشتوكاڵی و ناكشتوكاڵیه‌كانی موڵكی ده‌وڵه‌ت كه‌ ده‌كه‌ونه‌ نێوان قۆناغی جێبه‌جێ كردنه‌وه‌ (المرحله قید التنفیذ) له‌ ره‌نگرێژی بنه‌ره‌تی شاره‌وانییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان. 2. خاوه‌نی مافی به‌كارهێنان (صاحب الحقوق التصرفیه‌) له‌و زه‌ویانه‌ی به‌رێژه‌یه‌ك قه‌ره‌بوو ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ یه‌كسانه‌ به‌ (8%) له‌ كۆتا پانتایی ئه‌و زه‌ویانه‌ی كه‌ مافی به‌كارهێنانی كوژێنراوه‌ته‌وه‌ و به‌ ناوی ئه‌وه‌ وه‌ تۆمار ده‌كرێ وه‌ك موڵكێكی ته‌واو (صرف). 3. خاوه‌ن مافی به‌كار هێنان بۆی هه‌یه‌ ئه‌و پارچه‌یه‌ی كه‌ پێی دراوه‌ جیاكاری (افراز)ى بكا به‌ مه‌رجێك هاودژ نه‌بێ له‌گه‌ڵ جۆری ئه‌و به‌كار بردنه‌ی كه‌ بۆی دیاری كراوه‌ له‌ ره‌نگرێژی بنه‌ره‌تی شاره‌وانییه‌كاندا. 4. ئه‌و زه‌ویانه‌ی كه‌ مافی به‌كارهێننانیان تێدا كوژێنراوه‌ته‌وه‌ و ده‌كه‌ونه‌ نێوان ناوچه‌ نانیشته‌جێییه‌كانه‌وه‌ (مناطق غیر سكنیه) خاوه‌نه‌كانیان به‌ زه‌وی تر له‌ ناوچه‌كانی سوكنا بوون قه‌ره‌بوو ده‌كرێنه‌وه‌ له‌ ناو سنووری شاره‌وانییه‌كاندا كه‌ نرخه‌كه‌ی هاوسه‌نگ بێ له‌گه‌ڵ ئه‌و رێژه‌یه‌دا.

مادده‌ی شه‌شه‌م: حوكمدراوان له‌سه‌ر تاوانی سه‌رپێچی كردن لێبوردنی گشتی ده‌یانگرێته‌وه‌ وهه‌موو كرده‌وه‌یه‌كی یاسایی له‌ حه‌قی تۆمه‌تباره‌كان ڕاده‌گیرێ.

مادده‌ی چواره‌م: ماوه‌ی سزای حوكمدراوانی (به‌ندكراو وگیراو) له‌فه‌رمانگه‌كانی چاكسازی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌هه‌رێمی كوردستان به‌رێژه‌ی 30% ی ماوه‌ی سزا ئه‌سڵیه‌كه‌ی كه‌م ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ له‌سه‌ر ئه‌وكێشانه‌ بۆیان ده‌رچووه‌ وئاشتبوونه‌وه‌ له‌ نێوان لایه‌كانی له‌به‌رده‌م دادگا ته‌واو نه‌بووه‌، ئه‌و ماوه‌ كه‌مكراوه‌یه‌ به‌ ماوه‌یه‌ك داده‌نرێ كه‌ له‌فه‌رمانگه‌ی چاكسازی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌سه‌ربراوه‌ بۆ مه‌به‌ستی به‌ردانی به‌ مه‌رج.

مادده‌ی سێ یه‌م: 1-وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاری یه‌كه‌می جێ به‌جێ كردنی سیاسه‌ته‌كه‌ی و سه‌رپه‌رشتی جێبه‌جێ كردنی یاسا و په‌یره‌و و رێنماییه‌كانا تیادا و هه‌ر له‌ ویشه‌وه‌ بڕیار و فه‌رمانه‌كان ل چوارچێوه‌ی ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و دام و ده‌زگا و ده‌سه‌ڵاته‌كانی و گشت كارو باره‌ ئیداری و هونه‌ریه‌كان له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م یاسایه‌ و یاسا ره‌چاوكراوه‌كانی تردا ده‌رده‌چن بۆیشی هه‌یه‌ به‌شێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت و به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان و سه‌رۆكه‌كانی دایه‌ره‌ سه‌ره‌كیه‌كان لله‌ وه‌زاره‌ت دا بسپێرێ له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانیشد دا به‌و ئیعتیباره‌ی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شیه‌تی به‌رپرسیاره‌. 2-بریكاری وه‌زاره‌ت ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێیانی ده‌سپێرێ.

مادده‌ی سێ یه‌م: نابێ چه‌كی جه‌نگ یا به‌شه‌كانی یا عه‌تادی بهێنرێته‌ ناوه‌وه‌ (استیراد) یان ببرێنه‌ ده‌ره‌وه‌ (تصدیر) یا له‌ ژێ ده‌ست دا بن (حیازه‌) یا هه‌ڵبگیرێن (حمل) یا دروست یا چاك بكرێن یا بگوێزرێنه‌وه‌ یا وه‌ربگیرێن (تسلیم و تسلم) یا بازرگانی یان پێوه‌ بكرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م: ده‌سته‌یه‌ك له‌ وه‌زاره‌ت داده‌مه‌زرێت پێی ده‌گوترێ (( ده‌سته‌ی باڵای عیاده‌ پزیشكیه‌كانی میللی و راوێژكاری)) و له‌ مانه‌ پێكدێ:- یه‌كه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت / سه‌رۆك دووه‌م: به‌رێوه‌به‌ری گشتی كار و باری پزیشكی / جێگری سه‌رۆك. سێیه‌م: به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی وه‌زاره‌ت / ئه‌ندامن. چواره‌م: فه‌رمانبه‌ری ژمێریاری / ئه‌ندام . پێنجه‌م: فه‌رمانبه‌ری یاسایی / ئه‌ندام . شه‌شه‌م: فه‌رمانبه‌ری كارگێری / ئه‌ندام .

مادده‌ی بیست و پێنج: له‌سه‌ر وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی بیست و شه‌ش: ئه‌م یاسایه‌ له‌ مێژووی ده‌رچوونیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیشدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی سی و نۆزده‌م: سزا ده‌درێت به‌ به‌ندكردن بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ زیاتر نه‌بێت و به‌ غه‌رامه‌یه‌ك له‌ سێ سه‌د هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێت هه‌ر كه‌سێك: یه‌كه‌م: به‌ ئه‌نقه‌ست توانا بداته‌ كه‌سێكی ملكه‌چ بۆ رێكاره‌كانی چوونه‌ژووره‌وه‌ یان چاره‌سه‌ریی زۆره‌كی بۆ ڕاكردن یان یارمه‌تی بدات له‌سه‌ر ڕاكردن یان به‌خۆی یان به‌ هۆی كه‌سانی تره‌وه‌ بیشارێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ پێزانینی. دووه‌م: بوو به‌ رێگر له‌به‌رده‌م هه‌ڵسانی لێژنه‌ی ته‌ندروستیی ده‌روونی یان ئه‌وه‌ی نوێنه‌رایه‌تی ده‌كات له‌ ئه‌نجامدانی پشكنین به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. سێیه‌م: ڕه‌تكردنه‌وه‌ی پێدانی زانیاری كه‌وا لێژنه‌ی ته‌ندروستیی ده‌روونی یان پشكنه‌ره‌كان له‌ ئه‌نجامدانی كاره‌كانیان پێویستیان پێیه‌ یان زانیاری پێچه‌وانه‌ی ڕاستی پێدان له‌گه‌ڵ پێزانینی.

مادده‌ی چل و هه‌شته‌م: زانكۆ و ده‌سته‌كان لێ بوردراون له‌ ره‌سمی گومرگ به‌پێی یاسا كارپێكراوه‌كان له‌ هه‌موو مادده‌ و كه‌ل و په‌ل و ئامێر و به‌شه‌كانی و مادده‌ یه‌ده‌گه‌كان و مادده‌ی تاقیگه‌كان و هۆیه‌كانی روون كردنه‌وه‌و فلیم و په‌خشنامه‌ و كتێب و چاپكراوه‌ هاورده‌كان له‌ چوارچێوه‌ی پرۆژه‌ پسپۆرییه‌ زانستیه‌كانی كه‌ خزمه‌تی مه‌به‌سته‌كه‌ی ده‌كه‌ن.

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م: ناكرێت بۆ كه‌س جگه‌ له‌ تاكه‌كانی تیمی چاره‌سه‌ركار یان ئه‌وانه‌ی تۆماره‌ پزیشكیه‌كان رێكده‌خه‌ن بڕواننه‌ به‌ڵگه‌نامه‌كانی تایبه‌ت به‌ نه‌خۆش، هه‌روه‌ها ناكرێت كۆپیێكی لێ ده‌ربهێنرێت ته‌نها به‌ مۆڵه‌تی لێژنه‌ی ته‌ندروستیی ده‌روونی پارێزگایه‌كه‌وه‌ نه‌بێت.

مادده‌ی چل و چوارده‌م: یه‌كه‌م: ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ پایه‌ی خۆیان و هه‌موومافێكیان له‌م یاسایه‌ و یاساكانی تر و ئه‌و پێڕه‌وه‌ وڕێنماییانه‌ كه‌ به‌ هۆیه‌وه‌ ده‌رچوون ده‌پارێزرێ له‌ حاڵه‌تی ته‌نسیب كردنیان یا ته‌فه‌روغیان له‌ فرمانی ده‌ره‌وه‌ی زانكۆ و ده‌سته‌كان و دامه‌زراندنیان. یان گواستنه‌وه‌یان بۆ فه‌رمانێك له‌ ده‌ره‌وه‌ی سه‌نته‌ری وه‌زاره‌ت یا سه‌نته‌ری زانكۆ و ده‌سته‌كان و، ماوه‌ی مانه‌وه‌شیان له‌و فه‌رمانانه‌ به‌ خزمه‌تی زانكۆیی كرده‌نی بۆ مه‌به‌سته‌كانی پله‌پێدان و سه‌رمووچه‌و به‌رزكردنه‌وه‌و خانه‌نشینی ده‌ژمێردرێت. دووه‌م: ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ مافی پله‌پێدانی زانستی دوای خانه‌نشین كردنیان یاخود له‌ حاڵه‌تی دامه‌زراندنیان یان گواستنه‌وه‌یان بۆ فرمانی ده‌ره‌وه‌ی ده‌زگاكانی خوێندنی باڵا ده‌كه‌وێ له‌ باری بوونی مه‌رجی پێویست بۆ پله‌پێدانیان به‌بێ مه‌رجی ده‌رس گوتنه‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كێتی جوتیارانی كوردستان كه‌ رێكخراوێكه‌ پیشه‌یی و دیموكراتییه‌ له‌ هه‌رێمدا داده‌مه‌زرێ، ئه‌م یه‌كێتیه‌ شه‌خسیه‌تی مه‌عنه‌وی خۆی هه‌یه‌ و داكۆكی له‌ جوتیارانی كوردستان ده‌كات، باره‌گاكه‌شی له‌ هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمدا ده‌بێت و ده‌شتوانێ لق له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا بكاته‌وه‌ و لیژنه‌گه‌لیش له‌ مه‌ركه‌زی قه‌زاو ناحیه‌و گونده‌كانی هه‌رێمدا پێك بهێنێ.

مادده‌ی سی ویه‌ك: 1. بڕیاری قه‌ده‌غه‌ كردن پیشه‌گوزاری ، به‌و لایه‌نه‌ پێوه‌ندیدارانه‌ش ته‌بلیغ ده‌كرێ كه‌ لیژنه‌ی زه‌پتی خۆی پيێ باش بێ . ئه‌وه‌ له‌ هه‌موو لقه‌كانی سه‌ندیكاشدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌. 2. بزیشكێ پیشه‌كه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ كرابێ ناشێ پزیشكێكی دی له‌ عیاده‌كه‌یدا جێگای بگرێته‌وه‌. 3. به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌و غه‌رامه‌یه‌ی به‌ حوكمی زه‌پتی وه‌رده‌گیرێ، داهاتی سه‌ندیكایه‌.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر راسپارده‌ی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات)، یه‌كێك له‌و سزایانه‌ی خواره‌وه‌ ئاراسته‌ی ئه‌ندامی سه‌رپێچی كار بكات. 1. سه‌رنج راكێشان: ئه‌مه‌ به‌ نووسراوێك ئاراسته‌ی‌ ده‌كرێت و سه‌رنجی بۆ ئه‌وه‌ راده‌كێشرێت كه‌ ئه‌و سه‌رپێچیه‌ی دووباره‌ نه‌كاته‌وه‌. 2. ئینزار: ئه‌مه‌ش به‌ نووسراوێك ئاراسته‌ی ده‌كرێت و ئینزاری ده‌درێتی كه‌ پێویسته‌ ئه‌و سه‌رپێچیییه‌ دووباره‌ نه‌كاته‌وه‌ و ئه‌گه‌ر نا سزای تووند تری ده‌درێتێ. 3. رێ لێ گرتنی: (قه‌ده‌غه‌كردن)ی ئیشكردنی له‌ پیشه‌كه‌ی خۆی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ تێپه‌ر نه‌كات.

مادده‌ی چل و چواره‌م: یه‌كه‌م: ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ پایه‌ی خۆیان و هه‌موومافێكیان له‌م یاسایه‌ و یاساكانی تر و ئه‌و پێڕه‌وه‌ وڕێنماییانه‌ كه‌ به‌ هۆیه‌وه‌ ده‌رچوون ده‌پارێزرێ له‌ حاڵه‌تی ته‌نسیب كردنیان یا ته‌فه‌روغیان له‌ فرمانی ده‌ره‌وه‌ی زانكۆ و ده‌سته‌كان و دامه‌زراندنیان. یان گواستنه‌وه‌یان بۆ فه‌رمانێك له‌ ده‌ره‌وه‌ی سه‌نته‌ری وه‌زاره‌ت یا سه‌نته‌ری زانكۆ و ده‌سته‌كان و، ماوه‌ی مانه‌وه‌شیان له‌و فه‌رمانانه‌ به‌ خزمه‌تی زانكۆیی كرده‌نی بۆ مه‌به‌سته‌كانی پله‌پێدان و سه‌رمووچه‌و به‌رزكردنه‌وه‌و خانه‌نشینی ده‌ژمێردرێت. دووه‌م: ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ مافی پله‌پێدانی زانستی دوای خانه‌نشین كردنیان یاخود له‌ حاڵه‌تی دامه‌زراندنیان یان گواستنه‌وه‌یان بۆ فرمانی ده‌ره‌وه‌ی ده‌زگاكانی خوێندنی باڵا ده‌كه‌وێ له‌ باری بوونی مه‌رجی پێویست بۆ پله‌پێدانیان به‌بێ مه‌رجی ده‌رس گوتنه‌وه‌.

مادده‌ی چل و سێیه‌م: یه‌كه‌م: وه‌زاره‌ت هه‌موو رێكارێكی ئوسوڵی ده‌گرێته‌به‌ر بۆ داخستنی هه‌ر ده‌زگا یا لق یا نووسینگه‌یه‌ك كرابێته‌وه‌ یا بكرێته‌وه‌ له‌ هه‌رێم به‌رله‌وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندیی. دووه‌م: هه‌ر ده‌زگایه‌ك یا لقێك یا نووسینگه‌یه‌ك به‌بێ وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندیی وه‌زاره‌ت دابمه‌زرێ، به‌سه‌ر پێچییه‌كی یاسایی داده‌نرێ و پێویسته‌ وه‌زاره‌ت رێكاری ئوسوڵی بۆ داخستنی بگرێته‌ به‌ر. سێیه‌م: حوكمه‌كانی بڕگه‌ی دووه‌م له‌م مادده‌یه‌دا هه‌موو لقه‌كان یا نووسینگه‌ دامه‌زراوه‌كان له‌ هه‌رێم به‌ر له‌ ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ ده‌گرێته‌وه‌، گه‌ر هه‌ریه‌ك له‌مانه‌ نه‌هاتنه‌ ژێرباری حوكمه‌كانی.

مادەی حەوتەم یەکەم: هەر قەوارەیەک یان ڕێبازێک کە ڕەگەزپەرستی، تیرۆر، دەرکردن، یان پاکتاوکردنی تایفەگەری بگرێتەبەر، هان بدات، ڕێگە خۆش بکات، شکۆمەندی بکات، پێشبخات، یان پاساو بداتەوە، بەتایبەتی پارتی بەعسی سەدامی لە عێراق و ڕەمزەکانی، لە ژێر هەر ناوێکدا بێت، قەدەغەیە. ئەمە ڕەنگە بەشێک نەبێت لە فرەیی سیاسی لە عێراقدا و ئەمەش بە یاسا ڕێکدەخرێت. * دووەم: دەوڵەت پابەندە بە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر بە هەموو جۆرەکانییەوە و کاردەکات بۆ پاراستنی خاکەکانی لە بوون بە بارەگا، ڕێڕەو، یان گۆڕەپانێک بۆ چالاکییەکانی.

مادده‌ی سی وحه‌وته‌م: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ خاوه‌نی بڕوانامه‌ی دكتۆرا بێت له‌ یه‌كێك له‌ بواره‌كانی زانستی، ده‌بێ به‌ پایه‌ی پرۆفیسۆر بێت و به‌ پله‌ی تایبه‌تی له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیر بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ داده‌مه‌زرێ كه‌ قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه‌ بۆ یه‌ك جار. دووه‌م: سه‌رۆكی ده‌سته‌ یاریده‌ده‌رێكی ده‌بێ كه‌ خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دكتۆرا بێت و پایه‌ی زانستی وابێ له‌ پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر كه‌متر نه‌بێ و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ (ده‌) ساڵ كه‌متر نه‌بێ و به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی داده‌مه‌زرێ و ئه‌ركی كارگێڕیی ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ.