أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: یهكهم: له دانانی كاری سینهمایی و بیستراو ـ بینراودا ئهمانهی خوارهوه به هاوبهش ههژمار دهكرێن: 1- دانهری سیناریۆ یان خاوهنی بیرۆكهی نووسراوی پرۆگرامهكه. 2- ئهوهی كاره ئهدهبیهكهی بهشێوهیهك گۆڕی بێت كهوا بۆ جێبهجێكردن گونجاو بێت. 3- دانهری دیالۆگ له كاری سینهمایی یان بیستراو ـ بینراودا. 4- دانهری مۆسیقای كارهكه ئهگهر به تایبهتی بۆ ئهم كارهی دانابێت. 5- دهرهێنهری كارهكه ئهگهر چاودێریێكی كردارانهی له سهر جێبهجێكردنی ئهنجام دابێت. دووهم: ئهگهر كاره سینهمایی یان بیستراو ـ بینراوهكه له كارێكی تری پێشهخۆی وهرگیرا بێت یان لێی دهرهاتبێت، ئهوا دانهری ئهو كاره پێشووه دهبێته هاوبهش له كاره نوێیهكهدا. سێیهم: دانهری سیناریۆی كارێكی ئهدهبی و ئهوهی گۆڕیویهتی و دانهری دیالۆگهكهی و دهرهێنهرهكهی ههموویان پێكهوه مافی نیشاندنی كاره نوێیهكهیان ههیه بهبێ ئهوهی دانهری كاره ئهدهبیه ڕهسهنهكه یان دانهری موسیقاكهی مافی ناڕهزایی دهڕبڕینیان ههبێت له سهر ئهمه. به مهرجێك ئهمه پێشێلی ئهو مافانهی نهكات كهوا دهرئهنجامی دانانی كارهكهن، و ههردوو دانهری پارچه ئهدهبیهكهو دانهری پارچه موسیقای كارهكه مافیان ههیه له بڵاوكردنهوهی ئهو پارچهی تایبهته بهخۆی به رێگهیهكی تری جیا له سینهما یان ڕادیۆ یان تهلهفزیۆن ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێكنهكهوتبن. چوارهم: ئهگهر یهكێك له بهشداربووانی دانانی كارهكه ههڵنهستا بهوهی پێویسته له سهری پێی ههڵبستێت یان ئهو كارهی لێی داواكراوه تهواو نهكات، ئهوا نابێته هۆی رێگهگرتن له بهشداربووهكانی تری دانانی كارهكه كهوا ئهو بهشهی تهواوی كردووه بهكاری بهێنێت، به مهرجێك مافی ههر یهكێكیان كه دهرئهنجامی بهشداریكردنێتی له دانانی كارهكه، پێشێل نهكات. پێنجهم: ئهو كهسهی هێنانهكایهی كاری سینهمایی یان رادیۆیی یان تهلهفزیۆنی له ئهستۆ دهگرێت، یان بهرپرسیارهتی ئهم هێنانهكایه له ئهستۆ دهگرێت و ئامرازه ماددی و داراییهكانی پێویست بۆ بهرههمهێنانی ئهم كارهو دهرهێنانی دهخاته بهردهستی دانهران، ئهوا به بهرههمهێنهری ئهم كاره ههژمار دهكرێت. بهرههمهێنهریش به درێژایی ئهو كاتهی بۆ وهسوودهێنانی كارهكه له سهری پێكهاتوون، له كاتی گرێبهستكردن لهگهڵ كهسانی تردا بۆنیشاندان و وهسوودهێنانی كارهكه، به نوێنهری دانهرهكان و جێگرهوهكانیان ههژمار دهكرێت، ئهمهش بهبێ پێشێلكردنی مافهكانی دانهرهكانی كاره ئهدهبی و مۆسیقاییه لێوهرگیراوهكانی تر، ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێكنهكهوتبن. شازدهم: پێویسته له سهر بهرههمهێنهری كاره سینهمایی و بیستراو ـ بینراوهكان ههڵبستێت به بهستنی گرێبهستی نووسراو لهگهڵ گشت ئهو كهسانی كارهكانیان له بهرههمهێنانی كاره سینهمایی و بیستراو ـ بینراوهكه بهكار دههێنرێن و مافه داراییهكانی بۆ دهگهڕێتهوه لهگهڵ دیاریكردنی چوارچێوهی كات وشوێنی وهسوودهێنانی ئهم كاره ئهگهر رێككهوتنێكی پێچهوانهی نهبێت.
ماددهی ههژدهم
ماددهی ههژدهم: بۆ مهبهستی پیادهكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه، كهسی بڵاوكار به خاوهنی مافه داراییهكانی دانهری ئهو كارانه ههژمار دهكرێت، كهوا ناوی هیچ دانهرێكیان ههڵنهگرتووه یان ناوێكی خوازراو ههڵدهگرن، تاوهكو دانهره ڕاستهقینهكه دهردهكهوێت یان ناسنامهكهی ئاشكرا دهكرێت.
ماددهی چواردهم
ماددهی چواردهم: یهكهم: تهنها میراتگرهكانی دانهر مافیان ههیه كارێك، كه له كاتی ژیانی دانهرهكهی بڵاونهكرابێتهوه، بڵاوی بكهنهوه، تهنها ئهگهر دانهرهكهی وهسیهتی كردبێت كهوا بڵاونهكرێتهوه یان ئهو كاتهی دیاریكردبوو كه دهكرێت كارهكهی تیایدا بڵاوبكرێتهوه. دووهم: ئهگهر زیاتر له یهك دانهر بهشداریان كردبێت له دانانی كارێك و یهكێكیان، بهبێ بوونی میراتگر، كۆچی دوایی كرد، ئهوا به یهكسانی پشكی ئهم دانهره دهبێته هی ئهوانهی له دانانهكهدا لهگهڵیدا بهشداربوون، ئهگهر رێككهوتنێكی نووسراو به پێچهوانهی ئهمه نهبێت.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ڕهفتاركردنی دانهر به دانه ڕهسهنه یان تاقانهی كارهكهی نابێته هۆی گواستنهوهی مافه داراییهكانی سهر ئهم كارهی، لهگهڵ ئهمهشدا ناكرێت كهسی ڕهفتار بۆكراو پابهند بكرێت به رێگهدان به دانهر كهوا ئهم دانهیه كۆپی بكات یان بگوازێتهوه یان نیشانی بدات، ئهگهر رێككهوتنێكی نووسراو به پێچهوانهی ئهمه نهبێت.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهنجومهنێك له وهزارهتدا به ناوی (ئهنجومهنی ئاوهدانكردنهوه و گهشهپێدان) به سهرۆكایهتیی وهزیر بهم جۆره دهبێت: 1-بریكاری وهزارهت: جێگری وهزیر. 2-بهرێوهبهره گشتی یهكانی وهزارهت: ئهندام. 3-بهرێوهبهری نهخشهدانان و بهدواداچوون: ئهندام. 4-ههر كارمهند و پسپۆرێك كه وهزیر له ناو وهزارهت و له دهرهوهیدا ههڵیان دهبژێرێ. دووهم: ئهركهكانی ئهنجومهن: 1-ئاماده كردن و دارشتنی ئامانجه گشتی یهكانی نهخشهكانی وهزارهت لهبهر رۆشنایی ی رێنوێنی یهكانی (توجیهات) ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمدا. 2-پێشكهش كردنی پێشنیاز كردنی سهبارهت به پرۆژهكان و گۆرینی نهخشهكان و دیاریكردنی چۆنێتی ی ریز بهستنیان. 3-لێكۆلینهوه و پێشنیاز كردنی بوودجهی بۆ مهبهستی ئاوهدانكردنهوه و گهشهپێدان. 4-لێكۆلینهوهی باری مادده سروشتی یهكانی بۆ مهبهستی بینا كردن و پیشهسازی و پشت بهستن به خێر و بێری ههرێم. 5-لێكۆلینهوهی راپۆرتی خولهكی ی گشتی وهزارهت كه بهرێوهبهرێتی ی نهخشه كێشان ئامادهی دهكا و تێبینی رێنوێنی خۆی له بارهیهوه دهردهبرێ. 6-پێشكهش كردنی پێشنیاز و دیاری كردنی ئهو رێ و شوێنانهی پهرهپێدانی ههندێ پیشههسازی و ئه پرۆژه كشتوكاڵیانه زامن دهكهن كه پهیوهندی یان بهو ناوچانهوه ههیه كه ئاوهدانكردنهوه و گهشهپێدان دهیانگرێتهوه. 7-لێكۆلینهوهی بهشدار بوونی كهرتی تایبهتی له چالاكی و ئاوهدانكردنهوه وگهشه پێدان. 8-لێكۆلینهوهی ههر كێشهیهك كه وهزیر دهیخاته بهر دهمی و رادهربرین و پێشكهش كردنی پێشنیاز و ئامۆژگاری ی پێویست له بارهیهوه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: بهرێوهبهرێتی یهكانی دیوانی و دام و دهزگاكانیان: 1-بهرێوهبهرێتی گشتی دیوان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی كه باوهر نامهی سهرهتایی و زانكۆی ههبێ سهرۆكایهتی دهكا و بهرێوهبهرێتی یانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ- بهرێوهبهرێتی كاروباری ئیداره و كهسان. ب- بهرێوهبهرێتی كاروباری ئیداری. ج- بهرێوهبهرێتی چاودێری پێداچوونهوهی دارایی. 2- بهرێوهبهرێتی گشتی ئاوهدانكردنهوه و گهشهپێدان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی كه باوهر نامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و له كارمهندان و پسپۆران بێ سهرۆكایهتی دهكا و بهرێوهبهرێتی یهكانی ئاوهداتكردنهوه و گهشهپێدانی پارێزگاكانی پێوه دهبهسترێتهوه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: حوكمهكانی ماددهی ( چوارهم)ی یاسای بهكرێدانی خانوبهره، لهههرێمی كوردستان ـ عیراقدا لهكار دهخرێن و، ئهمانهی خوارهوه جێیان دهگرنهوه: یهكهم: نابێ ساڵانهی ئهو خانوبهرانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه، لهو گرێبهستانهی كهدوای بهركاربوونی ئهم یاسایه مۆردهكرێن، لهم رێژانهی خوارهوه زێتربن: 1/ (4%) چوار لهسهدی بههای گشتی ئهو خانوبهره یان ئهو شوققانهی بۆ نیشتهنی ئامادهكراون و بۆ ئهم مهبهستهش بهكرێ دهدرێن. 2/ (6%) شهش لهسهدی بههای گشتی ئهو خانوبهره یان ئهو شوققانهی كه ژوور،ژوور، بۆنیشتهنی بهكرێ دهدرێن. 3/ (8%) ههشت لهسهدی بههای گشتی ئهو خانوبهره یان ئهو شوققانهی كه بۆ مهبهستی غهیری نیشتهنی بهكرێ دهدرێن. دووهم: كرێی ساڵانهی ئهو خانوبهرانهی كهحوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه، لهو گرێبهستانهی پێش بهركاربوونی ئهم یاسایه مۆركراون، بهپێی ڕێژهكانی بڕگهی (یهكهم)ی سهرهوه ههموار دهكرێت. سێیهم: مهبهست لهبههای گشتی خانوبهره لهم یاسایهدا كۆی بههای زهویهكهو بینایهكهیه لهوكاتهدا كه دهسهڵاتی دارایی بۆ جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیخهملێنێ.
ماددهی چوارده
ماددهی چوارده: 1. ههر ئهندامێ به بڕیاری زهپتی پیشهكهی لێ قهدهغه كرابێ، ناشێ له كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتیدا بهشدار بێت. 2. له كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتیدا بڕیارهكان به زۆرینهی دهنگ دهردهچن و، ئهگهر دوولای دهنگ یهكسان بوون، ئهوه، لهو بارهدا، دهنگی نهقیب بۆ كام لایان بێ هی ئهو لایهیه.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی دوازده
ماددهی دوازده: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، ناخرێته بهركار.
ماددهی چوارده
ماددهی چوارده: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان) دا دهخرێته بهر كار.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: سهندیكا له مانه پێك دێ: 1. دهستهی گشتی. 2. ئهنجومهنی سهندیكا. 3. لیژنهی بهرزهفتكار (ئینزیبات). 4. لقهكانی سهندیكا. 5. هۆیهكانی سهندیكا.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم : ئهنجومهن لهمانه پێكدێ :ـ یهكهم : دهستهی گشتی 1. له سهرۆك و جێگرهكهی و راوێژكاران و راوێژكارانی یاریدهدهر پێكدێ و دانیشتنهكانی به سهرۆكایهتی سهرۆك سازدهدات و له كاتی ئاماده نهبوونی به سهرۆكایهتی جێگرهكهی دهبێ و به ئامادهبوونی سێ له سهر چواری ئهندامانی رادهی یاسایی تهواو دهبێ. 2. راوێژكاره یاریدهدهرهكان مافی بهشدار بوونیان له دهنگداندا نییه. دووهم: دهستهی سهرۆكایهتی: له سهرۆك و جێگرهكهی و كۆنترین راوێژكار پێكدێ. سێیهم: دهستهی بهرزهفتكاریی فهرمانبهرانی ههرێم: له جێگری سهرۆك و ئهندامیهتی دووان له راوێژكاران پێكدێ كه سهرۆكایهتی دهسنیشانیان دهكات و له كاتی ئامادهنهبوونی جێگری سهرۆك، كۆنترین راوێژكار سهرۆكایهتی دهستهكه دهكات.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ماددهی یازده له یاساكه ئیلغادهكرێ و، ئهمهی خوارهوه دێتهجێی:
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: سهندیكا بۆ ئهنجام دانی ئهو ئامانجانهی خوارهوه ههوڵ دهدات: 1. كاركردن له پێناو بهرز كردنهوهی ئاستی ئهندامان له رووی هونهری و پیشهیی و كۆمهڵایهتی و ئابووری و رۆشنبیرییهوه. 2. بهشداری كردن له بوژاندنهوهی هونهری و رۆشنبیری له ههرێم دا به هاوكاری كردن لهگهڵ لایهنه تایبهتمهندهكان بۆ بهرز كردنهوهی ئاستی گشتی هونهر به ههموو هۆیهكی بڵاو كردنهوهی وهك رۆژنامه و گۆڤار و چاپهمهنی و هۆیهكانی تری بهردهست لهگهڵ بهشداری كردن له كۆنگره هونهرییه ناوخۆیی و عهرهبی و جیهانییهكاندا. 3. رێك خستنی بنهمای كاركردن له پیشه هونهریهكاندا. 4. ههوڵدان بۆ زامن كردنی ئهندامان له كاتی نهخۆشی و پیری و بێ كاریدا. 5. چاودێری كردن و ناساندن و پهره پێدانی بهرههمی هونهرمهندانی كوردستان له ههر كوێیهك بن بهو مهبهستهی ئهو ئامانجانه بێنێته دی كه سیستهمی فیدرالیزم له كوردستانی عێراقدا بۆی ههوڵ دهدات.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ماددهی نۆیهم له یاساكه ئیلغادهكرێ و، ئهمهی خوارهوه دێتهجێی:
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك به ناوی سهندیكای هونهرمهندانی كوردستانی عێراق دادهمهزرێ و، مهڵبهندهكهی ههولێری پاینهختی ههرێم دهبێ و بۆی ههیه لق له پارێزگاكانی ههرێم دا بكاتهوه.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: بڕگهی (سێیهم) له ماددهی چوارهمی یاساكه ههموار دهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (سێیهم: بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له دهرمانسازیدا وهرگرتبێ).
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركانه بهجێ دێنێ: 1-پێشنیاز كردنی نهخشهی گشتی ی سیاسهتی ئاوهدانكردنهوه و گهشه پێدانی ههرێم له بواری دروستكردنهوهی شار و گوند و خانووبهره رووخێنراوهكان و رێگا و پردیش له سنووری كهرتهكانی ئهو پرۆژانهی ئاوهدانكردنهوه كه به وهزارهت سپێردراون. 2-جێبهجێكردنی ئهو سیاسهتهی بۆ وهزارهت بڕیار دراوه پێشنیاز كردنی نهخشهی ساڵانهو مام ناوهندی و درێژخایهنی پێویست بۆ جێ بهجێكردنیان. 3-دانانی سكێچ و بهرنامهی كار بۆ نهخشه سهلمێنراوهكان و جێبهجێكردنی ئهو پرۆژانهی پابهندیانن به شێوهی جێبه جێ كردنی راستهوخۆ له لایهن دهزگاكانی وهزارهتهوه یا سپاردنیان به كۆمپانیاكان یا ئهو لایهنانهی پهیوهندیدار و پسپۆرن بۆ جێبهجێ كردن. 4-وهزارهت بۆی ههیه به سیفهتی بهڵندهر (مقاول)پرۆژهی ههر لایهنێكی ناو ههرێم له رێگهی دهزگا جێبهجێكار و سكیچكێشهكانییهوه جێبهجێ بكا. 5- بهڵێن بهستن (التعاقد) له گهل كارمهندانی بیانی یا كۆمپانیاو دام و دهزگا پسپۆریهكان بۆ كاركردن له فهرمانگهكانی وهزارهتدا یا تهواو كردنی ئهو ههنده كارانهی پێ یان سپێردراوه، ئهمهش به پهسهند كردن له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه. 6-پێشنیاز كردنی نهخشه و پرۆژهی گهشه له چوار چێوهی نهخشه گشتییهكانی ئاوهدانكردنهوه و گهشه پێدان و جێبهجێ كردنیان به رێكخستن لهگهل لایهن و وهزارهته پهیوهندارهكاندا. 7-بهگهر خستنی ئهو داهاتانهی له ههندێ له چالاكی یهكانی وهزارهتهوه دهست دهكهون بۆ مهبهستی ئاوهدانكردنهوه و گهشهپێدان ئهویش دوای پهسهند كردنی له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه.
ماددهی بیست و سێ یهم
ماددهی بیست و سێ یهم: 1-ئهوهی مۆڵهتی چهكی ئاگرینی ههبێ و له ماوهی (90) له رۆژی كۆتایی هاتنی ئهو ماوهیهی له ماددهی (9)ی ئهم یاسایهدا دیاری كراوه به غهرامهیهك كه له پێنج سهد دینار كهمتر نهبێ و له ههزار دینار زیاتر نهبێ سزا دهدرێ. 2-پارێزگارهكان دهسهڵاتی دادوهری كهتن (جنحه) یان بۆ سهپاندنی ئهو غهرامهیهی بڕگه (1)ی ئهم ماددهیه دهدرێتێ.