أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: یهكهم: نابێت هیچ كهسێك به زۆرهكی بۆ چارهسهری بخرێته یهكێك له دامهزراوهكانی تهندروستیی دهروونی تهنها به ڕهزامهندی پزیشكی پسپۆڕ له پزیشكی دهروونییهوه نهبێت، ئهمهش له كاتی بوونی نیشانهی ڕوون كه بهڵگه بدات لهسهر بوونی نهخۆشیێكی دهروونی سهخت كهوا چارهسهركردنی پێویست به چوونهژوورهوهی یهكێك له دامهزراوهكانی تهندروستیی دهروونی دهكات ئهویش لهم دوو حاڵهتهی خوارهوه: 1- ئهگهری تێكچوونێكی سهخت و نزیك بۆ حاڵهتی دهروونیی. 2- ئهگهر ئاكارهكانی نهخۆشیه دهروونیهكه ببنه مایهی ههڕهشهیهكی ڕاستهقینهو نزیك بۆ سهلامهتی یان تهندروستی یان ژیانی نهخۆش یان سهلامهتی یان تهندروستی یان ژیانی كهسانی تر. لهم دوو حاڵهتهشدا پێویسته نهخۆش چوونهژوورهوهی دامهزراو بۆ وهرگرتنی چارهسهریی پێویست ڕهتبكاتهوه بهمهرجێك كهسوكارو بهرێوهبهری دامهزراوو لێژنهی تهندروستیی دهروونی له پارێزگا له بڕیاری چوونهژوورهوهی بهزۆرهكی نهخۆش له ماوهی بیست و چوار كاتژمێر له چوونهژوورهوهی ئاگادار بكرێنهوه هاوپێچ لهگهڵ راپۆڕتێك كه ههڵسهنگاندنی باره تهندروستییهكهی لهخۆ بگرێت. دووهم: پزیشكی پسپۆڕ له پزیشكی دهروونی له نهخۆشخانهكانی دامهزراوه تهندروستیهكان، بۆی ههیه ئهگهر بینی حاڵهتی نهخۆشه دهروونیهكه دهبێته مایهی مهترسی بۆ سهر خۆی یان كهسانی تر، بڕیار بدات له یهكهیهكی چارهسهری داخراودا دابنرێت بۆ ماوهیهك له (7) رۆژ تێپهڕ نهكات به مهرجێك لهم ماوهیهدا نهخۆشهكه بخرێته بهردهم لێژنهیهكی پزیشكی پسپۆڕ بۆ مهزهندهكردنی باری نهخۆشییهكهی. سێیهم: ئهو یهكه چارهسهرییه داخراوهی ئامرازهكانی چارهسهری خۆپارێزی و سڵهمێنهوهی تێدایه گرتنهبهری رێكاری گونجاو بۆ جێبهجێكردنی ئهوهی له بهندی (دووهم)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه له ئهستۆ دهگرێت و بۆی ههیه پشت به پۆلیس ببهستێت ئهوانیش لهسهریانه رێكاری پێویست بگرنهبهر.
ماددهی دوازده:
ماددهی دوازده: وهزیر، به رێنماییگهلێ كه دهری دهكا بۆی ههیه: یهكهم: پسپۆری بهشهكان و شهرت و شرووتی كارمهندان و ئهركهكانی سهرشانیانی تێدا دیاری بكات. دووهم: بهشی تازه له پهیمانگا و تیمارگه دادگوزاریهكاندا بكاتهوه.
ماددهی یازده:
ماددهی یازده: پهیمانگا لهم بهشانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: بهشی فهحس كردنی زیندووهكان، بزیشكێكی دادگوزاری سهرۆكایهتی دهكات. دووهم: بهشی فهحس كردنی مردووهكان، بزیشكێكی دادگوزاری سهرۆكایهتی دهكات. سێیهم: بهشی تاقیگه. چوارهم: بهشی وێنه گرتن و تیشك، پزیشكێكی لێزان سهرۆكایهتیی دهكات. پێنجهم: بهشی ئاماكاری و لێكۆڵینهوهكان.
ماددهی پهنجا و یهكهم:
ماددهی پهنجا و یهكهم: نابێ ئهو دادوهرانهی پهیوهندی ژنخوازی یا خزمایهتییان تا ڕادهی چوارهم له نێواندا ههیه لهیهك دهستهی داوهریدا پێكهوه بهشدار بن و نابێ دادوهر تانوتدان له حوكمێك ببینێ كه دادوهرێكی تر بینیبێتی و ئهو جۆره پهیوهندیهی له گهڵیدا ههبێ.
ماددهی پهنجا ودووهم:
ماددهی پهنجا ودووهم: یهكهم: أ-وهزیری داد مافی سهرپهرشتی و چاودێری كردنی بهسهر گشت دادگا و دادوهران و ئهو فهرمانبهر و دهسته و لیژنانهدا ههیه كه دهسهڵاتی دادوهرییان دراوهتێ. ب ـ سهرپهرشتی لهسهر كارهكانی دادگای پێداچوونهوه دادوهرانی لهلایهن سهرۆكهوه دهكرێ بهمهرجێ راپۆرتێكی ساڵانه لهبارهی كارهكانی دادگاوه به وهزیری داد و ئهنجومهنی دادوهری بدا. ج-سهرپهرشتی لهسهر كارهكانی دادگای پێداچوونهوه دادوهرانی لهلایهن سهرۆكهوه دهكرێ بهمهرجێ راپۆرتێكی ساڵانه لهبارهی كارهكانی دادگاوه به وهزیری داد و ئهنجومهنی دادوهری بدا. دووهم: أ-سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه مافی ئهوهی ههیه سهرپهرشتی گشت دادگاكانی ناوچهكهی بكا و بیانشكینی و رێنوێنیان بكا و سهبارهت بهو سهرپێچییانهی (مخالفات) لهبواری ئهركهكانی فهرمانبهری بهڕێوهچوونی كارهبواری ئیداری و ژمێریارییهوه ڕوودهدهن سهرنجیان رابكێشێ و دهبێ راپۆرتی ساڵانهش بدا به وهزارهتی داد وئهنجوومهنی دادوهری له بارهی دادوهرانی ناوچهكهیهوه و تێبینی خۆی لهرووی رهفتار و لێهاتوویان و كاروباری دادگاكانیانهوه رابگهیهنێ. ب ـ سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه بۆی ههیه یهكێك له جێگرهكانی بۆ پشكنینی ههر یهكێ له دادگاكانی ناوچهكهی بنێرێ.
ماددهی سی وههشتهم
ماددهی سی وههشتهم : دروستكردن و هاوردن و رشاندن و ئالوگۆڕكردن و بهكارهێنانی قڕكهری زیندهوهره زیان بهخشهكان یان ههر ئاوێتهیهكی كیمیاوی دیكه بۆ مهبهستهكانی كشتوكاڵی یان تهندروستی یان تهندروستی گشتی یان زۆر له مهبهستهكانی دیكهش قهدهغهیه، تهنیا دوای له بهر چاوگرتنی مهرج و بهرزهفتكاری و ئهو زهمانهتانهی كه پێڕهوو ڕێنماییهكانی بهپێی ئهم یاسایه دهركراون دهستنیشانیان دهكات، به جۆرێك پاراستنی ههموو پێكهاتهكانی ژینگه به شێوهیهكی ڕاستهوخۆ و ناڕاستهوخۆ لهكاتی ئێستاو له ئایندهدا له كاریگهری زیانبهخشینی ئهم قڕكهرو ئاوێته كیمیاویانه مسۆگهر بكات.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: یهكهم: دادگای تێههڵچوونهوه و دهستهكانی به سهرۆكایهتی سهرۆكهكهی یا یهكێ له جێگرانی و ئهندامیهتی دوو له جێگرانی یا یهكێكیان و دادوهرهكانی دادگای تێههڵچوونهوه یا ئهندامیهتی دوو دادوهر له دادوهرانی دهبهسترێت. دووهم: سهرۆك ئهندامانی دادگای تێههڵچوونهوه و دهستهكانی به بهیانانامهیهك دیاری دهكرێن كه وهزیری اداد لهسهر پێشنیازی ئهنجومهنی دادوهری دهری دهاك و نابێ سهرۆك یا ئهندام بگۆردرێن ئهگهر پێویستییهكی زۆر نهیخوازێ.
مادهی دوازدهیهم
مادهی دوازدهیهم: یهكهم: دهسهڵاتهكانی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه ئهمانهن: 1-بهڕێوهبردنی دادگا. 2-سهۆكایهتیكردنی دهستهی سهرۆكایهتی. 3-سهرۆكایهتی كردنی دهستهی گشتی و دهستهی فراوان یا ههریهكێ له دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه. 4-پشكنینی كار و باری دادگای پێداچوونهوه. 5-ناردنی ئهو تانووتانهی پێشكهش به دادگا دهكرێن بۆ وهرگرتنی رهسم و ئهمانهت و تۆمار كردنیان. 6-مۆڵهتدان به دادوهرانی دادگا و مووچه خۆران و كرێكارانی. 7-نووسینی راپۆرتی ساڵانه له بارهی مووچه خۆرانهوه. 8-ئیمزا كردنی نووسراوه رهسمییهكان بۆ وهزارهتهكان. دووهم: دهسهڵاتهكانی جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه ئهمانهن: 1-بهجێهێنانی كارهكانی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه له كاتی ئاماده$ نهبوونیدا. 2-سهرۆكایهتی كردنی یهكێك له دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه. 3-بهشداریكردن له دهستهی سهرۆكایهتی دا. 4-ئیمزا كردنی ئهو نووسراوانهی داوا كۆتایی پێهێنراوهكانی لهگهڵ بڕیارهكانی دادگای پێداچوونهوهدا پێ دهنێردرێنهوه. 5-ههر دهسهڵاتێك كه سهرۆك دهیداتێ.
ماددهی سیازدهیهم
ماددهی سیازدهیهم: یهكهم:دادگای تێههڵچوونهوه دهستهیهكی دادوهری باڵایه بۆ دادگاكانی یهك پارێزگا یا زیاتر و له سهرۆك و ژمارهیهكی پێویست له جێگری سهرۆك و دادوهر پێك دێ و ئهو تایبهتكاریانهی بهجێ دێنێ و كه به پێی یاسا بۆی دیاری دهكرێن. دووهم: پێك هێنانهی دادگاكانی تێههڵچوونهوه بهم جۆر دهبێ. 1-دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهی ههولێر كه دادگاكانی ههردوو پارێزگای ههولێر و دهۆك دهگرێتهوه و مهڵبهندهكهی له شاری ههولێر دهبێ. 2-دادگای تێههڵچوونوهی ناوچهی كهركوك كه دادگاكانی ههردوو پارێزگای كهركوك و سلێمانی دهگرێتهوه و مهڵبهندهكهی له شاری كهركوك دهبێ. سێیهم: دهشێ لهسهر پێشنیازی وهزیر و بڕار لهسهر دانی ئهنجومهنی دادوهری (مجلس القچاء) پهیوهندی دادگابهك یا زیاتر له دادگایهكی تێههڵچوونهوه دابڕ بكرێ و به یهكێكی تریانهوه ببهسترێتهوه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: دادگای پێداچوونهوه ئهو دهسته دادوهرییه باڵایهیه كه سهرپهرشتی دادوهری گشت دادگاكان دهكا و ئهگهر دهقێكی پێچهوانه له یاسادا نهبێ و له سهرۆكێك و سێ جێگری سهرۆك و چهند دادوهرێك پێكدێ كه ژمارهیان له حهوت كهمتر نهبێ و بارهگاكهی له ههولێر دهبێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: دادگای شارستانییهكان (المدنیه) پێك دێن له: 1-دادگای پێداچوونهوه (التمییز). 2-دادگای تێههڵچوونهوه (الاستیئناف). 4-دادگای سهرهتایی (البدائی). 5-دادگای تاون (الجنایات). 6- دادگای كهتن (الجنح). 7- دادگای ههرزهكاران (الاحداس). 8- دادگای كار (العمل). 9-دادگای لێكۆلینهوه (التحقیق).
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: دانیشتنی دادگاكان به ئاشكرایی دبێ تهنیا لهو حالهتانه دا نهبێت كه دادگا خۆی به هۆی لهبهرچاو گرتنی داب و نهریت و پاراستنی رژێمی گشتییهوه بڕیار دهدا نهێنی بێ بهڵام له گشت حالهتێكدا راگهیاندنی حوكم ههر دهبێت له دانیشتنێكی ئاشكرا دابێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: دادگا بۆی نییه هیچ كام له باسانه ببینێ كه به كارو كرداری سهروهری (السیاده) دادهنرێت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونییهوه جێبهجێ دهكرێ و لهرۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان ) دا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقائعی كوردستان)دا جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: بڕگهیهك بهزنجیرهی(نۆیهم) دهخرێته سهر ماددهی(سێیهم) له یاساكهدا بهم جۆرهی خوارهوه: ـ نۆیهم: پشتگیری كردن له پرۆسهی چاكسازی و بهرهنگار بوونهوهی گهندهلی.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: حوكم به ناوی گهلهوه دهردهچێی و جێ بهجێ دكرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: دادگا سهربهخۆیهو جگه له یاسا هیچ سهروهرێكی تری نییه و نابێ هیچ دهسهڵاتێك یا كهسێك دهست له سهربهخۆیی دادوهری و كاروباری دادگهری (العداله) وهربدا.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران ئهم یاسایه بخهنه بهركار.