أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: یهكهم: ههر كهسێك كه پهیوهستی ههبێ به پهیوهندییهكی خێزانی، ئهنجامدانی توندوتیژی له چوارچێوهی خێزاندا لێ قهدهغه دهكرێ لهوانهش: توندوتیژی جهستهیی و جنسی و دهروونی و، ئهم كردهوانهش وهك نموونه به توندوتیژی خێزانی دادهنرێت: 1. هاوسهرگیری بهزۆر. 2. هاوسهرگیری ژن به ژن (شغار) و منداڵ به شوودان. 3. به شوودان لهجیاتی خوێن. 4. لێك جوداكردنهوهی بهزۆر (الطلاق بالاكراه). 5. بڕینی پهیوهندی كۆمهڵایهتی (صله الارحام). 6. مێرد به زۆر ژنی خۆی ناچاری بهدڕهوشی و كاری داوێن پیسی بكات. 7. خهتهنكردنی مێیینه. 8. ناچاكردنی تاكهكانی خێزان بۆ جێهێشتنی فهرمانبهریهتی به نارهزایهتی خۆیان. 9. ناچاركردنی منداڵ بۆ كاركردن و سواڵكردن و بهجێهێشتنی خوێندن. 10ـ خۆكوشتن له ئهنجامی توندوتیژی خێزان. 11ـ له بار بردن له ئهنجامی توندوتیژی خێزان. 12ـ لێدانی تاكهكانی خێزان و منداڵ به ههر بیانوویهك بێت. 13ـ سووكایهتی پێ كردن و جنێودان و جنێو دان به كهس و كارو بهكهم سهیركردنی و ئازاردانی و گوشار بۆ هێنانی دهروونی و پێشێل كردنی مافهكانی و بهزۆر سهرجێی كردن. دووهم: بۆ زیان پێكهوتوو له توندوتیژی خێزانی ههیه زامنكاری پاراستنی له توندوتیژی ههبێت. سێیهم: 1. داوا له كێشهی توندوتیژی خێزانی لهلایهن زیان پێكهوتوو یان ئهوهی بهپێی یاسا شوێنی دهگرێتهوه دهجوولێنرێ و دادگا یان لێكۆڵهرهوه یان بهرپرسی بنكهی پۆلیس یان داواكاری گشتی لێ ئاگادار دهكاتهوه. 2. لهسهر كارمهندانی بواری تهندروستی و پهروهرده و بنكه فهرمییهكانه بۆ هاوكاری كردنی قوربانیانی توندوتیژی خێزانی ههواڵ بدهن. چوارهم: رێكارهكانی لێكۆڵینهوه و دادگایی كردن له كێشهكانی توندوتیژی خێزانی نهێنی دهبێت.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی – عێراق. ئهنجومهن: ئهنجومهنی باڵای وهرزشی ههرێمی كوردستانی – عێراق. سهرۆك: سهرۆكی ئهنجومهنی باڵای وهرزشی ههرێمی كوردستانی – عێراق. ئهمینداری دارایی: ئهمینداری كاروباری دارایی ئهنجومهنی باڵای وهرزشی ههرێمی كوردستانی – عێراق. مهكتهب: مهكتهبی یانهو یهكێتییه وهرزشییهكان له بارهگای ئهنجومهنی باڵای وهرزشی ههرێمی كوردستانی عێراقدا. یهكێتی: دهستهیهكی وهرزشییه، به ئهنجومهنهوه پهیوهستهو، سهرپهرشتی كاروباری گهمهیهك له گهمه وهرزشییهكان دهكات. یانه: دهستهیهكی بهپێی یاسا ئیجازه پێدراوه، له كۆمهڵێ خهڵك پێك دێت كه له هزرێكی وهرزشیدا یهك دهگرنهوه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ماددهی یهكهم له یاسای ژماره (12)ی ساڵی 1997 ههمواردهكرێ و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: ماددهی یهكهم: له ههرێمی كوردستان- عێراقدا كۆڕێك به ناوی (ئهكادیمیای كوردی) دادهمهزرێ و به سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهلكێ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم : پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پێوهندیدارهكان حكومهكانی ئهم یاسایه بخهنهكار.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1-ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2-وهزارهت: وهزارهتی پیشهسازی و ووزهی ههرێم. 3-وهزیر: وهزیری پیشهسازی و ووزهی ههرێم. 4-بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی پیشهسازی و ووزهی ههرێم. 5-ئهنجومهن: ئهنجومهنی راوێژكاری ی وهزارهت.
ماددهی یازدهیهم
ماددهی یازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: 1-دهسهڵاتی مۆڵهتدان بۆی ههیه مۆڵهتی ژێر دهست گرتن و عهتادهكهی بهبێ رهسم بدا بهو فهرمانبهرانهی دهوڵهت كه ئهركی فهرمانگهكانیان به لایهنگری فهرمانگهكانیان دهیخوازی له حاڵهتی نهمانی ئهو ئهركهدا فهرمانگهكان دهسهڵاتی مۆڵهتدانی لێ ئاگادار دهكهن كه ئهوسا مۆڵهتهكان پووچ دهبنهوه و دهبێ له ماوهی (7) رۆژدا له رۆژی نهمانی ئهركهكهوه چهكهكه بدهنه دهسهڵاتی مۆڵهت دان. بهڵام دهشێ مۆڵهتی ئهو چهكهیان به پێی حوكمهكانی ئهو یاسایه پێ بدرێ. 2-دهشێ چهكی حوكمهت و عهتادهكهی بگهرێندرێتهوه بۆ ئهو فهرمانگانهی دهوڵهت كه له سهرهوهدا دیاری كراون بهڵام ئهو چهك و عهتادهیان بۆ تهرخان ناكرێ تا مۆڵهتی ژێر دهست گرتن و ههڵگرتن وهرنهگرن كه لهلایهن دهسهڵاتدارانهوه بهبێ رهسم دهیان درێتێ و ئهو فهرمانگهیانهش دهبێ دوای نهمانی سیفهتی فهرمانبهریهكهیان و ئهو چهكه ئاگرینه و عهتادهكهی بدهنهوه بهو لایهنهی تهرخانی كردبوون. 3-ئهو كهسهی ئهو چهكه ئاگرین و عهتاده بزر دهكا كه بهپێی ئهم یاسایه پێی سپێردراوون و پێنج جای نرخه سهلمێنراوهكهی له كاتی بزربوونیا لێ ی دهستێنرێ ئهگهر له ئهنجامی كهم ترخهمی خۆیدا بوو یا سێ جای نرخهكهیان له حاڵهتهكانی تردا جگه لهو سزا (انچباگی) یانهی بهسهریدا دهسهپێنرێ.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: 1-ئهم كهسانه له مۆڵهتی ژێر دهست گرتن و ههڵگرتنی چهكی ئاگرین و عهتادهكهی بهدهر دهبن: یهكهم: پێشهوای ههرێم یا ئهوهی جێگهی دهگرێتهوه. دووهم: سهرۆك و ئهندامانی ئهنجومهنی نیشتمانی ههرێم. سێ یهم: سهرۆك و ئهندامان و ئهنجومهنی نبشتمانی ههرێم و ههر یهكێك به پلهی وهزیر بێ. چوارهم: بریكاری وهزارهتهكان و پلهی تایبهتی و سهرۆكهكانی وهحده ئیداریهكان. پێنجهم: دادوهر و قازی و ئهندامانی داواكاری گشتی و لێكۆلهرهوه دادگهرهكان. 2-دهشێ ئهفسهرانی هێزه چهكدارهكان چهكی ئاگرییان له ژێر دهست دا بێت یا ههلیبگرن به باوهرنامهیهكی بێ رهسم لێدان كه وهزیر دهری دهكا و بۆی ههیه دوای خانهنشینكردنی به روتبهی (رائد) و بهرهو ژوور بوو باوهر نامه بێ رهسم لێدانهكهی به شێوهیهكی ههمیشهیی لهلا بمێنێتهوه و دوای مردنی حوكمی باوهر نامهكهی دهچێ بۆ گهورهترین منداڵهكانی و ئهگهر مهرجه یاساییهكان ههبوون به مۆڵهتێكی رهسی دادهندرێ. 3-دهشێ ئهفسهران و مفهوهزهكانی هێزهكانی ئاسایش ناوخۆ چهكی ئاگرین و عهتادهكهیان له ژێر دهستدا بێت بێت یا ههلیبگرن به باوهرنامهیهكی بێ رهسم لێدان كه وهزیر ناوخۆ یا ئهوهی دهسهڵاتی دهداتێ دهری دهكا و ئهفسهر بۆی ههیه دوای خانهنشینكردنی به روتبهی (رائد) و بهرهو ژوور بوو باوهرنامه بێ رهسم لێدانهكهی به شێوهیهكی ههمیشهیی لهلا بمێنێتهوه و دوای مردنی حوكمی باوهر نامهكهی دهچێ بۆ گهورهترین منداڵهكانی و ئهگهر مهرجه یاساییهكان ههبوون به مۆڵهتێكی رهسی دادهندرێ.
ماددهی شازدهیهم
ماددهی شازدهیهم: پارێزگار بۆی ههیه به یاننامهیهك سهبارهت بهم كاروبارانهی خوارهوه دهربكا و دهبێ به یهكێ له رێ و شوێنهكانی راگهیاندن بڵاوبكرێتهوه: 1-قهدهغه كردنی ههڵگرتنی چهكی ئاگرین له لایهن مۆڵهتدراوانهوه له كاتی پێویستدا و بۆ ئهو ماوهیهی دیاری ی دهكا له ههموو ناوچهكانی پارێزگا یا له بهشێكیدا و بۆی ههیه لهبهر چهند هۆیهكی شیاو ههندێ له مۆڵهتدراوانی لێ دهربكا. 2-رێ نهدان به خهڵكێكی دانیشتووی دهرهوهی سنووری شارهوانی یهكان به هاتنه ناوهوهیان به چهكهو بۆ ماوهیهكی كاتی ئهگهر بهرژهوهندی گشتی وههای خواست. 3-قهدهغه كردنی تهقه كردن له بۆنه گشتی و تایبهتی یهكاندا له ناو شارو شارۆچكه و گوندهكاندا. 4-وهرگرتنی چهكی ئاگرین به پسوولهیهك له خاوهنهكانیان مۆڵهت دراو بن یا بێ مۆڵهت بۆ ئهو ماوهیه دیاری ی دهكا، ههر كاتهك هۆیهكهی له ئارادا نهما بڕیاری گهرانهوهیان دهدا لهگهڵ رهچاو كردنی حوكمهكانی ماددهی بیستهمی ئهم یاسایه سهبارهت به مۆڵهتهكان.
المادة السادسة
المادة السادسة :- يصدق على هذا البروتوكول وفقاً للنظم الأساسية في كل من الدول المتعاقدة وتودع وثائق التصديق لدى الأمانة العامة لجامعة الدول العربية ويعمل بأحكامه بعد انقضاء خمسة عشر يوماً من تاريخ تسلم الأمانة العامة لوثائق تصديق أربع دول .
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: وهزیری پیشهسازی و وزه بۆی ههیه نرخی یهكه كارهباییهكان و ئامرازە (مستلزمات) كارهباییهكانی سهر به وهزارهتهكه دابنێ و كرێی موحهوویله كارهباییهكانیش كه ههن دیاربكات.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: حوكمهكانی ماددهی یهكهمی ئهم یاسایه ئهو نرخانهش دهگرێتهوه كه پێشتر وهزارهتی پیشهسازی و وزه لهههرێمدا ئیقراری كردووه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: له ههر جێگایهكی یاسا ژماره (4)ی ساڵی (1993)و ههر یاسایهكی دیكهدا دهستهواژهی (وهزارهتی پیشهسازی و وزه) هاتبێ، دهستهواژهی (وهزارهتی پیشهسازی و كارهبا) جێگای دهگرێتهوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم : چارهنووسی یاسایی بهرپرسی ودهست وپێوهندهكانی رژێمی دیكتاتۆری پێشوو كه له ههرێمی كوردستانی عێراقدان،ئهوانهیان كه به پیر لێبوردنه گشتییهكهی دوای راپهریینه شكۆدارهكهی سالی (1991) ــهوه نههاتن،بهم شێوهیهی خوارهوه دهبێت : یهكهم :بۆ ماوهی (15) پازده ساڵ له مانهی خوارهوه بێبهش دهبن : 1. دهنگدان وخۆپالاوتن له ههڵبژاردنه گشتییهكان وههڵبژاردنهكانی ئهنجومهنگهلی محهللی وشارهوانی وكۆمهڵهو سهندیكاكان وئةندامێتیی ئهنجومهنگهلی ئیدارهی موئهسهسات وشیركهته گشتی وتێكهلهكان. 2. له ئهستۆ گرتنی وهزیفه گهلی ئیداری وسیاسی. 3. چهك ههڵگرتن یان به خاونبوونی چهك. 4. ههڵگرتنی ویسامگهل ونیشان ومهدالیاو سوودمهندبوونیش له ماف وئیمتیازهكانییان. 5. مافی داخڵبوونی حزبگهلی سیاسی ورێكخراوهكانی مافی مرۆڤ ونواندنی ههر بزاڤێكی سیاسی. 6. موڵكداربوونی ئامرازهكانی راگهیاندن،به نموونه،وهك (رادیۆ، تهلهفیزیۆن،رۆژنامه،گۆڤارو ئامرازهكانی كاركردن له رای گشتی)یان ئیش كردن لهم بوارانهدا، یا، بهههر سیفهتێك،دهبێ، ببێ. 7. هاوپشك بوون بهشێوهیهكی راستهوخۆ یان ناڕاستهوخۆ له ههر ئیلتیزامێ لهگهڵ دایهرهگهلی حكومهت و دهزگاو شیركهته گشتی وشیركهته تێكهڵهكاندا . 8. كار كردن له ناوهندی زانكۆییدا، بهههر سیفهتی، دهبێ، ببێ.
ماددهی بێنچهم
ماددهی بێنچهم: یهكهم:حوكمهكانی ئهم یاسایه ئهو هاووڵاتییه عیراقیه عهرهبانه ناگرێتهوه كه لهم دوو حاڵهتهی خوارهوهدا له ناوچه بهعهرهبكراوهكاندا جێگیربوون: 1. ئهكهر ئهو هاووڵاتییه عهرهبه له كاتی سهر ژمێرییه گشتییهكهی ساڵی(1957)دا دانیشتووی كوردستان بووبێ وله كوردستان بوو بێ 2. ئهگهر له كوردستان جێگیر بوو بێ بهر له 11/9/1961 تۆماری ئهحوالی مهدهنیی خۆی بۆ كوردستان گواستبێتهوه. دووهم: ئهو هاووڵاتییه عیراقییه عهرهبانه كه بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی پێنچهمی سهرهوه دهیانگرێتهوه ههموو مافێكی مهدهنی وسیاسی ورۆشنبیری وئابووری و كومهڵاتییان دهبێت ههروهك هاووڵاتیانی كوردستان.
المادة الاربعون
المادة الاربعون :نفقات سفر واقامة الشهود والخبراء 1- اذا رأت الدولة الطالبة ان لحضور الشاهد او الخبير امام سلطتها القضائية اهمية خاصة، فانه يتعين ان تشير الى ذلك في طلبها ، وان يشتمل الطلب او التكليف بالحضور على بيان تقريبي بنفقات السفر والاقامة وعلى تعهدها بدفعها وتقوم الدولة المطلوب منها تكليف الشاهد او الخبير بالحضور ، وباحاطة الدولة الطالبة بالجواب . 2- يتقاضى الشاهد مافاته من اجر او كسب من الطرف المتعاقد الطالب ، كما يحق للخبير المطالبة باتعابه نظير الادلاء برأيه ، ويحدد ذلك كله بناء على التعريفات والانظمة المعمول بها لدى الطرف المتعاقد الطالب .
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ههر دوو بڕگهی(2) و(3)ی ماددهی یهكهمی یاساكه ههموار دهكرێ و، بةم شيَوةى خوارهوه دهخوێنرێتهوه: 2- وهزارهت: وهزارهتی پیشهسازی و كارهبای ههرێم. 3- وهزیر: وهزیری پیشهسازی و كارهبای ههرێم.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ماددهی (سێیهم) لهیاسای بهكرێدانی خانوبهرهی/ژماره(87)ی ساڵی1979 ی ههمواركراو لهههرێمی كوردستان ـ عیراقدا لهكار دهوهستێنرێت.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهرك و فرمانهكانی سهرۆك: سهرۆك ئهم ئهرك و فرمانانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: 1-سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهی دهستهی گشتی و دهستهی تهنفیزی دهكات. 2- لهبهردهمی دادگاو لایهنهكانی دیكهی حكومهت و لایهنی دیكهشدا نوێنهرایهتیی ئهنجومهن دهكاو، دهشتوانێ كهسێكی تر له جیاتی خۆی بۆ ئهو ئهركه دابنێ. 3- بهپێی بنیچه یاساییهكان ههموو گرێبهست و پێكهاتنه وهرزشییهكان ئیمزا دهكات. 4- لهگهڵ ئهمینداری داراییدا ئیزنهكانی صهرف و صكوك ئیمزا دهكات. 5- ههندێ له ئهرك و فرمانهكانی خۆی بۆ ئهو ئهركه دابنێ. 6- ئهرك و فرمان و سهڵاحیاتی سكرتێرو ئهمینداری دارایی دهسنیشان دهكات.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكهم: ئهو گرێبهستانهی بهكرێدانی خانوبهره بۆمهبهستی غهیری نیشتهجێیوون، دوای بهركاربوونی ئهم یاسایه، مۆردهكرێن دهكهونه ژێركاری حوكمهكانی یاسای شارستانی ژماره (40)ی ساڵی 1951ی ههمواركراو. دووهم: گرێبهستهكانی ئهو خانوبهرهی كه بۆ غهیری مهبهستی نیشتهنی بهكرێ دراون و بهر له بهركاربوونی ئهم یاسایه مۆركراون، بۆ ماوهی دوو ساڵ له رۆژی كۆتایی هاتنی ماوهی گرێبهستهكهوه درێژ دهكرێنهوه و، پاش كۆتایی ئهو ماوهیهش، كرێیهكهی دهكهوێته ژێر كاری حوكمهكانی یاسای شارستانی ژماره (40)ی ساڵی 1951 ی ههمواركراو.