أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: جێبهجێكردنی یاسای (ئیمتیازاتی لێكۆڵهرهوانی دادی) حكومهتی ئیتیحادی، ژماره (80)ی ساڵی 2012، و كاركردن به ئهحكامهكانی له ههرێمی كوردستان ـ عێراق.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ماددهی دهیهم له یاساكه ههمواردهكرێ و بهم شێوهیه دهخوێنرێتهوه: یهكهم: فێركردن له ههردوو قۆناغی بنهڕهتی و ئامادهیی به خۆراییه له قوتابخانه فهرمیهكاندا، ههروهها له پهیمانگاو مهڵبهنده فهرمییهكانی كه له ماددهی دوازدهمی ئهم یاسایهدا هاتوون. دووهم: فێركردن له قۆناغی بنهڕهتی تهوزیمیه بۆ ئهوكهسانهی كه لهسهرهتای ساڵی خوێندن یان له (31)ی مانگی كانوونی دووهمی ئهو ساڵه شهش ساڵ له تهمهنیان تهواو دهكهن.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: 1-پرۆگرام و نهخشهی خوێندن و مهرجهكانی وهرگرتن و بهرێوهبردن و زهبن و ئهزمهنهكان و باوهر نامه بۆ جۆرهكانی خوێندن به ههردوو پلهكانیهوه لهم یاسایهدا كراون، به پێی چهند پێرهوێكی تایبهت دادهنێ كه وهزارهت روو نووسهكانیان (لائحه) ئاماده دهكا.2-وهزارهت بۆی ههیه تاقیمان له ههندێ قوتابخانهدا بكا كه رێكخستنی پرۆگرام و هۆیهكانی فێركردن و شێوازی ئهزموونهكان بگرێتهوه، تا سوود له ئهنجامه وهدهست هاتووهكانی وهربگرێ بڵاوی بكاتهوه.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پێوهندیدارهكانیش حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: 1/ ئهو ئهندامهی كه له رێگهی بهرزهفت كردنهوه دهست دانه پیشهكهی لێ قهدهغهكراوه ناشێ بهشداریی له كۆبوونهوەكانی دهستهی گشتی دا بكات. 2/بڕیارهكان له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی به زۆربهی دهنگهكان دهدرێن وئهگهر وهكو یهك دهرچوون، ئهوا ئهو لایهنه پهسهند دهكرێ كه نهقیب دهنگی لهگهڵ داوه.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهم یاسایه له ڕۆژی دهرچوواندنییهوه جێبهجێ دهكرێ ولهڕۆژنامهی فهڕمی (وهقائعی كوردستان) دا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی ره سمیی ( وهقایعی كوردستان)هوه جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم:جێبهجێ كردنی بڕگهی/2/یهكهم له ماددهی (پێنجهم)ی یاسای ژماره(31)ی ســــاڵی/2007 تاكو 31/12/2008 دوادهخرێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: 1-وهزیری سهرۆكی باڵای وهزارهتهو بهر پرسیاره له كارهكانیدا و سهرپهرشتی و چاودێری كردنی چالاكیهكانی دهكا و ههر له میشهوه ئهو بڕیار و فهرمان و رێنمایی یانه دهردهچن كه پهیوندی یان به ئهركهكانی وهزارهت و دهزگاكانیهوه له روی یاسای بهرێوهبردن و به هونهری یهوه ههیه له چوارچێوهی ئهم یاسایهوه یاساو پیره و رێنمایی یه رهچاو كراوهكانی تردا.ههر وهكو لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسه، بهو مانایهی كه ئهندامێكی هاوبهشیتی. 2-وهزارهت بڕیارێكی دهبێ كه ئهو ئهركانهی بهجێ دێنێ كه وهزیر پێ یانی دهسپێرێ.
ماددهی سێ یهم
ماددهی سێ یهم: 1-وهزیر سهرۆكی باڵایی وهزارهته و بهرپرسیاره له رێنیشاندانی له كارهكانیدا و سهرپهرشتی و چاودێری كردنی چالاكییهكانی ههر له وێشهوه ئهو بڕیارو فهرمان و رێنمایی یانه دهردهچن كه پهیوهنیان به ئهرركهكانی وهزارهت و دهزگاكانی یهوه له رووی یاسایی و بهرێوهبردنی و هونهری یهوه ههی، له چوارچێوهی ئهم یاسا و پیرهو و رێنماییی یی كارپێكراوهكانی تر، ههر وهكو لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراناد بهو مانایهی كه ئهندامێكی هاوبهشیهتی و بهرپرسیاره. 2-بهرپرسیاری وهزارهت ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر بۆیانی دیاری دهكا.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: وهزارهت لهم دام و دهزگا و بهرێوهبهرێتی پێكدێ: 1-نووسینگهی وهزیر. 2-نووسینگهی بریكاری وهزارهت. 3-بهرێوهبهرێتی گشتی دیوانی وهزارهت كه لهم بهرێوهبهرێتی یانه پێكدێ: أ-بهرێوهبهرێتی ئیداره و كهسان. ب-بهرێوهبهرێتی ی ژمێرییاری پێداچوونهوه. ج-بهرێوهبهرێتی ی نهخشهدانان و پێداچوونهوه. د-بهرێوهبهرێتی پهیوهندی. ه-دایهرهی قانوون. 4-بهرێوهبهرێتی ی گشتی رۆشنبیری و هونهر كه لهم بهرێوهبهرێتی یانه پێكدێ: أ-بهرێوهبهرێتی ی دانان و وهرگێران و بڵاوكردنهوه. ب-بهرێوهبهرێتی ی هونهره شێوهكاریهكان. ج-بهرێوهبهرێتی ی سینهما و زانست. د-دایهرهی رۆشنبیری منداڵ. ه-بهرێوهبهرێتی ی هانادنی زانستی. و-بهرێوهبهرێتی ی سامانی مللی. ز-بهرێوهبهرێتی ی لێكۆلینهوهی ئاواز و مۆسیقا. ح-بهرێوهبهرێتی ی رۆشنبیری توركمان. گ-بهرێوهبهرێتی ی رۆشنبیری ئاشووری. ی-بهرێوهبهرێتی ی رۆشنبیری له پارێگاكانی ههرێمدا. ك-خانهی جل و بهرگی كوردی. 5-بهرێوهبهرێتی ی گشتی شوێنهوارهكان كه له بهرێوهبهرایهت یهكانی شوێنهواری پارێزگاكانی ههرێمی پێوه دهسپێرێ. 6- بهرێوهبهرێتی ی راگهیاندن كه لهم بهرێوهبهرێتی یانه پێدێ: أ-بهرێوهبهرێتی ی رادیۆ و تهلهفزیۆن. ب-بهرێوهبهرێتی ی ئاژانسی دهنگو باسی كوردستان. 7- بهرێوهبهرێتی ی گشتی وهرزش و لاوانی پارێزگاكانی ههرێمی پێوهی دهبهسترێتهوه. 8-دهزگای چاپهمهنی رۆژناوهگهری بڵاوكردنهوه و دابهشكردنی كه ه پێی پهیرهوێكی تایبهتی دادهمهزرێنێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم :دهبێ ئهنجومهنی وهزیرانء لایهنهكانی تایبهتمهند حوكمهكانی ئهم یاســـایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: وهزیر بۆی ههیه لیژنهی ههمیشهیی كاتی بهمهبهستی بهدی هێنانی ئهو ئهركانه پێكبێنێ كه له ماددهی (2)ی ئهم یاسایه دادهنرێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: یهكهم: قهوارهی رێك پێكی وهزارهت و دهسهڵاتهكانیان پێرهوێكی تایبهتی دیاری دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه له كاتی پێویستدا، بهرێوهبهرێتی و بهش و لقی نوێ پێك بهێنێ.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: وهزارهت بریتییه لهم پێكهاتانهی دادێن: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیشه له كارهكانی و ئاراسته كردنی سیاسهتهكهی و پیاده كردنی سهرپهرشتی كردنی و چاودێری كردنی و، ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهكیش لهوهوه دهردهچن و به سهرپهرشتیی ئهویش جێبهجێ دهكرێن له ههموو شتێكی پهیوهندیی به ئهركی وهزارهت و پێكهاته و دهسهڵاتهكانی و تێكڕای كاروباری تهكنیكی و دارایی و كارگێڕی و رێكخستنییهوه ههیه به گوێرهی حوكمهكانی یاسا و، له بهردهم ئهنجومهنی وهزیرانیشدا بهرپرس دهبێت چونكه ئهندامێكی هاوكاره تێیدا و بۆشی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی خۆی بداته بهڕێوهبهرانی گشتی یان ههر كهسێكی له وهزارهتدا به گونجاوی بزانێت. دووهم: نووسینگهی وهزیر: گرێدراوی وهزیر دهبێت و فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر ههڵگری بڕوانامهی بهرایی زانكۆ سهرۆكایهتیی دهكات و بهڕێوهی دهبات و چهند فهرمانبهرێكیش هاریكاریی دهكهن. سێیهم: راوێژكاران: ژمارهیان له سێ زیاتر نابێت، لهوانهی بڕوانامهی بهرایی زانكۆیان ههیه، خاوهن شارهزایی و پسپۆرین. چوارهم: دهزگای فڕۆكهخانهی مهدهنی له ههرێم: گرێدراوی وهزارهت دهبێت و فهرمانبهرێك به پلهیهكی تایبهت كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهدهست هێناوه سهرۆكایهتیی دهكات و له كاری خۆشیدا بهر حوكمهكانی یاسای دهزگای فڕۆكهخانهی مهدهنیی ههرێمی كوردستان- عیراق ژماره (18)ی ساڵی 2008 دهكهوێت كه له پهرلهمانی كوردستانهوه دهرچووه. پێنجهم: بهڕێوهبهرایهتییهكانی گشتی: ئهم بهڕێوهبهرایهتییه گشتیانهی دادێن گرێدراوی وهزارهت دهبن، ههر یهكهشیان بهڕێوهبهرێكی گشتی خاوهن بڕوانامهی بهرایی زانكۆ و لهوانهی خاوهن شارهزایی و پسپۆرین سهرۆكایهتیی دهكات. 1- بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كاروباری كارگێڕی و دارایی. 2- بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی پۆسته و گهیاندن. 3- بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی پلان و بهدواداچوون. 4- بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی گواستنهوهی زهمینی و هێڵی ئاسن و ترام وای. 5- بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كهشناسی و بوومهلهرزهزانی.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: 1/ ئهم خهرجیه بهردهوامان بۆ ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عێراق و وهزارهت و كارگێڕییهكانی ههرێم بۆ ماوهی 1/9/1996 تاكو 31/12/1996 تهرخان دهكرێن، كه بریتین لهم بڕه پارانهی خوارهوه. (357،416،000) سێ سهدو پهنجا و حهوت ملیۆن و چوار سهد و شازده ههزار دینار، لهگهڵ (160) سهد و شهست ههزار دۆلاری ئهمریكی. 2/ئهم پارانهی خوارهوه بۆ بودجهی ئهو فهرمانگه وكۆمپانیانهی لهلایهنی داراییهوه خۆیان بهڕێوهدهبهن تهرخان دهكرێت كه سهرجهمهكهیان دهگاته: (64،652،250) شهست و چوار ملیۆن و شهش سهد و پهنجا و دوو ههزار ودوو سهد و پهنجا دینار. 3/ بودجهی وهزارهتی كاروباری پێشمهرگهی لهدوای تهواو بوونی پێكهاتهكانی و له پاش پهسهند كردنی لهلایهن ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عێراقهوه پێوه دهلكێنرێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: وهزیر بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به سهرۆكی دایهره سهرهكی یهكانی وهزارهت بسپێرێ.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: 1/خۆنوسین له سهندیكادا، به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه بدرێ به نهقیب، یا به سهرۆكی لق له پارێزگهكاندا، دهشبێ هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێویستی لهگهڵدا بێ. 2/ئهو داواكاریی خۆنووسینه، لهماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی له سهندیكا تۆماركردنییهوه دهست پێ دهكا، دهخرێته بهردهم ئهنجومهن. ئهنجومهنیش ههر لهو ماوهیهدا دهبێ سهیری بكا و بیبڕێتهوه، دهنا ئهگهر ماوهكه بهسهربچێ و ئهنجومهن نهیبڕیبێتهوه، ئهوه لهو بارهدا، داواكارییهكه به قبوڵكراو له قهڵهم دهدرێ. 3/ئهنجومهن بۆی ههیه، به بڕیارێكی هۆنیشاندهر (مسبب) داواكارییهكه بداتهوه دواوه، لهو بارهدا، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستاندا تانه له بڕیارهكه بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهندام پێویسته خۆی لهم رهفتارانه لابدات: 1/كهمتهرخهمی یا تهگهرهنانهوه له رێگای جێ بهجێ كردنی یاسا و پێڕۆكانی سهندیكادا و ئهو رێنمایی و بڕیارانهش كه سهندیكا دهریان دههێنێ. 2/ههڵسوڕاندنی پیشه بهبێ تازهكردنهوهی بهشداربوونی ساڵانه. 3/رهچاونهگرتنی رهوشی پیشهگهری و ناوزڕاندن و لهكهداركردنی حورمهتی پیشه، واتا پێویسته رهفتار به پێی دهقی رێساكانی پێڕۆی ناوخۆ بكرێ. 4/ ناوونیشانێكی پیشهیی له خۆی بنێ، یا سیفهتێكی درۆی پیشهیی بهخۆی بدا كه به پێی یاسا و پێڕۆی كارپێكراو تهسدیق نهكرابێ، و بهههر رێگایهكیش بۆی بكرێ راگهیاندنی بۆ بكات. 5/بههۆی كهمتهرخهمییهوه، له ههڵهیهكی هۆنهركاریی گهوره تێوهگلێ، زهرهرو زیانێكی گهوره به پهیوهندداران بگهیهنێ. 6/به پێچهوانهی دهقی پێڕۆی ناوخۆ، یا بهو رێنماییانهی كه سهندیكا دهریان دێنێ، له ههڵسوڕاندنی پیشهكهدا زیاتر پێ درێژ بكا.
ماددهی بیست و نۆیهم
ماددهی بیست و نۆیهم: دارایی سهندیكا لهمانه پێك دێ: 1/ئابوونهی خۆنووسین (الانتماء) و ئابوونهی ساڵانهی بهشداربوون. 2/دهرامهت (ایرادات)ی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا سازیان دهدا. 3/رهسمی نووسینگه (اختصاصیه)كان. 4/پیتاك (الاكتتاب) و قازانجی چاپهمهنی و دهسكهوتی ئاههنگێڕانی سهندیكا. 5/دهسنگه(منح) كانی لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و، ئهو پێشكهش و بهخششهش كه (دوای رهزامهندیی لایهنه پێوهنددارهكان) لایهنهكانی دیكه دهیدهنێ.