أحكام القانون

البحث في المحتوى🔎
ازالة
ازالة

مادده‌ی پێنجه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی پێنجه‌م: سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان ئاماده‌بێت.

ماده‌ی یازده‌م

متن المادە :

ماده‌ی یازده‌م:  مه‌رجه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ له‌یه‌كێك له‌ پۆسته‌كانی سه‌رۆكی ده‌سته‌ وبه‌رێوه‌به‌رایه‌تیه‌ گشتیه‌كاندا داده‌مه‌زرێت: یه‌كه‌م. به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌، خاوه‌ن بروانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی بێت كه‌ په‌یوه‌ندی هه‌بێت به‌و فه‌رمانه‌ی لێی داده‌مه‌زرێت، دووه‌م. شاره‌زا بێت وكاری كردبێت له‌ بواری پسپۆریه‌كه‌یدا بۆ ماوه‌ی حه‌وت سالأ، به‌لای كه‌مه‌وه‌.

مادده‌ی بیست و حه‌وت

متن المادە :

مادده‌ی بیست و حه‌وت: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ر كار.

مادده‌ی نۆیه‌م

متن المادە :

مادده‌ی نۆیه‌م: یه‌كه‌م. له‌ كاتی سه‌رپێچی كردنی وه‌به‌رهێن له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، یان له‌ یه‌كێك له‌ بڕگه‌كانی گرێبه‌ستی مۆركراو له‌ نێوان ئه‌و لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كاندا، ده‌سته‌ سه‌رپێچیكار ئاگادارده‌كاته‌وه‌ وداوای لێده‌كات یه‌كسه‌ر ئه‌و چالاكیه‌ی بۆته‌ هۆی سه‌رپێچیه‌كه‌ بوه‌ستێنێت وماوه‌یه‌كی گونجاوی بۆ دیاری ده‌كات كه‌ گونجاو بێت له‌گه‌ڵ سروشتی سه‌رپێچیه‌كه‌ بۆ لادان ونه‌هێشتنی شوێنه‌واره‌كانی.  دووه‌م. له‌ حاڵه‌تێكدا وه‌به‌رهێن پێیداگرت له‌سه‌ر رانه‌گرتنی سه‌رپێچیه‌كه‌ ولانه‌بردنی شوێنه‌واره‌كانی به‌پێی حوكمه‌كانی بڕگه‌(1)ی سه‌ره‌وه‌، ده‌سته‌، زه‌ویه‌كه‌ی لێ ده‌سێنێته‌وه‌، وئه‌و بینایانه‌ی له‌سه‌ریشی دروست كراوون، ئه‌گه‌ر هه‌بن، به‌ناوی خۆی تۆماریان ده‌كات به‌ نرخی كه‌ره‌سته‌كان به‌ هه‌ڵكه‌ندراوی، به‌پێی یاسا. ئه‌و به‌هایه‌ش ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆی وه‌به‌رهێنی نوێ كه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، ئه‌و زه‌ویه‌ی بۆ ته‌رخان ده‌كرێ بۆ ئه‌وه‌ی پرۆژه‌كه‌ ته‌واو بكات. سه‌رپێچیكاریش به‌رپرسه‌ له‌هه‌ر زه‌ره‌رو زیانێك كه‌ له‌ ئه‌نجامی جێبه‌جێ نه‌كردنی پابه‌ندییه‌كانی بێنه‌ ئاراوه‌. سێیه‌م. ئه‌گه‌ر خاوه‌ن پرۆژه‌كه‌، به‌بێ ره‌زامه‌ندی ده‌سته‌ هه‌موو ئه‌و زه‌ویه‌ی بۆ پرۆژه‌كه‌ ته‌رخانكراوه‌، یان به‌شێكی له‌ ژێره‌وه‌ به‌كرێ دا، یان به‌كاری هێنا بۆ مه‌به‌ستێكی دی له‌ پرۆژه‌كه‌دا، زه‌ویه‌كه‌ی یان ئه‌و به‌شه‌ی به‌كرێی داوه‌ یان ئه‌و به‌شه‌ی كه‌ بۆ مه‌به‌ستێكی دیكه‌ی به‌كار هێناوه‌ لێ ده‌سه‌ندرێته‌وه‌. ئه‌و كاته‌ خاوه‌ن پڕۆژه‌ ده‌بێ دوو هێنده‌ی كرێی هاوتا(أجر مپل)بدات له‌ بڕی به‌كرێدانی زه‌ویه‌كه‌ یان به‌كارهێنانی بۆ مه‌به‌ستێكی دیكه‌ی پرۆژه‌كه‌. ئه‌و پارانه‌ش به‌پێی حوكمه‌كانی یاسای وه‌رگرتنه‌وه‌ی قه‌رزه‌كانی حکومت كارا له‌ هه‌رێمدا وه‌رده‌گیرێته‌وه‌. له‌ حاڵه‌تی لێوه‌رگرتنه‌وه‌ی هه‌موو زه‌ویه‌كه‌ی، مامه‌ڵه‌ له‌گه‌لأ وه‌به‌رهێنی سه‌رپێچیكار به‌پێی حوكمه‌كانی بڕگه‌(2)ی سه‌ره‌وه‌ ده‌كرێ، سه‌باره‌ت به‌و بینایانه‌ی كه‌ له‌ كاتی لێوه‌رگرتنیه‌وه‌ له‌سه‌ری دروست كراون.

مادده‌ی چواره‌م

متن المادە :

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كێتیی بۆ وه‌دیهێنانی ئه‌و ئامانجانه‌ تێده‌كۆشێ: 1-بۆ ریشاژۆكردنی فیدراڵیه‌ت تێده‌كۆشێ و پاڵپشتی له‌ ئه‌زموونی دیموكراسی و ده‌زگاكانی ده‌كات له‌ كوردستانی عێراقدا. 2-جه‌ماوه‌ری جوتیاران له‌ هه‌رێمدا رێك ده‌خاو رێزه‌كانیان یه‌ك ده‌خاو بارودۆخی ژین و ژیارییان چاكتر ده‌كا و سه‌ویه‌ی رۆشنبیری و كۆمه‌ڵایه‌تی و ته‌ندروستیان باڵاتر ده‌كا و له‌ په‌یوه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی و پیشه‌ی نێوانیاندا گیانی هاوكۆمه‌كی و برایه‌تی و دیموكراتی فراژوو ده‌كا و له‌ چاره‌سه‌ر كردنی كێشه‌كاندا توندرۆیی ده‌بیزێ و نایهێلێ. 3-دنه‌ ده‌دات جوتیاره‌ ئاواره‌ و راگوێزراوه‌كان بگه‌رێنرێنه‌وه‌ دیهات و گونده‌كانی خۆیان و ئه‌و كێشه‌ و پێ لێ درێژكردنانه‌ش كه‌ به‌هۆی كۆچكردنی ناوخۆ و له‌ ئه‌نجامی بارودۆخی لاوه‌كیدا روویان داو دوچاری هه‌رێم بوو بوون چاره‌سه‌ریان بكات. 4-رۆڵه‌كانی جوتیاران هان ده‌درێن بچنه‌ قوتابخانه‌ و په‌یمانگه‌و كۆلێجه‌ پیشه‌ییه‌كانه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ناوچه‌كانی خۆیاندا سوودیان لێ وه‌ربگیردرێت. 5-جوتیاران رێنمایی ده‌كات كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی رێك و پێكی ئه‌وتۆ سوود له‌ سامانی ئاو وه‌ربگرن كه‌ له‌گه‌ڵ باری ئابووریی هه‌رێمدا بلوێ. 6-جوتیار به‌ ئاوه‌زدێنێ (توعیه‌) و دنه‌یان ده‌دا جه‌نگه‌ڵ و له‌وه‌رگای خۆرسك بپارێزن و به‌ره‌و چاكتری ببه‌ن تا رووه‌كی رووپۆشی كوردستان زامن ببێ و، راوكردنیش به‌ جۆرێك پێك بخه‌ن كه‌ په‌له‌وه‌ر و گیانله‌به‌رانی ده‌گمه‌ن پارێزراو بن. 7-بۆ نه‌هێشتنی نه‌خوێندواری تێ ده‌كۆشێ و بۆ ئه‌و ئامانجه‌ش له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا به‌ شێوه‌یه‌كی كاریگه‌ر هاوبه‌شی ده‌كات. 8-جوتیاران دنه‌ ده‌دات كه‌ كارگه‌ی بچوك بچوك دابمه‌زرێنن تا ئه‌و به‌رووبوومه‌ی له‌ فرۆشتن زیاده‌یه‌ و ماوەتەوە سه‌نعه‌تكاریی بكه‌ن، هه‌روه‌ها دنه‌ی دامه‌زراندنی پیشه‌سازی خۆراكیش ده‌دات. 9-جوتیاران دنه‌ ده‌دات و حاڵیان ده‌كات كه‌ زیاد كردنی رادده‌ی ره‌نێوهاتی مەزراکان زەروورە و پێوستیشە راددەی رەنێوهاتی (الانتاجیه‌)یه‌كه‌ی كشتوكاڵی زیاتر بكرێ بۆ ئه‌وه‌ی بگاته‌ پله‌ی مامناوه‌ند (المعدل)ی جیهانی. 10- جوتیاران و كه‌رتی تایبه‌ت (القطاع الخاص) دنه‌ده‌دات كه‌ شیركه‌تی تایبه‌ت بۆ ره‌نێو هانین (انتاج)و تۆوی چاككرا و مسۆگه‌ر كردنی كۆگای ساردكارو كه‌ به‌روبوومی كشتوكاڵی تێدا بپارێزێ، دابمه‌زرێنن. 11- جوتیاران دنه‌ ده‌دات كه‌ كشتوكاڵی شوشه‌ به‌ند ره‌نێوبهێنن و، له‌ به‌راوه‌كاندا دێبه‌بەرو بێستان زووتر بكه‌ن و، له‌ دێمه‌كاره‌كانیشدا هه‌ر جێگایه‌ك له‌بار بێ بۆ ره‌زی مێو دارمێوی لێ بنێژرێ. 12- جوتیاران دنه‌ ده‌دات كه‌ مه‌كینه‌ سازی نوێ له‌ كشتوكاڵدا بهێننه‌ مه‌یدانی كار و، له‌ هه‌ردوو به‌شی رووه‌كی و ئاژه‌ڵداریدا رێگا و شێوازی به‌هره‌مه‌ندی به‌ره‌و چاكتر كردن بخه‌نه‌ كار. 13-له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كاندا به‌ هاوده‌نگی كۆشش ده‌كات بۆ فه‌راهه‌مكردنی ڕێگا و شێوازی ئه‌وتۆ كه‌ به‌ بازارگه‌یاندن و فرۆشتنی داهاتی جوتیاران مسۆگه‌ر بكات. 14-شتێكی پێویستیشه‌ كه‌ به‌ هاوكاری و هاوده‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كاندا پێكه‌وه‌ كێلگه‌كانی كشتوكاڵ و له‌وه‌رگا خۆرسكه‌كان له‌ مین پاك بكاته‌وه‌. 15-بۆ فه‌راهه‌مكردنی شێواز و ئامرازی نوێ له‌ناو بردنی ده‌ردو به‌ڵای كشتوكاڵی له‌ هه‌ردوو بواری روه‌كی و ئاژه‌ڵیدا كۆشش ده‌كات. 16-له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ حكومییه‌كاندا هه‌وڵ ده‌دات كه‌ ئه‌و لێژنانه‌ی له‌ كاتی زه‌رووردا ساز ده‌درێن و یه‌كسه‌ر په‌یوه‌ندی به‌ به‌رژه‌وه‌ندی جوتیارانه‌وه‌ هه‌یه‌، نوێنه‌ری یه‌كێتیی جوتیارانیشی تێدابن.

مادده‌ی چواره‌م:

متن المادە :

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی هه‌رێم راوێژكاره‌كانی داده‌مه‌زرێنێت به‌ پله‌ی تایبه‌ت و بۆی هه‌یه‌ به‌ڕیوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی نێو پێكهاته‌ی دیوان دابمه‌زرێنێت و لێپرسینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵدا بكات و خانه‌نشینیان بكات به‌پێی یاسا. دووه‌م: سه‌رۆكی هه‌رێم بۆی هه‌یه‌ كارمه‌ندانی پێكهاته‌ی دیوان دابمه‌زرێنێت و لێپرسینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵدا بكات وخانه‌نشینیان بكات به‌پێی یاسا، هه‌روه‌ها بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌باره‌ت به‌م بڕگه‌یه‌ به‌ سه‌رۆكی دیوان بدات.

مادده‌ی سێیه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی سێیه‌م: سه‌رۆكی هه‌رێم بۆی هه‌یه‌ سیسته‌مێكی تایبه‌ت به‌ پێكهاته‌ی دیوان ده‌ربكات و هه‌ر فه‌رمانگه‌و به‌ش وهۆبه‌یه‌ك به‌ گونجاو بزانێت بێنێته‌كایه‌وه‌و پوچه‌ڵیان بكاته‌وه‌.

ماده‌ی دووه‌م:

متن المادە :

ماده‌ی دووه‌م: سه‌رۆكی هه‌رێم به‌ پله‌ی وه‌زیر سه‌رۆكی دیوانی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم داده‌مه‌زرێنێت.

مادده‌ی دووه‌م

متن المادە :

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی (70) له‌كارده‌خرێ و له‌ هه‌رێمی كوردستاندا ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێگای ده‌گرێته‌وه‌: (دادوه‌ری لێپێچینه‌وه‌ یان لێپێچه‌ر بۆی هه‌یه‌ كه‌ له‌ جنایه‌تێ یان له‌ جونحه‌یه‌كدا تاوانباریان تاوان لێكراو به‌ زۆر ناچار بكات پشكنین له‌سه‌ر جه‌سته‌ی بكرێت یان وێنه‌ی شه‌مسی بگیردرێ یان چاپی په‌نجه‌كانی یان كه‌مێ له‌ خوێنه‌كه‌ی یان له‌ مووه‌كه‌ی یان له‌ نینۆكه‌كانی یان شتی دیكه‌ له‌و بابه‌تانه‌ی كه‌ بۆ لێپێچینه‌وه‌ به‌سوده‌ وه‌ربگیردرێت بۆ ئه‌وه‌ی پشكنینی پێویستیان له‌سه‌ر ئه‌نجام بدرێت. پێویستیشه‌ پشكنینی جه‌سته‌ی ئافره‌ت به‌ ئافره‌ت ئه‌نجام بدرێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م

متن المادە :

مادده‌ی ده‌یه‌م: لیژنه‌ی قه‌زا: له‌ سێ ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێت و، له‌ لایه‌ن لیژنه‌ گه‌لی ناحیه‌كانه‌وه‌ هه‌ر سێ ساڵ جارێك هه‌ڵده‌بژێردرێن ئه‌مانه‌ش له‌ ناو خۆیاندا ئه‌ندامێك بۆ سه‌رۆكی لیژنه‌كه‌یان هه‌ڵده‌بژێرن.

ماددەی سيازدە

متن المادە :

ماددەی سيازدە: مادده‌ی (324) له‌ هه‌رێمی كوردستاندا له‌ كارده‌خرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێگای ده‌گرێته‌وه‌. (دادوه‌ر له‌ رۆژی دیاركراودا ده‌ست ده‌كات به‌ لێپێچینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی راستی و دروستی به‌لاغه‌كه‌و گوێ له‌ دیفاعی به‌لاغ لێدراوه‌كه‌ ده‌گرێ و له‌ كۆتایی لێپێچینه‌وه‌كه‌شدا، ئه‌گه‌ر به‌ته‌واوی بۆ ده‌ركه‌وت كه‌ هیچ پێویست ناكا ئیجرائات دژ به‌ كابرای به‌لاغ لێده‌راوه‌كه‌ وه‌ربگیردرێ، ئه‌وا،بڕیارێك به‌ره‌تكردنه‌وه‌ی داواكه‌ ده‌رده‌هێنی، یان داواكه‌ قبولأ ده‌كات و داواش له‌و كابرایه‌ ده‌كات كه‌ به‌ڵێننامه‌یه‌ك به‌ كه‌فاله‌تی كه‌سێ یان به‌كه‌فاله‌تی زیاتره‌وه‌ پێشكه‌ش بكات).

مادده‌ی چوارده‌م

متن المادە :

مادده‌ی چوارده‌م : بڕگه‌ی (ب) له‌ مادده‌ی (371) له‌كارده‌خرێ .

مادده‌ی یه‌كه‌م

متن المادە :

مادده‌ی یه‌كه‌م:  ئه‌و ده‌سته‌واژانه‌ی له‌ خواره‌وه‌ هاتوون ئه‌و واتایانه‌ی به‌رامبه‌ریان ده‌گه‌یه‌نن.   یه‌كه‌م. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان – عیراق.   دووه‌م. حكومه‌ت: حكومه‌تی هه‌رێم. سێیه‌م. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی باڵای وه‌به‌رهێنان. چواره‌م. سه‌رۆك: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی باڵای وه‌به‌رهێنان. پێنجه‌م. ده‌سته‌: ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنان له‌ هه‌رێمدا. شه‌شه‌م. سه‌رۆكی ده‌سته‌: سه‌رۆكی ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنان. حه‌فته‌م. پرۆژه‌: چالاكیه‌كی ئابووریه‌ یان پرۆژه‌یه‌كی وه‌به‌رهێنه‌رییه‌ كه‌كه‌سێكی سروشتی یان یاسایی(مه‌عنه‌وی) دایده‌مه‌زرێنێت له‌سه‌ر زه‌ویه‌كی ته‌رخانكراو بۆی، به‌ سه‌رمایه‌كی، نیشتمانی، یان بیانی، وحوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌و ئه‌و په‌یره‌و ورێنماییانه‌ی به‌ گوێره‌یه‌وه‌ ده‌رچوون، له‌سه‌ریان پیاده‌ ده‌كرێن.   هه‌شته‌م. باج وره‌سمه‌كان: هه‌موو ئه‌و جۆره$ باج و ره‌سمانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ به‌ پێی یاساكانی كارا  دیاركراون. نۆیه‌م. وه‌به‌رهێن: ئه‌وكه‌سه‌ سروشتیه‌ یان یاساییه‌ (مه‌عنه‌وی)یه‌ كه‌ سامانه‌كه‌ی له‌ هه‌رێم به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ وه‌به‌ردێنێت، چ نیشتمانی بێت یان بیانی. ده‌یه‌م. لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان: هه‌موو ئه‌و لایه‌نه‌ حكومیانه‌ ده‌گرێته‌وه‌كه‌ به‌رپرسن له‌و كه‌رته‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌ كاروباری پرۆژه‌كه‌. یازده‌م. سه‌رمایه‌ی وه‌به‌رهاتوو: به‌های خه‌مڵێنراو به‌ دراوی بیانی یان نیشتمانی كه‌ له‌ پرۆژه‌كه‌دا وه‌ به‌ر هاتووه‌ . دوازده‌م. سه‌رمایه‌ی بیانی: ئه‌و سامانه‌ دراویه‌، شتومه‌كه‌ جه‌سته‌ییانه‌، یان مافێكه‌ نرخێكی دارایی هه‌یه‌ ووه‌به‌رهێنی بیانی له‌ هه‌رێمدا وه‌به‌ری دێنێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م

متن المادە :

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م. ده‌سته‌یه‌ك داده‌مه‌زرێت به‌ناوی (ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنان له‌ هه‌رێمی كوردستان) وكه‌سایه‌تیه‌كی یاسایی وسه‌ربه‌خۆیی دارایی و كارگێڕی ده‌بێ، وبۆی هه‌یه‌ هه‌موو ره‌فتاره‌ یاساییه‌كانی پێویست بۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌نجام بدات. دووه‌م. ده‌سته‌، سه‌رۆكێكی ده‌بێت به‌ پله‌ی وه‌زیر وگشت ماف وده‌سه‌ڵاتێكی وه‌زیری ده‌بێت وخۆی به‌رپرسه‌ له‌ ئاراسته‌كردنی كاره‌كان وسه‌رپه‌رشتی وچاودێریی چالاكیه‌كانی وهه‌رشتێك كه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ئه‌ركوفه‌رمانه‌كان وكاروباره‌كانی دیكه‌ی ده‌سته‌وه‌ هه‌بێت. ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی خواره‌وه‌شی پێوه‌ به‌ندن: أ) فه‌رمانگه‌ی لێتۆژینه‌وه‌ وزانیاریه‌كان، ب) فه‌رمانگه‌ی به‌ڕێكردن وهه‌ڵسه‌نگاندن ومۆڵه‌تپێدانی پرۆژه‌كان. ج) فه‌رمانگه‌ی كاروباری یاسایی وكارگێری ودارایی. د) فه‌رمانگه‌ی شارو ناوچه‌ پیشه‌سازیه‌كان. سێیه‌م. باره‌گای ده‌سته‌ له‌ هه‌ولێر، پایته‌ختی هه‌رێم ده‌بێت وچه‌ند لقێكی له‌ پارێزگایه‌كان ده‌بێت و هه‌ر لقێك فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی به‌رێوه‌ی ده‌بات. چواره‌م. ده‌سته‌ بۆی هه‌یه‌ له‌كاتی پێویست، چه‌ند به‌ش وهۆبه‌یه‌ك بێنێته‌ كایه‌وه‌ ولێكیان بدات، یان لایان بدات.  پێنجه‌م. پێكهاته‌ی به‌رێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی ده‌سته‌ ولقه‌كانی وئه‌ركوفه‌رمان وده‌سه‌ڵاته‌كانیان به‌ پێره‌وك ده‌كرێت كه‌ ده‌سته‌ دایده‌نێت وئه‌نجومه‌ن په‌سه‌ندی ده‌كات. شه‌شه‌م. ده‌سته‌ كه‌شی له‌بار بۆ وه‌به‌رهێنان ده‌ره‌خسێنێت كه‌ بووژانه‌وه‌ی ئابووری له‌ هه‌رێمدا بێنێته‌دی وستراتیژی وپلان وسیاسه‌تی وه‌به‌رهێنان ئاماده$ ده‌كات وده‌یخاته‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌ن بۆ په‌سه‌ند كردنی وهه‌ماهه‌نگی له‌ نێوان لقه‌كانی له‌ هه‌رێمدا ده‌كات.

مادده‌ی دووه‌م

متن المادە :

مادده‌ی دووه‌م: له‌سه‌ر لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانی هه‌رێمه‌: یه‌كه‌م: كار له‌ پێناو بووژاندنه‌وه‌ی گوندا بكه‌ن و به‌پێی سیاسه‌تێكی ئیستراتیژی هاوكاری له‌گەڵ وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا بكه‌ن و جوتیار هانی كۆچی پێچه‌وانه‌وه‌ به‌ره‌و گوند بده‌ن. دووه‌م: جوتیاران هۆشیار بكرێنه‌وه‌و به‌ره‌و به‌كارهێنانی زه‌وی به‌ باشترین شێوه‌ رێنمایی بكرێن. سێیه‌م: بۆ دابین كردنی ئاوی ئاودان له‌ حاڵه‌تی نه‌هاتی ووشكه‌ ساڵیدا به‌ربه‌ستی خۆلین و ده‌ریاچه‌ی سروشتی دروست بكرێن. چواره‌م: كردنه‌وه‌و په‌ره‌پێدان و قیرتاوكردنی رێگاو بان بۆ ئه‌وه‌ی جوتیاران به‌ ئاسانی به‌ باخه‌كانیان بگه‌ن و بۆ بازاڕكاری به‌روبوومه‌كانیشیان یارمه‌تی بدرێن. پێنجه‌م: پیشه‌سازی گۆڕانكاری و ته‌واوكه‌ر(الصناعه‌ التحویلیه‌ أو التكمیلیه‌) هانبدرێت كه‌ پشت به‌ به‌روبوومی كشتوكاڵی خۆماڵی ده‌به‌ستێت. شه‌شه‌م: به‌شداری له‌ دابین كردنی ئه‌و پێداویستییه‌ پێویستیانه‌ بكرێ كه‌ كه‌فائه‌تی به‌رزیان له‌ به‌رهه‌مهێناندا هه‌یه‌و پشتگیری بكرێن. حه‌وته‌م: رێكخستنی كرده‌وه‌كانی بازاڕكاری ناوه‌خۆو ده‌ره‌كی به‌پێی نه‌خشه‌یه‌كی به‌رنامه‌ بۆ داڕێژراو له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی كشتوكالأ، به‌ هه‌هاهه‌نگی له‌گه‌لأ هه‌ردوو وه‌زاره‌تی بازرگانی و دارایی وئابووری له‌ باری رێكخستن و كۆنتڕۆلأ كردنی هێنانی ئه‌و به‌روبوومانه‌ی كه‌ هاوشێوه‌ی ئه‌وانه‌ی هه‌رێمن. هه‌شته‌م: دروست كردنی عه‌مباری ساردكه‌رو به‌فرگر(المبرده‌ والمجمده‌) له‌ هه‌رێمدا هانبدرێن. نۆیه‌م:كار له‌ پێناو قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی خاوه‌ن شینایی و پڕۆژه‌ كشتوكاڵییه‌كان بكرێت، له‌ حاڵه‌تی له‌ ناوچوون یا زیان پێ گه‌یاندنیان له‌ ئه‌نجامی كاره‌ساتی سروشتی یاخود هێزێكی له‌ راده‌به‌ده‌ر. ده‌یه‌م: به‌شداری كردن له‌ زیادكردنی رووبه‌ری زه‌وی به‌راو ودابین كردنی ئه‌و ئامێرانه‌ش كه‌ له‌ به‌كارهێنانی پاشكه‌وت كردنی ئاودا به‌كاردێن. یانزده‌م: له‌ رێگای قه‌رزدان و ئاسانكاری بانكییه‌وه‌ به‌شداری له‌ دروست كردنی سه‌رمایه‌ی پڕۆژه‌ كشتوكاڵییه‌كانی وه‌به‌رهێنه‌ره‌ نیشتمانییه‌كان بكرێ. دوازده‌م: پشتگیری به‌روبوومه‌ ستراتیژییه‌كان بكرێ. سیانزده‌م: فه‌رمانبه‌ره‌ كشتوكاڵییه‌كان وه‌ك سه‌رپه‌رشت به‌سه‌ر پڕۆژه‌ كشتوكاڵییه‌كانه‌وه‌ دابمه‌زرێن، له‌وانه‌ی كه‌ بڕوانامه‌ی زانستی كشتوكاڵییان به‌ده‌ست هێناوه‌، به‌ خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دواناوه‌ندیی كشتوكاڵییه‌وه‌ تا به‌رزترین ئاستی زانستی كشتوكاڵی.

مادده‌ی سێیه‌م

متن المادە :

مادده‌ی سێیه‌م: له‌سه‌ر وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و خاوه‌ن زه‌وی و جوتیارو كه‌شتیارو ئه‌وانه‌ی په‌یوه‌ندییان به‌ كشتوكاڵه‌وه‌ هه‌یه‌، هه‌ریه‌كه‌و به‌پێی پسپۆڕایه‌تی و ده‌سه‌ڵاتی خۆی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام بدات: یه‌كه‌م: بایه‌خ به‌ زه‌وی كشتوكاڵی بدرێت و، بۆ جگه‌ له‌ مه‌به‌سته‌كانی كشتوكاڵ به‌كار نه‌هێنرێت یا به‌بێ چاندن به‌جێ نه‌هێڵدرێت و رێگا نه‌درێت به‌ هیچ شتێك په‌یتی كز بكات یا بڕشتی كه‌م بكات. دووه‌م: په‌یڕه‌وكردنی شێوازی زانستی نوێ له‌ كرده‌وه‌ كشتوكاڵییه‌كاندا. سێیه‌م : ئامرازه‌ پێویستییه‌ كه‌فائه‌ به‌رزه‌كان له‌ به‌رهه‌مهێناندا به‌كاربهێنرێن. چواره‌م: بایه‌خ به‌ مه‌كینه‌ وئامێرو ترۆمپا كشتوكاڵییه‌كان بدرێت و بیرو كارێزو كانیاوه‌ سروشتییه‌كان و ئامرازو شێوازه‌كانی به‌رهه‌مهێنانی دیكه‌ش له‌ زیان پێكه‌وتن بپارێزرێن. پێنجه‌م: بایه‌خ به‌ شینایی هه‌ر له‌ كاتی چاندییه‌وه‌ تا كاتی دروێنه‌ یاخود لێكردنه‌وه‌ بدرێت و، رێگه‌ به‌ هیچ شتێك نه‌درێت له‌ ناویان ببات یا زیانیان پێ بگه‌یه‌نێت و له‌ زینده‌وه‌ره‌ زیانبه‌خشه‌كانی كشتوكاڵ و سووتان و لافاویش بپارێزرێن. شه‌شه‌م: سامانی ئاژه‌ڵی و ماسی و په‌له‌وه‌رو مێرووی سوودبه‌خش بپارێزرێن و چاودێری بكرێن و له‌ هه‌موو ئه‌و شتانه‌ بپارێزرێن كه‌ زیانیان پێ ده‌گه‌یه‌نێت. حه‌وته‌م: پێره‌وكردنی سیسته‌می خوله‌كانی كشتوكاڵی و، ده‌ستنیشان كردنی ئه‌ندازه‌ی ئه‌و پانتاییانه‌ی كه‌ له‌هه‌ر ناوچه‌یه‌كدا پێویسته‌ به‌ به‌روبوومی دیاركراو بچێنرێن. هه‌روه‌ها دیاركردنی جۆره‌كانی تۆو وپه‌یین و و قڕكه‌ری بوونه‌وه‌ری زیانبه‌خش و واده‌كانی به‌كارهێنانیان به‌پێی پلان و رێنماییه‌كانی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ. هه‌شته‌م: پاراستن و خزمه‌تكردنی باخه‌كان و به‌رو میوه‌كانیان تا پێده‌گه‌ن و ده‌برێنه‌ بازاڕ نابێ پشت گوێ بخرێن. نۆیه‌م: پێرۆ كردنی سیسته‌می عه‌مار كردنی دروست وبێ وه‌ی بۆ به‌روبوومه‌كان.

مادده‌ی یه‌كه‌م

متن المادە :

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ ئه‌م یاسایه‌ واتاكانی به‌رامبه‌ریه‌تی:ـ یه‌كه‌م: هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق. دووه‌م: وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی ده‌رامه‌ته‌ ئاوییه‌كان له‌ هه‌رێمدا. سێیه‌م: وه‌زیر : وه‌زیری ده‌رامه‌ته‌ ئاوییه‌كان. چواره‌م : بریكار : بریكاری وه‌زاره‌ت. پێنجه‌م : ئه‌نجومه‌ن : ئه‌نجومه‌نی راوێژكاری وه‌زاره‌ت.

مادده‌ی پێنجه‌م

متن المادە :

مادده‌ی پێنجه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر كارگه‌ و سه‌نعه‌تگاكان. له‌وانه‌ی كه‌به‌روبوومی كشتوكاڵ، وه‌ك كه‌ره‌سته‌ی خاو له‌ سه‌نعه‌تی كشتوكاڵیدا به‌كارده‌هێنن، كه‌ره‌سته‌ی خۆماڵی ئه‌گه‌ر فه‌راهه‌م ببێت به‌كاربهێنن.

مادده‌ی دووه‌م

متن المادە :

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئامانجی ده‌بێ بۆ: یه‌كه‌م:دانانی ستراتیژو سیاسه‌ت وپلانگه‌لێك بۆ په‌ره‌پێدان و گه‌شه‌پێدان ووه‌به‌رهێنانی ده‌رامه‌ته‌ ئاوییه‌كانی(سه‌رزه‌وی و ژێرزه‌وی)له‌ هه‌رێمدا،وئاماده‌ سازی توێژینه‌وه‌كانی به‌كه‌ڵكهاتنی ته‌كنیكی و ئابووری بۆ پرۆژه‌كانی ده‌رامه‌ته‌ ئاوییه‌كان ودروستكردنی به‌نداوو پرۆژه‌كانی ئاودێری و پاراستن و به‌گه‌رخستنیان و هه‌ڵسه‌نگاندنی دروستی(سلامه‌) به‌نداوه‌كان و به‌كارهێنانی ئاو بۆ به‌دیهێنانی نمونه‌ترین به‌كارهێنانی ئاوو پاراستنی خاكو خۆل له‌ چوارچێوه‌ی پلانه‌گشتیه‌كانی هه‌رێم دا. دووه‌م:دانانی پلانگه‌لی تایبه‌ت بۆ رێگرتن له‌ مه‌ترسییه‌كانی لافاوو كۆنترۆڵكردنی سێڵاوو گۆلی رووباره‌كان و،رێكخستن و دابه‌شكردنی ئاوو،چاوكردنه‌وه‌ ووشیاركردنه‌وه‌ی خه‌ڵك له‌ گرنگیی پاراستنی سامانی ئاو. سێیه‌م:دابینكردنی ئاو بۆ كه‌رته‌ به‌كاربه‌ره‌كانی ئاوی (كشتوكالأ،ئاوی خواردنه‌وه‌،به‌كارهێنانی ناو مالأ و بۆ گه‌شتوگوزار،به‌كارهێنانی بۆ پیشه‌سازی و وه‌به‌رهێنانی وزه‌ی كاره‌با..هتد) به‌پێی پلانگه‌لی بریار له‌سه‌ردراو،به‌جۆرێ،كه‌ خزمه‌تی گه‌شه‌پێدان بكات له‌ هه‌رێمدا و رای خۆشی له‌سه‌ر داواكاریه‌كانی دامه‌زراندنی پرۆژه‌گه‌لێ ده‌دات كه‌ پێوه‌ندییان به‌ كارخستنه‌كانی ئاوه‌وه‌ هه‌بێ. چواره‌م:سه‌رپه‌رشتیكردن و به‌دواداچوون بۆ جێبه‌جێكردنی پرۆژه‌كانی ده‌رامه‌ته‌ ئاوییه‌كان به‌پێی ئه‌و پلانه‌ی كه‌ بریاری له‌سه‌ردراوه‌ ئه‌مه‌ش،به‌نداوه‌كان و ئه‌ستێڵه‌كان(الخزانات)و پرۆژه‌كانی ئاودێری ده‌گرێته‌وه‌. پێنجه‌م:پاراستنی ئاوی سه‌رزه‌وی و ژێرزه‌وی له‌ پۆخڵی و،پێشتریش لایه‌نه‌كانی ژنیگه‌ بگرێته‌وه‌، به‌ جۆرێ كه‌، له‌گه‌لأ پێوه‌ره‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كاندا بگونجێ. شه‌شه‌م: گرتنه‌به‌ری ڕێگای هاوچه‌رخ به‌ مه‌به‌ستی كه‌مكردنه‌وه‌ له‌به‌فیڕۆدانی ئاو له‌كاتی به‌كارهێنانیدا له‌بواره‌ جیاكاندا. پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت

مادده‌ی چواره‌م

متن المادە :

مادده‌ی چواره‌م: پارێزگار دوای وه‌رگرتنی رای به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كشتوكاڵ له‌ پارێزگادا لیژنه‌ی تایبه‌ت بۆ چاودێری وبه‌دواداچوونی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ پێك ده‌هێنێ، ئه‌مه‌ش به‌پێی چه‌ند رێنماییه‌ك كه‌ وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ له‌ هه‌رێمدا ده‌ری ده‌كات.