أحكام القانون

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌وانه‌ی له‌سه‌ره‌وه‌ ناوبراون، ته‌مه‌نیان یگاته‌ شه‌ست و پێنج سال خانه‌نشین ده‌كرێن و، له‌ حاڵه‌تی ئه‌وپه‌ڕی زه‌رووره‌تیشدا، له‌سه‌رداوای وه‌زیر پێوه‌ندیدار، ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ خزمه‌تیان بۆ ماوه‌ی (3) سێ سال درێژبكاته‌وه‌، دوای ئه‌وه‌ش، چار نییه‌و، ده‌بێ خانه‌نشین بكرێن.

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی پێنجه‌می یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: به‌پێی رێژه‌ دیاركراوه‌كان كه‌ له‌ یاسا به‌ركاره‌كاندا هاتووه‌، به‌شی خانه‌نشینی مانگ به‌مانگ له‌ مووچه‌ی مانگانه‌ی ئه‌ندام داده‌شكێنرێت.

مادده‌ی چواره‌م: ئامانجی ئه‌نجومه‌ن ئه‌وه‌یه‌ كه‌: 1-خه‌مخۆریی بزاڤی وه‌رزشی له‌ هه‌رێمدا بكاو به‌ره‌و چاكتری ببات. 2- بیروباوه‌ڕو ئامانجه‌كانی لیژنه‌ی ئۆڵه‌مپیی نێوده‌وڵه‌تی ره‌گداكوتاو بكات. 3- گرنگیی بزووتنه‌وه‌و چالاكییه‌كانی وه‌رزش زه‌ق و زۆپ بخاته‌ڕوو به‌ جۆرێ كه‌ له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كانی گه‌لی كوردستانی عێراقدا بگونجێ. 4- یاریده‌ی یانه‌و یه‌كێتییه‌ وه‌رشییه‌كانی هه‌رێم بدات و له‌ هه‌موو روویه‌كه‌وه‌ پشتیان بگرێ تا بتوانن ئه‌رك و فرمانی خۆیان به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ ئومێدیان لێ ده‌كرێ ئه‌نجام بده‌ن. 5- بۆ هاوكۆمه‌كی و هاوده‌نگی له‌گه‌ڵ یه‌كێتی و یانه‌ وه‌رزشییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا بكه‌وێته‌ كار.

مادده‌ی چواره‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان) دا ده‌خرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی یازده‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ گیراوه‌ یا به‌ندكراوه‌ی سوودی وه‌رگرتبـێ له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ وله‌ ماوه‌ی سێ ساڵ له‌ به‌ردانی گه‌ڕایه‌وه‌ سه‌ر ئه‌نجامدانی تاوان وله‌سه‌ری له‌لایه‌ن دادگای تایبه‌تی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ 3 سالأ كه‌متر نه‌بێ حوكم درا ئه‌وا بڕیاری لێبوردنه‌كه‌ی یا كه‌مكردنه‌وه‌ی حوكمه‌كه‌ی لێ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ وهه‌موو سزا كه‌وتووه‌كه‌یشی به‌سه‌ریدا ده‌سه‌پێزێ ئه‌گه‌ر تاوانێكی كرد و، نیوه‌ی ماوه‌ی سزاكه‌ی هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر تاوانه‌كه‌ی كه‌تن بوو،هه‌روه‌ها ئه‌و ئیجرائاتانه‌ش راده‌گیرێ كه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ سوودی لێ وه‌رگرتووه‌و له‌وكێشه‌یه‌ش ئیجرائاتی له‌ سه‌ر وه‌رده‌گیرێ كه‌راگیرابوو.

مادده‌ی حه‌وته‌م: حوكمه‌كانی مادده‌ (5.4.2.1)ی ئه‌م یاسایه‌، حوكمدراوه‌ گه‌ڕاوه‌كان وئه‌وانه‌ی ئه‌م تاوانانه‌یان ئه‌نجامداوه‌ ناگرێته‌وه‌:ـ یه‌كه‌م: تیرۆر كردن. دووه‌م: كوشتنی ئه‌وبیانیانه‌ی كه‌ له‌ هه‌رێمدا كارده‌كه‌ن. سێیه‌م: ئه‌وكوشتنه‌ی دزی له‌گه‌لأ دابێ. چواره‌م:بازرگانی كردن به‌مادده‌ بێهۆشكه‌ره‌كان. پێنجه‌م: ئه‌وتاوانانه‌ی دژی ئاسایشی ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم بن. شه‌شه‌م: ده‌ست پیسی ودزینی پاره‌وسامانی هه‌رێم. حه‌وته‌م: ته‌زویركردنی نووسراوی فه‌رمی په‌یوه‌ندیدار به‌ ئابووری وئاسایشی هه‌رێم. هه‌شته‌م: ته‌زویر وقه‌ڵپكردنی پاره‌ ودراو. نۆیه‌م: به‌رتیل. ده‌یه‌م: پڕدان وخراپكردنی ئافره‌ت ونێربازی ومێبازی له‌گه‌لأ مه‌حره‌مه‌كان. یازده‌م: كوشتن له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی نامووس(عه‌یب شۆرین).

مادده‌ی یه‌كه‌م: زیاده‌ باجێكه‌ له‌سه‌ر زیاتر له‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار له‌ كۆی داهاتی (عه‌قاره‌كان)ی ئه‌وه‌ی له‌سه‌ریه‌تی (المكلف) وه‌رده‌گرێ و ده‌سه‌پێندرێ، به‌و مافه‌شه‌وه‌ كه‌ له‌ عه‌قاره‌ وه‌قف كراوه‌كانیشه‌وه‌ هه‌یه‌تی، دوای لێده‌ركردنی بڕه‌ باجی بنچینه‌یی و بێ قه‌یدی یاسایی (السماح القانونی) به‌ پێی ئه‌م رێژانه‌ی خواره‌وه‌:- (5%) تاكو ده‌گاته‌ (5000) پێنج هه‌زار دینار. (8%) ئه‌وه‌ی له‌ (5000) پێنج هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (7000)حه‌وت هه‌زار دینار. (10%) ئه‌وه‌ی له‌ (7000) حه‌وت هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (10000) ده‌ هه‌زار دینار. (15%) ئه‌وه‌ی له‌ (10000) ده‌ هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار. (17%) ئه‌وه‌ی له‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (20000) بیست هه‌زار دینار. (20%) ئه‌وه‌ی له‌ (20000) بیست هه‌زار دینار پتر بێت.

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانیه‌وه‌ ده‌خرێته‌ به‌ركارو له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌ .

مادده‌ی شه‌شه‌م: پێویسته‌ وه‌زاره‌ته‌ پێوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ر كار.

مادده‌ی پێنجه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی حه‌وته‌م هه‌موارده‌كرێ و، ئه‌سڵی مادده‌كه‌ ده‌بێ به‌ (بڕگه‌ی یه‌كه‌م)ی مادده‌كه‌و، بڕگه‌یه‌كی دیكه‌ی به‌ زنجیره‌ی (2) بۆ زیادده‌كرێ وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌: 2- حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌ندامه‌ خانه‌نشینه‌كانی ئه‌نجومه‌ن ده‌گرێته‌وه‌، مووچه‌كانیان له‌ رۆژی به‌ركارخستنی ئه‌م یاسایه‌وه‌ هه‌موار ده‌كرێن.

مادده‌ی حه‌وته‌م: جێبه‌جێ كردنی مادده‌ی (69)ی یاساكه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان راده‌گیرێت و، ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: أ- راده‌ی هه‌ره‌ به‌رزی مووچه‌ی خانه‌نشینی ته‌واو سه‌باره‌ت به‌ هه‌موو لقه‌كانی بیمه‌ له‌م یاسایه‌دا، له‌ هه‌موو حاڵه‌تێكدا نابێ له‌ (80%)ی مامناوه‌ندی مووچه‌ی مانگانه‌ی دوایین ساڵی بیمه‌ كراو له‌ راژه‌ی كار، تێپه‌ڕێنێت. ب- راده‌ی هه‌ره‌ كه‌می مووچه‌ی خانه‌نشینی ته‌واو سه‌باره‌ت به‌ هه‌موو لقه‌كانی بیمه‌ له‌م یاسایه‌دا، له‌ هه‌موو حاڵه‌تێكدا نابێ له‌ راده‌ی هه‌ره‌ كه‌می مووچه‌ی خانه‌نشینی فه‌رمانبه‌ر بێته‌ خوارێ. ج- مووچه‌ی خانه‌نشینی به‌شه‌كی له‌ هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا كه‌متر نابێت له‌ ئاستی كۆمه‌كی پاراستنی كۆمه‌ڵایه‌تی.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ به‌ سه‌ر كورته‌ باڵایانیشدا پیاده‌ ده‌كرێـت و به‌و شێوه‌یه‌ی له‌ مافه‌كانیان كه‌م ناكاته‌وه‌.

ماده‌ی بیست و یه‌كه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌و رۆژه‌ی ڕا له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌ كاری پێده‌كرێت.

مادده‌ی بیسته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی ناكۆك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكرێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی (سێیه‌م) له‌یاسای به‌كرێدانی خانوبه‌ره‌ی/ژماره‌(87)ی ساڵی1979 ی هه‌مواركراو له‌هه‌رێمی كوردستان ـ عیراقدا له‌كار ده‌وه‌ستێنرێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌رك و فرمانه‌كانی سه‌رۆك: سه‌رۆك ئه‌م ئه‌رك و فرمانانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: 1-سه‌رۆكایه‌تیی كۆبوونه‌وه‌ی ده‌سته‌ی گشتی و ده‌سته‌ی ته‌نفیزی ده‌كات. 2- له‌به‌رده‌می دادگاو لایه‌نه‌كانی دیكه‌ی حكومه‌ت و لایه‌نی دیكه‌شدا نوێنه‌رایه‌تیی ئه‌نجومه‌ن ده‌كاو، ده‌شتوانێ كه‌سێكی تر له‌ جیاتی خۆی بۆ ئه‌و ئه‌ركه‌ دابنێ. 3- به‌پێی بنیچه‌ یاساییه‌كان هه‌موو گرێبه‌ست و پێكهاتنه‌ وه‌رزشییه‌كان ئیمزا ده‌كات. 4- له‌گه‌ڵ ئه‌مینداری داراییدا ئیزنه‌كانی صه‌رف و صكوك ئیمزا ده‌كات. 5- هه‌ندێ له‌ ئه‌رك و فرمانه‌كانی خۆی بۆ ئه‌و ئه‌ركه‌ دابنێ. 6- ئه‌رك و فرمان و سه‌ڵاحیاتی سكرتێرو ئه‌مینداری دارایی ده‌سنیشان ده‌كات.

مادده‌ی سی و سێیه‌م: 1/ئه‌گه‌ر شكاتێك پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا كرا، ئه‌وا ده‌ینێرێ بۆ لقی په‌یوه‌ندیدار بۆ ئه‌وه‌ی رای خۆی ورێنمایی خۆی ده‌رببڕێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر له‌لایه‌ن هه‌ر كامێكیانه‌وه‌ ئیسپات نه‌بوو، ئه‌و كاته‌ ده‌نێردرێ بۆ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتكردن. 2/سه‌رۆكی لیژنه‌، مێژووی دانیشتن دیاری ده‌كات وبه‌ پزیشكه‌كه‌ی راده‌گه‌یه‌نێ. 3/دانیشتنه‌كانی لیژنەی به‌رزه‌فت كردن نهێنی ده‌بێت.

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و گرێبه‌ستانه‌ی به‌كرێدانی خانوبه‌ره‌ بۆمه‌به‌ستی غه‌یری نیشته‌جێیوون، دوای به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌، مۆرده‌كرێن ده‌كه‌ونه‌ ژێركاری حوكمه‌كانی یاسای شارستانی ژماره‌ (40)ی ساڵی 1951ی هه‌مواركراو. دووه‌م: گرێبه‌سته‌كانی ئه‌و خانوبه‌ره‌ی كه‌ بۆ غه‌یری مه‌به‌ستی نیشته‌نی به‌كرێ دراون و به‌ر له‌ به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌ مۆركراون، بۆ ماوه‌ی دوو ساڵ له‌ رۆژی كۆتایی هاتنی ماوه‌ی گرێبه‌سته‌كه‌وه‌ درێژ ده‌كرێنه‌وه‌ و، پاش كۆتایی ئه‌و ماوه‌یه‌ش، كرێیه‌كه‌ی ده‌كه‌وێته‌ ژێر كاری حوكمه‌كانی یاسای شارستانی ژماره‌ (40)ی ساڵی 1951 ی هه‌مواركراو.