أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: یهكهم: دادگایهكی تایبهتمهند به بابهتهكانی بهرهنگاربوونهوهی توند و تیژی خێزانی به پێی (یاسای دهسهڵاتی دادوهریی ههرێم) ژماره (23)ی ساڵی 2007 پێكدههێنرێ. دووهم: پێویسته لهسهر وهزارهتی كاروكاروباری كۆمهڵایهتی له ههرێم شوێنی حهوانهوه بۆ قوربانیانی توند و تیژی خێزانی دابین بكات. سێیهم: قوربانیانی توندوتیژی خێزانی تۆڕی پاراستنی كۆمهڵایهتی بیانگرێتهوه. چوارهم: لهسهر وهزارهتی تهندروستیه به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی كاروكاروباری كۆمهڵایهتی چاودێری تهندروستی دهستهبهر بكهن و سهر لهنوێ شیاندن بۆ زیان پێكهوتووانی توندوتیژی خێزانی بكهنهوه. پێنجهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی نههێشتنی توندوتیژی دژی ئافرهت له وهزارهتی ناوخۆ به بهدواداچوون بۆ كێشهكانی توندوتیژی خێزانی دهكات. شهشهم: لهسهر وهزارهتی ناوخۆیه بهشێكی تایبهت له ناو پۆلیس بكاتهوه كه بهشێوهیهكی بنهڕهتی له پۆلیسی ئافرهت پێكهاتبێت و ههڵس و كهوت له كێشهكانی توندوتیژی خێزانی بكهن. حهوتهم: لهسهر وهزارهتی ناوخۆ و دهسته فهرمییه پسپۆڕهكانه ریكلام بۆ رۆشنبیریهتی بهرهنگاربوونهوهی توندوتیژی خێزانی بكهن.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: یهكهم : كار بههیچ دهقێك ناكرێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت . دووهم : یاسای وهزارهتی پیشهسازی ژماره (11)ی ساڵی (2006) و یاسای وهزارهتی بازرگانی ژماره (13)ی ساڵی (2006) ههڵدهوهشێنهوه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ماف و پابهندی و كهل وپهل و میلاكاتی ههردوو وهزارهتی بازرگانی و پیشهسازی ههڵوهشاوه بۆ وهزارهت دهگهڕێتهوه.
ماددهی نۆیهم (دووباره)
ماددهی نۆیهم: كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن به سهرۆكایهتی سهرۆكی دهزگا دهبێت و بۆی ههیه داوای بهستنی بكات، له خولی ئاسایی و خولی نائاسایی داو ههرچی لێیهوه دهربچێت له بڕیار و پێشنیاز و راسپارده ئیمزایان دهكات.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ههر كهسێك گهر به خراپی تهلهفۆنی خانهیی (مۆبایل)یا ئامێرێكی پهیوهندی كردنی تهلدار یان بێ تهل یان ئهنتهرنێت یان پۆستی ئهلكترۆنی بۆ مهبهستی ههڕهشه كردن یان تۆمهت ههڵبهستن (قژف)یان جنێودان یان بڵاوكردنهوهی ههواڵی ههڵبهستراو بهكارهێنا كه ترس پهیدا دهكات یان دزهی به گفتوگۆكردن كرد یان وێنهی چهسپاو وجوولاویان كورتیله نامهی(مهسج)بڵاوكردهوه كه لهگهلأ خۆو رهوشتی گشتیدا ناگونجێن یان بهبێ روخسهت و مۆڵهت وێنهی گرت یان كاروبارێكی وا كه شهرهف بریندار بكات یان هانی ئهنجامدانی تاوان یان كاری بهدرهوشتی یان بڵاوكردنهوهی زانیاری پهیوهست به نهێنی ژیانی تایبهت یان خێزانی بۆ تاكهكان بڵاوبكاتهوه كه بهههر رێگایهك بێت چنگی كهوتن ههتا ئهگهر راستیش بن، ئهگهر بههۆی بڵاوكردنهوهیان و دابهشكردنیان سووكایهتی یاخود زیانیان پێ بگهیهنێ، ئهوا بۆ ماوهیهك بهند دهكرێ(حبس) كه له شهش مانگ كهمتر نهبێت و له پێنج ساڵیش زیاتر نهبێت و به غهرامهیهكیش سزادهدرێ كه له یهك ملیۆن دینار كهمتر نهبێت و له پێنج ملیۆن دیناریش زیاتر نهبێ یان به یهكێك لهو دوو سزایه سزادهدرێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركانهی له ئهستۆیه. 1-پاراستنی رهسهنایهتی ی رۆشنبیری كوردی و پێشخستنی به شێوهیهك كه له گهل بهها رهوشتیی یهكانی كۆمهڵگای كوردهواری و ئامانجهكانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی و ئاواته دیموكراتی یهكان و گهشه پێدانی گیانی گونجان و برایهتی له نێوان كور و كاڵانی گهلی كوردستاندا بگونجێ و بهستنی پهیوهنی رۆشهمبیری له نێوان گهلی كورد و گهلانی ناوچهكه و جیهاندا. 2-پشتگیری كردن و هاندانی بزوتنهوهی دانان و وهرگێران و بڵاوكردنهوهی له ههرێمدا و یاریدهدانی ئهدیبان و نووسهران و شاعیران و هونهرمهندان به لهچاپدان و بڵاوكردنهوهی بهرههمهكانیان. 3-دامهزراندنی دهزگایهك بۆ چاپهمهنی و رۆژنامه گهری بڵاوكردنهوه و دابهشكردن. 4-دامهزراندنی كتێبخانهیهكی نیشتمانی بۆ ههرێم. 5-دامهزراندنی مهڵبهندێكی گشتی بۆ هونهرهكان. 6-هاندانی بههرهی ئهدهبی و هونهری و زارنستی و وهرزشی خولقێنهری لاو. 7-بایهخدانێكی بابهتی به رۆشنبیری مندا به ئهدهب و هونهرهوه. 8-پشتگیری كردن و هاندانی بزوتنهوهی شانۆگهری و هونهره مللیهكان و پیشهسازی سینهمای كوردی. 9-پشتگیری كردن و هاندانی یهكێتی و رێكخراو و یانه و تیپه رۆشنبیری و ئهدهبی و هونهری زانستیهكان. 10-سازدانی میهرهجان و دیدار و كۆری رۆشهمبیری و ئهدهبی و وهرزشی و رێكخستنی رێكخستنی پێشانگا و هونهری شێوهكاری. 11-بوژاندنهوهی سامانی نهتهوایهتی ی میللی له گشت بوارهكانی دا (ئهدهب، هونهر، یشه میللی یهكان) و دامهزراندنی ئهتیكه خانهی تایبهتلی بۆیان و پشتگیری و فراوانكردنی ئهوانهی ههن. 12-گهران بۆ دۆزینهوهی شوێنهوارهكان و پاراستنیان و وهرگرتنی ئهوانهی له دهرهوهی ههرێمدا و دامهزراندنی ئهنتیكه خانهیهكی نیشتیمانی و ئهنتیكه خانهی ناوخۆیی بۆیان و پشتگری فراوان كردنی ئهوانهی ههن. 13-دهركردنی رۆژنامهیهك كه بێته ئۆرگانی حكومهت. 14-دامهزراندنی چهند ئیزگهیهكی رادیۆ و تهلهفزیۆن. 15پشتگیری و كردن و هاندانی بزوتنهوهی وهرزشی و كهشفی و لاوان له ههرێماد.
ماددهی سێ یهم
ماددهی سێ یهم: 1-وهزیر سهرۆكی باڵایی وهزارهته و بهرپرسیاره له رێنیشاندانی له كارهكانیدا و سهرپهرشتی و چاودێری كردنی چالاكییهكانی ههر له وێشهوه ئهو بڕیارو فهرمان و رێنمایی یانه دهردهچن كه پهیوهنیان به ئهرركهكانی وهزارهت و دهزگاكانی یهوه له رووی یاسایی و بهرێوهبردنی و هونهری یهوه ههی، له چوارچێوهی ئهم یاسا و پیرهو و رێنماییی یی كارپێكراوهكانی تر، ههر وهكو لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراناد بهو مانایهی كه ئهندامێكی هاوبهشیهتی و بهرپرسیاره. 2-بهرپرسیاری وهزارهت ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر بۆیانی دیاری دهكا.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: وهزارهت لهم دام و دهزگا و بهرێوهبهرێتی پێكدێ: 1-نووسینگهی وهزیر. 2-نووسینگهی بریكاری وهزارهت. 3-بهرێوهبهرێتی گشتی دیوانی وهزارهت كه لهم بهرێوهبهرێتی یانه پێكدێ: أ-بهرێوهبهرێتی ئیداره و كهسان. ب-بهرێوهبهرێتی ی ژمێرییاری پێداچوونهوه. ج-بهرێوهبهرێتی ی نهخشهدانان و پێداچوونهوه. د-بهرێوهبهرێتی پهیوهندی. ه-دایهرهی قانوون. 4-بهرێوهبهرێتی ی گشتی رۆشنبیری و هونهر كه لهم بهرێوهبهرێتی یانه پێكدێ: أ-بهرێوهبهرێتی ی دانان و وهرگێران و بڵاوكردنهوه. ب-بهرێوهبهرێتی ی هونهره شێوهكاریهكان. ج-بهرێوهبهرێتی ی سینهما و زانست. د-دایهرهی رۆشنبیری منداڵ. ه-بهرێوهبهرێتی ی هانادنی زانستی. و-بهرێوهبهرێتی ی سامانی مللی. ز-بهرێوهبهرێتی ی لێكۆلینهوهی ئاواز و مۆسیقا. ح-بهرێوهبهرێتی ی رۆشنبیری توركمان. گ-بهرێوهبهرێتی ی رۆشنبیری ئاشووری. ی-بهرێوهبهرێتی ی رۆشنبیری له پارێگاكانی ههرێمدا. ك-خانهی جل و بهرگی كوردی. 5-بهرێوهبهرێتی ی گشتی شوێنهوارهكان كه له بهرێوهبهرایهت یهكانی شوێنهواری پارێزگاكانی ههرێمی پێوه دهسپێرێ. 6- بهرێوهبهرێتی ی راگهیاندن كه لهم بهرێوهبهرێتی یانه پێدێ: أ-بهرێوهبهرێتی ی رادیۆ و تهلهفزیۆن. ب-بهرێوهبهرێتی ی ئاژانسی دهنگو باسی كوردستان. 7- بهرێوهبهرێتی ی گشتی وهرزش و لاوانی پارێزگاكانی ههرێمی پێوهی دهبهسترێتهوه. 8-دهزگای چاپهمهنی رۆژناوهگهری بڵاوكردنهوه و دابهشكردنی كه ه پێی پهیرهوێكی تایبهتی دادهمهزرێنێ.
ماددهی پازده:
ماددهی پازده: یهكهم: پزیشكێكی دادگوزار ئهم ئیشانهی خوارهوه دهكات: أ-توشبووهكان فهحس دهكا تا جۆری توشبوونهكه و هۆكارهكانی دهسنیشان بكات. ب-جهستهو لاشهو ئێسكهكان توێكاری (تشریح) دهكا تا هۆكاری مردنهكه روون بكاتهوه. ج-له ههڵدانهوهی گۆر و دهرهێنانی لاشهدا ئاماده دهبێ و بۆ ئهوهی وهسفی بكا یان توێكاری بكات تا هۆكاری مردنهكهی روون بكاتهوه یان بۆ ئهوهی ههر فرمانێكی تر ئهنجام بدات كه دادوهری لێكۆڵینهوه داوای دهكات. د- رای هونهری خۆی لهسهر ئهو رووداوه پزیشكیانه دهردهبڕێ كه خراونهته بهردهمی دادوهری. ه-تهمهن دهخهملێنێ. و-پشكنین وموعایەنەی مهوقیعی، كه پێویست بێت ئهنجامی دهدات. ز-ئهو زهبرانه (الوقعات) فهحس دهكات كه پێوهندییان به جورمی ئاكار و ئهخلاق و رهفتاری گشتییهوه ههیه. ح-ماددهی تۆماوو و خوێنین و فهصائیلهكانیان فهحس دهكات. ط-تووك و موو فهحس دهكا و جێگهی دهركهوتن و پهیدابوونیان نیشان دهدات. ی-نموونه گهلی شانهیی (النسجیه) جۆر به جۆر فهحس دهكات بۆ ئهوهی جۆر و سروشتیان ساغ بكاتهوه. ك-نموونه گهلی غهیره شانهیی جۆر به جۆری، به نموونه، وهك سڕكهر و زههر و گوللهو دهردراوهكان (إفرازات)ی لهش و هی یكه و جل و بهرگی جۆراو جۆر شیكاری (تحلیل) دهكات. دووهم: بزیشكی دادگوزاری، لهسهر داوای دادوهری ولایهنانی پێوندیداری لێ پێچانهوه، راپۆرتێكی پزیشكێتیی دادگوزاری لهسهر ههر ئهركێ ئهنجامی بدات، رێك دهخات. سێیهم: راپۆرتی پزیشكی دادگوزار نهێنی دهبێت.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: وهزیر بۆی ههیه لیژنهی ههمیشهیی كاتی بهمهبهستی بهدی هێنانی ئهو ئهركانه پێكبێنێ كه له ماددهی (2)ی ئهم یاسایه دادهنرێ.
ماددهی پازدهیهم (دووباره)
ماددهی پازدهیهم: كارو ئهركهكانی سهرۆكی دهزگا ئهمانهن: 1. بهرپرسی بهرێوهبردنی دهزگاكهیه و بهرپرسیاریشه له جێبهجێ كردنی ئهرك و كارهكانی به پێی بڕیارهكانی ئهنجومهنی بهرێوهبردن. 2. دهرچواندنی رێنمایی پێویست بۆ رواندنی كار له دهزگاكهدا به پێی یاسا و پێره و بڕیارهكانی ئهنجومهنی بهرێوهبردن. 3. پێشنیازكردنی پلان و بهرنامهی ئهنجومهنی بهرێوهبردن. 4. سهرپهرشتی كردنی رێكخستنی میلاك و پرۆژهكانی بودجهی پێشنیاركراوی دهزگا له لایهن فهرمانگهكانی دهزگا و پێشكهشكردنی به ئهنجومهنی بهرێوهبردن. 5. پێشكهش كردنی ژمێركاری كۆتایی بۆ ساڵی دارایی كۆتایی هاتوو بۆ ئهنجومهنی بهرێوهبردن لهگهڵ بهیاننامهیهكی دوور و درێژ به داهات و خهرجی یهكان. 6. به دواداچوونی جێبهجێ كردنی پلان و بهرنامهكان و پێشكهشكردنی راپۆرتی ساڵانهی ئهنجومهنی بهرێوهبردن له بارهی چالاكی یهكانی دهزگاكه و باری دارایی. 7. پێشنیار كردنی دهمهزراندنی فهرمانبهركانی دهزگا، ههروهها بۆی ههیه پلهیان بهرز بكاتهوهو بیان گوازێتهوه و سزایان بدات و لێیان بخات خانهنشینیان بكات ئهمهش به پێی یاسا و پێره و ئهو دهسهڵاتانهی دهبێ كه ئهنجومهنی بهرێوهبردن دهست نیشانیان دهكات. 8. فهرمان دهدا به سهرف كردنی پاره له سنووری ئهو دهسهڵاتانهی كه له لایهن ئهنجومهنی بهرێوه بردنهوه پێی دراوه. 9. ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی دهدات به بهرێوهبهری گشتی یا ههر كهسێكی تر له فهرمانبهرانی دهزگا.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: یهكهم: قهوارهی رێك پێكی وهزارهت و دهسهڵاتهكانیان پێرهوێكی تایبهتی دیاری دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه له كاتی پێویستدا، بهرێوهبهرێتی و بهش و لقی نوێ پێك بهێنێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: وهزیر بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به سهرۆكی دایهره سهرهكی یهكانی وهزارهت بسپێرێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: بڕگهی یهكهم/ 3 له (ماددهی چوارهم) له یاساكهدا ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: ئهندام بێ له ئهنجومهنی نوێنهرانی عیراق یان ئهندام بوو بێت له (كۆمهڵهی نیشتمانیی عیراقی یان ئهنجومهنی نیشتمانیی كاتی عیراق) پاش رووخانی رژێمی پێشوو له ساڵی 2003.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: دهبێ وهزیره پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكهن.
مادهی دهیهم
مادهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. وهزارهت: وهزارهتی رۆشنبیری ههرێم. وهزیر: وهزیری رۆشنبیری ههرێم. بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی رۆشهمبیری ههرێم.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركانهی له ئهستۆیه. 1-پاراستنی رهسهنایهتی ی رۆشنبیری كوردی و پێشخستنی به شێوهیهك كه له گهل بهها رهوشتیی یهكانی كۆمهڵگای كوردهواری و ئامانجهكانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی و ئاواته دیموكراتی یهكان و گهشه پێدانی گیانی گونجان و برایهتی له نێوان كور و كاڵانی گهلی كوردستاندا بگونجێ و بهستنی پهیوهنی رۆشهمبیری له نێوان گهلی كورد و گهلانی ناوچهكه و جیهاندا. 2-پشتگیری كردن و هاندانی بزوتنهوهی دانان و وهرگێران و بڵاوكردنهوهی له ههرێمدا و یاریدهدانی ئهدیبان و نووسهران و شاعیران و هونهرمهندان به لهچاپدان و بڵاوكردنهوهی بهرههمهكانیان. 3-دامهزراندنی دهزگایهك بۆ چاپهمهنی و رۆژنامه گهری بڵاوكردنهوه و دابهشكردن. 4-دامهزراندنی كتێبخانهیهكی نیشتمانی بۆ ههرێم. 5-دامهزراندنی مهڵبهندێكی گشتی بۆ هونهرهكان. 6-هاندانی بههرهی ئهدهبی و هونهری و زارنستی و وهرزشی خولقێنهری لاو. 7-بایهخدانێكی بابهتی به رۆشنبیری مندا به ئهدهب و هونهرهوه. 8-پشتگیری كردن و هاندانی بزوتنهوهی شانۆگهری و هونهره مللیهكان و پیشهسازی سینهمای كوردی. 9-پشتگیری كردن و هاندانی یهكێتی و رێكخراو و یانه و تیپه رۆشنبیری و ئهدهبی و هونهری زانستیهكان. 10-سازدانی میهرهجان و دیدار و كۆری رۆشهمبیری و ئهدهبی و وهرزشی و رێكخستنی رێكخستنی پێشانگا و هونهری شێوهكاری. 11-بوژاندنهوهی سامانی نهتهوایهتی ی میللی له گشت بوارهكانی دا (ئهدهب، هونهر، یشه میللی یهكان) و دامهزراندنی ئهتیكه خانهی تایبهتلی بۆیان و پشتگیری و فراوانكردنی ئهوانهی ههن. 12-گهران بۆ دۆزینهوهی شوێنهوارهكان و پاراستنیان و وهرگرتنی ئهوانهی له دهرهوهی ههرێمدا و دامهزراندنی ئهنتیكه خانهیهكی نیشتیمانی و ئهنتیكه خانهی ناوخۆیی بۆیان و پشتگری فراوان كردنی ئهوانهی ههن. 13-دهركردنی رۆژنامهیهك كه بێته ئۆرگانی حكومهت. 14-دامهزراندنی چهند ئیزگهیهكی رادیۆ و تهلهفزیۆن. 15پشتگیری و كردن و هاندانی بزوتنهوهی وهرزشی و كهشفی و لاوان له ههرێماد.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: جێبهجێكردن و ههمواركردنی پیادهكردنی یاسای دادنووسانی ژماره (33)ی ساڵی 1998 له ههرێمی كوردستان ـ عێراقداو، كاركردن به حوكمهكانی.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: نابێ منداڵ بهرههمهكانی تووتن و پێكهاتهكانی بكێشێ یاخود پیشهی فرۆشتن و كڕینیان دهست بداتێ و ههر چی سهرپێچی بكات به سزای سهرپێچی كردن بهپێی (یاسای منداڵان)ی ژماره(76)ی ساڵی 1983ی ههمواركراو سزا دهدرێ.