أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یازدهیهم
ماددهی یازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: داواكردنی قهرهبووكردنهوه به پێی ئهم رێكارانهی خوارهوه دهبێ: یهكهم: داوای قهرهبووكردنهوه پێشكهش بهو لیژنانه دهكرێت كه له دادگاكانی تێههڵچوونهوه پێك هێنراون و حكومهتیش ئاكامی قهرهبووكردنهوهكه له ئهستۆ دهگرێت پاش ئهوهی بڕیاری لیژنهكان پلهی كۆتایی وهردهگرن. دووهم: به پێی ئهم یاسایه پاش تێپهڕبوونی ساڵێك بهسهر وهرگرتنی بڕیاری ئازاد كردنی یان حوكمدان بهبێ تاوانی پلهی كۆتایی گوێ له داواكاری قهرهبووكردنهوه ناگیرێ. سێیهم: مافی قهرهبووكردنهوه له كاتی مردنی خاوهن ماف تهنها بۆ هاوسهر و مندالأ ودایك وباوك دهگوازرێتهوه.
مادهی حهوتهم
مادهی حهوتهم: 1-وهزیر بۆی ههیه چوار چێوهی دام و دهزگاكانی بهرێوهبهرێتیییه گشتیییهكان و له كاتی پێویستدا بهرێوهبهرێتی یا بهش یا لقی نوێ پێك بێنێ یا بیانخاته پاڵ یهكتر. 2-ئهرك و دهسهڵاتهكانی وهزارهت به پهیرهوێك دیاری دهكرێن. 3-وهزیر بۆی ههیه به پێی پێویست لیژنهی ههمیشهیی یا كاتی پێك بێنێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: قهرهبووكردنهوهی ئهدهبی لهسهر بنهمای ئهو ئازارو ناخۆشیانه دهخهمڵێرێ كه زیان پێكهوتوو تووشی هاتووه و ئهوهی كه كاری له ناوبانگ یان پێگهی كۆمهڵایهتی یان وهزیفی كردووه. دووهم: قهرهبووی ماددی لهسهر بنهمای ئهوهی له دهستی چووهو ئهو زیانهی له ماوهی گلدانهوه یان گرتن یان حوكمدانهكهی دهخهمڵێندرێ. سێیهم: پێویست لهسهر ئهنجومهنی دادوهریی بڕیارهكانی حوكمدان بهبێ تاوانی (براءه) و ئازاد كردنی ئهو كهسهی بێتاوانی دهسهلمێندرێ یان ئازاد دهكرێت له دوو رۆژنامهی رۆژانهی ههرێمدا بڵاوبكاتهوه.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: یهكهم: ئهو مۆلهتانهی له ماددهی پێنجهمی ئهم یاسایهدا بهم جۆره دهبن: 1-تهنیا بۆ ئهو كهسه بهكاردههێنرێن كه بهناویانه. 2-بۆ ماوهی دوو ساڵ له رۆژی دهركردنیانهوه كاریان پێ دهكرێت. 3-دهبێ له حاڵهتی مۆڵهتدان و تازه كردنهوهدا ئهو رهسمهیان لهسهر بدرێ كه له لیستهی پاشكۆی ئهم یاسایهدان. دووهم: دهسهڵاتی مۆڵهتدان له مۆڵهتهكهدا ههندێ ئهو عهتاده دیاری دهكا كه دهبێ ههیبێ به مهرجێ له سهد و بیست گولله بۆ دهمانچه و تفهنگ و دوو سهد فیشهك بۆ تفهنگی ڕاو زیاتر نهبێ.
ماددهی سی و پێنجهم:
ماددهی سی و پێنجهم: ئهنجومهن بۆی ههی بڕیار بدات لهسهر یارمهتی دانی دارایی به هونهرمهند به شێوهی بهخشین (منحه) یاخود قهرز، به پێی ئهو رێنماییانهی كه دهری دهچوێنێ لهم بارانهی خوارهوه: 1. ئهگهر خۆی یان یهكێك له دایك و باوكی (اصوله) یان منداڵهكانی (فروعه) یاخود هاوسهری تووشی نهخۆشییهكی وا بوون پێویست به چارهیهكی تایبهتی بكات. ئهمهش دهبێ به راپۆرتی لیژنهیهكی رهسمی پزیشكی پشتگیری بكرێت. 2. ئهگهر تووشی رووداوێك بوو كه به شێوهیهكی كاتی له پیشهكهی خۆی بخات. 3. ئهگهر تووشی كارهساتێك بوو و زیانی دارایی لێ كهوت كه له توانای خۆیدا نهبێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێ به جێكردنی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ههر دهقێ پێچهوانهی ئهم یاسایه بی كاری پێ ناكرێ.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: پێویسته ئهنجوومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه كار.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: دهكرێ زهوی كشتوكاڵی و ناكشتوكاڵی و باغهكانی كه موڵكی تهواو (صرف)ی فهرمانگهكانی ههرێم و كهرتی گشتی و دام و دهزگاكانی شههید و رێكخراوهكانی جهماوهری و پیشهی و كۆمهڵهكانی ههرهوهزی بیناسازین جیاكاریان تیادا بكرێ (افراز) بكرێن. وه ههروهها ئهو باغ و زهوی یه ناكشتوكاڵیانهی كه (وهقف) ێكی خهیری راست كراون دهكهونه نێوان سنووری قۆناغی جێبهجێ كردنهوه (المرحله قید التنفيذ) له رهنگ رێژی بنهرهتی شارهوانییهكانی ههرێمی كوردستان به جۆریك هاودژ نهبێ لهگهڵ ئهو بهكارهێنانانهی بۆیان دانراوه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: بۆ گهیشتن به قهرهبوێكی دادوهرانه بۆ كهسانی پهیوهندیدار دهشێ لاری بوون (اعتراض) نیشان بدان لهسهر بڕیاری لیژنه تایبهتمهنده جێبهجێ كارهكانی حوكمهكانی ئهم بڕیاره له لای دادگا بهرای شوێنی عهقارهكه له ماوهی (15) رۆژدا له مێژووی ئاگادار كردبوون به بڕیارهكهوه، بڕیاری دادگاش بن بڕه، وه لهسهر دادگاكانیشه كه به پهله سهیری ئهم لاری بوونانه بكهن.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: 1. زهوییه كشتوكاڵییهكان كه موڵی تهواو (صرف)ی كهسانی سروشتی و (معنوی)ن (تهنها كۆمهڵهكانی ههرهوهزی بیناسازی نهبن) كه دهكهونه سنووری قۆناغی جێبهجێ كردنهوه (مرحله قید تنفیذ) له رهنگرێژی بنهرهتیدا، به مولك دهكرێن بۆ حكومهتی ههرێمی كوردستانی عێراق، وه به ناوی شارهوانییهكان پهیوهندیدارهوه (به گوێرهی شوێنهكهی) تۆمار دهكرێن، ئهگهر رهنگرێژی ناوبراو بهكار هێنانی ناكشتوكاڵی بۆ دیاری كردبوو. 2. خاوهنی ئهو زهویانه به شێوهی (عینی) قهرهبوو دهكرێنهوه به رێژهی (12%) له كۆی پانتایی ئهو زهویانهی كه به ناوی شارهوانییهوه تۆمار دهكرێن مافی ئهوهیان ههیه كه ئهو پارچهی پێیان دراوه جیاكاری (افراز)ی بكهن كه لهگهڵ ئهو بهكارهێنانهی كه بۆی داندراوه هاو دژ نهبێت. 3. ئهگهر زهویهكان بكهونه شوێنی نانیشتهجێ بوون خاوهنهكانیان له شوێنی سوكنا بوون له ناو سنووری شارهوانیهكاندا قهرهبوو دهكرێنهوه كه هاوسهنگ بێ لهگهڵ نرخی ئهو رێژهیهدا، وه ههروهها دهتوانن جیاكاری (افراز) ی ئهو پارچهیه بكهن كه پێیان دراوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: دهستهی تهنفیزی، ههر دوو مانگ جارێك، كۆبوونهوهیهكی ئاسایی ساز دهدات و، سهرۆك یان دووسێیهكی ئهندامانیش بۆیان ههیه بۆ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بانگهێشتی بكهن. دووهم: دهستهی تهنفیزی ئهم ئهرك و فرمانانه دهگرێته ئهستۆ: 1-بهرنامهی وهزرشیی وهرزی وهرزش دادهنێ و دهیخاته بهردهست دهستهی گشتی بۆ موسادهقه لهسهر كردنی. 2- ئهرك و فرمان و بزاڤی لیژنه وهرزشییهكانی پارێزگا دیار دهكات. 3- دابهشكردنی كۆمهكی دارایی بهسهر یانهو یهكێتییه وهزرشییهكاندا رێك دهخات. 4- بهپێی یاسا ئیجازه به یانه وهرزشییهكان دهدات. 5- ئیدارهی دهزگاو یاریگه وهرزشییهكان بهڕێوه دهبات. 6- بهپێی یاسا یهكگرتنی دوویانه یان زیاتر ئیقرار دهكات. 7- ئهگهر دهستهی ئیدارهی یانهو یهكێتییه وهرزشییهكان له یاساو عورف و عادهتی وهرزشی لابدهن سزایان بهسهردا دهسهپێنێ، به لهكارخستن و ههڵوهشاندنهوهشیانهوه. 8- سهڵاحییهتی دهرهێنانی فهرمانگهلی ناردنی شاندی بۆ ناوهوهو دهرهوهی ههرێمیش ههیه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهم وهزارهته، ئاڕاستهكردنی بزاڤی پیشهسازی و، بهرهوچاكترگۆڕین و فراژوكردنی ( تگویر وتنمیه) كهرتی پیشهسازیی گشتی و كهرتی تێكهڵ و كهرتی تایبهت لهههرێمدا، لهبواری سهنعهتكاریی (تهحویلی و تهركیبی و مهعریفی)و دهستكرددا، دهگرێته ئهستۆو، بۆ وهدیهێنانی ئهم ئامانجهی خوارهوهش دهكهوێته كار:- یهكهم: لهچوارچێوهی پلانگهلی فراژوكاریی(تنمیه) له ههرێمدا، سیاسهتی (تهصنیع) پێشنیاز دهكاو، ئامانج و(موئهششهرات) بۆ كهرتهكانی تایبهت دادهنێ. دووهم: پلانگهلی ساڵانهو، مامناوهندو، پلانگهلی ماوه دوور، بۆ كهرتهپیشهسازییهكان ئاماده دهكا. سێیهم: لێكۆڵینهوه لهسهر كهڵكی (الجدوی ) هونهری و ئابووری، بۆ پرۆژه پیشهسازییهكان ئامادهدهكاو، پێشنیازیش دهكا، ئهو لێكۆڵینهوانه له پلانگهلی فراژوكاریی ههرێمدا تۆمار بكرێن. چوارهم: پرۆژهگهلی پیشهسازی و خزمهتگوزاریی بڕیاردراو جێبهجێ دهكات. پێنجهم: سهرپهرشتی بزاڤی كهرتهكانی پیشهسازی و رێنماییشیان دهكاو، ئهنجامگهلی بهجێهێنانی پلانهكانیش، لهڕووی چهندێتی و چۆنێتییهوه ههڵدهسهنگێنێ و ڕێگاچارهی لهباریشیان بۆ دهدۆزێتهوهو، ڕهنێوهاتهكانیشیان ( منتوجاتها) دهپارێزێ. شهشهم: دوای ئامادهكردنی دیراسهت لهسهر كهڵكی (جدوی) هونهری و ئابووریی پرۆژه، ئهوجا، ئیجازهی دامهزراندنی پرۆژهگهلی پیشهسازی، یان بهرفراوانكردن و گۆڕینی مهبهستهكانیان دهدا. حهوتهم: ریقابهی چۆنێتیی رهنێوهاته پیشهسازییهكان( المنتجات الصناعیه) بهجۆرێ دهكا، كه لهگهڵ مواسهفاتی بهركاری جیهانیدا چونیهك زامن بێ، ئامۆژگاری و رێنماییش دهربارهی چاكتركردنی چۆنێتیی ئهم رهنێوهاتانه پێشكهش دهكات. ههشتهم: لهچوارچێوهی پلانگهلی فراژوكاریی پیشهسازیدا، لهههرێمدا، كۆمهڵگهی پیشهسازی دادهمهزرێنێ و خزمهتگوزاریی پێویستیان بۆ فهراههم دهكات. نۆیهم: دانانی پلانگهلی لێكۆڵینهوهو بهرهوچاكترگۆڕینی پیشهسازی بۆ كهرته پیشهسازییهكان، بهجۆرێكی ئهوتۆ كه سوود به ئامانجهكانی پلانگهلی فراژوكاری ببهخشێ، ئهمهش بۆ ئهوهیه كه جۆری رهنێوهات( المنتجات) و خزمهتگوزاریی پیشهسازی چاكترببن و، ئیش وكاری رهنێوهێنهكی(الإنتاجیه) بهرهو باشتر بگۆڕدرێ و، ئهركومهسرهفی كهمتر ببـێ و، تهكنیكی تازهبابهتیان بچێته ناو. دهیهم: بههاودهنگی لهگهڵ وهزارهتی ژینگهی ههرێمدا، ئیجرائاتی تایبهت به پاراستنی ژینگهو لێكۆڵینهوهی كێشهكانی پیسبوونی ژینگه دهگرێته بهرو، ههندهی پێوهندیشی به بزاڤی وهزارهتهكهوه ههبێ، رێگاچارهیان بۆ دهدۆزێتهوه. یازدهم: لهڕێگای خولی مهشق و، بههاوكاریی زانكۆكان و پهیمانگه هونهرییهكان وناوهندو دهزگا پسپۆڕهكانی پێوهندیدار، لهناوهوهو دهرهوهی ههرێمدا، هێزی کار لهناو وهزارهتهكهدا، فراژودهكا(تنمیه)و بهرهوچاكتری دهگۆڕێ. دوازدهم: سیستهمی كاری ئیداره پیشهسازییهكان، به بزاڤی جۆربهجۆریشیانهوه بهرهوچاكتر دهگۆڕێ و، بهدووی جێبهجێكردنیاندا خهمخۆردهبێ. سیازدهم: بنكهی زانیاری، بۆ مهعریفهی زانستی و تهكنۆلۆجی و مواصهفاتی هونهریی پێوهندیدار به چالاكییه جۆربهجۆرهكانی وهزارهتهكهوه بهڕێوه دهبات. چواردهم: بهدووی جێبهجێكردنی بهندو بهست(الچوابگ)و رێنماییگهلی تایبهت به سهلامهتیی سهنعهتگهری و پیشهگهریی ناو كارگهكاندا دهچێ. پازدهم: ههناردهی رهنێوهاتی پیشهسازیی( المنتجات الصناعیه) نیشتمانی دنهدهدات. شازدهم: له پێشانگا پیشهسازییهكانی ناوهوهو دهرهوهی ههرێمدا بهشداری دهكا. حهڤدهم: دوای رهزامهندیی سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیران، وهزارهت لهگهڵ شارهزایانی بیانی و كۆمپانیاو دهزگا پیشهسازی و پسپۆڕهكاندا، رێكهوتننامه دهبهستێ كه له دایهرهو كارگهكانی وهزارهتهكهدا كار بكهن. ههژدهم: دوای رهزامهندیی سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیران، وهزارهت لهگهڵ ناوهندهكانی (مراكز) لێكۆڵینهوهی زانستی و تهكنۆلۆجیه نێودهوڵهتی و، نووسینگه راوێژكارهكاندا دهكهوێته هاوكاری بۆ بهرهوچاكترگۆڕینی ئیش و كاری وهزارهتهكه.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ههر دهقێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا نهگونجێ، كاری پێ ناكرێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و، لایهنه پێوهندیداره كانیش، حوكمهكانی ئهم یاسایهجێبهجێ بكهن.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: وهزیر، بۆی ههیه، بهپێی رێنمایی، دهرماڵه بهكارمهندان بهپێی سروشتی ئیشهكهی یان جێگای جوگرافیی ئیشهكهی یان بهپێی بهرپرسیارێتی وهزیفی یان بهپێی به ئهزموونیی ئهو کارمهنده، ببهخشێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له ڕۆژی دهرهێنانیهوه دهخرێتهكار و له رۆژنامهی فهرمیی ( وهقایعی كوردستان )دا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، بۆ ئهم یاسایه، ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی پیشهسازی. سێیهم: وهزیر : وهزیری پیشهسازی. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتی پیشهسازی. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ڕاوێژكاریی وهزارهتهكه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: مهرجهكانی بهخاوهنكردن یهكهم: پێویسته خانووهكه بۆ نیشتهجێبوون تهرخان كرابێت و بكهوێته حهرهمی گوند له ناو سنووری شارهوانیهكاندا. دووهم: ئهوهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیگرێتهوه یان میراتگره شهرعیهكانی، داواكاری بهخاوهنكردن پێشكهش به لێژنهی تایبهتمهندی پێكهاتوو بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، دهكات، له ماوهی (6) شهش مانگ له رێكهوتی پێكهێنانی لێژنه تایبهتمهنده ئاماژه بۆكراوهكان له بڕگه (یهكهم)ی ماددهی دووهمی ئهم یاسایه.